phần mở đầu, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo và phần kết luận, luận văn gồm có 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về tạo động lực cho ngƣời lao động trong doanh nghiệp Chƣơng 2: Thiết kế và phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng công tác tạo động lực cho ngƣời lao động của Ngân hàng TMCP Việt Á Chƣơng 4: Một số giải pháp hoàn thiện công tác tạo động lực cho ngƣời lao động của Ngân hàng TMCP Việt Á. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TẠO ĐỘNG LỰC CHO NGƢỜI LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Tạo động lực cho ngƣời lao động luôn là một nhiệm vụ quan trọng trong công tác quản trị nguồn nhân lực của bất kỳ tổ chức, doanh nghiệp nào. Sự đa dạng về nhu cầu của ngƣời lao động cũng nhƣ đặc điểm về văn hóa của mỗi tổ chức, doanh nghiệp là khác nhau.
Bởi vậy, trên thế giới cũng nhƣ Việt Nam, có rất nhiều các nhà nghiên cứu tìm hiểu về vấn đề này để có thể vận dụng phù hợp với từng doanh nghiệp và mang lại hiệu quả tốt nhất. Ở chƣơng này, tác giả sẽ tổng hợp các nghiên cứu phù hợp và liên quan nhất với doanh nghiệp trong thời gian gần đây để làm cơ sở lý luận cho việc phân tích, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp của luận văn. Các công trình nghiên cứu ngoài nước Ali, Anwar (2021) đã nghiên cứu về thực nghiệm tạo động lực nhân viên và ảnh hƣởng của nó đến sự hài lòng trong công việc qua bài viết “An Empirical Study of Employees’ Motivation and its Influence Job Satifaction”. Tác giả xây dựng 140 bảng khảo sát cho nhân viên của các ngân hàng khác nhau tại Iraq và thu đƣợc 128 kết quả ngẫu nhiên.
Hạn chế của nghiên cứu này là phạm vi cỡ mẫu khá rộng mà lƣợng mẫu lại không đảm bảo tính bao quát đồng thời biến kiểm soát nhƣ các yếu tố chính trị và quy định,… chƣa đƣợc nhắc đến. Tác giả sử dụng phƣơng pháp phân tích hồi quy và chỉ ra kết quả rằng động lực có ý nghĩa tích cực ảnh hƣởng đến sự hài lòng của nhân viên.M (2020) trong “What Factors Do Motivate Employees at the Workplace? Envidence from Service Organizations”. Tác giả đƣa ra 10 yếu tố có khả năng ảnh hƣởng đến tạo động lực của doanh nghiệp ở Bangladesh với khoảng 240 mẫu khảo sát đƣợc phát cho các nhân viên của các tổ chức dịch vụ khác nhau, tỷ lệ phản hồi khoảng 77% (183 mẫu 5 khảo sát). Theo đó, tác giả đánh giá các yếu tố tài chính và phi tài chính đều rất quan trọng trong việc tạo động lực đối với ngƣời lao động.
Tuy nhiên, để giải quyết các vấn đề về động lực thì sự tham gia và phản hồi của ngƣời lao động sẽ rất quan trọng trong việc xây dựng một chƣơng trình tạo động lực thực tế. Jensen (2018) đã nghiên cứu về vai trò lãnh đạo của các nhà quản lý trong công tác tạo động lực cho ngƣời lao động qua bài viết “Employee Motivation: A Leadership Imperative”. Tác giả đánh giá vai trò của sự lãnh đạo là rất lớn trong việc tạo động lực, thúc đẩy nhân viên của họ làm việc hiệu quả hơn. Nhóm nghiên cứu của Sandhu, Iqbal, Ali, SajidTufail (2017) trong “Effect of Employee Motivation on Employee Performance” đã đề ra hai vấn đề nghiên cứu: (1) Động lực của nhân viên ảnh hƣởng đến hiệu suất của tổ chức; (2) Các công cụ tạo động lực ảnh hƣởng đến nhân viên trong một tổ chức.
