Tăng Cường Năng Lực Nguồn Nhân Lực Ngành Du Lịch Việt Nam

Giáo trình tổng quan du lịch cung cấp kiến thức cơ bản về ngành du lịch, giúp người học nắm vững các khái niệm và xu hướng hiện đại.

• Đề tài: Tăng Cường Năng Lực Nguồn Nhân Lực Ngành Du Lịch Việt Nam

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. Bài mở đầu: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu môn học
• 2. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG DU LỊCH
• 1.1. Sự hình thành và phát triển của hoạt động du lịch
• 1.2. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN
• 1.3. CÁC LOẠI HÌNH DU LỊCH
• 1.4. NHU CẦU DU LỊCH VÀ SẢN PHẨM DU LỊCH
• 1.5. MỐI QUAN HỆ CỦA DU LỊCH VỚI MỘT SỐ LĨNH VỰC LIÊN QUAN
• 3. CHƯƠNG 2: ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN DU LỊCH
• 2.1. ĐIỀU KIỆN CHUNG
• 2.2. ĐIỀU KIỆN ĐẶC TRƯNG
• 4. CHƯƠNG 3: CÁC LĨNH VỰC KINH DOANH DU LỊCH
• 3.1. KINH DOANH LỮ HÀNH
• 3.2. KINH DOANH LƯU TRÚ DU LỊCH
• 3.3. KINH DOANH DỊCH VỤ VẬN CHUYỂN KHÁCH DU LỊCH
• 3.4. KINH DOANH PHÁT TRIỂN KHU DU LỊCH, ĐIỂM DU LỊCH
• 3.5. KINH DOANH CÁC DỊCH VỤ DU LỊCH KHÁC
• 5. CHƯƠNG 4: THỜI VỤ DU LỊCH
• 4.1. KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA THỜI VỤ DU LỊCH
• 4.2. CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TÍNH THỜI VỤ TRONG DU LỊCH
• 4.3. MỘT SỐ BIỆN PHÁP HẠN CHẾ TÍNH BẤT LỢI CỦA THỜI VỤ TRONG DU LỊCH
• 6. CHƯƠNG 5: CƠ SỞ VẬT CHẤT KỸ THUẬT DU LỊCH
• 5.1. KHÁI QUÁT VỀ CƠ SỞ VẬT CHẤT KỸ THUẬT DU LỊCH
• 5.2. PHÂN LOẠI CƠ SỞ VẬT CHẤT KỸ THUẬT DU LỊCH
• 7. CHƯƠNG 6: NGUỒN NHÂN LỰC TRONG DU LỊCH
• 6.1. KHÁI QUÁT VỀ NGUỒN NHÂN LỰC TRONG DU LỊCH
• 6.2. LAO ĐỘNG NGHIỆP VỤ TRONG KINH DOANH DU LỊCH
• 8. CHƯƠNG 7: CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ DU LỊCH
• 7.1. DỊCH VỤ DU LỊCH
• 7.2. CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ DU LỊCH
• 7.3. Ý NGHĨA CỦA VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ DU LỊCH
• 9. CHƯƠNG 8: CÁC TỔ CHỨC DU LỊCH VÀ XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG DU LỊCH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
• 8.1. MỘT SỐ TỔ CHỨC DU LỊCH TRÊN THẾ GIỚI
• 8.2. MỘT SỐ CƠ QUAN VÀ TỔ CHỨC DU LỊCH Ở VIỆT NAM
• 8.3. XU HƯỚNG VÀ CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN PHÁT TRIỂN DU LỊCH TRÊN THẾ GIỚI
• 8.4. XU HƯỚNG VÀ CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN PHÁT TRIỂN CỦA DU LỊCH VIỆT NAM
• 8.5. MỘT SỐ XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH PHỔ BIẾN HIỆN NAY
• TÀI LIỆU THAM KHẢO VÀ ĐỌC THÊM
• PHỤ LỤC: LUẬT DU LỊCH CỦA QUỐC HỘI NƯỚC CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM SỐ 44/2005/QH11 NGÀY 14 THÁNG 6 NĂM 2005
• DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan chiến lược tăng cường năng lực nhân lực du lịch

