CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VE BẢO HIẾM VAT CHAT XE CƠ GIỚI 1. Khái quát chung về bảo hiểm vật chất xe cơ giới 1. Một số khái niệm * Khái niệm xe cơ giới; Theo giáo trình Bảo hiểm phi nhân thọ của trường Đại học Kinh tế quốc dân, “ Xe cơ giới có thể hiểu là tat cả các loại xe tham gia giao thông trên đường bộ, bang động cơ của chính nó và có ít nhất một chỗ ngôi. Xe cơ giới bao gồm rất nhiêu loại xe khác nhau: xe mô tô 2 bánh, 3 bánh, xe ô tô chở người, chở hàng hóa, vừa cho người và vừa chở hàng hóa cùng các loại xe chuyên dụng khác ”.
Xe cơ giới được cau tạo từ nhiều chỉ tiết, bộ phận máy móc thiết bị khác nhau như: động cơ, hệ thống nhiên liệu, hệ thống điện, hệ thống truyền lực, hệ thống lái, hệ thong phanh và hộp số, bộ phận thân vỏ. * Khái niệm bảo hiểm vật chất xe cơ giới: Cũng theo giáo trình Bảo hiểm phi nhân thọ của trường Đại học Kinh tế quốc dân, “ Bảo hiểm vật chất xe cơ giới là loại hình bảo hiểm tài sản và nó được thể hiện dưới dạng hình thức bảo hiển tự nguyện. Chủ xe tham gia bảo hiểm vật chất xe cơ giới nhằm mục đích được nhà bảo hiểm bồi thường cho những thiệt hại vật chất đối với xe của mình do những rủi ro được bảo hiểm gây nên ”.Vì vậy, đề có thê trở thành đối tượng được bảo hiểm, XCG phải đảm bảo các điều kiện về mặt pháp lý và kỹ thuật cho sự lưu hành là: được cơ quan có thâm quyên cấp giấy đăng ký, biển kiểm soát, giấy chứng nhận kiêm định an toàn kỹ thuật và môi trường, giấy phép lưu hành xe. Vai trò của bảo hiểm vật chất xe cơ giới Thứ nhất, Bảo hiểm vật chất xe cơ giới góp phan ồn định tài chính, khắc phục hậu quả rủi ro xảy ra tai nạn cho người tham gia bảo hiểm Hoạt động của chủ xe cơ giới là hoạt động tiềm ân rất nhiều nguy hiểm, tai nạn rat dé xảy ra.
Khi rủi ro hay tai nạn xảy ra bất ngờ đều gây ra những thiệt hại về kinh tế, ảnh hưởng đến thu nhập, đời sống, sản xuất kinh doanh của các cá nhân, doanh nghiệp tham gia bảo hiểm, trước hết là nhằm khắc phục hậu quả rủi ro và các bảo hiểm vật chất xe cơ giới sẽ đảm bảo về vật chat, tài chính dé khắc phục hậu quả, ồn định đời sống, sản xuất kinh doanh. Từ đó, họ khôi phục và phát triển sản xuất kinh doanh và các hoạt động khác một cách bình thường. Thứ hai, Bảo hiển vật chất xe cơ giới góp phần dé phong va han ché ton that, giúp cho cuộc sống của con người an toàn hon, xã hội trật tự hơn, giảm bớt nổi lo cho mỗi cá nhân, mỗi doah nghiệp Vai trò của bảo hiểm nói chung và bảo hiểm vật chất xe cơ giới nói riêng không chỉ dừng lại ở việc bồi thường tôn thất, khắc phục hậu quả tai nạn mà còn được thể hiện rất rõ trong việc đề phòng hạn chế ton thất, giảm thiêu tai nạn giao thông. Cơ quan, công ty bảo hiểm đóng góp tải chính một cách tích cực dé thực hiện các biện pháp phòng tránh tai nạn, mua sắm thêm các dụng cục phòng cháy chữa cháy, cùng ngành giao thông làm các biển báo, các đường lánh nan.
Hàng năm, các doanh nghiệp bảo hiểm đã góp hàng chục tỷ đồng cho công tác đề phòng hạn chế tai nạn. Thứ ba, Bảo hiểm vật chat xe cơ giới góp phan ồn định chỉ tiêu của ngân sách nhà nước Với quỹ bảo hiểm do các thành viên tham gia đóng góp, cơ quan, công ty bảo hiểm sẽ trợ cấp hoặc bồi thường ton thất thuộc phạm vi bảo hiểm cho người tham gia dé họ khôi phục đời sống, sản xuất kinh doanh. Như vậy, ngân sách Nhà nước không phải chi ra dé trợ cấp cho các thành viên, các doanh nghiệp khi gặp rủi ro, tất nhiên trừ trường hợp tôn thất có tính thảm họa, mang tính xã hội rộng lớn Thứ tư, Góp phan huy động von dau tư phát triển kinh doanh Sự tổn tại và phát triển của bảo hiểm không chỉ đáp ứng nhu cầu đảm bảo an toàn (cho cá nhân, doanh nghiệp) mà còn đáp ứng nhu cầu về vốn không ngừng tăng lên của quá trình tái sản xuất mở rộng, đặc biệt trong nên kinh tế thị trường. Với việc thu phí theo nguyên tắc ứng trước, các công ty bảo hiểm chiếm giữ một quỹ tiền tệ rất lớn thêt hiện được cam kết của họ với khách hàng nhưng tạm thời nhàn rỗi.
