ĐẶT VẤN ĐỀ Hầu hết các trường sử dụng các phần mềm có phí, mua từ các công ty và không thống nhất, một số trường còn sử dụng hình thức lưu trên giấy. Trong khi đó, hiện nay có rất nhiều phần mềm quản lý thư viện là mã nguồn mở, không tốn phí. Và nhiều nước trên thế giới đã áp dụng vào cho nền giáo dục nước họ. Vấn đề đặt ra cho nền giáo dục Việt Nam là đưa vào các phần mềm thư viện miễn phí áp dụng cho các trường trung học cấp 2, cấp 3 và các trường đại học trên cả nước.
Thuận tiện cho nhu cầu tìm hiểu và thu hút học sinh, sinh viên đến thư viện nhiều hơn và thống nhất hệ thống cơ sở dữ liệu để có thể trao đổi lẫn nhau. Trong phạm vi của đề tài chúng tôi sẽ trình bày đầy đủ hai phần mềm mã nguồn mở, đó là thư viện số - Dspace và thư viện vật lý - Koha về: giới thiệu, cài đặt, hướng dẫn sử dụng. MỤC TIÊU ĐỀ TÀI Tìm hiểu, cài đặt và sử dụng thành thạo hai phần mềm thư viện Opensource Dspace và Koha. Việt hóa Dspace và Koha.
Tìm hiểu và cài đặt thành công LDAP và CAS. Hiện thực thành công hệ thống thư viện số Dspace và thư viện vật lý Koha cho khoa Công Nghệ Thông Tin trường Đại Học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh và các trường trung học phổ thông. Public hệ thống thư viện và đưa vào sử dụng thực tế cho khoa Công Nghệ Thông Tin trường Đại Học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh và các trường trung học phổ thông. Nguyễn Thị Thanh Thủy 2 SVTH: Anh,Dung,Mai,Thoàng Digital Library 1.
PHẠM VI NGHIÊN CỨU Trong khoảng thời gian nhất định, đề tài chúng em tìm hiểu các mục sau: 1. Tìm hiểu nghiệp vụ thư viện. Hướng dẫn cài đặt và sử dụng thư viện điện tử Dspace. Hướng dẫn cài đặt và sử dụng thư viện thật Koha.
Xây dựng hệ thống quản lý người dùng tập trung LDAP Server 7. Xây dựng hệ thống chứng thực tập trung CAS Server 8. Hiện thực thư viện cho khoa Công Nghệ Thông Tin – Đại Học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh. Nguyễn Thị Thanh Thủy 3 SVTH: Anh,Dung,Mai,Thoàng Digital Library CHƯƠNG 2.
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 2. Tìm Hiểu Công Nghệ 2. Tìm Hiểu Các Quy Trình Nghiệp Vụ Thư Viện Nghiệp Vụ Thư Viện Nghiệp vụ của một thư viện gồm các phân hệ quản lý chính như sau: 1. Phân Hệ Bổ Sung Quy trình quản lý ấn phẩm chặt chẽ và xuyên suốt kể từ lúc phát sinh nhu cầu bổ sung, đặt mua, kiểm nhận, gán số đăng ký cá biệt, xếp giá tới lưu kho và đưa ra khai thác cho đến những thay đổi như mất mát, thanh lý, bổ sung thêm của ấn phẩm trong thư viện.
Có các nội dung chủ yếu: đơn đặt, quỹ, xếp giá, kho, thống kê, báo cáo. Cho phép vẽ các biểu đồ thống kê về quá trình bổ sung ấn phẩm hàng năm, hàng tháng, hàng ngày hay trong 1 khoảng thời gian bất kỳ. Cho phép tạo phích và các thư mục sách để phục vụ cho các ấn phẩm đầu ra trên giấy. Có thể tích hợp với các quỹ, phân hệ kế toán để quản lý ngân quỹ mua ấn phẩm của thư viện.
Phân Hệ Biên Mục Phân hệ biên mục thực hiện việc thay đổi nội dung của cơ sở dữ liệu, biên mục mọi dạng tài nguyên thư viện theo các tiêu chuẩn thư mục quốc tế. Những người thuộc bộ phận biên mục có quyền truy cập vào phân hệ này và được cấp phát cho người dùng theo 2 mức: - Mức 1: được quyền nhập, xóa và sửa một ấn phẩm. Nguyễn Thị Thanh Thủy 4 SVTH: Anh,Dung,Mai,Thoàng Digital Library - Mức 2: Được quyền nhập, sửa và xóa một ấn phẩm do người đó nhập. Phân hệ biên mục cũng cho phép người dùng cập nhật các trường dữ liệu dạng từ điển tham chiếu để phục vụ cho quá trình biên mục (từ điển tác giả, từ khóa, các khung phân loại,.
Dữ liệu của phân hệ cập nhật ấn phẩm có thể được tham chiếu bởi tất cả các phân hệ còn lại của chương trình. Phân Hệ Tra Cứu (OPAC) Phân hệ tra cứu giúp đọc giả tra cứu, tìm kiếm những ấn phẩm ở nhiều dạng như: truyền thống (tài liệu, sách báo), dạng điện tử (các văn bản, sách điện tử, phim, hình ảnh, bản đồ, âm thanh, .) được lưu trữ trong cơ sở dữ liệu của thư viện. Giúp bạn đọc có thể tra cứu trên nhiều thư viện. Hỗ trợ chuẩn tìm kiếm liên thư viện Z39.
Phân Hệ Mượn Liên Thư Viện (ILL) Quản lý những giao dịch trao đổi tư liệu với các thư viện khác theo chuẩn quốc tế dưới vai trò là thư viện cho mượn và thư viện yêu cầu mượn. Cho phép bạn đọc của thư viện này có thể mượn sách tại các thư viện khác. Hỗ trợ chuẩn tìm kiếm liên thư viện Z39. Phân Hệ Mượn Trả Dùng để quản lý và ghi lại việc người đọc mượn và hoàn trả các ấn phẩm thư viện, từ đó đưa ra các thống kê, như: - Hợp lệ ấn phẩm: ấn phẩm đang được sử dụng hay đang ở trạng thái rỗi.
- Hợp lệ bạn đọc: kiểm tra hạn thẻ, số sách được mượn, vị trí của độc giả trong hàng đợi. Nguyễn Thị Thanh Thủy 5 SVTH: Anh,Dung,Mai,Thoàng Digital Library 6. Phân Hệ Lưu Thông Tài Liệu Hệ thống lưu thông là phân hệ giao dịch cho phép hệ thống cho mượn và nhận trả tài liệu. Thể hiện số vòng quay của tài liệu, số ấn phẩm đang được mượn.
Giúp bạn đọc biết được các tài liệu sẵn sàng cho mượn hay đã được mượn rồi. Phân Hệ Thống Kê, Báo Cáo Quản lí hệ thống báo cáo - Báo cáo nhà xuất bản. - Báo cáo tình trạng sách. - Báo cáo vị trí sách.
- Báo cáo phiếu mượn sách. Quản lí hệ thống thống kê - Thống kê sách. - Thống kê nhà xuất bản. - Thống kê tác giả sách.
- Thống kê vị trí lưu trữ sách trong kho. - Các thông kê khác liên quan. Phân Hệ Quản Lý Người dùng: quản lý thông tin người dùng có thể truy cập vào hệ thống với những chức năng khác nhau. Thêm, xóa, sửa một người dùng.
Nhật ký hệ thống: lưu lại toàn bộ thông tin về các thao tác của người dùng lên hệ thống, như: nhập thông tin ấn phẩm nào, thời gian nào, số lượng bao nhiêu,. Tham số hệ thống. Nguyễn Thị Thanh Thủy 6 SVTH: Anh,Dung,Mai,Thoàng Digital Library 9. Phân Hệ Quản Lý Tài Nguyên Quản Lý Đầu Sách - Quản lý thông tin đầu sách, các thông tin liên quan đến đầu sách, nội dung mô tả chi tiết về đầu sách, loại sách, trạng thái sách, tên sách, tựa đề sách, các ký hiệu phân loại sách, tác giả sách, năm xuất bản, số lần tái bản.
- Quản lý thông tin đầu sách theo kho đóng và kho mở. Quản Lý Phân Loại Sách - Quản lý loại sách lưu trữ trong thư viện, trong kho đóng và kho mở, quản lý cả các loại thông tin của một số dạng dữ liệu khác (tạp chí, báo chí, phim tư liệu, các dạng tài liệu khác,. Quản Lý Nhà Xuất Bản - Quản lý thông tin nhà xuất bản, lưu trữ thông tin nhà xuất bản là phần quan trọng trong việc hỗ trợ tìm kiếm các loại tài liệu và đầu sách liên quan. Quản Lý Tình Trạng Sách - Quản lý trạng thái sách, sách trong tình trạng phục vụ hay bảo dưỡng, đầu sách trong kho còn hay hết, có thể phục vụ nhu cầu mượn của độc giả hay không hay được ghi nhận vào các phiếu chờ.
Quản Lý Tác Giả Sách - Quản lý thông tin tác giả sách, lưu trữ các thông tin liên quan đến tác giả nhằm tạo thuận lợi cho việc tìm kiếm các thông tin đầu sách dễ dàng và nhanh chóng. Quản Lý Kho, Quầy, Kệ - Quản lý thông tin chi tiết về thông tin lưu trữ sách, các loại tài liệu khác trong kho, nhằm hỗ trợ tối đa cho việc tìm kiếm và bảo dưỡng sách và các loại tài liệu. Nguyễn Thị Thanh Thủy 7 SVTH: Anh,Dung,Mai,Thoàng Digital Library Quản Lý Vị Trí Sách Trong Kho - Giải pháp hỗ trợ việc quản lí cả kho đóng và kho mở, từ giai đoạn nhận sách, lập mã vạch, mã số cho từng đầu sách, cho tới giai đoạn lưu trữ sách trong kho cũng như phục vụ độc giả. Phân Hệ Quản Lý Bạn Đọc Quản lí thông tin độc giả thông qua mã số, mã vạch hay hệ thống kí hiệu riêng, lập hệ thống thẻ mượn, thẻ đọc sách, các loại thẻ khác dành cho nhiều đối tượng bạn đọc trong thư viện, quản lí hình ảnh độc giả.
Quản lí loại độc giả. Phân Hệ Quản Lý Ấn Phẩm Định Kỳ Cho phép quản lý các dạng ấn phẩm phát hành tiếp tục, theo định kỳ như: báo, tạp chí, tập san, niên giám,. Nghiệp Vụ Biên Mục Theo MARC21 MARC21 là một chuẩn biên mục mới của MARC, hiện đang được sử dụng nhiều ở các thư viện trên thế giới. Ngoài MARC21, MARC còn có nhiều chuẩn biên mục khác như: AUSMARC, NORMARC, UNIMARC,.
trong phạm vi tài liệu này chúng tôi chỉ đề cập đến MARC21. Giá Trị Ngầm Định Dùng chức năng Giá trị ngầm định để đặt ra những giá trị cố định cho các trường tương ứng trong bản ghi biên mục. Giúp giảm bớt thao tác lặp đi lặp lại khi nhập tin cho những trường này với các đầu ấn phẩm khác nhau. Giá trị cố định này sẽ có hiệu lực trong suốt phiên làm việc trừ khi nó được thiết lập lại.
Hiện thực mẫu: Trường Ý nghĩa 100 Tiêu đề cá nhân GVHD: Ths. Nguyễn Thị Thanh Thủy 8 SVTH: Anh,Dung,Mai,Thoàng Digital Library Trường Ý nghĩa 700 Tiêu đề tác giả bổ sung Bảng 3.1 Ví dụ giá trị ngầm định theo MARC21 Biên Mục Chi Tiết Dựa vào tiêu chuẩn của MARC21 biên mục chi tiết một tài liệu trong thư viện vào cơ sở dữ liệu. Thông tin của một tài liệu bao gồm các thông tin như: nhan đề sách, tác giả, nhà xuất bản, số trang, số lượng, ngôn ngữ, mã phách,. Quy trình nhập cho từng thông tin có thể theo chuẩn sau: <tên trường><chỉ thị = chỉ thị 1 + chỉ thị 2><tên trường con><thông tin> Ví dụ: - Thông tin sách: • Tiêu đề: Giáo trình Tư Tưởng Hồ Chí minh • Tác giả: Đào Duy Tùng (chủ biên), Nguyễn Đức Bình, Nguyễn Đình Tứ.
• Thể loại: Chính trị Quốc Gia. • Ngôn ngữ: Việt Nam. • Kích cỡ: 849 trang, dày 21cm. • Đính kèm: có tài liệu dưới dạng CD.000VND - Biên mục: Trường Chỉ thị Thông tin 020 ## $c36000.