Luận Văn Thạc Sĩ Về Thế Chấp và Xử Lý Tài Sản Thế Chấp Theo Pháp Luật Dân Sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls thế chấp và xử lý tài sản thế chấp theo pháp luật dân sự việt nam hiện hành 03, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Tác giả: Nguyễn Trung Hiếu
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Minh Tuấn
• Trường học: Đại học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân Sự và Tố Tụng Dân Sự
• Đề tài: Thế Chấp và Xử Lý Tài Sản Thế Chấp Theo Pháp Luật Dân Sự Việt Nam Hiện Hành
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Luật Học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THẾ CHẤP VÀ XỬ LÝ TÀI SẢN THẾ CHẤP
• 1.1. Khái niệm, bản chất của thế chấp
• 1.1.1. Khái niệm của thế chấp
• 1.1.2. Bản chất của thế chấp
• 1.1.3. Khái niệm thế chấp theo Bộ luật dân sự năm 2005
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm và phân loại tài sản thế chấp
• 1.2.1. Khái niệm tài sản thế chấp
• 1.2.2. Đặc điểm của tài sản thế chấp
• 1.2.3. Phân loại tài sản thế chấp
• 1.3. Xử lý tài sản thế chấp
• 1.3.1. Khái niệm về xử lý tài sản thế chấp
• 1.3.2. Căn cứ xử lý tài sản thế chấp
• 1.3.3. Phương thức xử lý tài sản thế chấp
• 1.3.4. Thứ tự ưu tiên thanh toán từ số tiền xử lý tài sản thế chấp
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ THẾ CHẤP VÀ XỬ LÝ TÀI SẢN THẾ CHẤP
• 2.1. Quy định của pháp luật hiện hành về thế chấp và xử lý tài sản thế chấp
• 2.1.1. Quy định của pháp luật về thế chấp tài sản
• 2.1.1.1. Điều kiện để trở thành tài sản thế chấp
• 2.1.1.2. Hình thức thế chấp
• 2.1.1.3. Quyền và nghĩa vụ của các chủ thể
• 2.1.2. Quy định của pháp luật về xử lý tài sản thế chấp
• 2.2. Những bất cập của hệ thống pháp luật hiện hành về thế chấp và xử lý tài sản thế chấp
• 2.2.1. Trong hoạt động thế chấp tài sản tại các tổ chức tín dụng
• 2.2.1.1. Về rủi ro pháp lý khi xác định quyền sở hữu của tài sản thế chấp
• 2.2.1.2. Mối quan hệ giữa bên thế chấp và bên có nghĩa vụ khi là hai chủ thể độc lập
• 2.2.1.3. Trong thủ tục công chứng hợp đồng và đăng ký thế chấp
• 2.2.1.4. Về một số loại tài sản thế chấp điển hình
• 2.2.2. Trong hoạt động xử lý tài sản thế chấp tại các tổ chức tín dụng
• 2.2.3. Trong hoạt động giải quyết tại các cơ quan tố tụng
• 2.2.4. Trong hoạt động thu giữ tài sản thế chấp
• 2.2.5. Trong hoạt động định giá tài sản thế chấp
• 2.2.6. Trong hoạt động bán tài sản thế chấp
• 2.2.7. Trong trường hợp bên nhận thế chấp nhận chính tài sản thế chấp để thay thế cho việc thực hiện nghĩa vụ của bên được bảo đảm. Quyền ưu tiên giữa bên nhận bảo đảm và bên cầm giữ
• 2.2.8. Thứ tự ưu tiên thanh toán khi xử lý tài sản thế chấp
• 2.2.9. Thuế và các chi phí phát sinh khi xử lý tài sản thế chấp
• 3. CHƯƠNG III: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ THẾ CHẤP VÀ XỬ LÝ TÀI SẢN THẾ CHẤP
• 3.1. Yêu cầu hoàn thiện pháp luật Việt Nam về thế chấp và xử lý tài sản thế chấp
• 3.2. Định hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam về thế chấp và xử lý tài sản thế chấp
• 3.3. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật Việt Nam về thế chấp và xử lý tài sản thế chấp
• 3.3.1. Hoàn thiện pháp luật về thế chấp tài sản
• 3.3.1.1. Hoàn thiện pháp luật về quan hệ giữa bên thế chấp tài sản và bên có nghĩa vụ
• 3.3.1.2. Thống nhất quy định pháp luật về thời điểm xác lập quyền sở hữu
• 3.3.1.3. Hoàn thiện pháp luật về hộ gia đình – chủ thể thế chấp tài sản đặc biệt của pháp luật Việt Nam
• 3.3.1.4. Hoàn thiện pháp luật về đăng ký giao dịch bảo đảm
• 3.3.1.5. Quy định cụ thể các điều kiện để tài sản hình thành trong tương lai trở thành tài sản thế chấp
• 3.3.1.6. Quy định cụ thể về hàng hóa luân chuyển trong quá trình sản xuất, kinh doanh
• 3.3.1.7. Quy định cụ thể về tài sản thế chấp là quyền đòi nợ
• 3.3.2. Hoàn thiện pháp luật về xử lý tài sản thế chấp
• 3.3.2.1. Hoàn thiện quy định pháp luật về phương thức xử lý tài sản thế chấp
• 3.3.2.2. Hoàn thiện quy định pháp luật về thu giữ tài sản thế chấp
• 3.3.2.3. Hoàn thiện quy định pháp luật về thừa phát lại
• 3.3.2.4. Về thứ tự ưu tiên thanh toán khi xử lý tài sản thế chấp
• 3.3.2.5. Về quyền ưu tiên thanh toán của bên cầm giữ khi xử lý tài sản bảo đảm
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về Thế Chấp và Xử Lý Tài Sản Thế Chấp

Thế chấp là một biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự thông qua việc sử dụng tài sản làm vật bảo đảm. Theo pháp luật dân sự Việt Nam, thế chấp tài sản có vai trò quan trọng trong các giao dịch tín dụng. Việc hiểu rõ về thế chấp và quy trình xử lý tài sản thế chấp là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

1.1. Khái niệm và Bản chất của Thế Chấp

Thế chấp là việc bên có nghĩa vụ sử dụng tài sản của mình để bảo đảm cho nghĩa vụ dân sự. Bản chất của thế chấp là tạo ra một quyền lợi cho bên nhận thế chấp trong trường hợp bên thế chấp không thực hiện nghĩa vụ.

1.2. Đặc điểm của Tài Sản Thế Chấp

Tài sản thế chấp có thể là bất động sản hoặc động sản. Đặc điểm chính của tài sản thế chấp là không chuyển giao quyền sở hữu cho bên nhận thế chấp, mà chỉ tạo ra quyền lợi bảo đảm cho nghĩa vụ.

II. Vấn đề và Thách thức trong Thế Chấp Tài Sản

Trong thực tiễn, việc thế chấp tài sản gặp nhiều thách thức, từ việc xác định giá trị tài sản đến các vấn đề pháp lý liên quan. Những bất cập trong quy định pháp luật hiện hành cũng gây khó khăn cho các tổ chức tín dụng trong việc xử lý tài sản thế chấp.

2.1. Những Bất Cập trong Quy Định Pháp Luật

Nhiều quy định pháp luật về thế chấp và xử lý tài sản thế chấp còn thiếu đồng bộ, gây khó khăn cho các tổ chức tín dụng trong việc thu hồi nợ.

2.2. Rủi Ro Pháp Lý trong Xử Lý Tài Sản Thế Chấp

Rủi ro pháp lý khi xác định quyền sở hữu tài sản thế chấp có thể dẫn đến tranh chấp giữa các bên, ảnh hưởng đến quá trình xử lý tài sản.

III. Phương Pháp và Giải Pháp Xử Lý Tài Sản Thế Chấp

Để xử lý tài sản thế chấp hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp phù hợp. Việc cải thiện quy trình xử lý tài sản thế chấp sẽ giúp các tổ chức tín dụng thu hồi nợ một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn.

3.1. Quy Trình Xử Lý Tài Sản Thế Chấp

Quy trình xử lý tài sản thế chấp bao gồm các bước từ việc xác định tài sản, định giá, đến việc thực hiện bán tài sản để thu hồi nợ.

3.2. Các Phương Thức Xử Lý Tài Sản Thế Chấp

Các phương thức xử lý tài sản thế chấp có thể bao gồm bán đấu giá, thỏa thuận giữa các bên, hoặc thông qua các cơ quan tố tụng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu

Việc áp dụng các quy định về thế chấp và xử lý tài sản thế chấp trong thực tiễn đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả của hệ thống pháp luật.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Thực Tiễn

Nghiên cứu thực tiễn cho thấy rằng việc xử lý tài sản thế chấp tại các tổ chức tín dụng gặp nhiều khó khăn do các quy định pháp luật chưa hoàn thiện.

4.2. Ứng Dụng Các Giải Pháp Cải Thiện

Các giải pháp cải thiện quy định pháp luật về thế chấp và xử lý tài sản thế chấp cần được áp dụng để nâng cao hiệu quả thu hồi nợ.

V. Kết Luận và Tương Lai của Thế Chấp Tài Sản

Kết luận về vai trò của thế chấp trong hệ thống tín dụng và những thách thức mà các tổ chức tín dụng đang phải đối mặt. Tương lai của thế chấp tài sản cần được định hướng rõ ràng để đảm bảo quyền lợi cho các bên liên quan.

5.1. Tương Lai của Thế Chấp Tài Sản

Tương lai của thế chấp tài sản sẽ phụ thuộc vào việc cải thiện các quy định pháp luật và nâng cao nhận thức của các bên liên quan.

5.2. Định Hướng Hoàn Thiện Pháp Luật

Cần có các định hướng hoàn thiện pháp luật về thế chấp và xử lý tài sản thế chấp để phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam giai đoạn 2011 - 2015 phải đối mặt với áp lực xử lý nợ xấu sau sự đóng băng của thị trường bất động sản, hoạt động thu hồi nợ thông qua xử lý tài sản bảo đảm chiếm tới hơn 70% tổng giá trị nợ cần xử lý tại hệ thống ngân hàng. Đề tài nghiên cứu "Thế Chấp và Xử Lý Tài Sản Thế Chấp Theo Pháp Luật Dân Sự Việt Nam Hiện Hành" do học viên Nguyễn Trung Hiếu thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Minh Tuấn tại Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2015 đã giải quyết trực diện những điểm nghẽn mang tính cốt lõi trong hệ thống pháp luật dân sự và hoạt động ngân hàng.

Mục tiêu tổng quát của luận văn là làm rõ những mâu thuẫn, khoảng trống và sự thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật điều chỉnh quan hệ thế chấp, từ đó giải thích nguyên nhân khiến các tổ chức tín dụng rơi vào vị thế yếu thế khi thu hồi nợ. Luận văn xác định 3 mục tiêu cụ thể: hệ thống hóa lý luận về vật quyền bảo đảm; phân tích toàn diện thực trạng áp dụng pháp luật tại các tổ chức tín dụng (điển hình như Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam - Techcombank); và đề xuất hệ thống giải pháp lập pháp khả thi. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thực tiễn pháp lý Việt Nam giai đoạn 2005 - 2015, có đối chiếu so sánh với chuẩn mực quốc tế tại Pháp, Nhật Bản và Hoa Kỳ. Kết quả nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học giúp rút ngắn từ 30% đến 40% thời gian xử lý tranh chấp tài sản bảo đảm, góp phần nâng cao tính an toàn pháp lý cho hệ thống tín dụng và hỗ trợ khơi thông dòng vốn cho hơn 500.000 doanh nghiệp trong nền kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng nghiên cứu dựa trên sự giao thoa giữa hai học thuyết pháp lý nền tảng: Lý thuyết Vật quyền bảo đảm thuộc truyền thống Dân luật (Civil Law) của Pháp, Đức, Nhật Bản và Lý thuyết Trái quyền trong quan hệ hợp đồng. Đồng thời, công trình tiếp cận hai trường phái pháp lý lớn của hệ thống Thông luật (Common Law) gồm Thuyết chuyển quyền sở hữu tạm thời (Title Theory) và Thuyết quyền lưu giữ tài sản thế chấp (Lien Theory).

Trong khuôn khổ nghiên cứu, 4 khái niệm pháp lý then chốt được chuẩn hóa và phân tích sâu sắc:

• Thế chấp tài sản: Biện pháp bảo đảm mang bản chất vật quyền được xác lập trên nền tảng hợp đồng theo Điều 342 Bộ luật Dân sự 2005, trong đó bên thế chấp dùng tài sản thuộc sở hữu của mình để bảo đảm nghĩa vụ và không chuyển giao quyền chiếm hữu cho bên nhận thế chấp.
• Tài sản thế chấp: Vật hoặc quyền tài sản trị giá được thành tiền, có tính xác định về pháp lý lẫn vật lý, được kiểm soát và được phép chuyển giao hợp pháp trong các giao lưu dân sự.
• Xử lý tài sản thế chấp: Phương thức hiện thực hóa giá trị kinh tế của tài sản thế chấp nhằm bảo đảm quyền ưu tiên thanh toán cho chủ nợ khi có hành vi vi phạm nghĩa vụ.
• Đăng ký giao dịch bảo đảm: Thủ tục công khai hóa tình trạng pháp lý của tài sản, tạo hiệu lực đối kháng với người thứ ba và xác lập thứ tự ưu tiên thanh toán giữa các chủ nợ.

Phương pháp nghiên cứu

Công trình sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp gồm hơn 102 tài liệu tham khảo chuyên ngành, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật chủ chốt (Hiến pháp 2013, Bộ luật Dân sự 2005, Luật Đất đai 2013, Luật Nhà ở 2014, Luật Các tổ chức tín dụng 2010, Nghị định 163/2006/NĐ-CP và Nghị định 11/2012/NĐ-CP) kết hợp nguồn dữ liệu sơ cấp từ thực tiễn xử lý nợ xấu ngân hàng. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm hơn 50 hồ sơ vụ việc tranh chấp và xử lý tài sản thế chấp điển hình được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu có chủ đích tại địa bàn Hà Nội và một số tỉnh phía Bắc trong giai đoạn 2011 - 2015.

Tác giả kết hợp ba phương pháp phân tích chủ đạo: phương pháp phân tích quy phạm pháp luật, phương pháp thống kê thực chứng và phương pháp luật học so sánh. Việc áp dụng phương pháp so sánh luật học với các điều khoản của Bộ luật Dân sự Pháp (Điều 2114, Điều 2393, Điều 2398) và Bộ luật Dân sự Nhật Bản (Điều 175, Điều 369, Điều 380) là lựa chọn tối ưu giúp luận giải bản chất vật quyền của thế chấp, chỉ ra sự khập khiễng khi hệ thống pháp luật Việt Nam điều chỉnh quan hệ thế chấp chủ yếu dưới lăng kính hợp đồng trái quyền.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Qua quá trình phân tích lý luận và khảo sát thực tiễn tại các tổ chức tín dụng, luận văn đã làm sáng tỏ 4 phát hiện mang tính then chốt:

Thứ nhất, rủi ro pháp lý nghiêm trọng trong việc xác định quyền sở hữu tài sản thế chấp do nạn làm giả giấy tờ. Điển hình là sự việc tháng 1/2015 khi cơ quan chức năng phát hiện thất lạc 3.000 phôi sổ đỏ thật mang số seri BY 811001 đến BY 812000, BY 823001 đến BY 824000, BY 893001 đến BY 894000 trong quá trình vận chuyển. Thực trạng phôi thật bị làm giả thông tin khiến hợp đồng thế chấp đứng trước nguy cơ bị tòa án tuyên vô hiệu, chiếm tỷ lệ tới hơn 35% trong các vụ án tranh chấp tài sản bảo đảm.

Thứ hai, sự xung đột gay gắt về thời điểm xác lập quyền giữa các văn bản luật. Theo Khoản 3 Điều 188 Luật Đất đai 2013, quyền sử dụng đất được xác lập tại thời điểm đăng ký vào sổ địa chính. Trong khi đó, Điều 12 Luật Nhà ở 2014 lại quy định thời điểm xác lập quyền sở hữu nhà ở căn cứ vào việc bàn giao nhà hoặc thanh toán đủ 100% tiền mua, tạo ra sự bất nhất khiến hơn 60% trường hợp thế chấp dự án nhà ở hình thành trong tương lai tiềm ẩn rủi ro tranh chấp.

Thứ ba, khoảng trống pháp lý lớn về mối quan hệ giữa bên thế chấp và bên có nghĩa vụ khi là hai chủ thể độc lập. Pháp luật thiếu cơ chế bồi hoàn và chưa ghi nhận quyền thế quyền của bên thứ ba sau khi tài sản bị xử lý, khiến hơn 65% bên thế chấp thứ ba có xu hướng bất hợp tác, khiếu kiện kéo dài để giữ lại tài sản.

Thứ tư, sự phân tán của hệ thống đăng ký giao dịch bảo đảm tại 3 cơ quan độc lập (Cục Đăng ký quốc gia giao dịch bảo đảm, Cục Hàng không dân dụng và Văn phòng đăng ký đất đai). Việc thiếu kết nối dữ liệu liên thông làm phát sinh độ trễ từ 3 đến 7 ngày, tạo kẽ hở cho việc tẩu tán hoặc thế chấp trùng lặp tài sản.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên phản ánh nguyên nhân cốt lõi: Bộ luật Dân sự 2005 chưa phân định rạch ròi giữa bản chất vật quyền và trái quyền trong quan hệ bảo đảm. Trong khi pháp luật Pháp và Nhật Bản trao cho bên nhận thế chấp quyền chi phối tuyệt đối và quyền truy đòi tài sản công khai đối với bất kỳ người nào đang chiếm giữ, thì tại Việt Nam, quyền xử lý tài sản của ngân hàng lại phụ thuộc hoàn toàn vào sự tự nguyện bàn giao của bên vay. Khi xảy ra tranh chấp, ngân hàng buộc phải trải qua quy trình tố tụng kéo dài trung bình từ 18 đến 36 tháng.

Dữ liệu thực tế cho thấy cơ cấu tranh chấp tài sản bảo đảm có sự phân hóa rõ rệt: bất động sản và quyền sử dụng đất chiếm tới 75% tổng giá trị tranh chấp, trong khi động sản và quyền tài sản chiếm 25%. Sự thiếu hụt cơ chế cưỡng chế tự động dựa trên hợp đồng công chứng khiến tổ chức tín dụng từ vị thế người có quyền trở thành bên chịu nhiều thiệt hại kinh tế nhất. Việc tái thiết lập vị thế vật quyền bảo đảm là điều kiện tiên quyết để đưa tỷ lệ xử lý nợ xấu ngân hàng về ngưỡng an toàn dưới 3%.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tháo gỡ các nút thắt pháp lý, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật với lộ trình và chủ thể thực hiện cụ thể:

• Hoàn thiện chế định vật quyền bảo đảm trong Bộ luật Dân sự: Quốc hội và Bộ Tư pháp cần luật hóa nguyên tắc vật quyền chi phối trực tiếp của bên nhận thế chấp, cho phép tổ chức tín dụng được quyền thu giữ tài sản hợp pháp theo đúng thỏa thuận mà không cần phụ thuộc vào sự chấp thuận của bên vay tại thời điểm xử lý. Mục tiêu rút ngắn thời gian xử lý nợ xuống dưới 6 tháng trong giai đoạn 2015 - 2017.
• Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đăng ký giao dịch bảo đảm trực tuyến tập trung: Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp cùng Bộ Tài nguyên và Môi trường thực hiện liên thông 100% dữ liệu giữa các Văn phòng đăng ký đất đai, tổ chức hành nghề công chứng và các ngân hàng thương mại, bảo đảm thời gian tra cứu, phản hồi thông tin ngăn chặn trong vòng 15 phút. Lộ trình triển khai hoàn thành trong giai đoạn 2016 - 2018.
• Bổ sung quy định điều chỉnh quan hệ thế chấp của bên thứ ba: Tòa án nhân dân tối cao và Bộ Tư pháp cần ban hành văn bản hướng dẫn xác lập quyền thế quyền ưu tiên cho bên thứ ba sau khi xử lý tài sản để bù trừ nghĩa vụ, nâng tỷ lệ tự nguyện bàn giao tài sản của các bên lên trên 85%.
• Chuẩn hóa thẩm quyền của Thừa phát lại trong hoạt động thu giữ tài sản: Chính phủ và các cơ quan hành chính địa phương cần hoàn thiện quy chế phối hợp cưỡng chế dân sự, cho phép Thừa phát lại lập vi bằng và hỗ trợ niêm phong tài sản, giúp các tổ chức tín dụng tiết giảm khoảng 40% chi phí xử lý nợ phát sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Cán bộ pháp chế, thẩm định tín dụng và xử lý nợ tại các ngân hàng thương mại: Giúp nhận diện sớm các rủi ro về tính hợp pháp của giấy tờ sở hữu, xây dựng điều khoản hợp đồng chặt chẽ và lựa chọn phương thức thu hồi nợ an toàn.
• Thẩm phán, Chấp hành viên và Thừa phát lại: Cung cấp góc nhìn thực tiễn và cơ sở lý luận đối chiếu để giải quyết chuẩn xác các vụ án tranh chấp hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học ngành Luật học: Sử dụng làm tài liệu tham khảo có giá trị cao về phương pháp so sánh luật học giữa truyền thống Civil Law và Common Law trong chế định tài sản.
• Luật sư tư vấn đầu tư và doanh nghiệp kinh doanh bất động sản: Nắm vững cơ chế xác lập thứ tự ưu tiên thanh toán, thủ tục đăng ký giao dịch bảo đảm nhằm bảo vệ quyền lợi khách hàng trong các thương vụ mua bán nợ và sáp nhập dự án.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao tổ chức tín dụng thường gặp khó khăn khi thu giữ tài sản thế chấp dù hợp đồng có thỏa thuận?

Do Bộ luật Dân sự 2005 quy định việc xử lý phụ thuộc vào sự tự nguyện bàn giao của bên thế chấp. Nếu bên vay chống đối, ngân hàng không được tự ý cưỡng chế mà phải khởi kiện qua tòa án và cơ quan thi hành án, kéo dài thời gian xử lý từ 2 đến 3 năm.

Sự khác biệt cơ bản về thế chấp giữa pháp luật Việt Nam và pháp luật Pháp, Nhật Bản là gì?

Pháp luật Pháp (Điều 2393) và Nhật Bản (Điều 369) ghi nhận thế chấp là vật quyền tuyệt đối, trao cho chủ nợ quyền truy đòi và quyền kê biên trực tiếp tài sản. Trong khi đó, pháp luật Việt Nam giai đoạn 2015 tiếp cận thế chấp thiên về tính trái quyền hợp đồng, làm suy giảm quyền tự định đoạt của chủ nợ.

Vụ việc thất lạc 3.000 phôi sổ đỏ năm 2015 cảnh báo điều gì cho hoạt động nhận thế chấp?

Vụ việc mất 3.000 phôi sổ đỏ thật cho thấy nguy cơ làm giả giấy tờ đất đai tinh vi. Khi ngân hàng nhận thế chấp phải giấy tờ giả hoặc cấp sai thẩm quyền, hợp đồng thế chấp có nguy cơ bị tòa án tuyên vô hiệu lên tới 100%, gây rủi ro thất thoát vốn vay rất lớn.

Bên thứ ba thế chấp tài sản bảo đảm nợ cho người khác có quyền lợi gì khi tài sản bị xử lý?

Theo pháp luật hiện hành giai đoạn 2015, quyền đòi bồi hoàn của bên thứ ba chưa được bảo vệ bằng cơ chế thế quyền ưu tiên. Sau khi tài sản bị bán để trả nợ cho ngân hàng, bên thứ ba chỉ là chủ nợ không có bảo đảm đối với bên vay, đối mặt với nguy cơ mất trắng tài sản.

Vì sao cần liên thông dữ liệu giữa văn phòng đăng ký đất đai và các tổ chức công chứng?

Việc phân tán cơ sở dữ liệu tạo độ trễ thông tin từ 3 đến 7 ngày giữa các cơ quan. Liên thông trực tuyến dữ liệu giúp công chứng viên và ngân hàng phát hiện ngay tài sản đang có tranh chấp hoặc bị kê biên, ngăn ngừa triệt để tình trạng một thửa đất bị chuyển nhượng hay thế chấp cho nhiều bên.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ bản chất vật quyền của biện pháp thế chấp tài sản trong mối tương quan với các nền tài phán lớn trên thế giới.
• Công trình chỉ ra 4 điểm nghẽn thực tiễn gay gắt: rủi ro giấy chứng nhận quyền sử dụng đất giả (vụ việc thất lạc 3.000 phôi sổ đỏ năm 2015), xung đột thời điểm xác lập quyền sở hữu, khoảng trống pháp lý của bên thế chấp thứ ba và sự chia cắt dữ liệu đăng ký.
• Đóng góp học thuật quan trọng của đề tài là đề xuất chuyển dịch dứt khoát mô hình quản lý quan hệ thế chấp từ tiếp cận trái quyền sang cơ chế vật quyền bảo đảm.
• Đưa ra lộ trình 4 nhóm kiến nghị cụ thể giai đoạn 2015 - 2020 nhằm hoàn thiện Bộ luật Dân sự, liên thông 100% cơ sở dữ liệu đăng ký và tăng cường vai trò Thừa phát lại.
• Luận văn là công trình khoa học có giá trị ứng dụng thực tiễn cao, đóng góp thiết thực cho quá trình hoàn thiện thể chế pháp luật dân sự và thúc đẩy sự an toàn của thị trường tín dụng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Khái quát chung về thế chấp và xử lý tài sản thế chấp: Chương này tác giả trình bày các khái niệm, đặc điểm về tài sản thế chấp và các vấn đề pháp lý liên quan đến việc thế chấp và xử lý tài sản thế chấp theo quy định pháp luật Việt Nam. Chương II: Thực trạng pháp luật Việt Nam hiện hành về thế chấp và xử lý tài sản thế chấp: Chương này tác giả trình bày các vướng mắc, bất cập thường gặp trong hoạt động thế chấp và và hoạt động xử lý tài sản thế chấp từ quy định pháp luật đến thực tiễn hoạt động của các tổ chức tín dụng, phân tích nguyên nhân dẫn đến những vướng mắc, bất cập trên thực tế. Chương III: Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về thế chấp và xử lý tài sản thế chấp tại Việt Nam: Chương này tác giả trình bày về định hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam về việc thế chấp và xử lý tài sản thế chấp, có liên hệ với pháp luật của một số quốc gia trên thế giới và đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật Việt Nam về thế chấp và xử lý tài sản thế chấp. Địa điểm nghiên cứu Đề tài nghiên cứu được thực hiện dựa trên thực tiễn công tác nhận thế chấp và xử lý tài sản thế chấp tại các tổ chức tín dụng tại Việt Nam mà chủ yếu là các vụ việc tác giả trực tiếp tham gia hoặc thống kê, tìm hiểu được trong quá trình hoạt động của một số Ngân hàng thương mại cổ phần như: Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng nhiều phương pháp để làm rõ vấn đề nghiên cứu: Phương pháp duy vật biện chứng, phương pháp duy vật lịch sử, phương pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp thống kê, phương pháp so sánh, … Trong đó phương pháp thống kê, phương pháp phân tích và phương pháp so sánh là ba phương pháp chủ đạo, được sử dụng chủ yếu trong luận văn nhằm rút ra những vướng mắc, bất cập trong hoạt động thế chấp và xử lý tài sản thế chấp tại các tổ chức tín dụng.

6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG I: NHỮNG VẤN ĐÊ LÝ LUẬN VỀ THẾ CHẤP VÀ XỬ LÝ TÀI SẢN THẾ CHẤP 1.1 Khái niệm, bản chất của thế chấp 1.1 Khái niệm của thế chấp “Thế chấp” là một từ có nguồn gốc Hán Việt: “Thế là bỏ đi, thay cho” [48, tr.154], còn “chấp là cầm, giữ, nắm” [48, tr. Từ điển Tiếng việt giải thích: “Thế chấp là dùng tài sản làm vật bảo đảm, thay thế cho số tiền vay nếu không có khả năng trả đúng kỳ hạn” [97]. Xuất phát từ ngữ nghĩa cơ bản của từ thế chấp như trên, chúng ta có thể hiểu thế chấp là một cách thức mà bên có quyền và bên có nghĩa vụ đã lựa chọn để bảo đảm cho việc thực hiện nghĩa vụ dân sự thong qua một tài sản; giá trị của tài sản này có khả năng thay thế cho nghĩa vụ bị vi phạm. Thế chấp là một biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự đã xuất hiện từ thời La Mã cổ đại.

Thế chấp theo pháp luật của các nước theo hệ thống pháp luật Civil Law được hiểu là biện pháp bảo đảm với những đặc điểm: (i) Đối tượng của thế chấp là bất động sản; (ii) Không có sự chuyển giao quyền chiếm hữu bất động sản thế chấp từ người có nghĩa vụ sang người có quyền. Chính vì vậy, pháp luật của các nước này đều quy định về cơ chế đăng ký công khai quyền của bên nhận thế chấp đối với bất động sản thế chấp.