Do vậy, các công ty bảo hiểm đã trở thành những nhà đầu tư lớn, quan trọng cho các hoạt động kinh tế khác trong nền kinh tế quốc dân. Bảo hiểm, không chỉ đóng vai trò của một công cụ đảm bảo an toàn nữa mà còn có vai trò trung gian tài chính, nắm giữ phần quan trọng trong các công ty công nghiệp và thương mại lớn. Với vai trò nói trên, bảo hiểm phát huy tác dụng hết sức đặc biệt trong nền kinh tế thị trường, đó là: Bảo hiểm là phương thức huy đọng vốn dé đầu tư phát triển kinh tê xã hội Đặc điểm của Bảo hiểm vật chất xe cơ giới Bảo hiểm VCXCG nằm trong hệ thống BH thương mại, còn được gọi là BH rủi ro. Vì vậy, ngoài những đặc điểm chung của một sản phẩm BH thông thường như: là sản phẩm vô hình; là sản phẩm không mong đợi; là sản phẩm có chu trình sản xuất kinh doanh đảo ngược; khó xác định được hiệu quả kinh doanh trong từng chu kỳ; là sản phẩm không được bảo hộ bản quyền Bảo hiểm VCXCG còn mang đặc điểm riêng.
Bảo hiểm VCXCG là loại hình bảo hiểm tài sản mang tính tự nguyện, phụ thuộc vào nhu cầu, khả năng thanh toán và lợi ích của chủ xe. Chủ xe tham gia BH là đề được bồi thường những thiệt hại vật chất xảy ra đôi với xe của mình do những rủi ro được bảo hiểm gây nên. Đối tượng bảo hiểm là cụ thể, khác với loại hình bảo hiểm trách nhiệm có đối tượng bảo hiểm rất trừu tượng, chỉ khi có rủi ro xảy ra mới xác định được tượng bảo hiểm. Còn đối tượng của bảo hiểm VCXCG chính là bản thân chiếc xe đó, có thé là toàn bộ chiếc xe hoặc bộ phận nào đó của chiếc xe.
Bảo hiểm VCXCG là một trong những nghiệp vụ dễ xảy ra hiện tượng trục lợi bảo hiểm vì xe cơ giới hoạt động trên địa bàn rộng và phức tạp nên người tham gia bảo hiểm dễ dàng tạo hiện trường giả hoặc cung cấp thông tin sai sự thật nhằm chiếm đoạt một số tiền bất hợp pháp từ phía DNBH. Khách hàng tham gia bảo hiểm VCXCG bao gồm cả cá nhân và tô chức trong xã hội. Bảo hiểm VCXCG có xác suất xảy ra rủi ro lớn do XCG có tính cơ động cao và nó tham gia triệt để vào quá trình vận chuyền hành khách và hàng hóa. Bảo hiểm VCXCG có liên quan va được sự hỗ trợ của một số bộ luật của quốc gia như: luật dân sự, luật giao thông đường bộ, luật kinh doanh bảo hiểm.
Thực hiện tốt các luật liên quan sẽ giúp cho việc triển khai dễ dàng và hiệu quả hơn. Nội dung cơ bản của bảo hiểm vật chất xe cơ giới 12. Đối tượng bảo hiểm Bảo hiểm vật chất xe cơ giới là loại hình bảo hiểm tài sản và nó được thể hiện dưới dạng hình thức bảo hiểm tự nguyện. Chủ xe tham gia bảo hiểm vật chất xe cơ giới nhằm mục đích được nhà bảo hiểm bồi thường cho những thiệt hại vật chất đối với xe của mình do những rủi ro được bảo hiêm gây nên.
Vì vậy, đôi tượng bảo hiêm vật chất xe cơ giới là để được bồi thường những thiệt hại vật chất xe cơ giới là bản thân những chiếc xe còn giá trị, được phép lưu hành trên lãnh thổ quốc gia có tham gia bảo hiểm. Đối với xe mô tô, xe máy thường các chủ xe tham gia bảo hiểm toàn bộ vật chất thân xe. Đối với xe ô tô, các chủ xe có thé tham gia toàn bộ hoặc cũng có thé tham gia từng bộ phận của xe. Dé trở thành đối tượng được bảo hiểm trong các hợp đồng bảo hiểm thiệt hại vật chất xe cơ giới, những chiếc xe này phải đảm bảo những điều kiện kỹ thuật và pháp lý cho sự lưu hành: Người chủ xe phải được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy đăng ký xe, biển kiểm soát, giấy chứng nhận kiểm định về an toàn kỹ thuật và môi trường 1.
Phạm vi bảo hiểm Trong hợp đồng bảo hiểm vật chất xe cơ giới, các rủi ro được bảo hiểm thông thường bao gồm: - Tai nạn do đâm va, lật đồ - Cháy, nổ, bão, lụt, sét đánh, động đất, mưa gió - Mất cắp toàn bộ xe - Tai nạn do rủi ro bat ngờ khác gây nên Ngoài việc được bồi thường những thiệt hại vật chất xảy ra cho chiếc xe được bảo hiểm trong những trường hợp trên, các công ty bảo hiểm còn thanh toán cho chủ xe tham gia bảo hiểm những chi phí cần thiết và hợp lý nhằm: - Ngăn ngừa và hạn chế tồn that phát sinh thêm khi xe bị thiệt hai do các rủi ro được bảo hiểm; - Chi phí bảo vệ và kéo xe thiệt hại tới nơi sửa chữa gần nhất; - Giám định tồn thất nếu thuộc trách nhiệm của bảo hiểm Tuy nhiên, trong mọi trường hợp tổng số tiền bảo hiểm của công ty bảo hiểm là không vượt quá số tiền bảo hiểm đã ghi trên hợp đồng bảo hiểm. Đồng thời công ty bảo hiểm sẽ chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại vật chất của xe gây ra: Hao mòn tự nhiên, giảm chất lượng, hỏng hóc do khuyết tật hoặc hư hỏng thêm do sữa chữa.