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, phát triển nguồn nhân lực du lịch được xác định là yếu tố then chốt, quyết định sự thành công và năng lực cạnh tranh của toàn ngành. Đảng và Nhà nước luôn nhất quán với quan điểm "phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn", và để hiện thực hóa mục tiêu này, việc tăng cường năng lực nguồn nhân lực ngành du lịch Việt Nam trở thành nhiệm vụ cấp thiết. Năng lực nguồn nhân lực không chỉ đơn thuần là số lượng lao động mà bao gồm tổng hòa các yếu tố về kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ, trình độ ngoại ngữ, thái độ chuyên nghiệp và khả năng thích ứng với sự thay đổi của thị trường. Theo Giáo trình Tổng quan Du lịch, "nguồn nhân lực là yếu tố quyết định và phát triển nguồn nhân lực du lịch đóng vai trò rất quan trọng". Sự đầu tư vào con người chính là sự đầu tư bền vững nhất, tạo ra giá trị gia tăng cao cho sản phẩm du lịch, nâng cao trải nghiệm của du khách và xây dựng hình ảnh du lịch Việt Nam chuyên nghiệp, thân thiện. Các sáng kiến và dự án hợp tác quốc tế, như Dự án "Tăng cường năng lực nguồn nhân lực ngành Du lịch và Khách sạn Việt Nam" (VIE/031) do Luxembourg tài trợ, là minh chứng rõ ràng cho tầm quan trọng của việc chuẩn hóa và nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của ngành kinh tế dịch vụ năng động này.

1.1. Phân tích vai trò quyết định của nguồn nhân lực du lịch

Nguồn nhân lực là tài sản vô giá và là nhân tố cốt lõi tạo nên sự khác biệt trong ngành dịch vụ. Chất lượng của sản phẩm du lịch, vốn mang tính vô hình, phụ thuộc trực tiếp vào người cung cấp dịch vụ. Một đội ngũ nhân sự có năng lực cao, từ người quản lý đến nhân viên phục vụ, sẽ tạo ra những trải nghiệm xuất sắc cho du khách, qua đó xây dựng lòng trung thành và thúc đẩy marketing truyền miệng hiệu quả. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch không chỉ giúp doanh nghiệp tăng doanh thu mà còn góp phần định vị thương hiệu điểm đến quốc gia. Lao động trong ngành du lịch là "đại sứ văn hóa", là cầu nối trực tiếp giữa du khách và các giá trị bản địa. Vì vậy, đầu tư vào con người là giải pháp chiến lược để phát triển du lịch bền vững và nhân lực song hành.

1.2. Mục tiêu chiến lược phát triển nhân lực ngành du lịch

Chiến lược phát triển nguồn nhân lực du lịch Việt Nam hướng tới các mục tiêu cụ thể: (1) Đảm bảo đủ về số lượng, hợp lý về cơ cấu ngành nghề và trình độ đào tạo. (2) Chuẩn hóa và nâng cao chất lượng đội ngũ lao động theo tiêu chuẩn khu vực và quốc tế, đặc biệt là các kỹ năng nhân viên ngành du lịch trong bối cảnh chuyển đổi số ngành du lịch. (3) Xây dựng một lực lượng lao động chuyên nghiệp, có đạo đức nghề nghiệp, giỏi ngoại ngữ và am hiểu văn hóa. (4) Tạo ra môi trường làm việc hấp dẫn để thu hút nhân tài ngành du lịch và giữ chân lao động giỏi, giảm thiểu tình trạng chảy máu chất xám. Việc đạt được các mục tiêu này sẽ tạo ra một bước đột phá, đưa du lịch Việt Nam thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.

II. Thách thức trong việc nâng cao năng lực nhân lực du lịch

Mặc dù có nhiều tiềm năng, thực trạng nguồn nhân lực du lịch Việt Nam vẫn đối mặt với không ít thách thức, tạo ra rào cản lớn cho sự phát triển bền vững. Vấn đề lớn nhất là sự mất cân đối nghiêm trọng giữa tốc độ tăng trưởng của ngành và khả năng cung ứng lao động chất lượng cao. Nhu cầu nhân sự tăng nhanh, đặc biệt sau các giai đoạn khủng hoảng như đại dịch Covid-19, nhưng số lượng lao động được đào tạo bài bản, đáp ứng được yêu cầu công việc lại không theo kịp. Tình trạng "vừa thiếu, vừa yếu" diễn ra phổ biến. Lao động có thể dồi dào về số lượng nhưng lại yếu về kỹ năng chuyên môn, ngoại ngữ và đặc biệt là kỹ năng mềm. Tính thời vụ trong du lịch cũng là một thách thức lớn, gây khó khăn trong việc duy trì đội ngũ nhân sự ổn định, đặc biệt là nhân lực ngành khách sạn nhà hàng. Sự thiếu liên kết chặt chẽ giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp khiến chương trình giảng dạy còn nặng về lý thuyết, thiếu tính thực tiễn, dẫn đến sinh viên ra trường phải mất thêm thời gian để đào tạo lại lao động du lịch.

2.1. Phân tích sự mất cân đối giữa số lượng và chất lượng

Sự phát triển ồ ạt của các cơ sở kinh doanh du lịch đã tạo ra một "cơn khát" nhân lực. Tuy nhiên, áp lực đáp ứng nhu cầu về số lượng đã vô hình trung làm giảm nhẹ các yêu cầu về chất lượng. Nhiều doanh nghiệp buộc phải tuyển dụng lao động chưa qua đào tạo chuyên nghiệp, dẫn đến chất lượng dịch vụ không đồng đều, ảnh hưởng tiêu cực đến trải nghiệm của khách hàng. Thực trạng nguồn nhân lực du lịch Việt Nam cho thấy tỷ lệ lao động có chứng chỉ, bằng cấp chuyên ngành còn thấp. Đây là một điểm nghẽn cần được tháo gỡ để ngành có thể cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường quốc tế.

2.2. Hạn chế về kỹ năng chuyên môn và ngoại ngữ

Một trong những hạn chế cố hữu là kỹ năng nhân viên ngành du lịch chưa đáp ứng tiêu chuẩn. Các kỹ năng nghiệp vụ như lễ tân, buồng, nhà hàng, hướng dẫn viên dù được đào tạo nhưng khả năng xử lý tình huống thực tế, ứng biến linh hoạt còn yếu. Đặc biệt, trình độ ngoại ngữ là rào cản lớn nhất khi phục vụ khách quốc tế. Phần lớn lao động chỉ giao tiếp được ở mức cơ bản, thiếu vốn từ vựng chuyên ngành và sự tự tin, làm giảm khả năng cung cấp thông tin sâu sắc và tạo dựng mối quan hệ tốt với du khách. Vấn đề này cần được giải quyết thông qua các chương trình đào tạo nghiệp vụ du lịch chuyên sâu và tập trung vào ngoại ngữ thực hành.

III. Phương pháp đào tạo nhân lực du lịch chất lượng cao

Để giải quyết các thách thức hiện hữu, việc đổi mới phương pháp đào tạo nhân lực du lịch chất lượng cao là giải pháp căn cơ và mang tính chiến lược. Trọng tâm của quá trình này là xây dựng các chương trình đào tạo bám sát thực tiễn, kết hợp hài hòa giữa lý thuyết và thực hành. Mô hình liên kết "Ba Nhà": Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp cần được phát huy mạnh mẽ. Nhà nước đóng vai trò định hướng chính sách, xây dựng khung chương trình chuẩn. Nhà trường chịu trách nhiệm giảng dạy, nghiên cứu và cập nhật kiến thức. Doanh nghiệp là nơi cung cấp môi trường thực tập, phản hồi về yêu cầu công việc và tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo. Như Dự án VIE/031 đã triển khai, việc biên soạn bộ giáo trình thống nhất cho các trường đào tạo nghề du lịch là một bước đi đúng đắn, đảm bảo chất lượng đầu ra đồng đều. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, các phương pháp đào tạo trực tuyến (E-learning), mô phỏng thực tế ảo để sinh viên có cơ hội cọ xát với môi trường làm việc ngay từ khi còn trên ghế nhà trường.

3.1. Chuẩn hóa chương trình và giáo trình đào tạo nghiệp vụ

Nền tảng của việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch là một hệ thống chương trình đào tạo được chuẩn hóa. Các chương trình này phải được xây dựng dựa trên phân tích nhu cầu thực tế của thị trường lao động, tham khảo các tiêu chuẩn nghề của khu vực ASEAN và quốc tế. Việc biên soạn 15 giáo trình chuyên ngành trong khuôn khổ Dự án VIE/031, từ Tổng quan du lịch đến Quản trị khách sạn, là một mô hình cần được nhân rộng. Các giáo trình này giúp thống nhất nội dung giảng dạy, đảm bảo sinh viên trên cả nước được trang bị một nền tảng kiến thức cốt lõi, vững chắc và cập nhật.

3.2. Tăng cường liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp

Mối liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp là chìa khóa để thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn. Doanh nghiệp cần chủ động tham gia vào quá trình xây dựng chương trình, cử chuyên gia tham gia giảng dạy, tạo điều kiện cho sinh viên thực tập và tuyển dụng ngay sau khi tốt nghiệp. Ngược lại, nhà trường cần lắng nghe phản hồi từ doanh nghiệp để điều chỉnh nội dung đào tạo cho phù hợp. Mô hình này không chỉ giúp sinh viên có kỹ năng làm việc thực tế mà còn giúp doanh nghiệp giảm chi phí đào tạo lại lao động du lịch.

IV. Top giải pháp phát triển nhân lực du lịch từ doanh nghiệp

Bên cạnh vai trò của nhà nước và nhà trường, các doanh nghiệp du lịch đóng vai trò chủ thể trong việc trực tiếp phát triển nguồn nhân lực du lịch. Một chiến lược quản trị nhân sự trong du lịch hiệu quả không chỉ dừng lại ở việc tuyển dụng mà phải là một quy trình toàn diện bao gồm đào tạo, phát triển, đãi ngộ và giữ chân nhân tài. Các doanh nghiệp cần xây dựng văn hóa học tập liên tục, khuyến khích nhân viên tự nâng cao trình độ. Các chương trình đào tạo tại chức (on-the-job training), các khóa bồi dưỡng kỹ năng mềm, kỹ năng số và ngoại ngữ cần được tổ chức thường xuyên. Việc áp dụng công nghệ vào quản trị nhân sự trong du lịch, từ quản lý hiệu suất đến triển khai các chương trình đào tạo trực tuyến, sẽ giúp tối ưu hóa quy trình và nâng cao hiệu quả. Chính sách lương thưởng, phúc lợi cạnh tranh và một lộ trình thăng tiến rõ ràng là yếu tố quyết định để thu hút nhân tài ngành du lịch và xây dựng một đội ngũ gắn bó lâu dài.

4.1. Xây dựng chính sách đãi ngộ và giữ chân nhân tài hiệu quả

Trong một ngành có tỷ lệ nhảy việc cao như du lịch, việc xây dựng một chính sách phát triển nhân lực du lịch hấp dẫn là cực kỳ quan trọng. Chính sách này cần bao gồm chế độ lương thưởng công bằng, các gói phúc lợi (bảo hiểm, nghỉ mát), và một môi trường làm việc tôn trọng, chuyên nghiệp. Quan trọng hơn, doanh nghiệp cần tạo ra một lộ trình phát triển sự nghiệp rõ ràng, cho nhân viên thấy được cơ hội thăng tiến và phát triển bản thân. Việc công nhận và khen thưởng kịp thời những cá nhân xuất sắc cũng là một công cụ mạnh mẽ để tạo động lực và giữ chân người tài.

4.2. Tổ chức đào tạo và tái đào tạo kỹ năng nhân viên tại chỗ

Đào tạo tại chỗ là một trong những giải pháp phát triển nhân lực du lịch hiệu quả và tiết kiệm chi phí nhất. Doanh nghiệp có thể tổ chức các buổi huấn luyện định kỳ về nghiệp vụ, kỹ năng giao tiếp, xử lý phàn nàn của khách hàng. Đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số ngành du lịch, việc đào tạo lại lao động du lịch để sử dụng thành thạo các phần mềm quản lý, hệ thống đặt phòng, và các công cụ marketing kỹ thuật số là yêu cầu bắt buộc. Việc này giúp đội ngũ nhân sự không bị tụt hậu và có thể khai thác tối đa lợi ích từ công nghệ để nâng cao hiệu quả công việc.

V. Hướng đi tương lai cho nguồn nhân lực du lịch Việt Nam

Tương lai của ngành du lịch Việt Nam phụ thuộc lớn vào tầm nhìn và chiến lược phát triển nguồn nhân lực trong dài hạn. Xu hướng nhân sự ngành du lịch đang thay đổi nhanh chóng dưới tác động của công nghệ, sự thay đổi trong hành vi của du khách và yêu cầu ngày càng cao về phát triển bền vững. Nguồn nhân lực tương lai không chỉ cần giỏi chuyên môn mà còn phải có tư duy linh hoạt, khả năng sáng tạo và ý thức trách nhiệm với môi trường và xã hội. Việc tăng cường năng lực nguồn nhân lực ngành du lịch Việt Nam phải gắn liền với các xu hướng lớn như du lịch bền vững và nhân lực xanh. Lao động cần được trang bị kiến thức về bảo tồn di sản, bảo vệ môi trường và phát triển du lịch cộng đồng. Hơn nữa, việc chuẩn bị cho các kịch bản khủng hoảng, như kinh nghiệm từ đại dịch, đòi hỏi một lực lượng lao động có khả năng phục hồi và thích ứng cao. Một chiến lược tổng thể, đồng bộ từ cấp quốc gia đến từng doanh nghiệp là con đường duy nhất để xây dựng một đội ngũ nhân lực du lịch đẳng cấp quốc tế.

5.1. Thích ứng với xu hướng chuyển đổi số và du lịch thông minh

Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang định hình lại toàn bộ ngành du lịch. Xu hướng nhân sự ngành du lịch trong tương lai đòi hỏi người lao động phải có kỹ năng số vững vàng. Từ việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng, phân tích dữ liệu lớn (Big Data) để dự báo xu hướng, đến việc vận hành các hệ thống quản lý thông minh. Do đó, các chương trình đào tạo cần tích hợp mạnh mẽ nội dung về công nghệ thông tin và marketing kỹ thuật số để lực lượng lao động có thể làm chủ công nghệ, tạo ra lợi thế cạnh tranh trong kỷ nguyên số.

5.2. Chú trọng phát triển nhân lực cho du lịch bền vững

Phát triển bền vững không còn là một lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc. Du lịch bền vững và nhân lực có mối quan hệ hữu cơ. Để phát triển du lịch bền vững, cần có một đội ngũ nhân sự được đào tạo bài bản về các nguyên tắc bảo vệ môi trường, tôn trọng văn hóa bản địa và chia sẻ lợi ích kinh tế với cộng đồng. Các kỹ năng liên quan đến quản lý điểm đến bền vững, phát triển sản phẩm du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng sẽ ngày càng được coi trọng. Đây là hướng đi chiến lược để đảm bảo sự phát triển lâu dài của ngành du lịch, hài hòa giữa lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ VĂN HOÁ, THỂ THAO VÀ DU LỊCH Luxembourg Agency for Development Cooperation GIAO THINH TONG QUAN DU LỊCH Chủ biên: PGS. LÊ ANH TUẤN ThS. NGUYỄN THỊ MAI SINH NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM Bộ VÃN HOẤ, THỂ THAO VÀ DU LỊCH PGS. LÊ ANH TUẤN - ThS. NGUYÊN THỊ MAI SINH (Đổng Chủ biên) TRINH TONG QUAN DU LỊCH NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM Đổng Chủ biên: PGS. LÊ ANH TUẤN ThS. NGUYỄN THỊ MAI SINH Tham gia biên soạn: PGS. LÊ ANH TUẤN ThS. NGUYÊN THỊ MAI SINH ThS. NGÔ TRUNG HÀ ThS. LÊ THỊ HồNG ThS. PHẠM THỊ HƯƠNG GIANG TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 Trong chiến lược phát triển du lịch Vỉệt Nam, nguồn nhân lực là yếu tổ quyết định và phát triển nguồn nhân lực du lịch đóng vai trò rất quan trọng. Đe đẩy mạnh đào tạo, phát triển nguồn nhân lực du lịch, ngành Du lịch đã huy động nguồn lực trong và ngoài nước, trong đó có các dự án do Chính phủ Đại công quốc Luxembourg tài trợ không hoàn lại. Dự án "Tăng cường năng lực nguồn nhân lực ngành Du lịch và Khách sạn Việt Nam"; viết tẳt là VIE/031 là dự án thứ tư mà Luxembourg tài trợ không hoàn lại cho Việt Nam. Thời gian thực hiện Dự án là 5 năm (từ năm 2010), tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội, Trường Cao đẳng nghề Du lịch và Dịch vụ Hải Phòng, Trường Cao đẳng nghề Du lịch Huế, Trường Cao đẳng nghề Du lịch Đà Nang, Trường Cao đẳng nghề Du lịch Đà Lạt, Trường Cao đẳng nghề Du lịch Nha Trang, Trường Trung cấp Du lịch và Khách sạn Saỉgontourỉst, Trường Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu và Trường Cao đẳng nghề Du lịch cần Thơ. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch và Cơ quan Hợp tác phát triển Luxembourg đã kỷ Thoả thuận so VIE031-13606 ngày 05/11/2013 về việc giao 9 trường thụ hưởng của Dự án VIE/031 biên soạn 15 giáo trình, gồm: Tổng quan du lịch; Nghiệp vụ lễ tân; Nghiệp vụ lữ hành; Ke toán chuyên ngành Du lịch; Quản trị kinh doanh lữ hành; Quản trị kỉnh doanh nhà hàng; Quản trị tiền sảnh khách sạn; Tiếng Anh chuyên ngành Quản trị khách sạn; Quản trị khách sạn; Thương phẩm hàng thực phẩm; Tiếng Anh chuyên ngành Nhà hàng; Quản trị chế biến món ăn; Nghiệp vụ phục vụ buồng khách sạn; Quản lỷ bar và thức uổng; Tiếng Anh chuyên ngành Bep. Trong năm 2014, thực hiện chỉ đạo của Bộ Vãn hoá, Thể thao và Du lịch, Ban Quản lý Dự án VTE/031 đã phổi hợp với các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp liên quan tổ chức biên soạn 15 giáo trĩnh phục vụ cho công tác giảng dạy. Các giáo trĩnh này đã được Bộ Văn hoá, Thế thao và Du lịch thành lập Hội đồng thấm định và nghiệm thu đúng theo quy định hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động — Thương bỉnh và Xã hội. Hy vọng 15 giáo trĩnh này sẽ hữu ích đối với các thầy, cô giáo, học sinh, sinh viên trong quá trĩnh dạy và học; là tài liệu tham khảo cho các doanh nghiệp, các nhà quản lý, nghiên cứu du lịch và những người quan tâm. 3 TỔNC QUAN DU L|CH Nhân dịp xuất bản 15 giáo trĩnh này, Ban Quản lỷ Dự án VIE/031 xỉn chân thành cảm ơn Chỉnh phủ Đại công quốc Luxembourg, Cơ quan Hợp tác phát trỉển Luxembourg, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Ban Chỉ đạo Dự án, các chuyên gia trong nước và quốc tế, các đồng nghiệp và những người trực tiếp điều hành dự án. Xin chân thành cảm ơn các cơ quan, đơn vị trong và ngoài ngành, đặc biệt là Văn phòng Chính phủ, Bộ Ngoại giao, Bộ Ke hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động — Thương bỉnh và Xã hội, Tổng cục Dạy nghề, các cơ sở đào tạo và dạy nghề du lịch, các chuyên gia, các giảng viên, giáo viên đã đóng góp tích cực vào sự thành công của Dự án VIE/031. Sự hỗ trợ quý báu đó chắc chan sẽ góp phần đưa Du lịch Việt Nam phát huy vai trò ngành kinh tế mũi nhọn, tương xứng với tiềm năng và nguồn lực phát triển du lịch của Việt Nam trong bổi cảnh hội nhập quốc tế ngày một sâu rộng và toàn diện. Dự án "Tăng cường năng lực nguồn nhân lực ngành Du lịch và Khách sạn Việt Nam", VIE/031 rất mong sẽ tiếp tục nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các tổ chức và cá nhân quan tâm để bộ giáo trình ngày càng được hoàn thiện. Xỉn trân trọng cảm ơn! Dự án VIE/031 4 Jjpi nói đầu rong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta luôn nhất quán với quan điểm T "phát triển du lịch thành ngành kỉnh tế mũi nhọn", với mục tiêu đặt ra là "phát triển nhanh du lịch, đưa nước ta trở thành trung tâm du lịch, thương mại, dịch vụ có tầm cỡ trong khu vực". Theo quan điểm, chủ trương và mục tiêu đó, ngành Du lịch Việt Nam được quan tâm, chú trọng phát triển, đạt được nhiều thành tựu rất đáng ghi nhận và đã dần từng bước khẳng định vai trỏ quan trọng của Ngành đổi với xã hội. Hàng năm, ngành Du lịch Việt Nam đã đón được nhiều lượt khách trong nước và khách quốc tể, nguồn thu quan trọng từ du lịch đã đưa Du lịch trở thành một ngành xuất khẩu tại chỗ có triển vọng, tạo ra nhiều công ăn việc làm, góp phần tích cực xoá đói giảm nghèo, tăng cường giao lưu văn hoá và phát triển kỉnh tế đổi ngoại, hội nhập quốc tế. Sự phát triển của du lịch có vai trò to lớn, được nhìn nhận là động lực trong việc thúc đẩy nhiều ngành kinh tế — xã hội khác phát triển. Để du lịch phát triển, ngoài việc nghiên cứu khai thác tài nguyên, phát triển sản phẩm, xúc tiến quảng bá, nội dung phát triển nguồn nhân lực đóng vai trò quan trọng. Hiện nay, hệ thống các cơ sở đào tạo chuyên ngành Du lịch trực thuộc Bộ Vãn hoá, Thể thao và Du lịch đã và đang triển khai đa dạng các chương trình đào tạo các chuyên môn nghiệp vụ trong lĩnh vực du lịch ở các cấp bậc và hệ đào tạo. Trong đó, Tổng quan du lịch là môn học cơ sở ngành quan trọng, được thiết kế trong tất cả các chương trình đào tạo chuyên môn nghiệp vụ đang được sử dụng để đào tạo nguồn nhân lực du lịch của Ngành. Với mục tiêu nhằm thống nhất nội dung trong khối các trường đào tạo nghiệp vụ và nghề du lịch trong toàn ngành, cụ thể là với đối tượng sinh viên học hệ cao đẳng các chuyên ngành Du lịch, giảo trình này được biên soạn theo chủ trương của Bộ Vãn hoá, Thể thao và Du lịch và được sự hỗ trợ kỉnh phí của Dự án Tăng cường năng lực nguồn nhân lực ngành Du lịch và Khách sạn tại Việt Nam (VIE031) do Chính phủ Đại công quốc Luxembourg tài trợ. Giáo trình Tổng quan du lịch cung cấp những kiến thức cơ bản và thực tiễn cần thiết về ngành Du lịch, bao gồm: quá trĩnh hình thành phát triền của hoạt động du lịch; 5 ^iáo trìmĂ, I TỔNG QUAN DU L|CH việc hình thành nhu cầu, sản phẩm; các điều kiện cung cấp sản phẩm; cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch; nguồn nhân lực du lịch; một so đặc điểm của hoạt động du lịch về thời vụ, chất lượng của dịch vụ du lịch và kết thúc với việc đề cập đến một so tổ chức du lịch và xu hướng phát triển của du lịch trên thể giới và Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Giáo trình do các giảng viên của Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội tham gia biên soạn. Trong đó, giảng viên Lê Anh Tuấn biên soạn Bài mở đầu, nội dung Chương 8. Giảng viên Nguyên Thị Mai Sinh biên soạn nội dung Chương 1 và Chương 3. Giảng viên Phạm Thị Hương Giang biên soạn nộỉ dung Chương 2 và Chương 7 và Phụ lục. Giảng viên Lê Thị Hồng biên soạn nội dung Chương 4 và Chương 6. Giảng viên Ngô Trung Hà biên soạn nội dung Chương 5 và Chương 6. Trong quá trình triển khai, nhóm biên soạn đã nhận được nhiều sự chỉ đạo, hỗ trợ từ Ban Quản lỷ Dự án Tăng cường năng lực nguồn nhân lực ngành Du lịch và Khách sạn tại Việt Nam (VIE031); Vụ Đào tạo, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch; Ban Giám hiệu và Hội đồng Khoa học và Đào tạo Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội; Lãnh đạo Khoa và Hội đồng Khoa học và Đào tạo Khoa Cơ sở ngành, Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội; sự hỗ trợ từ các nhà chuyên môn và các nhà khoa học thuộc các viện, các cơ sở đào tạo có chuyên ngành Du lịch trong và ngoài Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội. Đặc biệt, nhóm biên soạn cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các học giả, các nhà nghiên cứu đã cho phép các thành viên tham khảo, trích dẫn những nội dung liên quan có đề cập trong giáo trĩnh này. Giáo trình Tổng quan du lịch này được biên soạn trên cơ sở quan điểm của các nhà chuyên môn trong lĩnh vực du lịch, quản trị kỉnh doanh, kỉnh tế du lịch. Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong tổng hợp, phân tích, hệ thống hoá các kiến thức liên quan, tuy nhiên no lực của các tác giả cũng chưa thể làm thỏa mãn hết những yêu cầu của người học, người đọc và những người muon tìm hiểu về hoạt động du lịch và ngành Du lịch. Nhóm biên soạn rất mong nhận được sự đóng góp chân thành của các nhà chuyên môn có kỉnh nghiệm trong lĩnh vực du lịch để chúng tôi cỏ cơ sở hoàn thiện hơn. Mọi ỷ kiến đóng góp xỉn được gửi về địa chỉ [e-mail] hoặc nmsinhcd@yahoo. NHÓM BIÊN SOẠN PGS. Lê Anh Tuấn 6 MỤC LỤC Trang LỜI NÓIĐẰƯ. 3 DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT. 12 Bài mở đầu. Đối TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cứu MÔN HỌC 1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU CỦA MÔN HỌC. Mục tiêu của môn học. Đối tượng nghiên cứu của môn học. KẾT CẤU VÀ NỘI DUNG CỦA MÔN HỌC. Kết cấu của môn học. Nội dung của môn học. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU MÔN HỌC. Phương pháp luận nghiên cứu môn học. Một số cách thức tiếp cận cụ thể. HƯỚNG DẪN Sử DỤNG GIÁO TRÌNH. Đối với người dạy. Đối với người học.18 CÂU HỎI ÔN TