Nghiên cứu quy trình thủ tục hải quan trong xuất khẩu giày tại Chi nhánh 2 Công ty Cổ phần TBS An Giang

Khóa luận quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu giày tại Chi nhánh 2 Công ty CP TBS An Giang

• Tác giả: Ngô Thị Nhật Nguyên
• Người hướng dẫn: ThS. Trần Huỳnh Quang Minh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Nghiên cứu quy trình thủ tục hải quan trong xuất khẩu giày tại Chi nhánh 2 Công ty Cổ phần TBS An Giang
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan thủ tục hải quan xuất khẩu giày Chi nhánh 2 TBS An Giang

Hoạt động xuất khẩu giày dép đóng vai trò trọng yếu trong cơ cấu thương mại quốc tế của Việt Nam. Tại Chi nhánh 2 Công ty Cổ phần TBS An Giang, quy trình hải quan xuất khẩu giữ vị trí then chốt. Đơn vị chuyên gia công và sản xuất giày da xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Hoa Kỳ và châu Âu. Mọi lô hàng xuất khẩu đều phải tuân thủ nghiêm ngặt hệ thống pháp luật hải quan Việt Nam. Hệ thống thông quan điện tử VNACCS/VCIS được áp dụng toàn diện nhằm tối ưu hóa thời gian xử lý thủ tục. Doanh nghiệp thực hiện khai báo thông tin lô hàng từ cơ sở sản xuất trước khi vận chuyển đến cửa khẩu xuất hàng. Việc chuẩn bị chứng từ chính xác giúp ngăn ngừa rủi ro chậm trễ giao hàng. Quá trình kiểm tra hồ sơ và tiếp nhận thông tin diễn ra hoàn toàn tự động trên nền tảng số hóa. Đội ngũ nhân sự xuất nhập khẩu cần nắm vững quy định về phân loại mã HS và xuất xứ hàng hóa. Hoạt động này đảm bảo dòng chảy hàng hóa thông suốt từ nhà máy đến cảng biển quốc tế. Sự chuẩn hóa quy trình xuất khẩu tạo nền tảng vững chắc cho uy tín thương mại của doanh nghiệp trên trường quốc tế.

1.1. Cơ sở pháp lý và phạm vi điều chỉnh thủ tục

Hoạt động thông quan xuất khẩu giày dép căn cứ trực tiếp vào Luật Hải quan Việt Nam hiện hành. Các nghị định và thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính quy định rõ ràng quyền hạn và nghĩa vụ của người khai hải quan. Chi nhánh 2 TBS An Giang áp dụng cơ chế quản lý rủi ro hiện đại. Quy trình này phân định luồng tờ khai thành luồng xanh, luồng vàng và luồng đỏ. Doanh nghiệp có trách nhiệm cung cấp dữ liệu chính xác về trị giá tính thuế, số lượng và chất lượng sản phẩm. Cơ quan hải quan kiểm soát chặt chẽ nhằm chống buôn lậu và gian lận thương mại. Mọi văn bản chứng từ phải lưu trữ đầy đủ trong thời hạn luật định để phục vụ công tác kiểm tra sau thông quan. Việc nắm chắc cơ sở pháp lý giúp doanh nghiệp chủ động trong mọi khâu làm việc.

1.2. Đặc thù sản phẩm giày dép xuất khẩu của đơn vị

Mặt hàng giày dép xuất khẩu của Chi nhánh 2 TBS An Giang có tính đa dạng cao về mẫu mã. Sản phẩm bao gồm giày thể thao, giày da và đế giày chuyên dụng. Nguyên liệu đầu vào thường nhập khẩu từ nước ngoài hoặc mua nội địa theo diện gia công. Do đó, hồ sơ hải quan đòi hỏi sự minh bạch về định mức nguyên phụ liệu. Doanh nghiệp phải lập bảng kê chi tiết từng chủng loại sản phẩm trước khi đóng thùng container. Việc xác định chính xác mã số hàng hóa HS cho từng dòng giày là yêu cầu bắt buộc. Bất kỳ sai lệch nào về thành phần cấu tạo cũng dẫn tới nguy cơ bị xử phạt. Đơn vị luôn kiểm tra kỹ lưỡng danh mục hàng hóa trước khi truyền dữ liệu điện tử. Sự chuẩn bị cẩn trọng này tạo điều kiện thuận lợi cho khâu thông quan.

II. Phân tích thủ tục hải quan xuất khẩu giày Chi nhánh 2 TBS An Giang

Quá trình giải quyết thủ tục hải quan tại Chi nhánh 2 TBS An Giang bộc lộ nhiều thách thức thực tế. Tỷ lệ tờ khai rơi vào luồng vàng và luồng đỏ vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể. Điều này phát sinh do các đợt kiểm tra chuyên ngành và quản lý rủi ro định kỳ từ cơ quan quản lý. Khi tờ khai rơi vào luồng đỏ, thời gian thông quan bị kéo dài từ hai đến ba ngày làm việc. Chi phí lưu kho bãi, nhân công bốc dỡ và kiểm đếm tăng vọt theo từng lô hàng. Bên cạnh đó, sai sót trong hồ sơ chứng từ giấy tờ vẫn thỉnh thoảng xuất hiện. Sự thiếu nhất quán giữa hóa đơn thương mại và phiếu đóng gói hàng hóa gây tắc nghẽn khâu kiểm tra hải quan. Dữ liệu tài chính cho thấy chi phí lãi vay và chi phí quản lý từng biến động mạnh trong giai đoạn 2022 - 2024. Áp lực giảm biên lợi nhuận buộc doanh nghiệp phải kiểm soát gắt gao thời gian luân chuyển hàng hóa. Tình trạng chậm trễ thông quan đe dọa trực tiếp tiến độ giao hàng cho đối tác quốc tế. Ngoài ra, việc bổ sung chứng từ giấy tờ chậm trễ làm giảm điểm uy tín tuân thủ của doanh nghiệp trước cơ quan hải quan địa phương.

2.1. Khó khăn trong phân luồng và kiểm tra thực tế

Hệ thống thông quan phân luồng tự động dựa trên mức độ rủi ro của từng doanh nghiệp. Khi hệ thống chỉ định luồng đỏ, hàng hóa phải chuyển vào bãi kiểm tra thực tế. Công chức hải quan tiến hành dỡ hàng, mở thùng và đối chiếu mẫu giày thực tế với tờ khai. Quá trình kiểm hóa thủ công tiêu tốn nhiều thời gian và làm tăng nguy cơ trầy xước bao bì. Chi phí nâng hạ container tại cảng biển cũng gia tăng đáng kể. Nếu lịch tàu xuất cảng đến gần, rủi ro rớt tàu là rất lớn. Doanh nghiệp phải chịu thêm phụ phí lưu container và lưu bãi. Sự phối hợp giữa cán bộ kho và nhân viên hiện trường đôi lúc chưa nhịp nhàng. Tình trạng này làm gián đoạn chuỗi cung ứng xuất khẩu của nhà máy.