Nghiên cứu chỉ ra rằng động lực của nhân viên có mối quan hệ tích cực với kết quả làm việc của họ, động lực mang lại hiệu suất làm việc cao hơn. Các công cụ tạo động lực đƣợc đề cập đến ở đây bao gồm trả lƣơng, điều kiện làm việc tốt, an toàn, cơ hội thăng tiến và cơ chế thƣởng theo chính sách của công ty. Một nghiên cứu khác của Kuswati (2020) trong “The Effect of Motivation on Employee Performance” đã đặt ra vấn đề nghiên cứu cho sự suy giảm hiệu suất làm việc do mức độ giảm động lực ngƣời lao động sở hữu. Nghiên cứu đƣợc dựa trên khảo sát nhóm nhân viên tại văn phòng giáo dục tỉnh Majalengka, Indonesia.
Nghiên cứu chỉ ra rằng động lực có tác động tích cực đến hiệu suất làm việc, có vai trò trong việc cải thiện hiệu suất. Các công trình nghiên cứu ở nƣớc ngoài thƣờng đƣợc dựa trên một phỏng đoán nhất định và sử dụng phƣơng pháp định lƣợng đề phân tích nó và đƣa ra những giải pháp nhất định. Tác giả sẽ xem xét mức độ phù hợp ở các phỏng đoán của các nghiên cứu để vận dụng, nghiên cứu nhằm đƣa ra các giải pháp phù hợp để hoàn thiện ở đề tài của mình. Các công trình nghiên cứu trong nước Luận văn thạc sĩ về “tạo động lực làm việc tại công ty kiểm toán và kế toán Hà Nội” của tác giả Nguyễn Thị Hồng Hạnh (2019).
Tác giả phân tích các yếu tố 6 ảnh hƣởng đến công tác tạo động lực của ngƣời lao động thông qua 3 yếu tố: ngƣời lao động (các nhu cầu cá nhân của ngƣời lao động), doanh nghiệp (mục tiêu, định hƣớng phát triển, khả năng tài chính, các nhân tố thuộc về ngƣời sử dụng lao động), môi trƣờng bên ngoài (pháp luật, điều kiện kinh tế, xã hội, chính trị,…). Theo đó, tác giả đề ra các giải pháp liên quan đến việc xác định nhu cầu ngƣời lao động, các biện pháp kích thích vật chất và tinh thần. Luận văn thạc sĩ nghiên cứu về “Tạo động lực cho ngƣời lao động tại Tổng công ty Đông Bắc” của tác giả Nguyễn Minh Đức (2019). Tác giả xây dựng khung lý luận về tạo động lực cho ngƣời lao động bao gồm hai nhóm công cụ là công cụ tài chính (tiền lƣơng, thƣởng, trợ cấp, phúc lợi) và công cụ phi tài chính (đào tạo, phát triển, đánh giá thực hiện công việc, bố trí nhân lực, môi trƣờng làm việc).
Trên cơ sở phân tích thực tiễn tại Tổng công ty Đông Bắc, tác giả đã tìm ra những điểm hạn chế và đề ra các giải pháp tạo động lực cho ngƣời lao động ở công ty. Luận án tiến sĩ của tác giả Vũ Thị Uyên (năm 2008) với đề tài “Tạo động lực cho lao động quản lý trong các doanh nghiệp Nhà nƣớc ở Hà Nội đến năm 2020”. Tác giả đã hệ thống hóa các cơ sở lý luận cơ bản về vai trò của lao động quản lý trong các doanh nghiệp Nhà nƣớc ở Hà Nội. Trên cơ sở đó, tác giả phân tích đánh giá thực trạng động lực, các yếu tố tạo động lực.
Cuối cùng, tác giả sẽ đề ra những giải pháp nhằm tạo động lực cho các lao động quản lý trong các doanh nghiệp Nhà nƣớc ở Hà Nội. Bài báo khoa học của nhóm tác giả Nguyễn Phúc Nguyên, Nguyễn Hiệp và Nguyễn Thị Thúy Hằng (2020, Tạp chí số 145, Đại học Thƣơng mại) nghiên cứu về “tác động của phẩm chất cá nhân lãnh đạo đến tạo động lực làm việc của nhân viên: trƣờng hợp tại chi nhánh Mbbank Quảng Ngãi”. Nhóm tác giả sử dụng phƣơng pháp định tính và định lƣợng trong nghiên cứu của mình với 04 nhóm phẩm chất lãnh đạo: Phẩm chất tạo ảnh hƣởng thần tƣợng hóa; phẩm chất tạo động lực, truyền cảm hứng; phẩm chất kích thích trí lực nhân viên; phẩm chất thấu hiểu cá nhân. Sau khi phân tích, nghiên cứu đã chỉ ra các phẩm chất cần có cho đối tƣợng nghiên cứu và đề xuất nghiên cứu ở quy mô rộng hơn.
7 Bài báo khoa học của nhóm tác giả Đỗ Đức Tài, Trần Mạnh Dũng (2020, Tạp chí số 271, Đại học Kinh tế Quốc dân) nghiên cứu về “Tạo động lực cho nguồn nhân lực kế toán: Trƣờng hợp nghiên cứu tại các công ty dịch vụ kế toán tại Hà Nội”. Nhóm tác giả sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu định tính trên cơ sở phƣơng pháp phỏng vấn chuyên sâu là các giảng viên, các chuyên gia là giám đốc, kế toán trƣởng, …Trên cơ sở đó, nhóm tác giả sẽ điều chỉnh bổ sung câu hỏi để thực hiện nghiên cứu định lƣợng, phân tích đƣa ra đƣợc các yếu tố tạo động lực cho đối tƣợng nghiên cứu. Bài báo khoa học của nhóm tác giả Nguyễn Đỗ Thủ Khoa, Nguyễn Khắc Hiếu (2023, Tạp chí công thƣơng) nghiên cứu về “Các nhân tố ảnh hƣởng đến động lực làm việc của nhân viên tại Trung tâm kinh doanh VNPT – Đồng Tháp”. Trên cơ sở khung lý thuyết các học thuyết phổ biến, mô hình nghiên cứu của nhóm tác giả đƣa ra 06 nhân tố tác động đến động lực của ngƣời lao động: Điều kiện làm việc, đào tạo và thăng tiến, tiền lƣơng và phụ cấp, đánh giá thành tích, đồng nghiệp, cấp trên và giám sát.
Nhóm tác giả sử dụng phƣơng pháp phân tích định tính và định lƣợng từ đó đƣa ra đƣợc mức độ ảnh hƣởng và hàm ý quản trị đối với lãnh đạo trong giải pháp tạo động lực cho ngƣời lao động. Đặc điểm chung của các bài nghiên cứu đều dựa trên nền tảng cơ sở lý thuyết cơ bản về tạo động lực cho ngƣời lao động. Các nghiên cứu tập trung vào các ngân hàng thƣờng khá ít và nếu có thƣờng tập trung ở một chi nhánh hoặc phòng giao dịch nên mức độ khái quát về nó thƣờng khá nhỏ. Đặc biệt, cho đến nay chƣa có nghiên cứu nào liên quan đến công tác tạo động lực cho ngƣời lao động ở Ngân hàng TMCP Việt Á ở quy mô nhân viên toàn ngân hàng.
Do đó, tác giả sẽ kế thừa những khung lý thuyết và vận dụng phù hợp với quy mô của ngân hàng TMCP Việt Á để từ đó có những giải pháp phù hợp nhằm tạo động lực và giữ chân nhân sự giỏi ở đây. Khoảng trống nghiên cứu Trên cơ sở tìm hiểu về những nghiên cứu trong và ngoài nƣớc trên đây, tác giả nhận thấy mỗi nghiên cứu thƣờng tìm hiểu sâu ở một khía cạnh nhất định của tạo động lực, phù hợp đặc điểm của doanh nghiệp cụ thể. 8 Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các doanh nghiệp hiện nay cũng nhƣ sự phát triển của đời sống xã hội, nhu cầu của ngƣời lao động cũng vô cùng đa dạng. Vì vậy, để tạo động lực cho ngƣời lao động cần phải áp dụng đồng thời các mô hình lý thuyết khác nhau, chọn lọc phù hợp nhất với thực trạng của từng doanh nghiệp, với đội ngũ ngƣời lao động trong đó.