Đặt vấn đề Đảng và Nhà nƣớc ta luôn đánh giá cao vị trí, vai trò quan trọng của ngƣời các dân tộc thiểu số ở miền núi, trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Hầu hết, các dân tộc thiểu số đều cƣ trú ở những vùng núi cao, biên giới có vị trí chiến lƣợc quan trọng về phát triển kinh tế, quốc phòng, an ninh; khai thác tài nguyên khoáng sản, thuỷ điện, giữ môi trƣờng sinh thái, bảo vệ rừng,… Đảng, ngƣời dân các dân tộc thiểu số nói chung, dân tộc Mông nói riêng đều nhận thức đƣợc rằng vận mệnh và tƣơng lai của họ luôn gắn liền với vận mệnh và tƣơng lai của quốc gia và của cả cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Mỗi dân tộc đều có những phong tục tập quán, bản sắc văn hoá riêng. Bản sắc văn hoá của các dân tộc anh em đã làm nên bản sắc văn hoá Việt Nam đa sắc màu.
Tuy nhiên, trong những phong tục tập quán ấy cũng có những vấn đề là hậu quả của chế độ cũ, còn nhiều hủ tục lạc hậu. Nó đã ăn sâu vào tâm lý, tập quán và trở thành những hủ tục mang tính truyền thống của các dân tộc thiểu số nhƣ: Tảo hôn, phá rừng làm nƣơng rẫy, du canh du cƣ, ngƣời ốm thì làm cúng chứ không đƣa đến các cơ sở y tế,… Nhận thấy Tảo hôn làm một hủ tục lạc hậu nó đã ăn sâu vào tâm lý, tập quán của ngƣời đồng bào Mông tại xã Tân Lập, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La những hủ tục này hiện nay không những không phù hợp với tình hình mới mà nó ảnh hƣởng rất lớn đến nòi giống, chất lƣợng cuộc sống và tƣơng lai sau này của họ, ảnh hƣớng đến kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và tƣơng lai đất nƣớc. Nạn tảo hôn hiện nay chính là một trong những hủ tục nguy hại, hủ tục này đã, đang đặt ra nhiều vấn đề cần có sự quan tâm đúng mức, đúng hƣớng của các cấp uỷ chính quyền cũng nhƣ sự nhận thức đúng đắn của ngƣời ngƣời Mông nơi đây. Chính vì thế, nghiên cứu và tìm ra các giải pháp nhằm hạn chế, ngăn chặn hủ tục này đang là đòi hỏi cấp thiết.
Hơn nữa, bản thân là một ngƣời con của dân tộc Mông đang học chuyên ngành công tác xã hội tại Trƣờng đại học Lâm Nghiệp em nhận thấy trách nhiệm không chỉ thuộc về các cấp uỷ chính quyền địa phƣơng mà còn thuộc về bản thân nhận 1 thức của dân tộc mình, nhất là con em dân tộc Mông đƣợc đi học. Em nhận thấy bản thân mình phải làm điều gì đó để góp phần vào việc giúp bà con mình nhận thức đƣợc hậu quả của nạn tảo hôn. Với các lý do trên đây, em chọn “Thực trạng tảo hôn của ngƣời dân tộc Mông tại xã Tân Lập, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La” làm đề tài khoá luận tốt nghiệp của mình. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 2.
Ý nghĩa lý luận của đề tài 2. Ý nghĩa lý luận của nghiên cứu - Đóng góp thêm những quan điểm vê tảo hôn của ngƣời dân tộc cho kho tàng lý luận chung của nhà nghiên cứu. - Tìm ra những giải pháp trƣớc mắt và lâu dài để hạn chế và tiến tới xóa bỏ tập tục lạc hậu này 2. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu - Trong nghiên cứu của khóa luận sẽ chỉ ra những ảnh hƣởng xấu và những hậu quả để lại của việc tảo hôn.