2.2. Trở ngại từ chứng từ và biến động chi phí vận hành

Hồ sơ xuất khẩu giày dép bao gồm nhiều loại chứng từ phức tạp. Sự bất đồng bộ giữa hóa đơn thương mại, vận đơn và bảng kê chi tiết thường dẫn đến việc phải giải trình hải quan. Theo quy định, người khai được phép chậm nộp một số chứng từ gốc trong thời hạn 30 ngày. Tuy nhiên, việc quản lý thời hạn nộp bổ sung chứng từ còn bộc lộ lỗ hổng. Nếu quá hạn quy định, doanh nghiệp sẽ bị xử phạt và khóa tài khoản khai báo. Về mặt tài chính, chi phí giá vốn tăng 16,87% vào năm 2024, gây áp lực trực tiếp lên biên lợi nhuận gộp. Sự gia tăng chi phí logistics và bến bãi hải quan khiến bài toán tài chính trở nên căng thẳng. Doanh nghiệp bắt buộc phải tối ưu hóa khâu chứng từ để hạn chế lãng phí tài lực.

III. Giải pháp thủ tục hải quan xuất khẩu giày Chi nhánh 2 TBS An Giang

Để giải quyết triệt để các ách tắc trong thông quan, Chi nhánh 2 TBS An Giang cần triển khai các giải pháp đồng bộ. Bước đi trọng tâm là ứng dụng công nghệ thông tin vào quản trị hồ sơ hải quan xuất khẩu. Việc số hóa toàn bộ chứng từ xuất nhập khẩu giúp nhân viên kiểm soát dữ liệu chính xác trước khi truyền lên hệ thống VNACCS. Doanh nghiệp cần xây dựng quy trình rà soát chéo giữa bộ phận kế toán, kho vận và xuất nhập khẩu. Điều này ngăn chặn sai lệch mã HS, số lượng kiện và mô tả hàng hóa. Doanh nghiệp cũng cần chủ động phối hợp với Chi cục Hải quan quản lý để cập nhật kịp thời các chính sách ưu đãi xuất xứ. Công tác theo dõi lịch trình tàu biển và điều phối xe container phải được chuẩn hóa theo khung giờ cố định. Ngoài ra, việc đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn cho nhân sự xuất nhập khẩu là giải pháp cốt lõi dài hạn. Nhờ áp dụng kiểm soát chặt chẽ, tỷ lệ tờ khai rơi vào luồng xanh sẽ tăng lên rõ rệt. Nhờ đó, chi phí logistics được cắt giảm tối đa, nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm giày xuất khẩu.

3.1. Chuẩn hóa quy trình lập và kiểm tra chứng từ

Doanh nghiệp cần thiết lập danh mục kiểm tra chứng từ chuẩn mực cho từng lô giày xuất khẩu. Bảng kiểm này đối chiếu chi tiết giữa hợp đồng gia công, hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói và chứng nhận xuất xứ. Mọi thông số kỹ thuật về chất liệu da, đế giày và xuất xứ vật liệu phải khớp hoàn toàn trên hệ thống. Nhân viên phụ trách phải rà soát mã phân loại HS trước khi truyền tờ khai chính thức. Cơ chế phê duyệt hai cấp giúp loại bỏ lỗi chính tả và sai sót dữ liệu cơ học. Khi phát sinh chứng từ nộp chậm, bộ phận phụ trách cần cài đặt hệ thống nhắc lịch tự động trước 10 ngày. Việc tuân thủ nghiêm ngặt thời hạn 30 ngày bảo đảm tính liên tục của tài khoản hải quan điện tử.

3.2. Tối ưu hóa điều phối hiện trường và giải phóng hàng

Nâng cao hiệu quả phối hợp tại hiện trường cảng là mắt xích quan trọng trong việc cắt giảm chi phí. Doanh nghiệp cần phân công nhân sự giao nhận giàu kinh nghiệm bám sát tiến độ tại bãi kiểm hóa. Đối với các lô hàng luồng vàng, chứng từ điện tử phải được gửi bổ sung ngay khi hệ thống yêu cầu. Trường hợp hàng bị phân luồng đỏ, nhân viên hiện trường chuẩn bị sẵn phương tiện nâng hạ để phục vụ cán bộ hải quan kiểm tra. Doanh nghiệp chủ động tận dụng chính sách cho phép đưa hàng về bảo quản hoặc giải phóng hàng trước khi thông quan hoàn tất. Giải pháp này giúp container giải phóng nhanh khỏi cảng biển, giảm thiểu tối đa phí lưu container. Chuỗi cung ứng nhờ vậy luôn duy trì được tốc độ vận hành liên tục.

IV. Kết luận thủ tục hải quan xuất khẩu giày Chi nhánh 2 TBS An Giang

Hoàn thiện thủ tục hải quan xuất khẩu giày mang tính chiến lược đối với sự phát triển của Chi nhánh 2 TBS An Giang. Quá trình xuất khẩu trơn tru góp phần hạ giá thành sản phẩm và nâng cao uy tín thương hiệu. Bài học thực tiễn tại doanh nghiệp khẳng định sự gắn kết chặt chẽ giữa quản trị nội bộ và cơ quan chức năng. Việc tuân thủ nghiêm túc các quy chuẩn hải quan tạo bàn đạp vững chắc cho hoạt động sản xuất kinh doanh bền vững. Doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư nguồn lực vào hạ tầng công nghệ thông tin và nghiệp vụ ngoại thương. Ứng dụng mô hình doanh nghiệp ưu tiên là đích đến quan trọng để đơn vị cắt giảm thời gian thông quan xuống mức thấp nhất. Những cải tiến này không chỉ trực tiếp giải quyết bài toán suy giảm biên lợi nhuận gộp trong các năm qua, mà còn củng cố năng lực thích ứng với các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường nhập khẩu quốc tế. Sự chủ động đổi mới quy trình nghiệp vụ là chìa khóa then chốt đưa doanh nghiệp vươn tầm trong chuỗi cung ứng dệt may giày dép toàn cầu.

4.1. Bài học kinh nghiệm cho doanh nghiệp sản xuất giày

Nghiên cứu quy trình tại đơn vị mang lại nhiều bài học giá trị cho các doanh nghiệp cùng ngành. Sự cẩn trọng trong khâu chuẩn bị chứng từ hải quan là yếu tố quyết định để tránh kiểm hóa luồng đỏ. Doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật các thay đổi của Luật Hải quan và chính sách thuế quốc tế. Công tác đào tạo nhân sự trực tiếp khai báo cần được duy trì định kỳ hàng quý. Việc kiểm soát chặt chẽ các chỉ tiêu chi phí logistics và lãi vay giúp củng cố biên lợi nhuận trong bối cảnh giá vốn gia tăng. Tinh thần chủ động giải trình và hợp tác minh bạch với cơ quan hải quan giúp xây dựng mức độ uy tín doanh nghiệp cao. Đây là nền tảng để duy trì hoạt động xuất khẩu ổn định.

4.2. Định hướng mở rộng và ứng dụng công nghệ hiện đại

Trong tương lai, Chi nhánh 2 TBS An Giang hướng tới việc áp dụng toàn diện hệ thống quản lý kho thông minh. Hệ thống tự động đồng bộ mã vạch lô hàng giày dép với tờ khai hải quan điện tử. Công nghệ này giúp cắt giảm thời gian lập phiếu đóng gói và hóa đơn thương mại xuống dưới một giờ. Doanh nghiệp đặt mục tiêu nâng tỷ lệ tờ khai luồng xanh lên mức trên 85% trong các năm tới. Sự liên kết dữ liệu giữa nhà máy tại An Giang và các cảng xuất khẩu tại Thành phố Hồ Chí Minh cần được số hóa theo thời gian thực. Đơn vị đồng thời hướng tới tiêu chuẩn chuỗi cung ứng xanh để đáp ứng yêu cầu từ các thị trường phát triển. Việc hiện đại hóa liên tục bảo đảm vị thế cạnh tranh vững chắc cho doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, hoạt động xuất khẩu giữ vị trí quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, gia tăng nguồn thu ngoại tệ và mở rộng quan hệ thương mại. Đối với Việt Nam, ngành sản xuất da giày là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực, đứng thứ hai thế giới về kim ngạch nhưng trước đây phần lớn hoạt động dựa trên hình thức gia công xuất khẩu với giá trị gia tăng thấp và phụ thuộc nhiều vào đối tác ngoại. Nhằm nâng cao tính chủ động trong khâu nhập khẩu nguyên phụ liệu, thiết kế và tổ chức sản xuất, các doanh nghiệp đã từng bước chuyển dịch từ gia công sang hình thức sản xuất xuất khẩu.

Đối với loại hình sản xuất xuất khẩu, toàn bộ chu trình từ đăng ký hợp đồng, nhập khẩu nguyên liệu, xây dựng và đăng ký định mức sản phẩm đến danh mục xuất khẩu đều đặt dưới sự quản lý, giám sát chặt chẽ của cơ quan hải quan. Mặc dù ngành hải quan đã đẩy mạnh hiện đại hóa thông qua hệ thống thông quan tự động và cơ chế một cửa quốc gia, việc chuyển từ thủ tục thủ công sang phương thức điện tử tại các cơ sở sản xuất vẫn còn phát sinh nhiều vướng mắc trong thực tế vận hành. Tại Chi nhánh 2 Công ty Cổ phần TBS An Giang, việc kiểm soát quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu giày đóng vai trò sống còn nhằm bảo đảm tiến độ giao hàng, hạn chế chi phí lưu kho bãi và giảm thiểu rủi ro pháp lý.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:

• Mục tiêu chung: Nghiên cứu quy trình thủ tục hải quan trong xuất khẩu giày tại Chi nhánh 2 Công ty Cổ phần TBS An Giang, từ đó đề xuất các giải pháp và kiến nghị giúp nâng cao hiệu quả và hoàn thiện thủ tục hải quan xuất khẩu tại công ty.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu hàng hóa.
  2. Nghiên cứu quy trình thủ tục hải quan trong xuất khẩu giày tại Chi nhánh 2 Công ty Cổ phần TBS An Giang giai đoạn 2022–2024.
  3. Đề xuất các giải pháp và kiến nghị cải thiện quy trình thủ tục hải quan trong xuất khẩu giày tại Chi nhánh 2 Công ty Cổ phần TBS An Giang trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quy trình thủ tục hải quan trong xuất khẩu giày tại Chi nhánh 2 Công ty Cổ phần TBS An Giang.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào các nghiệp vụ khai báo, chuẩn bị chứng từ, kiểm tra thực tế và thông quan đối với mặt hàng giày xuất khẩu của chi nhánh.
• Phạm vi không gian: Thực hiện tại Chi nhánh 2 Công ty Cổ phần TBS An Giang (địa chỉ tại Đường số 3, Khu công nghiệp Đà Nẵng, Phường An Hải Bắc, Quận Sơn Trà, Thành phố Đà Nẵng).
• Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp phục vụ phân tích tình hình kinh doanh, tài chính và xuất khẩu được thu thập trong giai đoạn 2022–2024; số liệu sơ cấp và khảo sát nội bộ được tiến hành điều tra vào năm 2025.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các định nghĩa chuẩn mực và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành về hải quan và ngoại thương:

• Khái niệm và căn cứ pháp lý:
  • Định nghĩa xuất khẩu hàng hóa căn cứ theo Điều 28 Khoản 1 Luật Thương mại Việt Nam năm 2005.
  • Định nghĩa thủ tục hải quan dựa theo Công ước Kyoto năm 1999 và Khoản 23 Điều 4 Luật Hải quan số 54/2014/QH13.
  • Đối tượng chịu sự kiểm tra, giám sát hải quan áp dụng theo Điều 6 Nghị định số 08/2015/NĐ-CP.
  • Quyền xuất khẩu của thương nhân theo Nghị định số 57/1998/NĐ-CP.
  • Trách nhiệm của người khai hải quan và công chức hải quan căn cứ theo Điều 21 và Điều 24 Luật Hải quan năm 2014.
  • Các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ: Nghị định số 154/2005/NĐ-CP, Nghị định số 08/2015/NĐ-CP, Nghị định số 59/2018/NĐ-CP, Nghị định số 87/2012/NĐ-CP; Thông tư số 38/2015/TT-BTC được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 39/2018/TT-BTC; Thông tư số 22/2014/TT-BTC về thủ tục hải quan điện tử qua hệ thống VNACCS/VCIS; Quyết định số 1966/QĐ-TCHQ ngày 10/07/2015 ban hành quy trình thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu; Quyết định số 15/2017/QĐ-TTg; Nghị định số 68/2016/NĐ-CP quy định về điều kiện kinh doanh kho bãi, địa điểm làm thủ tục hải quan.
• Khung quy trình thực hiện hợp đồng xuất khẩu: Tác giả hệ thống hóa quy trình xuất khẩu thành 7 bước liên hoàn: (1) Xin giấy phép xuất khẩu (đối với hàng hóa thuộc diện quản lý chuyên ngành); (2) Ký kết hợp đồng và chuẩn bị hàng hóa; (3) Mua bảo hiểm hàng hóa; (4) Thuê phương tiện vận tải; (5) Làm thủ tục hải quan (khai báo tờ khai, xuất trình hàng hóa, xử lý theo luồng); (6) Giao hàng lên tàu; (7) Thực hiện thủ tục thanh toán và giải quyết khiếu nại phát sinh.
• Cơ chế phân luồng hải quan điện tử: Tờ khai hải quan sau khi đăng ký được hệ thống tự động tiếp nhận và phân thành 3 luồng: Luồng Xanh (miễn kiểm tra hồ sơ giấy và miễn kiểm tra thực tế hàng hóa), Luồng Vàng (công chức hải quan kiểm tra chi tiết hồ sơ hải quan), Luồng Đỏ (doanh nghiệp phải xuất trình cả hồ sơ giấy và đưa hàng hóa đến địa điểm quy định để kiểm tra thực tế).
• Phương pháp nghiên cứu:
  • Phương pháp thu thập số liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tài chính, báo cáo quản trị xuất nhập khẩu của chi nhánh trong giai đoạn 2022–2024; số liệu thống kê vĩ mô từ Tổng cục Thống kê, Tổng cục Hải quan, Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam và Bộ Công Thương.
  • Phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để tính toán, tổng hợp số liệu; sử dụng phương pháp thống kê mô tả nhằm đánh giá cơ cấu lao động, kết quả hoạt động kinh doanh, diễn biến kim ngạch xuất khẩu; áp dụng phương pháp so sánh (tuyệt đối và tương đối) giữa các năm 2022, 2023 và 2024.
  • Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tổng hợp, phân loại và đối chiếu các văn bản pháp luật, quy chuẩn hải quan hiện hành.
  • Phương pháp phỏng vấn chuyên sâu: Trực tiếp phỏng vấn cán bộ, nhân viên có kinh nghiệm tại các phòng ban nghiệp vụ (đặc biệt là Phòng Xuất nhập khẩu và Phòng Kế hoạch sản xuất) nhằm ghi nhận các khó khăn thực tế trong quá trình mở tờ khai và giải phóng hàng hóa.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Cơ sở lý luận và thực tiễn về xuất khẩu hàng hóa và thủ tục hải quan trong xuất khẩu hàng hóa

Chương I tập trung làm rõ bản chất kinh tế của xuất khẩu hàng hóa, phân định rõ hai hình thức xuất khẩu chủ yếu là xuất khẩu trực tiếp và xuất khẩu gián tiếp (ủy thác). Hoạt động xuất khẩu trực tiếp mang lại biên lợi nhuận cao hơn và nâng cao tính chủ động cho doanh nghiệp nhưng đòi hỏi nhân sự phải am hiểu nghiệp vụ ngoại thương, luật pháp quốc tế và thị trường tiêu thụ. Quy trình nghiệp vụ hải quan điện tử được tác giả phân tích chi tiết từ khâu tạo lập tờ khai trên phần mềm khai báo, truyền dữ liệu qua hệ thống VNACCS/VCIS, tiếp nhận phân luồng (Xanh, Vàng, Đỏ), xuất trình chứng từ thuộc hồ sơ hải quan (tờ khai điện tử, hợp đồng ngoại thương, chứng từ vận tải, bản kê chi tiết hàng hóa) đến bước xác nhận thực xuất tại cửa khẩu.

Về thực tiễn ngành, tác giả cung cấp bức tranh tổng thể về ngành giày dép Việt Nam giai đoạn 2020–2023 qua các bảng thống kê chi tiết:

Năm	Tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước (Tỷ USD)	Kim ngạch xuất khẩu giày dép (Tỷ USD)	Kim ngạch của khối FDI (Tỷ USD)	Tăng trưởng ngành giày dép (%)	Tỷ trọng giày dép trong tổng kim ngạch (%)	Tỷ trọng của khối FDI trong ngành (%)
2020	282,63	16,79	13,25	-8,30	5,94	78,91
2021	336,16	17,75	14,00	+5,72	5,28	78,87
2022	371,85	23,89	17,89	+34,59	6,42	74,88
2023	354,67	20,24	16,30	-15,28	5,71	80,53

Nguồn: Tổng hợp từ số liệu Tổng cục Thống kê và Tổng cục Hải quan trong khóa luận

Số liệu cho thấy Việt Nam duy trì vị trí thứ hai thế giới về xuất khẩu giày dép, chiếm khoảng 10% thị phần xuất khẩu toàn cầu và có mặt tại hơn 150 thị trường. Tuy nhiên, ngành có tính dễ bị tổn thương cao do phụ thuộc lớn vào khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (chiếm trên 74% đến 80,53% giá trị xuất khẩu). Đồng thời, tỷ lệ sử dụng nguyên vật liệu nhập khẩu chiếm từ 68% đến 75% giá thành sản phẩm; mức độ nội địa hóa nguyên phụ liệu chỉ đạt từ 40% đến 45%, cả nước chỉ có khoảng 20 doanh nghiệp cung ứng được nguyên phụ liệu cao cấp. Về cơ cấu thị trường xuất khẩu giai đoạn 2020–2023, bốn thị trường lớn nhất gồm Hoa Kỳ (chiếm từ 35% đến 41% kim ngạch, đạt 7,16 tỷ USD năm 2023), Liên minh châu Âu (4,91 tỷ USD năm 2023), Trung Quốc (1,87 tỷ USD năm 2023) và Nhật Bản (1,05 tỷ USD năm 2023).

Chương II: Thực trạng xuất khẩu và thủ tục hải quan trong xuất khẩu giày tại Chi nhánh 2 Công ty Cổ phần TBS An Giang

Chi nhánh 2 Công ty Cổ phần TBS An Giang có tiền thân là Xí nghiệp tẩy nhuộm in hoa thành lập ngày 03/02/1977. Trải qua các đợt hợp nhất, chia tách và tái cấu trúc (sáp nhập thành Công ty Hữu Nghị Đà Nẵng năm 1992, cổ phần hóa thành Công ty Cổ phần Sản xuất – Thương mại Hữu Nghị Đà Nẵng năm 2008), đến năm 2010–2012, Công ty Cổ phần Đầu tư và Sản xuất giày Thái Bình (TBS Group) đã tham gia đầu tư và nắm giữ 52,6% cổ phần. Đầu tháng 5/2023, doanh nghiệp chính thức chuyển đổi mô hình thành Chi nhánh 2 – Công ty Cổ phần TBS An Giang, đặt trụ sở tại Đường số 3, KCN Đà Nẵng. Doanh nghiệp hoạt động đa ngành, trong đó sản xuất giày dép (mã ngành 1520) là ngành cốt lõi, cùng các mã ngành phụ trợ như sản xuất vali túi xách (1512), kho bãi lưu giữ hàng hóa (5210), kinh doanh bất động sản (6810) và dịch vụ lưu trú ngắn ngày (5510).

Bộ máy quản lý của công ty gồm Đại hội đồng cổ đông, Ban kiểm soát, Hội đồng quản trị (3 thành viên), Tổng Giám đốc, 2 Phó Tổng Giám đốc và 6 phòng ban chuyên môn: Phòng Hành chính – Nhân sự, Phòng Kế hoạch sản xuất, Phòng Công nghệ – Cơ sở vật chất, Phòng Tài chính – Kế toán, Phòng Xuất nhập khẩu, Phòng Quản lý chất lượng cùng hệ thống nhà máy sản xuất khép kín các công đoạn cắt – may – gò, kết hợp giàn thiết bị ép đế công suất 10 triệu đôi/năm.

Về quy mô và cơ cấu lao động năm 2024:

• Tổng số lao động đạt 2.146 người (tăng từ 1.974 người năm 2022 và 2.016 người năm 2023).
• Phân theo trình độ: Trình độ Đại học và trên Đại học có 71 người (chiếm 3,2%); Cao đẳng và Trung cấp có 154 người (chiếm 7,0%); công nhân kỹ thuật và lao động giản đơn có 1.921 người (chiếm 89,8%).
• Phân theo vị trí: Lao động trực tiếp là 1.798 người (chiếm 84,2%), lao động gián tiếp là 348 người (chiếm 15,8%).
• Phân theo giới tính: Lao động nữ chiếm đa số với 1.511 người (chiếm 71,1%), lao động nam là 635 người (chiếm 28,9%).

Chỉ tiêu tài chính và kết quả kinh doanh giai đoạn 2022–2024 được tổng hợp trong bảng sau:

Chỉ tiêu tài chính & kinh doanh	Năm 2022	Năm 2023	Năm 2024	So sánh 2023/2022 (%)	So sánh 2024/2023 (%)
Tài sản ngắn hạn (Triệu VNĐ)	170.111	197.907	237.763	+15,40	+20,40
Doanh thu bán hàng & dịch vụ (Triệu VNĐ)	316.480	270.712	303.812	-14,61	+12,48
Giá vốn hàng bán (Triệu VNĐ)	254.870	211.863	247.957	-16,94	+16,87
Lợi nhuận gộp (Triệu VNĐ)	61.772	58.923	56.778	-4,91	-3,49
Chi phí tài chính (Triệu VNĐ)	1.398	7.760	4.412	+511,03	-35,87
Chi phí QLDN (Triệu VNĐ)	51.600	43.595	43.860	-15,60	+0,61

Nguồn: Trích xuất từ Báo cáo tài chính Chi nhánh 2 CTCP TBS An Giang trong khóa luận

Thị trường xuất khẩu chủ lực năm 2022 của chi nhánh tập trung tại Châu Mỹ (chiếm gần 50% sản lượng, mang về doanh thu 4,57 triệu USD), tiếp theo là Châu Âu và Châu Á. Trong cơ cấu đối tác giai đoạn 2022–2024, SKECHERS là khách hàng lớn nhất, duy trì vị thế áp đảo với sản lượng xuất khẩu liên tục gia tăng: chiếm 41,87% (năm 2022), 42,12% (năm 2023) và 43,11% (năm 2024). Venice Asia là đối tác lớn thứ hai, chiếm từ 19,68% đến 19,58%. Hai khách hàng này đóng góp trên 60% tổng sản lượng giày xuất khẩu của đơn vị. Các khách hàng còn lại gồm BBC (chiếm từ 13,10% giảm còn 11,13%), Pepe Jeans (duy trì quanh mức 10%), DIESEL (tăng từ 5,34% lên 6,71%), cùng KBCS và Yawchen (dưới 2,5%).

Khóa luận đi sâu phân tích thực trạng các bước thực hiện thủ tục hải quan xuất khẩu tại công ty:

1. Tiếp nhận kế hoạch xuất hàng từ bộ phận sản xuất và nhận booking note từ người mua quốc tế.
2. Chuẩn bị bộ chứng từ ngoại thương gồm hóa đơn thương mại (Commercial Invoice), phiếu đóng gói hàng hóa (Packing List), hợp đồng mua bán, hợp đồng vận chuyển.
3. Đăng nhập hệ thống phần mềm hải quan điện tử (VNACCS), tra cứu danh mục hàng hóa, nhập thông tin định mức thực tế và khai báo sản phẩm xuất khẩu mới.
4. Lập tờ khai xuất khẩu, đính kèm chứng từ điện tử qua tab chuyên dụng và thực hiện truyền tờ khai đến cơ quan hải quan.
5. Tiếp nhận thông tin phản hồi phân luồng:
   • Các lô hàng luồng xanh được in phiếu xác nhận thông quan ngay để tiến hành thủ tục giám sát tại cảng.
   • Các lô hàng luồng vàng phải xuất trình chứng từ điện tử hoặc bản giấy để công chức hải quan kiểm tra tính đồng bộ giữa tờ khai, invoice và bảng kê chi tiết.
   • Các lô hàng luồng đỏ buộc phải đưa container đến bãi kiểm hóa để kiểm tra thực tế hàng hóa, phát sinh chi phí bốc xếp và kéo dài thời gian lưu kho.

Đánh giá thực trạng cho thấy công ty vẫn ghi nhận các tồn tại: chứng từ giữa các bộ phận thiếu tính đồng bộ dẫn đến sai sót về số lượng, trọng lượng trên packing list so với tờ khai; hiện tượng khai sai mã HS hoặc xác định chưa chuẩn xác trị giá tính thuế đối với một số mẫu giày thời trang phức tạp; tỷ lệ rơi vào luồng đỏ còn xuất hiện làm gián đoạn lịch tàu xuất khẩu.

Chương III: Định hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan trong xuất khẩu giày tại Chi nhánh 2 Công ty Cổ phần TBS An Giang

Dựa trên định hướng mở rộng năng lực sản xuất và tối ưu hóa chuỗi cung ứng của TBS Group, tác giả xây dựng 5 nhóm giải pháp hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan:

1. Tăng cường nhân lực và phân công chuyên trách rõ ràng: Tái cơ cấu nhân sự Phòng Xuất nhập khẩu theo hướng chuyên môn hóa từng khâu: nhóm chuyên trách theo dõi hợp đồng và booking note; nhóm chuyên trách lập và rà soát bộ chứng từ (invoice, packing list); nhóm chuyên trách truyền dữ liệu tờ khai hải quan điện tử và làm việc trực tiếp tại cửa khẩu.
2. Ứng dụng phần mềm quản lý chứng từ đồng bộ: Tích hợp dữ liệu số hóa giữa Phòng Kế hoạch sản xuất, Phân xưởng sản xuất, Kho thành phẩm và Phòng Xuất nhập khẩu. Việc kết nối dữ liệu tự động giúp giảm thiểu thao tác nhập liệu thủ công, hạn chế chênh lệch số lượng đóng gói thực tế và số liệu trên chứng từ.
3. Tăng cường cập nhật chính sách và đào tạo nội bộ: Thường xuyên tổ chức các khóa bồi dưỡng ngắn hạn cho nhân viên khai báo hải quan nhằm cập nhật kịp thời các thông tư, nghị định mới, đặc biệt là các thay đổi liên quan đến chính sách mặt hàng, quy tắc xuất xứ hàng hóa và biểu thuế xuất nhập khẩu.
4. Thiết lập cơ chế kiểm tra hai bước ("4 mắt"): Ban hành quy định bắt buộc đối với mọi tờ khai xuất khẩu: chuyên viên lập tờ khai phải đối chiếu chéo các tiêu chí (tên hàng, mã HS, số lượng, đơn giá, mã loại hình) với một kiểm soát viên hoặc trưởng bộ phận trước khi sử dụng chữ ký số để truyền dữ liệu lên hệ thống VNACCS.
5. Xây dựng ngân hàng mã HS nội bộ: Xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa lưu trữ toàn bộ các mã HS đã được cơ quan hải quan chấp thuận thông quan cho từng dòng sản phẩm giày (giày thể thao, giày da, giày vải) kèm theo tài liệu kỹ thuật, thành phần chất liệu và hình ảnh thực tế để tra cứu thống nhất, ngăn ngừa sai phạm phân loại mã hàng.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả nghiên cứu chính:
  • Hệ thống hóa các chỉ tiêu tăng trưởng ngành da giày Việt Nam: Kim ngạch xuất khẩu đạt đỉnh 23,89 tỷ USD vào năm 2022 và đạt 20,24 tỷ USD năm 2023, chỉ ra đặc thù phụ thuộc lớn vào khối FDI (chiếm 80,53% kim ngạch năm 2023) và nguồn nguyên liệu nhập khẩu (chiếm 68–75% chi phí sản xuất).
  • Phân tích chi tiết thực trạng tài chính và kinh doanh của Chi nhánh 2 CTCP TBS An Giang: Doanh thu sau khi sụt giảm 14,61% trong năm 2023 (đạt 270,71 tỷ VNĐ) đã phục hồi 12,48% trong năm 2024 (đạt 303,81 tỷ VNĐ); lợi nhuận gộp có xu hướng giảm nhẹ do biên lợi nhuận bị ép bởi giá vốn; chi phí tài chính có biến động mạnh khi lãi vay tăng đột biến 511,03% vào năm 2023 rồi hạ nhiệt năm 2024.
  • Làm rõ cơ cấu khách hàng chiến lược: SKECHERS chiếm tỷ trọng cao nhất và tăng dần (từ 41,87% lên 43,11%), kết hợp cùng Venice Asia (gần 20%) tạo nên thị trường tiêu thụ trọng yếu của chi nhánh.
  • Phác họa toàn diện quy trình nghiệp vụ hải quan điện tử qua hệ thống VNACCS/VCIS và chỉ rõ các điểm nghẽn gây sai lệch chứng từ và phân luồng đỏ tại đơn vị.
• Giải pháp đề xuất: Đưa ra 5 nhóm giải pháp cụ thể mang tính ứng dụng nghiệp vụ cao: chuyên trách hóa vị trí nhân sự, liên thông dữ liệu chứng từ số hóa, đào tạo chính sách định kỳ, vận hành cơ chế kiểm soát chéo 4 mắt và chuẩn hóa ngân hàng dữ liệu mã HS nội bộ.
• Đóng góp của đề tài: Khóa luận cung cấp nghiên cứu trường hợp (case study) điển hình về hoạt động thực thi thủ tục hải quan tại một đơn vị sản xuất xuất khẩu giày dép quy mô lớn thuộc TBS Group. Kết quả nghiên cứu kết nối cơ sở lý luận quản lý hải quan với thực tiễn xử lý chứng từ và thông quan hàng hóa tại cửa khẩu, chỉ ra các nguyên nhân nội tại gây chậm trễ giải phóng hàng để các doanh nghiệp tương tự tham khảo.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi dữ liệu thứ cấp của nghiên cứu chỉ giới hạn trong giai đoạn 3 năm (2022–2024) tại một chi nhánh duy nhất đặt tại Đà Nẵng của TBS An Giang; đối tượng khảo sát tập trung chủ yếu vào thủ tục xuất khẩu giày thành phẩm theo điều kiện giao hàng FOB/sản xuất xuất khẩu mà chưa bao quát đầy đủ quy trình nhập khẩu nguyên phụ liệu; số liệu sơ cấp điều tra thực địa mới thực hiện trong phạm vi năm 2025.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng nghiên cứu sang quy trình thủ tục hải quan đối với luồng hàng nhập khẩu nguyên vật liệu phục vụ sản xuất xuất khẩu; nghiên cứu công tác quản trị rủi ro trong hoạt động kiểm tra sau thông quan và báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên vật liệu định kỳ với cơ quan hải quan.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng sau:

• Sinh viên và học viên: Sinh viên các chuyên ngành Kinh tế Quốc tế, Kinh doanh Quốc tế, Logistics và Quản trị Chuỗi cung ứng, Thuế và Hải quan có thể sử dụng đề tài làm tài liệu tham khảo thực tiễn về cấu trúc khóa luận tốt nghiệp, phương pháp phân tích tài chính kết hợp phân tích chuỗi thủ tục ngoại thương.
• Nhân viên nghiệp vụ xuất nhập khẩu: Các chuyên viên làm công tác khai báo hải quan, lập chứng từ xuất khẩu tại các doanh nghiệp gia công, sản xuất hàng xuất khẩu (đặc biệt trong ngành da giày, dệt may) có thể tham khảo các bước thao tác trên hệ thống VNACCS/VCIS và bộ quy trình kiểm soát sai sót chứng từ.
• Phần nội dung đáng tham khảo nhất:
  • Hệ thống dữ liệu thứ cấp về ngành giày dép Việt Nam giai đoạn 2020–2023 tại Chương I.
  • Chuỗi số liệu phân tích tài chính, nhân sự, cơ cấu đối tác khách hàng (Bảng 2.3, 2.5, 2.7) tại Chương II.
  • Mô hình kiểm soát chứng từ hai bước (4 mắt) và giải pháp xây dựng ngân hàng mã HS tại Chương III.

Câu hỏi thường gặp

1. Đối tác khách hàng nào chiếm tỷ trọng xuất khẩu lớn nhất tại Chi nhánh 2 Công ty Cổ phần TBS An Giang?
Trong giai đoạn 2022–2024, SKECHERS (Hoa Kỳ) là khách hàng lớn nhất của chi nhánh, chiếm tỷ trọng sản lượng liên tục tăng trưởng qua từng năm: 41,87% (năm 2022), 42,12% (năm 2023) và đạt 43,11% (năm 2024). Đứng thứ hai là Venice Asia với tỷ trọng xấp xỉ 19,68% đến 19,58%. Hai đối tác này chiếm hơn 60% tổng kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp.

2. Tình hình kinh doanh và doanh thu của công ty biến động ra sao trong giai đoạn 2022–2024?
Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ năm 2022 đạt 316.480 triệu VNĐ, đến năm 2023 sụt giảm 14,61% xuống còn 270.712 triệu VNĐ do ảnh hưởng của lạm phát toàn cầu và suy giảm sức mua thị trường. Sang năm 2024, doanh thu phục hồi 12,48%, đạt 303.812 triệu VNĐ. Tuy nhiên, lợi nhuận gộp liên tục sụt giảm từ 61.772 triệu VNĐ (2022) xuống 58.923 triệu VNĐ (2023) và còn 56.778 triệu VNĐ (2024) do áp lực gia tăng của giá vốn hàng bán và chi phí nguyên vật liệu đầu vào.

3. Cơ cấu nguồn nhân lực của công ty năm 2024 có đặc điểm gì nổi bật?
Năm 2024, tổng số lao động của chi nhánh là 2.146 người. Cơ cấu lao động thể hiện rõ đặc thù của doanh nghiệp sản xuất thâm dụng lao động: lao động trực tiếp sản xuất chiếm 84,2% (1.798 người), gấp 5,3 lần lao động gián tiếp (348 người, chiếm 15,8%); công nhân kỹ thuật và lao động giản đơn chiếm 89,8% (1.921 người), trong khi lao động có trình độ Đại học và trên Đại học chỉ chiếm 3,2% (71 người); tỷ lệ lao động nữ chiếm ưu thế tuyệt đối với 71,1% (1.511 người).

4. Mức độ phụ thuộc nguyên vật liệu của ngành giày dép Việt Nam được tác giả nêu ra như thế nào?
Theo số liệu từ Bộ Công Thương được tác giả trích dẫn, nguyên vật liệu nhập khẩu chiếm từ 68% đến 75% trong cơ cấu giá thành sản phẩm giày dép của Việt Nam. Tỷ lệ nội địa hóa nguyên phụ liệu chỉ đạt từ 40% đến 45%, cả nước chỉ có khoảng 20 doanh nghiệp nội địa có năng lực cung ứng nguyên phụ liệu đạt tiêu chuẩn cao cấp cho xuất khẩu.

5. Đâu là các giải pháp cốt lõi được tác giả đề xuất để giảm thiểu tình trạng chậm trễ thủ tục hải quan tại chi nhánh?
Tác giả đề xuất 5 giải pháp: phân công chuyên trách hóa nhiệm vụ của nhân viên phòng xuất nhập khẩu; ứng dụng phần mềm quản lý liên thông chứng từ giữa kho, xưởng sản xuất và bộ phận khai báo; tổ chức bồi dưỡng chính sách định kỳ; thiết lập cơ chế kiểm tra hai bước "4 mắt" đối với dữ liệu tờ khai trước khi truyền ký số; xây dựng ngân hàng mã HS nội bộ chuẩn hóa cho các dòng nguyên phụ liệu và giày thành phẩm.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Ngô Thị Nhật Nguyên đã nghiên cứu có hệ thống quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu giày dép tại Chi nhánh 2 Công ty Cổ phần TBS An Giang trong giai đoạn 2022–2024. Đề tài kết hợp giữa lý luận pháp lý hải quan với việc phân tích chi tiết các chỉ tiêu tài chính, nhân lực, thị trường khách hàng và thực tế phân luồng tờ khai tại một cơ sở sản xuất xuất khẩu quy mô lớn. Các nhóm giải pháp hoàn thiện được xây dựng bám sát vào những thiếu sót thực tế trong khâu lập chứng từ và phân loại mã HS, mang lại giá trị tham khảo rõ ràng cho công tác quản trị nghiệp vụ ngoại thương tại doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XUẤT KHẨU HÀNG HÓA VÀ THỦ TỤC HẢI QUAN TRONG XUẤT KHẨU HÀNG HÓA 1. Tổng quan về xuất khẩu hàng hóa 1. Khái niệm về xuất khẩu hàng hóa Theo Luật Thương mại Việt Nam 2005 tại Điều 28, khoản 1, khái niệm xuất khẩu được nêu cụ thể như sau: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật.” Hoạt động này có những đặc điểm: chủ thể của hoạt động xuất khẩu là những thương nhân có quốc tịch khác nhau, hàng hóa phải hoàn tất thủ tục hải quan khi di chuyển ra hoặc vào biên giới hải quan của một quốc gia, đồng tiền thanh toán trong xuất khẩu phải là ngoại tệ đối với một hoặc cả hai bên, hoạt động xuất khẩu cũng chịu sự điều chỉnh của nhiều quy định pháp luật của từng địa phương, các tập quán quốc tế. Xuất khẩu là một phần quan trọng của hoạt động ngoại thương, các công ty thường sử dụng hình thức này trong bước đầu kinh doanh quốc tế vì các doanh nghiệp sử dụng được những lợi thế của quốc gia mình, vốn bỏ ra ít, rủi ro thấp, thu được lợi nhuận trong thời gian ngắn.

Cũng vì thế mà các doanh nghiệp có thể vẫn giữ hình thức kinh doanh này dù đã hoạt động kinh doanh quốc tế trong thời gian dài. Vai trò của hoạt động xuất khẩu hàng hóa - Đối với nền kinh tế thế giới: Thông qua xuất khẩu, các quốc gia tham vào phân công lao động quốc tế, mỗi quốc gia tập trung chuyên môn hóa sản xuất sản phẩm có lợi để xuất khẩu, trao đổi lấy sản phẩm không có lợi thế sản xuất. Từ đó, các quốc gia sử dụng tốt hơn các nguồn lực của mình, phát huy tối đa về lợi thế vốn, công nghệ, tài nguyên, nguồn lao động, tăng tổng sản phẩm của toàn thế giới, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân. Và nhờ đó, mối quan hệ quốc tế của các quốc gia ngày càng được thắt chặt.

- Đối với nền kinh tế quốc dân + Xuất khẩu là yếu tố quan trọng góp phần vào sự phát triển nền kinh tế quốc gia. Điều này thể hiện qua: + Khai thác lợi thế cạnh tranh, tập trung sản xuất những sản phẩm mà mình có lợi thế, gia tăng sự hiệu quả trong sử dụng nguồn lực có hạn trong nước. 4 - Đối với những nước đang phát triển trình độ phát triển kinh tế còn thấp, những nhân tố tiềm năng là: tài nguyên thiên nhiên và lao động. Còn những yếu tố thiếu hụt là vốn, kỹ thuật, thị trường và kĩ năng quản lý.

Xuất khẩu là giải pháp mở cửa nền kinh tế nhằm tranh thủ vốn và kỹ thuật của nước ngoài, kết hợp chúng với tiềm năng trong nước về lao động và tài nguyên thiên nhiên tạo sự tăng trưởng mạnh cho nền kinh tế, góp phần rút ngắn khoảng cách chênh lệch với các nước phát triển. + Mở rộng thị trường, thúc đẩy sản xuất trong nước phát triển, từ đó giải quyết các vấn đề an sinh xã hội tốt hơn. Mở rộng thị trường tiêu thụ nhằm phát triển và ổn định. + Tạo ra những tiền đề về kinh tế, kỹ thuật nhầm cải tạo và tạo ra năng lực sản xuất mới.

Khuyến khích chuyên môn hóa và nâng cao hiệu quả sản xuất quốc gia. + Tác động tích cực đến việc tạo việc làm, cải thiện đời sống nhân dân: sản xuất hàng hóa xuất khẩu thu hút nhiều nhân công, tạo ra thu nhập cho người lao động, cải thiện mức sống của họ. Xuất khẩu còn tạo ra nguồn vốn để nhập khẩu những sản phẩm tiêu dùng mà trong nước không sản xuất được, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của người dân. + Giúp quốc gia thu được ngoại tệ để phục vụ cho các mục tiêu như tái đầu tư, nhập khẩu.

Nguồn thu ngoại tệ từ xuất khẩu chiếm tỷ trọng lớn trong việc nhập khẩu máy móc, thiết bị, công nghệ tiên tiến, phương pháp quản lý của các quốc gia tiên tiến. Có được công nghệ và trang thiết bị tiên tiến, sản xuất trong nước được phát triển, đáo ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng trên thế giới, mở rộng hợp tác nước ngoài, tăng cường xuất khẩu. Xuất khẩu càng diễn ra mạnh mẽ thì càng có nhiều nguồn vốn để nhập thêm các trang thiết bị, công nghệ hiện đại hơn. Xuất khẩu và nhập khẩu là hai hoạt động bổ sung cho nhau, không thể tách rời.

+ Xuất khẩu và ngoại thương đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường sự liên kết và phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia. Chúng là nền tảng để mở rộng và thúc đẩy các mối quan hệ kinh tế đối ngoại. Hoạt động xuất khẩu là một phần cơ bản, là hình thức đầu tiên của nền kinh tế đối ngoại, và nó thúc đẩy sự phát triển của các lĩnh vực khác như du lịch quốc tế, bảo hiểm quốc tế và tín dụng quốc tế. Ngược lại, sự phát triển của các ngành này cũng tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu.

- Đối với doanh nghiệp + Thông qua hoạt động xuất khẩu, các doanh nghiệp trong nước có điều kiện 5 tham gia vào cạnh tranh trên thị trường thế giới, đòi hỏi các doanh nghiệp phải phát huy được những khả năng vượt trội và khắc phục những hạn chế của mình để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường, làm cơ sở cho sự phát triển vững mạnh, trường tồn của doanh nghiệp. + Xuất khẩu đòi hỏi các doanh nghiệp phải luôn đổi mới và hoàn thiện công tác quản lý sản xuất, kinh doanh phù hợp hơn với thực tiễn. Xuất khẩu giúp doanh nghiệp tạo ra nguồn thu ngoại tệ, từ đó có thể tái đầu tư vào hoạt động sản xuất. + Sản xuất hàng hóa để xuất khẩu giúp doanh nghiệp thu hút được nhiều nhân công, tạo ra thu nhập ổn định cho người lao động, tạo nguồn ngoại tệ để nhập khẩu hàng tiêu dùng.

Do đó, xuất khẩu một mặt đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân, mặt khác lại tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp. + Cũng từ xuất khẩu mà doanh nghiệp có điều kiện để học tập, tiếp thu kinh nghiệm quản lý tiên tiến từ phía các đối tác nước ngoài, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn cho các thành viên trong doanh nghiệp. + Hỗ trợ thúc đẩy sự phát triển các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, bao gồm đầu tư, nghiên cứu và phát triển sản xuất, marketing, phân phối và mở rộng quy mô kinh doanh. Các hình thức xuất khẩu chủ yếu Theo quy định quốc tế, hoạt động xuất khẩu thường được phân chia theo phương thức giao dịch.

Dưới đây là các hình thức xuất khẩu phổ biến, thường xuyên được áp dụng trên thị trường toàn cầu. Xuất khẩu trực tiếp Là hình thức mà nhà xuất khẩu gặp trực tiếp hoặc thông qua điện tín để thỏa thuận trực tiếp về hàng hóa, giá cả cũng như các biện pháp giao dịch với người nhập khẩu. Các nhiệm vụ chính trong hình thức này là nhà xuất khẩu cần nghiên cứu thị trường, tiếp cận khách hàng, sau đó người nhập khẩu sẽ yêu cầu báo giá và đặt hàng. Nhà xuất khẩu sẽ đưa ra mức giá, và hai bên hoàn tất quá trình đàm phán, ký kết hợp đồng mua bán quốc tế.

Xuất khẩu trực tiếp yêu cầu đầu tư lớn và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Tuy nhiên, hình thức này cũng mang lại khả năng đạt được lợi nhuận cao. Có nhiều giải pháp có thể lựa chọn: Tổ chức một bộ phận xuất khẩu riêng của công ty. Phương thức này giúp công ty dễ dàng giám sát hoạt động xuất khẩu, đồng thời tạo ra sự thống nhất trong công tác 6 quản lí.

Thành lập một chi nhánh xuất khẩu ở nước ngoài. Giải pháp này giúp việc xuất khẩu trở nên thuận tiện hơn, dễ dàng tiếp cận với khách hàng. Ngoài ra, việc lựa chọn giải pháp này sẽ giải quyết phần nào vấn đề về rào cản văn hóa. Sử dụng đại diện thương mại quốc tế.

Ký hợp đồng với các hãng phân phối của nước ngoài. - Ưu điểm: Thông qua giao dịch trực tiếp tạo sự nhất trí cao của cả hai bên, ít xảy ra hiểu lầm trong quá trình thực hiện hợp đồng. + Giảm được chi phí trung gian, lợi nhuận thu được không bị chia sẻ cho bên thứ ba. Trực tiếp gặp gỡ khách hàng, lợi nhuận thu được không bị chia sẻ cho bên thứ ba.

+ Chủ động trong việc chuẩn bị nguồn hàng, phương tiện vận tải, kịp thời điều chỉnh thích ứng với sự biến đổi của thị trường. - Hạn chế: Đòi hỏi phải có nhân viên am hiểu về nghiệp vụ, ngoại ngữ, văn hóa của thị trường nước ngoài. Lượng hàng được giao dịch phải lớn để bù đắp chi phí trong giao dịch: nghiên cứu thị trường, đi lại,. Xuất khẩu gián tiếp (ủy thác) Xuất khẩu gián tiếp là xuất khẩu thông qua trung gian, trong một giao dịch có 3 bên: bên ủy thác xuất khẩu, bên nhận ủy thác xuất khẩu (trung gian) và bên nhập khẩu.

Trong các giao dịch, người xuất khẩu không trực tiếp thực hiện các điều kiện về giao dịch mua bán hàng hóa, giá cả, phương thức thanh toán… mà phải thông qua bên thứ ba – người nhận ủy thác. Phương thức này được sử dụng khi người xuất khẩu không được phép hoặc không có điều kiện sử dụng phương thức xuất khẩu trực tiếp, phải ủy thác cho một bên thứ ba là các đại lý, công ty quản lý xuất nhập khẩu hoặc công ty kinh doanh xuất nhập khẩu làm đơn vị xuất khẩu hàng hóa cho mình, bên nhận ủy thác được nhận thù lao gọi là phí ủy thác. - Ưu điểm: Giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường dễ dàng hơn, hàng hóa dễ dàng thâm nhập vào thị trường mới, mở rộng thị trường. Tận dụng sự am hiểu của bên nhận ủy thác trong việc đóng gói, thuê tàu, vận chuyển, mua bảo hiểm và đặc biệt là am hiểu về thị trường giúp doanh nghiệp tiết kiệm được thời gian, chi phí.

- Hạn chế: Không thể tự liên hệ trực tiếp với khách hàng, không nắm bắt được những biến đổi của thị trường để thay đổi sản phẩm phù hợp với thị trường. 7 Phải chia sẻ lợi nhuận với người khác. Mặt hàng, số lượng xuất khẩu phải phụ thuộc vào người được ủy thác, thông thường người được ủy thác luôn lựa chọn những hàng hóa có lợi cho họ, có thể xảy ra mâu thuẫn về lợi ích giữa người ủy thác và người được ủy thác. Nếu lựa chọn sai đơn vị trung gian có thể gây ảnh hưởng đến thương hiệu, sản phẩm và doanh thu.