Thực trạng kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán tại Công ty Scavi Huế

Khóa luận kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán tại Công ty Scavi Huế 2020 - 2022

• Tác giả: Phan Thị Như Quỳnh
• Người hướng dẫn: ThS. Trần Thị Trà My
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán tại Công ty Scavi Huế
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán công nợ tại Công ty Scavi Huế

Công ty Cổ phần Scavi Huế hoạt động mạnh mẽ trong ngành công nghiệp dệt may xuất khẩu. Doanh nghiệp chuyên sản xuất đồ lót, đồ thể thao và trang phục bảo hộ cao cấp. Quy mô sản xuất lớn đòi hỏi dòng vốn lưu động vận hành liên tục mỗi ngày. Kế toán công nợ giữ vai trò điều phối huyết mạch tài chính cho toàn bộ đơn vị. Bộ phận này trực tiếp quản lý các giao dịch mua nguyên phụ liệu và bán hàng hóa. Hệ thống kế toán phản ánh chi tiết các nghĩa vụ tài chính phát sinh theo thời gian. Doanh nghiệp áp dụng nghiêm ngặt các quy định của Chuẩn mực Kế toán Việt Nam. Các chuẩn mực cốt lõi bao gồm VAS 18 về dự phòng rủi ro và nợ tiềm tàng. Việc ghi nhận số liệu chính xác giúp ban điều hành nắm bắt thực trạng vốn tức thì. Nguồn dữ liệu kế toán chuẩn xác là nền tảng để đo lường khả năng thanh toán. Doanh nghiệp nhờ đó duy trì được uy tín vững chắc với đối tác cung ứng trong và ngoài nước.

1.1. Khái niệm và vị trí của kế toán công nợ

Kế toán công nợ là phân hệ theo dõi các quyền đòi nợ và trách nhiệm tài chính. Nghiệp vụ phản ánh mối quan hệ kinh tế giữa Scavi Huế với khách hàng cùng các đối tác bán buôn. Khoản phải thu hình thành khi hàng giao đi nhưng người mua chưa thanh toán tiền ngay. Ngược lại, khoản phải trả phát sinh khi công ty nhập vải sợi, phụ liệu trả chậm. Bộ phận kế toán kiểm tra hợp đồng, lập chứng từ hóa đơn và ghi sổ nhật ký chung. Quy trình xử lý dữ liệu yêu cầu tính chính xác tuyệt đối ở từng giao dịch đơn lẻ. Thông tin minh bạch giúp phòng ngừa thất thoát tiền tệ và duy trì quan hệ hợp tác.

1.2. Mục đích phân tích khả năng thanh toán

Phân tích khả năng thanh toán xác định mức độ an toàn tài chính của doanh nghiệp may mặc. Phương pháp đánh giá năng lực chuyển đổi tài sản lưu động thành tiền mặt nhanh chóng. Nhà quản trị nhận diện rõ ràng khả năng chi trả các khoản nợ ngắn hạn và dài hạn. Chỉ tiêu thanh toán hiện hành và chỉ tiêu thanh toán nhanh đóng vai trò then chốt. Sự suy giảm tỷ số thanh toán cảnh báo nguy cơ mất cân đối ngân quỹ nghiêm trọng. Scavi Huế cần duy trì lượng tài sản thanh khoản cao để trả lương công nhân đúng hạn. Chỉ số lành mạnh khẳng định năng lực tài chính và củng cố vị thế đàm phán tín dụng.

II. Thực trạng công nợ và khả năng thanh toán Scavi Huế

Hoạt động sản xuất kinh doanh tại Công ty Scavi Huế ghi nhận quy mô doanh thu tăng trưởng. Khối lượng đơn hàng quốc tế lớn dẫn đến các khoản phải thu chiếm tỷ trọng cao. Doanh nghiệp chịu sức ép từ chính sách tín dụng thương mại của các nhãn hàng quốc tế. Nhiều khoản nợ phải thu kéo dài kỳ hạn thanh toán do thủ tục nghiệm thu phức tạp. Bên cạnh đó, các khoản nợ phải trả người bán nguyên phụ liệu tạo áp lực ngân quỹ lớn. Cơ cấu thanh toán của đơn vị phụ thuộc chặt chẽ vào vòng quay hàng tồn kho. Khi thị trường xuất khẩu biến động, lượng hàng chậm luân chuyển làm chậm thu hồi vốn tiền mặt. Tỷ số khả năng thanh toán hiện thời duy trì ở mức an toàn danh nghĩa nhưng tiềm ẩn rủi ro. Khả năng thanh toán tức thời đôi khi giảm mạnh vào các đợt nhập khẩu nguyên liệu dồn dập. Chênh lệch tỷ giá hối đoái cũng gây ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị các khoản nợ ngoại tệ. Việc thiếu vắng công cụ quản lý nợ hiện đại làm chậm tiến độ đối chiếu công nợ định kỳ.

2.1. Tồn đọng trong quản lý nợ phải thu và nợ phải trả

Công tác đối chiếu công nợ tại Scavi Huế còn gặp nhiều trở ngại do độ trễ chứng từ. Một số khách hàng nước ngoài phản hồi biên bản đối chiếu chậm hơn lịch trình dự kiến. Việc phân loại tuổi nợ chưa được tự động hóa triệt để trên phần mềm kế toán. Doanh nghiệp chưa trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo đúng tinh thần chuẩn mực VAS 18. Tình trạng này dẫn đến sai lệch trong việc ước lượng dòng tiền khả dụng thực tế. Về phía nợ phải trả, công ty phụ thuộc nhiều vào các nhà cung ứng vải quốc tế độc quyền. Điều khoản thanh toán nghiêm ngặt hạn chế sự linh hoạt điều phối dòng vốn ngắn hạn.

2.2. Biến động hệ số khả năng thanh toán thực tế

Các hệ số thanh toán tại Scavi Huế biến thiên rõ rệt theo chu kỳ đơn hàng xuất khẩu. Hệ số thanh toán tổng quát duy trì trên ngưỡng một nhưng biên độ an toàn không đồng đều. Hệ số thanh toán nhanh sụt giảm trong các tháng tập trung dự trữ lượng lớn nguyên phụ liệu may. Tỷ trọng tiền mặt và các khoản tương đương tiền chiếm tỷ lệ khiêm tốn trong tổng tài sản. Doanh nghiệp sử dụng vốn vay ngắn hạn để bù đắp thâm hụt tiền mặt theo mùa vụ kinh doanh. Áp lực chi phí lãi vay tác động tiêu cực đến hiệu quả kinh doanh thuần túy. Tình trạng này đòi hỏi công ty phải tái cấu trúc cấu trúc nợ vay ngay lập tức.

III. Giải pháp nâng cao quản lý công nợ tại Scavi Huế

Hoàn thiện kế toán công nợ và năng lực thanh toán đòi hỏi giải pháp mang tính đồng bộ. Công ty Scavi Huế cần thiết lập quy trình kiểm soát tín dụng thương mại chặt chẽ hơn. Doanh nghiệp cần phân tích xếp hạng tín nhiệm khách hàng trước khi ký kết hợp đồng xuất khẩu. Chính sách chiết khấu thanh toán sớm nên được áp dụng để khuyến khích thu hồi tiền nhanh. Đối với các khoản nợ phải trả, phòng kế toán cần chủ động thương lượng giãn tiến độ thanh toán. Doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm ngặt chuẩn mực VAS 18 trong việc trích lập dự phòng. Việc nhận diện sớm rủi ro nợ khó đòi giúp doanh nghiệp chủ động nguồn tài chính đối ứng. Công ty cần tối ưu hóa lượng nguyên phụ liệu tồn kho để giải phóng dòng tiền nhàn rỗi. Tăng tốc vòng quay vốn lưu động sẽ cải thiện trực tiếp khả năng thanh toán hiện hành. Ban quản trị nên định kỳ lập báo cáo phân tích lưu chuyển tiền tệ theo tuần. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa kế toán và sản xuất sẽ ngăn ngừa nguy cơ mất thanh khoản.

3.1. Tối ưu hóa quy trình theo dõi và thu hồi nợ

Phòng kế toán cần phân loại khách hàng theo nhóm rủi ro tín dụng cụ thể. Mỗi nhóm đối tác phải gắn liền với hạn mức nợ và thời hạn tín dụng riêng biệt. Nhân viên theo dõi công nợ cần gửi thông báo nhắc nợ tự động trước ngày đáo hạn. Doanh nghiệp cần thành lập tổ chuyên trách đôn đốc công nợ quá hạn khó thu hồi. Đối với khách hàng chậm trả kéo dài, công ty xem xét áp dụng mức lãi phạt vi phạm hợp đồng. Biện pháp này nâng cao ý thức chấp hành nghĩa vụ trả nợ của người mua. Dòng tiền thu về nhanh chóng sẽ giảm bớt sự phụ thuộc vào nợ vay ngân hàng.

3.2. Cải thiện hệ số thanh toán bằng quản trị ngân quỹ

Scavi Huế cần xây dựng kế hoạch lưu chuyển tiền tệ chi tiết cho từng giai đoạn. Ban lãnh đạo thiết lập quỹ dự phòng thanh toán nhằm đối phó các biến động chi phí. Doanh nghiệp cần duy trì tỷ trọng tài sản có tính thanh khoản cao ở mức hợp lý. Việc đàm phán kéo dài thời hạn nợ người bán giúp giảm bớt áp lực tiền mặt ngắn hạn. Đồng thời, công ty cần chủ động sử dụng các công cụ phái sinh để bảo hiểm rủi ro tỷ giá. Phương pháp này bảo toàn giá trị vốn khi thanh toán các hợp đồng ngoại tệ lớn. Quản trị thanh khoản khoa học giúp đơn vị đứng vững trước các chu kỳ biến động.

IV. Kết luận và ứng dụng quản lý nợ tại Scavi Huế

Kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán giữ vai trò sống còn tại Scavi Huế. Doanh nghiệp dệt may này sở hữu tiềm năng phát triển lớn với mạng lưới khách hàng toàn cầu. Việc hoàn thiện hệ thống kế toán công nợ củng cố sức mạnh nội tại của đơn vị. Kiểm soát tốt các khoản phải thu giúp bảo vệ dòng vốn và ngăn chặn rủi ro thất thoát. Đồng thời, quản lý nợ phải trả đúng mực xây dựng uy tín bền vững với giới cung cấp. Các chỉ số thanh toán lành mạnh phản ánh năng lực cạnh tranh vượt trội của công ty. Ban lãnh đạo có cơ sở dữ liệu xác thực để ban hành các quyết định đầu tư mở rộng. Việc áp dụng phần mềm ERP hiện đại vào quản lý nợ sẽ tự động hóa các thao tác thủ công. Nhân sự kế toán cần thường xuyên trau dồi chuyên môn để thích ứng với biến động thị trường. Một chiến lược tài chính an toàn tạo tiền đề cho sự phát triển lâu dài của Scavi Huế. Đây là bài học thực tiễn giá trị cho các doanh nghiệp ngành may mặc Việt Nam.