Cũng qua nghiên cứu này, hi vọng có thể góp thêm cơ sở khoa học cho các cấp ủy, Đảng, chính quyền địa phƣơng và các ban ngành chức năng triển khai các chủ trƣơng, chính sách phù hợp để hạn chế và loại bỏ nạn tảo hôn. Mục tiêu nghiên cứu 3.1 Mục tiêu chung Tìm hiểu thực trạng của nạn tảo hôn, các nguyên nhân dẫn đến nạn tảo hôn của ngƣời dân tộc Mông tại xã Tân Lập, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hạn chế, khắc phục nạn tảo hôn.2 Mục tiêu cụ thể - Hệ thống đƣợc cơ sở lý luận về vấn đề tảo hôn - Tìm hiểu và đánh giá đƣợc thực trạng tảo hôn của dân tộc Mông trên địa bàn xã Tân Lập, Mộc Châu, Sơn La 2 - Đề xuất đƣợc một số giải pháp nhằm giảm nạn tảo hôn của ngƣời dân tộc Mông trên địa bàn nghiên cứu 4. Nội dung nghiên cứu - Cơ sở lý luận và thực tiễn về vấn đề tảo hôn - Thực trạng tảo hôn của ngƣời dân Mông tại xã Tân Lập, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La. - Một số giải pháp nhằm hạn chế tình trạng tảo hôn của ngƣời dân tộc Mông tại xã Tân Lập, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 5.1:Đối tượng nghiện cứu - Đối tƣợng nghiên cứu là việc tảo hôn của ngƣời dân Mông tại xã Tân Lập, Mộc Châu, Sơn La 5.2: Phạm vi nghiên cứu - Về không gian : Địa bàn nghiên cứu là xã Tân Lập, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La - Về thời gian: Số liệu thu thập trong vòng thời gian điều tra nghiên cứu làm khóa luận từ ngày 10/ 02/ 2020 đến 05/ 05/ 2020 6. Phƣơng pháp nghiên cứu 6. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp Thu thập, kế thừa có chọn lọc các tài liệu có liên quan đến nạn tảo hôn đã đƣợc nghiên cứu và xác định trƣớc đó. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp - Điều tra bằng bảng hỏi: Sử dụng bảng hỏi điều tra soạn sẵn với các chỉ tiêu đƣợc cụ thể hóa thành các câu hỏi để thu thập ý kiến của ngƣời trả lời làm sáng tỏ những nội dung nghiên cứu của đề tài.
Số lƣợng phiếu khảo sát là 132 ngƣời bao gồm cả ngƣời tảo hôn, phụ huynh có con em tảo hôn, nam nữ đã lập gia đình, các cán bộ xã đƣợc chọn ngẫu nhiên trên hai thôn là Tà Phểnh và Phiên Cành là hai thôn có số lƣợng ngƣời Mông sinh sống đông nhất trên địa bàn xã Tân Lập. 3 - Phỏng vấn sâu Nghiên cứu chọn đối tƣợng thực hiện phỏng vấn sâu gồm 5 cặp đã tảo hôn và phụ huynh của 5 cặp đôi và 5 cán bộ xã Tân Lập nhằm thăm dò những ý kiến của các cặp tảo hôn, phụ huynh và cán bộ về tình trạng cuộc sống sau khi tảo hôn. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu - Phương pháp thống kê toán học. Tác giả đề tài đã phân tích kết quả khảo sát bằng các phƣơng pháp thống kê toán học để xử lý số liệu thu thập đƣợc từ các phiếu điều tra.
Tác giả đề tài sử dụng phƣơng pháp phân tích định tính để khái quát tài liệu giúp ngƣời nghiên cứu hiểu rõ những ảnh hƣởng khách quan của các yếu tố liên quan đến hủ tục tảo hôn của ngƣời Mông. - Phương pháp xử lý số liệu: Ngƣời nghiên cứu sử dụng phƣơng pháp phân tích định lƣợng (Excel) để xử lý kết quả của những câu hỏi thu thập đƣợc từ phiếu khảo sát. 4 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TẢO HÔN 1. Cơ sở lý luận về vấn đề tảo hôn 1.
Khái niệm kết hôn Kết hôn là việc nam và nữ xác lập quan hệ vợ chồng khi thỏa mãn các điều kiện kết hôn và thực hiện đăng ký kết hôn tại cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật. Kết hôn là sự kiện pháp lý làm phát sinh quan hệ hôn nhân. Khi kết hôn, các bên nam nữ phải tuân thủ đầy đủ các điều kiện kết hôn đƣợc Luật hôn nhân và gia đình quy định và phải đăng ký kết hôn tại cơ quan đăng ký kết hôn có thẩm quyền thì việc kết hôn đó mới đƣợc công nhận là hợp pháp và giữa các bên nam nữ mới phát sinh quan hệ vợ chồng trƣớc pháp luật. Khái niệm tảo hôn Tảo hôn là hai nam nữ kết hôn trƣớc tuổi kết hôn theo quy định của pháp luật tức là lấy vợ trƣớc 20 tuổi, lấy chồng trƣớc 18 tuổi.
Ngƣời nào có hành vi tảo hôn, tổ chức tảo hôn sẽ bị xử lý theo Điều 145 bộ luật hình sự. Theo quy định pháp luật ngƣời nào có hành vi tảo hôn, tổ chức tảo hôn, tùy theo mức độ vi phạm đối với từng trƣờng hợp cụ thể có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng tảo hôn Chúng tôi có đi tìm hiểu một số nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, nhìn từ góc độ nhận thức, quan niệm và công tác tuyên truyền… - Trong những năm gần đây, tỷ lệ học sinh ở các trƣờng học vùng cao bỏ học ngày càng cao. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này nhƣ do hoàn cảnh gia đình gặp nhiều khó khăn, điều kiện đi lại, nhận thức của phụ huynh học sinh, nhu cầu làm kinh tế của học sinh… + Trên thực tế, những nguyên nhân này đều đƣợc các nhà trƣờng, các địa phƣơng quan tâm khắc phục nhằm tạo điều kiện cho học sinh yên tâm đến trƣờng học chữ.
5 + Bằng chứng là các chính sách của Đảng và Nhà nƣớc, phong trào khuyến học, sự chung tay của xã hội, các mô hình trƣờng học bán trú những năm qua đã thổi một luồng gió ấm cho các trƣờng học ở vùng cao. Học sinh vùng sâu vùng xa hoàn toàn có đủ điều kiện để đến trƣờng rèn luyện và học tập. + Trong số những nguyên nhân trên thì một nguyên nhân khiến cho sĩ số học sinh ở nhiều trƣờng học có nguy cơ giảm với tỷ lệ cao. Đó chính là nạn tảo hôn, học sinh bỏ học giữa chừng về nhà để xây dựng gia đình, lấy vợ, lấy chồng khi còn đang ngồi trên ghế nhà trƣờng, khi chƣa đủ lo đủ nghĩ, khi thể chất chƣa hoàn thiện và đặc biệt, chƣa thể có điều kiện kinh tế để tạo dựng cuộc sống gia đình.
+ Nhiều học sinh chỉ ở độ tuổi 14, 15, khi chƣa học hết bậc THCS hoặc mới bƣớc vào trƣờng THPT thì đã bỏ học về lập gia đình. Ở vùng cao, lời ru buồn của những bà mẹ trẻ cất lên nhƣ cứa vào rừng núi một nỗi lo đến vô vọng. + Tình trạng này diễn ra chủ yếu ở trƣờng THCS, THPT, trung tâm GDTX tại các tỉnh vùng sâu, vùng xa, ở cả hai giới nam và nữ. Vậy nguyên nhân nào đã khiến cho nạn tảo hôn diễn ra phức tạp ở các trƣờng học vùng cao? Giải pháp nào cải thiện tình trạng này? - Khi nói đến nguyên nhân của nạn tảo hôn đối với tuổi học đƣờng trƣớc hết phải kể đến quan niệm từ gia đình.