CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu Tạo động lực cho người lao động là một trong những vấn đề mấu chốt của doanh nghiệp, nó không chỉ là một cách thức nhằm giữ chân những người có năng lực, có trình độ mà nó còn gắn liền với sự tồn tại phát triển cũng như sự thành bại của mỗi doanh nghiệp. Hiện nay, đã có nhiều tài liệu, đề án trong và ngoài nước nghiên cứu về vấn đề tạo động lực cho người lao động điển hình như các học thuyết về nội dung (của Maslow, Alderfer, McClelland, Herzberg) chỉ ra cách tiếp cận với các nhu cầu của người lao động; và nhóm học thuyết về quá trình (của Adams, Vroom, Skinner, E.Locker) tìm hiểu lý do mà mỗi người thể hiện hành động khác nhau trong công việc. Vận dụng các học thuyết trên, một vài nghiên cứu đã chỉ ra được các yếu tố tạo động lực và cách thực hiện. Zimmer (1996) nhấn mạnh cần tuyển đúng và đối xử công bằng, coi trọng đào tạo.
Gracia (2005) nhấn mạnh cần giúp nhân viên thấy rõ xu hướng, kỹ thật mới nhất trong ngành, tạo điều kiện để họ phát huy sáng kiến và ứng dụng trong công việc. Apostolou (2000) nhấn mạnh quan hệ giữa tạo động lực với sự lôi cuốn cấp dưới. Kovach (1987) chỉ ra 10 yếu tố ảnh hưởng đến động lực, trong đó công việc thích thú càng quan trọng khi thu nhập tăng, còn lương cao quan trọng hơn trong nhóm có thu nhập thấp. Trong khi đó, tại Việt Nam cũng có không ít những nghiên cứu hướng tới nội dung tạo động lực này, điển hình như: Báo cáo khoa học Đề tài KHCN cấp nhà nước KX-07-13 (1991-1995) do GS.
Lê Hữu Tầng (1996) làm chủ nhiệm “ Vấn đề phát huy và sử dụng đúng đắn vai trò động lực của con người trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội”. Nghiên cứu đã trình bày một số vấn đề lý luận về động lực (Khái niệm "động lực"; Nhu cầu lợi ích), một số động lực chính trị-tinh thần quan trọng (công bằng xã hội, dân chủ, văn hoá, tâm lý-xã hội.) và vấn đề sử dụng đúng đắn tính tích tực của con người trong sự phát triển kinh tế-xã hội. Tác giả chú trọng đến những yếu tố tạo động lực làm việc của con người như lợi ích, nhu cầu. Sự phân 2 phối theo lao động tạo ra động lực làm việc to lớn cho người lao động.
Các yếu tố như dân chủ, môi trường tâm lý xã hội, niềm tin, khoa học và văn hóa cũng tác động như những động lực chính trị, tinh thần trong xã hội. Ở phần kết quả nghiên cứu, tác giả có nêu ra các yếu tố tác động đến việc tạo động lực cho người lao động nhưng lại chưa ứng dụng vào việc lựa chọn ra giải pháp phù hợp cho việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Nghiên cứu trên tầm vĩ mô và đứng ở góc độ giải quyết vấn đề kinh tế xã hội chứ chưa chú trọng nhiều đến yếu tố con người. Vũ Thị Uyên, luận án tiến sỹ “Giải pháp tạo động lực cho lao động quản lý trong các doanh nghiệp nhà nước ở Hà Nội và ở Việt Nam đến năm 2020” Luận án tập trung nghiên cứu về nhóm đối tượng nhân viên đóng vai trò lãnh đạo trong doanh nghiệp, đó là lao động quản lý.
Luận án chỉ ra những ưu nhược điểm của các biện pháp tạo động lực đang được áp dụng trong các doanh nghiệp Nhà nước tại Hà Nội, chỉ ra các nguyên nhân tồn tại ảnh hưởng đến động lực làm việc của lao động quản lý. Tuy nhiên luận án chỉ tìm hiểu về đặc điểm chủ yếu của Hà Nội có ảnh hưởng đến tạo động lực cho lao động quản lý trong các doanh nghiệp ở Hà Nội chứ không đi sâu tìm hiểu về các yếu tố vật chất và tinh thần có ảnh hưởng trực tiếp tới nhu cầu và sự thỏa mãn của người lao động. Đồng thời luận án chú trọng đến sự bao quát trong nhóm các doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam nói chung và các doanh nghiệp nhà nước tại Hà Nội nói riêng chứ không đưa ra một doanh nghiệp cụ thể nào để phân tích. Tiến sỹ Phan Quốc Việt thuộc Tâm Việt Group, với luận án tạo động lực làm việc.
Trong luận án của mình, Tiến sỹ Phan Quốc Việt đề cập tới các biện pháp tăng động lực làm việc của người lao động, xem xét các động lực làm việc trong một tập thể trên quan điểm người lãnh đạo và quản lý. Trần Thị Thùy Linh, luận văn thạc sỹ “Các giải pháp nhằm tạo động lực cho nguồn nhân lực chất lượng cao của Tổng Công ty Hàng không Việt Nam”. Luận văn phân tích và đánh giá thực trạng động lực làm việc của nguồn lao động chất lượng cao, các yếu tố tạo động lực cho nguồn lao động chất lượng cao 3 theo tầm quan trọng của chúng, mức độ thoả mãn nhu cầu của nguồn lao động chất lượng cao thông qua các biện pháp tạo động lực được áp dụng trong tổng công ty Hàng không Việt Nam. Luận văn cũng đã đề cập tới các biện pháp tạo động lực cho nhân viên Công ty nhằm thu hút những người có năng lực, có trình độ gia nhập ngành Hàng không Việt Nam.
Luận văn chỉ tập trung vào nhóm lao động chất lượng cao chứ không đề cập tới các đối tượng nhân viên khác trong doanh nghiệp. Hà Thị Ngọc Anh, luận văn thạc sĩ :” Hoàn thiện đánh giá thực hiện công việc đối với lao động quản lý tại Công ty Bưu chính liên tỉnh và Quốc tế” Trường ĐHKTQD 2008. Luận văn này tác giả hệ thống hóa một cách đầy đủ và chặt chẽ các lý luận chung về đánh giá thực hiện công việc như: Khái niệm, mục đích, tầm quan trọng của việc đánh giá thực hiện công việc, các phương pháp thực hiện trong việc đánh giá thực hiện công việc và nêu ra ưu nhược điểm của từng biện pháp. Từ những lý thuyết căn bản tác giả tiến hành phân tích thực trạng công tác đánh giá thực hiện công việc với một bộ phận cụ thể là cán bộ quản lý tại một đơn vị cụ thể là Công ty Bưu chính Liên tỉnh và Quốc tế.
Việc phân tích thực trạng được dựa trên những đặc điểm riêng biệt của công ty, thực hiện công việc được áp dụng tại bộ phận cán bộ quản lý và các biện pháp được sử dụng trong quá trình đánh giá. Tác giả cũng nêu bật được mục đích việc sử dụng kết quả đánh giá thực hiện công việc tại công ty để từ đó có thể đánh giá về công tác đánh giá thực hiện công việc đã đúng mục đích hay chưa, các chỉ tiêu đánh giá có phản ánh được các thông tin mà lãnh đạo cần hay không. Chính vì luận văn đã thực hiện tốt công tác phân tích thực trạng công ty, đánh giá được mọi mặt trong công tác đánh giá thực hiện công việc tại công ty Bưu chính Liên tỉnh và Quốc tế, nên các biện pháp để hoàn thiện công tác đánh giá thực hiện công việc đối với người lao đong quản lý tại công ty là rất thực tế và giải quyết được các vấn đề đang vướng mắc hiện tại. Tuy nhiên tại luận văn tác giả chưa phân tích sâu việc đánh giá thực hiện công việc sẽ tác đong rất lớn tới quá trình tạo đông lực cho người lao động như thế nào.
Luận văn mới chỉ đề cập tới một khía cạnh của công tác tạo động lực cho người lao động, với một đối tượng riêng biêt là người quản lý chứ không phải là toàn bộ lao đông trong công ty. Bên 4 cạnh đó công ty được phân tích đanh giá là công ty co tính đặc thù riêng với sản phẩm đặc trưng là bưu chính.1 Xác định phạm vi nghiên cứu của đề tài Công ty VTC là một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin, là một lĩnh vực có đặc điểm nghành nghề riêng biệt và dặc trưng. Bởi thế bộ phận lao động làm việc tại công ty cũng có những điểm riêng, trong đó lực lượng lao động chiếm đa số. Phạm vi nghiên cứu về mặt nội dung của luận văn này tập trung vào đối tượng là những lao động trực tiếp đang làm việc tại công ty VTC Online.
Căn cứ vào tính cấp thiết của vấn đề tạo động lực và thực trạng về vấn đề đó đang diễn ra tại công ty, luận văn” Tạo động lực cho lao động trực tiếp tại công ty cổ phần truyền thông trực tuyến VTC Online” tiếp tục tiến hành nghiên cứu về đề tài tạo động lực với mong muốn cụ thể hóa hơn vấn đề này với đối tượng lao động trực tiếp đặc trưng phù hợp lĩnh vực nghành nghề tại công ty VTC Online. Tác giả hi vọng luận văn này sẽ mang lai giá trị thực tiễn, đặc biệt là trong quản trị nhân lực nói chung và quản trị lao động trực tiếp làm việc tai công ty VTC Online nói riêng. Luận văn hoàn chỉnh vấn đề nghiên cứu và tìm ra giải pháp có thể vận dụng vào thực tiễn tại công ty VTC Online. Qua tìm hiểu và đánh giá, tác giả xin khẳng định rằng đề tài luận văn không trùng lặp với bất kỳ đề tài có nội dung tương tự trước đó.
5 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC TẠO ĐỘNG LỰC CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP 2. Bản chất của tạo động lực lao động Trong sản xuất kinh doanh, muốn đạt được hiệu quả cao, năng suất lao động cao thì bất kỳ tổ chức nào cũng cần phải có đội ngũ nhân viên mạnh. Ngoài trình độ chuyên môn, đạo đức ra thì vấn đề động lực làm việc là một trong những yếu tố quyết định đến năng suất và hiệu quả làm việc của người lao động. Để tạo cho nhân viên vui vẻ, tích cực và có tính sáng tạo cao trong công việc thì cần phải có biện pháp tạo động lực hiệu quả.
Vậy trước hết cần hiểu rõ thế nào là động lực và tạo động lực lao động. Có nhiều quan điểm khác nhau về động lực và tạo động lực lao động. " Động lực lao động chính là sự khao khát và tự nguyện của người lao động để tăng cường nỗ lực nhằm đạt được các mục tiêu của tổ chức".1 Maier và Lawler (1973) đã đưa ra mô hình về kết quả thực hiện công việc của mỗi cá nhân như sau: Kết quả thực hiện công việc = Khả năng x Động lực Khả năng = Khả năng bẩm sinh x Đào tạo x Các nguồn lực Động lực = Khao khát x Tự nguyện Như vậy, động lực có tác động rất lớn đến kết quả thực hiện công việc của mỗi cá nhân.