4.1. Ứng dụng hệ thống ERP trong quản trị công nợ

Ứng dụng hệ thống ERP mang lại bước đột phá lớn cho công tác kế toán. Phần mềm tích hợp tự động dữ liệu từ khâu mua sắm vật tư đến bán thành phẩm. Dữ liệu nợ phải thu và nợ phải trả được cập nhật tức thời theo thời gian thực. Hệ thống cảnh báo tự động các khoản nợ sắp đến hạn hoặc vượt hạn mức cho phép. Kế toán viên tiết kiệm thời gian xử lý thủ công và hạn chế tối đa sai sót đối chiếu. Lãnh đạo Scavi Huế dễ dàng trích xuất báo cáo phân tích tuổi nợ chỉ qua vài thao tác. Giải pháp công nghệ này tối ưu hóa nguồn lực và gia tăng tính minh bạch tài chính.

4.2. Bài học kinh nghiệm quản lý thanh khoản cho doanh nghiệp

Thực tiễn từ Scavi Huế đem đến nhiều kinh nghiệm quý báu cho các đơn vị cùng ngành. Doanh nghiệp không nên chỉ chú trọng mở rộng quy mô đơn hàng xuất khẩu thuần túy. Việc kiểm soát chặt chẽ khả năng thanh toán là điều kiện tiên quyết để tồn tại. Cân đối giữa doanh thu ghi nhận và dòng tiền thu hồi thực tế cần được ưu tiên hàng đầu. Đơn vị cần chủ động dự báo các biến động chi phí phát sinh trong chuỗi cung ứng dệt may. Xây dựng mối quan hệ đối tác tin cậy giúp thương lượng các điều khoản tín dụng ưu đãi hơn. Nền tảng tài chính lành mạnh là chìa khóa duy trì tăng trưởng bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ chế thị trường, phương thức mua bán chịu là một bộ phận không thể tách rời trong chính sách quản lý tài chính của doanh nghiệp. Thuật ngữ "công nợ" phản ánh toàn diện các quan hệ thanh toán phát sinh xuyên suốt chu kỳ kinh doanh, bao gồm cả nợ phải thu và nợ phải trả. Nếu thiếu các chính sách kiểm soát và thu hồi nợ phù hợp, doanh nghiệp sẽ đối mặt với nguy cơ mất thanh khoản và giải thể. Tác giả liên hệ vấn đề quản trị nợ với bối cảnh kinh tế vĩ mô, điển hình là sự kiện quốc gia Sri Lanka tuyên bố vỡ nợ 51 tỷ USD vào ngày 12/04/2022, nhằm nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì an toàn tài chính ở cả cấp độ vi mô lẫn vĩ mô.

Giai đoạn 2020 – 2022 ghi nhận tác động tiêu cực từ đại dịch bệnh và suy thoái kinh tế toàn cầu, dẫn đến sự thanh lọc đối với các tổ chức có chính sách tài chính lỏng lẻo. Ngược lại, những đơn vị duy trì cơ cấu vốn hợp lý có thể bảo toàn tiềm năng tăng trưởng. Việc lạm dụng đòn bẩy nợ khiến doanh nghiệp phụ thuộc vào chủ nợ, giảm tính tự chủ trong huy động vốn và làm suy giảm khả năng thanh toán. Do đó, việc theo dõi các khoản công nợ, kiểm soát nợ xấu và nợ quá hạn là điều kiện tiên quyết để phòng ngừa nguy cơ phá sản.

Tại Công ty Scavi Huế, kế toán công nợ là phần hành trọng yếu được ban lãnh đạo đặc biệt lưu tâm. Tuy nhiên, trước các nguyên nhân chủ quan và khách quan trong giai đoạn phục hồi kinh tế hậu đại dịch, quy trình xử lý công nợ tại đơn vị vẫn bộc lộ những điểm bất cập cần khắc phục. Xuất phát từ thực tế đó, tác giả Phan Thị Như Quỳnh lựa chọn đề tài nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng và đưa ra giải pháp hoàn thiện phần hành này.

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán trong doanh nghiệp.
2. Tìm hiểu thực trạng kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán tại Công ty Scavi Huế.
3. Đánh giá thực trạng kế toán công nợ và khả năng thanh toán tại công ty; từ đó đưa ra giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán công nợ và nâng cao khả năng thanh toán tại Công ty Scavi Huế.

Câu hỏi nghiên cứu:

1. Thực trạng kế toán công nợ và khả năng thanh toán tại Công ty Scavi Huế như thế nào?
2. Để hoàn thiện công tác kế toán công nợ và khả năng thanh toán tại Công ty Scavi Huế hiện nay cần những giải pháp nào?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán tại Công ty Scavi Huế.
• Phạm vi không gian: Công ty Scavi Huế (Khu Công nghiệp Phong Điền, thị trấn Phong Điền, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế).
• Phạm vi thời gian: Số liệu nguồn lực, kết quả hoạt động kinh doanh và khả năng thanh toán thu thập trong giai đoạn 2020 – 2022. Dữ liệu chứng từ, sổ sách minh họa thực tế cho phần hành kế toán công nợ trích xuất từ niên độ kế toán năm 2022.
• Phạm vi nội dung: Khóa luận tập trung nghiên cứu 4 khoản mục công nợ trọng yếu: Nợ phải thu khách hàng (TK 131), Phải thu nội bộ (TK 136), Nợ phải trả người bán (TK 331), Vay và nợ thuê tài chính (TK 341).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các tài liệu học thuật và văn bản quy phạm pháp luật kế toán hiện hành:

• Cơ sở lý luận về công nợ và phân tích tài chính: Tiếp cận quan điểm của Nguyễn Tấn Bình (2011) về bản chất công nợ và vai trò của kế toán công nợ; TS. Nguyễn Tuấn Duy và cộng sự (2010) về kế toán nợ phải thu khách hàng; PGS.TS Võ Văn Nhị (2018) về kế toán nợ phải trả người bán và tín dụng thương mại; TS. Phan Đức Dũng (2009) về khái niệm và mục tiêu đánh giá khả năng thanh toán của doanh nghiệp.
• Khung pháp lý kế toán: Áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, bao gồm: Điều 17 (Nguyên tắc kế toán các khoản phải thu), Điều 18 (Phương pháp kế toán tài khoản 131), Điều 20 (Nguyên tắc và tài khoản 136), Điều 50 (Nguyên tắc kế toán nợ phải trả và tài khoản 331), Điều 58 (Phương pháp kế toán tài khoản 341).
• Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) chi phối:
  • VAS 01 (Chuẩn mực chung ban hành theo Quyết định 165/2002/QĐ-BTC): Chi phối ghi nhận công nợ theo nguyên tắc cơ sở dồn tích (ghi sổ tại thời điểm phát sinh), nguyên tắc thận trọng (trích lập dự phòng đầy đủ, không đánh giá cao hơn giá trị tài sản hay thấp hơn giá trị nợ phải trả), và nguyên tắc trọng yếu (phân loại và trình bày riêng biệt các khoản mục công nợ ngắn hạn, dài hạn trên Báo cáo tài chính).
  • VAS 10 (Ảnh hưởng của việc thay đổi tỷ giá hối đoái): Quy định ghi nhận ban đầu nợ phải thu bằng ngoại tệ theo tỷ giá mua, nợ phải trả theo tỷ giá bán của ngân hàng thương mại; xử lý chênh lệch tỷ giá phát sinh trong kỳ vào doanh thu hoặc chi phí tài chính; quy định đánh giá lại số dư các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ tại thời điểm lập Báo cáo tài chính.
  • VAS 18 (Các khoản dự phòng, tài sản và nợ tiềm tàng): Quy định 3 điều kiện trích lập dự phòng (nghĩa vụ nợ hiện tại do sự kiện quá khứ, sự giảm sút lợi ích kinh tế chắc chắn xảy ra, và ước tính đáng tin cậy về giá trị nghĩa vụ nợ), áp dụng đối với dự phòng nợ phải thu khó đòi và dự phòng phải trả.

Hệ thống chỉ tiêu phân tích tài chính được chuẩn hóa trong khóa luận:

Nhóm chỉ tiêu	Tên chỉ tiêu	Công thức xác định	Ý nghĩa kinh tế
Cơ cấu vốn	Hệ số nợ	$\frac{\text{Tổng nợ phải trả}}{\text{Tổng tài sản}}$	Đo lường mức độ phụ thuộc tài chính vào chủ nợ bên ngoài.
	Hệ số tự tài trợ	$\frac{\text{Vốn chủ sở hữu}}{\text{Tổng tài sản}}$	Đánh giá mức độ tự chủ về nguồn vốn của doanh nghiệp.
Thanh toán ngắn hạn	Khả năng thanh toán hiện hành ($H_1$)	$\frac{\text{Tổng tài sản ngắn hạn}}{\text{Tổng nợ ngắn hạn}}$	Đo lường khả năng chi trả nợ ngắn hạn bằng tài sản ngắn hạn ($H_1 \ge 1$: bình thường; $H_1 < 1$: rủi ro thanh toán).
	Khả năng thanh toán nhanh ($H_2$)	$\frac{\text{Tài sản ngắn hạn} - \text{Hàng tồn kho}}{\text{Tổng nợ ngắn hạn}}$	Đo lường mức độ chuyển hóa tài sản lưu động tức thì để trả nợ ($H_2 = 1$ là mức cân bằng).
	Khả năng thanh toán tức thời ($H_3$)	$\frac{\text{Tiền và các khoản tương đương tiền}}{\text{Tổng nợ ngắn hạn}}$	Đánh giá năng lực thanh toán ngay lập tức các khoản nợ đến hạn bằng tiền mặt và tiền gửi.
Chi phí tài chính	Khả năng thanh toán lãi vay	$\frac{\text{EBIT}}{\text{Lãi vay phải trả trong kỳ}}$	Đo lường mức độ an toàn của lợi nhuận trước thuế và lãi vay trước nghĩa vụ trả lãi.

Phương pháp nghiên cứu thực tế:

• Phương pháp thu thập số liệu: Nghiên cứu tài liệu thứ cấp (giáo trình, chuẩn mực, thông tư); Quan sát trực tiếp quy trình luân chuyển chứng từ tại phòng kế toán; Thu thập dữ liệu thực tế từ website, số liệu nhân sự từ phòng hành chính, số liệu tài chính trên Báo cáo tài chính giai đoạn 2020 – 2022; Trích lục các hóa đơn GTGT, hóa đơn thương mại, phiếu nhập kho, sổ nhật ký chung, sổ chi tiết tài khoản; Phỏng vấn trực tiếp kế toán viên phụ trách phần hành công nợ.
• Phương pháp xử lý số liệu: Phương pháp so sánh (đánh giá tỷ lệ tăng giảm tuyệt đối và tương đối); Phương pháp đối chiếu (kiểm tra tính thống nhất giữa số liệu trên chứng từ, sổ sách chi tiết, sổ cái và Báo cáo tài chính, đối chiếu thực tế với lý thuyết); Phương pháp phân tích tài chính và tổng hợp số liệu thô.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán trong doanh nghiệp

Chương 1 thiết lập khung lý thuyết hoàn chỉnh về tổ chức công tác kế toán công nợ và hệ thống phân tích khả năng thanh toán:

• Yêu cầu quản lý công nợ: Đòi hỏi quản lý trên 5 khía cạnh cốt lõi: quản lý tổng công nợ (cân đối quy mô nợ phải thu và nợ phải trả); quản lý theo từng loại công nợ (phân loại tính chất thương mại và phi thương mại); quản lý theo thời hạn (nhóm nợ trong hạn, quá hạn, nợ khó đòi); quản lý theo từng đối tượng giao dịch (theo dõi số phát sinh, số đã trả, số còn nợ); quản lý theo từng nghiệp vụ kinh tế gắn liền với chứng từ gốc.
• Kế toán các phần hành công nợ trọng yếu:
  • Tài khoản 131 (Phải thu khách hàng): Phản ánh quan hệ mua bán chịu thương mại. Chi tiết nguyên tắc phân loại theo kỳ hạn, trích lập dự phòng phải thu khó đòi theo VAS 18, đánh giá chênh lệch tỷ giá theo VAS 10 và hạch toán qua Sơ đồ 1.1.
  • Tài khoản 136 (Phải thu nội bộ): Quy định quản lý thanh toán giữa doanh nghiệp với đơn vị cấp dưới trực thuộc không có tư cách pháp nhân hạch toán phụ thuộc. Phân loại thành 4 tài khoản cấp 2 gồm: TK 1361 (Vốn kinh doanh ở đơn vị trực thuộc), TK 1362 (Phải thu nội bộ về chênh lệch tỷ giá), TK 1363 (Phải thu nội bộ về chi phí đi vay đủ điều kiện được vốn hóa), TK 1368 (Phải thu nội bộ khác). Hạch toán chi tiết theo Sơ đồ 1.2.
  • Tài khoản 331 (Phải trả cho người bán): Quy định chi tiết nợ phải trả thương mại theo từng nhà cung cấp và loại nguyên tệ. Trình bày phương pháp hạch toán vật tư nhập kho chưa có hóa đơn (ghi theo giá tạm tính), xử lý chiết khấu thương mại, chiết khấu thanh toán, giảm giá hàng mua và đánh giá tỷ giá hối đoái theo Sơ đồ 1.3.
  • Tài khoản 341 (Vay và nợ thuê tài chính): Theo dõi nguồn vốn vay ngắn hạn, dài hạn và nợ thuê tài chính qua 2 tài khoản cấp 2: TK 3411 (Các khoản đi vay) và TK 3412 (Nợ thuê tài chính). Quy định nguyên tắc vốn hóa chi phí đi vay cho tài sản dở dang và hạch toán luân chuyển nợ theo Sơ đồ 1.4.
• Khung lý thuyết phân tích khả năng thanh toán: Thiết lập phương pháp tính toán và các ngưỡng cảnh báo tài chính cho 6 chỉ số: hệ số nợ, hệ số tự tài trợ, khả năng thanh toán hiện hành, thanh toán nhanh, thanh toán tức thời và hệ số thanh toán lãi vay.

Chương 2: Thực trạng kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán tại Công ty Scavi Huế

Chương 2 mô tả chi tiết đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh, phân tích nguồn lực và thực tế hạch toán kế toán công nợ tại đơn vị thực tập:

• Đặc điểm tổ chức và ngành nghề hoạt động:
  • Công ty Scavi Huế thuộc sở hữu 100% của Tập đoàn Financiere B’lao (Pháp), đặt trụ sở tại KCN Phong Điền, Thừa Thiên Huế. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kỹ nghệ trang phục Lingerie cao cấp, đảm nhận chuỗi dịch vụ khép kín gồm: Design, Material sourcing & purchasing, Full technical services, Manufacturing, Logistic.
  • Các dòng sản phẩm chủ lực: Intimates (Nội y), Underwear (Đồ lót), Nightwear (Quần áo ngủ), Homewear (Đồ mặc ở nhà), Sportswear (Đồ thể thao), Activewear (Quần áo năng động), Kidswear (Quần áo trẻ em), Protective wear (Quần bảo hộ). Đơn vị đạt các chứng nhận quốc tế: WRAP (trách nhiệm xã hội sản xuất toàn cầu) và RCS BLENDED (tiêu chuẩn hàm lượng tái chế 5 - 95%).
  • Quy mô doanh nghiệp: Đến năm 2023 đạt hơn 7.200 lao động; trong năm 2022 thành lập thêm 01 nhà máy tại KCN Quảng Vinh (Quảng Điền, Thừa Thiên Huế) và 01 nhà máy tại Hải Lăng (Quảng Trị) với quy mô hơn 5.000 lao động.
• Cơ cấu bộ máy quản lý và tài chính: Trình bày bộ máy quản trị qua Sơ đồ 2.1 (chức năng Phòng hành chính, Phòng nhân sự...) và Sơ đồ 2.2 về tổ chức bộ máy kế toán tập trung. Phân tích nguồn lực qua Bảng 2.1 (Tình hình lao động), Bảng 2.2 (Tài sản và nguồn vốn), Bảng 2.3 (Kết quả kinh doanh giai đoạn 2020 – 2022).
• Thực tiễn hạch toán kế toán công nợ qua hệ thống chứng từ năm 2022:
  • Tác giả nghiên cứu quy trình kiểm soát nợ phải thu và nợ phải trả tại công ty.
  • Phân tích chi tiết quy trình xử lý, luân chuyển chứng từ nhập khẩu và nội địa thông qua các biểu mẫu thực tế: Hóa đơn thương mại số 73225678, số 322373, FS220089-2; Phiếu nhập kho số RM0222110720, RM0122070786; Biên bản kiểm tra Checking Report số D11-F220089-2D; Hóa đơn GTGT điện tử số 00009078, số 84.
  • Ghi sổ kế toán thực tế: Phản ánh bút toán trên Sổ Nhật ký chung và trích sổ chi tiết công nợ nhà cung cấp: Sổ chi tiết tài khoản 331110 (phải trả nhà cung cấp trong nước) và Sổ chi tiết tài khoản 331210 (phải trả nhà cung cấp nước ngoài bằng ngoại tệ).
• Thực trạng quy mô công nợ và khả năng thanh toán 2020 – 2022:
  • Tổng hợp quy mô và cơ cấu các khoản phải thu, phải trả qua Bảng 2.4 (Thực trạng tình hình công nợ của công ty qua 3 năm 2020 – 2022).
  • Đánh giá khả năng thanh toán thực tế của công ty qua Bảng 2.5 (Phân tích khả năng thanh toán của Công ty qua 3 năm), làm rõ diễn biến các hệ số nợ, hệ số tự tài trợ, hệ số thanh toán ngắn hạn ($H_1$), thanh toán nhanh ($H_2$), thanh toán tức thời ($H_3$) và khả năng chi trả lãi tiền vay.

Chương 3: Hoàn thiện kế toán công nợ tại Công ty Scavi Huế

Chương 3 trình bày các định hướng, đánh giá và khuyến nghị nâng cao hiệu quả kế toán và tài chính:

• Định hướng phát triển của Công ty Scavi Huế: Tận dụng cơ hội phục hồi sau dịch bệnh, tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất tại các nhà máy mới thành lập (Quảng Vinh, Hải Lăng) và gia tăng thị phần xuất khẩu trang phục nội y.
• Đánh giá thực trạng công tác kế toán công nợ:
  • Ưu điểm: Bộ máy kế toán tổ chức chặt chẽ; hạch toán chi tiết tài khoản cấp 2, cấp 3 theo từng đối tượng nhà cung cấp (331110, 331210); hệ thống chứng từ mua hàng trong nước và nhập khẩu được lưu trữ đầy đủ.
  • Nhược điểm và tồn tại: Quy trình luân chuyển chứng từ thanh toán giữa các bộ phận sản xuất, kho và kế toán đôi lúc chưa đồng bộ; quản lý nợ phải thu nội bộ và đối chiếu công nợ định kỳ còn chậm; áp lực thanh toán nợ ngắn hạn và chi phí lãi vay gia tăng trong các giai đoạn mở rộng sản xuất.
• Yêu cầu đặt ra và giải pháp hoàn thiện: Đề xuất các nhóm biện pháp cụ thể nhằm chuẩn hóa quy trình luân chuyển chứng từ công nợ, tăng cường công tác đối chiếu nợ định kỳ, quản trị rủi ro tỷ giá hối đoái theo VAS 10 và tái cấu trúc dòng tiền nhằm cải thiện các chỉ số thanh toán ngắn hạn tại Công ty Scavi Huế.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể thông qua hệ thống dữ liệu khảo sát thực tế:

• Hệ thống hóa thực trạng kế toán công nợ doanh nghiệp may mặc FDI: Minh họa đầy đủ trình tự kế toán các khoản phải thu và phải trả bằng chứng từ thực phát sinh trong năm 2022 tại Công ty Scavi Huế. Cụ thể hóa kỹ thuật hạch toán các tài khoản chi tiết như TK 331110 (nhà cung cấp nội địa) và TK 331210 (nhà cung cấp ngoại tệ), gắn liền với việc xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái theo VAS 10.
• Đánh giá định lượng bức tranh tài chính và công nợ giai đoạn 2020 – 2022: Khóa luận xây dựng hai bảng số liệu tổng hợp chuyên sâu gồm Bảng 2.4 (Thực trạng tình hình công nợ) và Bảng 2.5 (Phân tích khả năng thanh toán), phản ánh biến động của 6 chỉ tiêu tài chính:

Nhóm chỉ số phân tích	Chỉ tiêu cụ thể trong văn bản	Nguồn số liệu phản ánh
Cơ cấu nợ và nguồn vốn	- Hệ số nợ - Hệ số tự tài trợ	Bảng 2.2 và Bảng 2.4 qua BCTC 2020 – 2022
Năng lực thanh toán ngắn hạn	- Hệ số thanh toán hiện hành ($H_1$) - Hệ số thanh toán nhanh ($H_2$) - Hệ số thanh toán tức thời ($H_3$)	Bảng 2.4 và Bảng 2.5 qua BCTC 2020 – 2022
Nghĩa vụ chi phí nợ	- Hệ số khả năng thanh toán lãi vay	Báo cáo kết quả kinh doanh (Bảng 2.3) và Bảng 2.5

• Hệ thống giải pháp đề xuất: Tác giả đề xuất nhóm giải pháp hoàn thiện công tác kế toán công nợ và cải thiện khả năng thanh toán dựa trên các bất cập đã nhận diện:
  1. Hoàn thiện quy trình kiểm soát và luân chuyển chứng từ gốc giữa các phòng ban (hành chính, kho, kế toán) để hạn chế độ trễ trong ghi nhận công nợ.
  2. Thực hiện nghiêm ngặt công tác phân loại nợ theo kỳ hạn và định kỳ đối chiếu công nợ với khách hàng, nhà cung cấp nhằm giảm thiểu phát sinh nợ khó đòi.
  3. Áp dụng các biện pháp quản trị rủi ro tỷ giá hối đoái đối với số dư nợ phải trả ngoại tệ phát sinh từ hoạt động nhập khẩu nguyên phụ liệu.
  4. Cơ cấu lại kỳ hạn các khoản nợ vay nhằm cân đối dòng tiền, nâng cao hệ số thanh toán nhanh và giảm bớt áp lực chi phí lãi vay trong các niên độ tiếp theo.
• Đóng góp của khóa luận: Đề tài đóng góp một nghiên cứu tình huống điển hình về sự kết hợp giữa kỹ thuật kế toán nghiệp vụ (theo Thông tư 200/2014/TT-BTC) và phương pháp phân tích báo cáo tài chính tại một doanh nghiệp may mặc FDI quy mô lớn trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số giới hạn dựa trên phạm vi nghiên cứu được tác giả công bố:

• Giới hạn về phạm vi nội dung: Do hạn chế về thời gian thực tập và phạm vi tiếp cận dữ liệu, khóa luận chỉ đi sâu vào 4 khoản mục công nợ trọng yếu gồm TK 131, TK 136, TK 331 và TK 341. Các khoản công nợ khác (tạm ứng nhân viên TK 141, ký quỹ ký cược TK 244, nghĩa vụ thuế TK 333, các khoản phải thu - phải trả khác TK 138/338) chưa được phân tích chi tiết.
• Giới hạn về phạm vi thời gian: Dữ liệu Báo cáo tài chính và chỉ số thanh toán được giới hạn trong chu kỳ 3 năm 2020 – 2022; các chứng từ minh chứng nghiệp vụ chỉ trích xuất từ niên độ 2022. Điều này chưa phản ánh đầy đủ tác động tài chính của giai đoạn mở rộng sản xuất tại các nhà máy mới thành lập sau năm 2022.
• Hướng mở rộng nghiên cứu: Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát toàn bộ các khoản mục công nợ vãng lai và nghĩa vụ nộp ngân sách; kéo dài chuỗi thời gian số liệu tài chính sau năm 2022; hoặc thực hiện phân tích so sánh đối chuẩn (benchmarking) các chỉ số thanh toán của Scavi Huế với các doanh nghiệp dệt may khác trong ngành.

---

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng học thuật và thực tiễn:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp: Tài liệu cung cấp mẫu hình nghiên cứu kết hợp giữa việc trích lục chứng từ kế toán thực tế (hóa đơn thương mại, phiếu nhập kho quốc tế, sổ chi tiết tài khoản) với việc tính toán hệ thống chỉ số tài chính theo chuẩn mực học thuật.
• Người thực hiện đề tài tốt nghiệp về kế toán công nợ: Tham khảo cách vận dụng đồng thời Thông tư 200/2014/TT-BTC và các chuẩn mực kế toán cốt lõi (VAS 01, VAS 10, VAS 18) vào hạch toán nợ phải thu, nợ phải trả thương mại và vay tài chính.
• Cán bộ kế toán và quản trị tài chính tại doanh nghiệp FDI may mặc: Tham khảo quy trình theo dõi nợ phải trả nhà cung cấp nước ngoài bằng ngoại tệ (TK 331210), phương pháp xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái và kinh nghiệm quản trị hệ số thanh toán trong điều kiện mở rộng nhà xưởng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận tập trung nghiên cứu những phần hành kế toán công nợ cụ thể nào tại Công ty Scavi Huế?
Khóa luận giới hạn nghiên cứu vào 4 khoản mục công nợ chiếm tỷ trọng lớn nhất tại công ty: Kế toán nợ phải thu khách hàng (TK 131), Kế toán phải thu nội bộ (TK 136), Kế toán nợ phải trả người bán (TK 331), và Kế toán vay và nợ thuê tài chính (TK 341).

2. Các chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) nào được tác giả sử dụng làm cơ sở lý luận chi phối kế toán công nợ?
Khóa luận sử dụng 3 chuẩn mực kế toán chính: VAS 01 (Chuẩn mực chung - nguyên tắc dồn tích, thận trọng, trọng yếu); VAS 10 (Ảnh hưởng của việc thay đổi tỷ giá hối đoái - quy định ghi nhận nợ ngoại tệ, xử lý chênh lệch tỷ giá phát sinh và đánh giá lại số dư cuối kỳ); và VAS 18 (Các khoản dự phòng, tài sản và nợ tiềm tàng - điều kiện trích lập dự phòng phải thu khó đòi và dự phòng phải trả).

3. Khóa luận sử dụng những chỉ tiêu tài chính nào để phân tích khả năng thanh toán của Công ty Scavi Huế?
Khóa luận sử dụng hệ thống 6 chỉ tiêu: Hệ số nợ, Hệ số tự tài trợ, Hệ số khả năng thanh toán hiện hành ($H_1$), Hệ số khả năng thanh toán nhanh ($H_2$), Hệ số khả năng thanh toán tức thời ($H_3$), và Hệ số khả năng thanh toán lãi vay.

4. Những chứng từ và sổ kế toán thực tế nào được trích lục trong khóa luận để minh họa nghiệp vụ mua hàng và nợ phải trả tại Scavi Huế?
Các chứng từ và sổ sách năm 2022 được trích lục gồm: Hóa đơn thương mại số 73225678, số 322373, FS220089-2; Phiếu nhập kho số RM0222110720, RM0122070786; Hóa đơn GTGT điện tử số 00009078, số 84; Báo cáo kiểm tra Checking Report số D11-F220089-2D; Sổ Nhật ký chung; Sổ chi tiết TK 331110 (nhà cung cấp trong nước) và Sổ chi tiết TK 331210 (nhà cung cấp ngoại tệ).

5. Công ty Scavi Huế thuộc sở hữu của tập đoàn nào và có quy mô hoạt động ra sao tính đến giai đoạn nghiên cứu?
Công ty Scavi Huế thuộc sở hữu hoàn toàn của Tập đoàn Financiere B’lao (Pháp), kinh doanh trong lĩnh vực kỹ nghệ trang phục Lingerie cao cấp. Tính đến năm 2023, công ty có hơn 7.200 lao động tại KCN Phong Điền và trong năm 2022 đã mở rộng thêm 2 nhà máy mới tại KCN Quảng Vinh (Quảng Điền, Thừa Thiên Huế) và huyện Hải Lăng (Quảng Trị) với quy mô hơn 5.000 thành viên.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Phan Thị Như Quỳnh đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kế toán công nợ theo Thông tư 200/2014/TT-BTC cùng các chuẩn mực VAS 01, VAS 10 và VAS 18. Thông qua việc phân tích thực tế chứng từ, sổ sách kế toán năm 2022 và báo cáo tài chính giai đoạn 2020 – 2022 tại Công ty Scavi Huế, đề tài đã làm rõ thực trạng hạch toán 4 khoản mục công nợ trọng yếu gắn liền với biến động của các hệ số thanh toán nợ ngắn hạn và lãi vay. Các giải pháp do tác giả đề xuất tại Chương 3 xuất phát từ những tồn tại thực tế về luân chuyển chứng từ và cân đối cơ cấu nợ, cung cấp tư liệu tham khảo hữu ích cho công tác tổ chức kế toán và quản trị tài chính tại các doanh nghiệp may mặc FDI.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CÔNG NỢ VÀ PHÂN TÍCH KHẢ NĂNG THANH TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số lý luận chung về công nợ 1. Khái niệm Theo Nguyễn Tấn Bình (2011): “Công nợ chính là các khoản tiền chưa thanh toán phát sinh từ hoạt động sản xuất, mua bán sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ… giữa doanh nghiệp với cán bộ nhân viên, nhà cung cấp, đối tác… Người đảm nhận công việc theo dõi – quản lý các khoản nợ phải thu, nợ phải trả diễn ra liên tục xuyên suốt hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp được gọi là kế toán công nợ. [1]” Kế toán công nợ bao gồm công nợ phải thu và công nợ phải trả.

Phân loại và nguyên tắc kế toán các khoản phải thu Theo điều 17, Thông tư 200/2014/TT-BTC quy định nguyên tắc kế toán của khoản phải thu như sau: 1. Các khoản phải thu được theo dõi chi tiết theo kỳ hạn phải thu, đối tượng phải thu, loại nguyên tệ phải thu và các yếu tố khác theo nhu cầu quản lý của doanh nghiệp. Việc phân loại các khoản phải thu là phải thu khách hàng, phải thu nội bộ, phải thu khác được thực hiện theo nguyên tắc: a) Phải thu của khách hàng gồm các khoản phải thu mang tính chất thương mại phát sinh từ giao dịch có tính chất mua – bán, như: Phải thu về bán hàng, cung cấp dịch vụ, thanh lý, nhượng bán tài sản (Tài sản cố định (TSCĐ), bất động sản đầu tư, các khoản đầu tư tài chính) giữa doanh nghiệp và người mua (là đơn vị độc lập với người bán, gồm cả các khoản phải thu giữa công ty mẹ và công ty con, liên doanh, liên kết). Khoản phải thu này gồm cả các khoản phải thu về tiền bán hàng xuất khẩu của bên giao ủy thác thông qua bên nhận ủy thác; b) Phải thu nội bộ gồm các khoản phải thu giữa đơn vị cấp trên và đơn vị cấp dưới trực thuộc không có tư cách pháp nhân hạch toán phụ thuộc; 5 c) Phải thu khác gồm các khoản phải thu không có tính thương mại, không liên quan đến giao dịch mua - bán, như: - Các khoản phải thu tạo ra doanh thu hoạt động tài chính, như: khoản phải thu về lãi cho vay, tiền gửi, cổ tức và lợi nhuận được chia; - Các khoản chi hộ bên thứ ba được quyền nhận lại; Các khoản bên nhận ủy thác xuất khẩu phải thu hộ cho bên giao ủy thác; - Các khoản phải thu không mang tính thương mại như cho mượn tài sản, phải thu về tiền phạt, bồi thường, tài sản thiếu chờ xử lý… 3.

Khi lập Báo cáo tài chính, kế toán căn cứ kỳ hạn còn lại của các khoản phải thu để phân loại là dài hạn hoặc ngắn hạn. Các chỉ tiêu phải thu của Bảng cân đối kế toán có thể bao gồm cả các khoản được phản ánh ở các tài khoản khác ngoài các tài khoản phải thu, như: Khoản cho vay được phản ánh ở TK (Tài khoản) 1283; Khoản ký quỹ, ký cược phản ánh ở TK 244, khoản tạm ứng ở TK 141… Việc xác định các khoản cần lập dự phòng phải thu khó đòi được căn cứ vào các khoản mục được phân loại là phải thu ngắn hạn, dài hạn của Bảng cân đối kế toán. Kế toán phải xác định các khoản phải thu thỏa mãn định nghĩa của các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ (được hướng dẫn chi tiết ở tài khoản 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái) để đánh giá lại cuối kỳ khi lập Báo cáo tài chính.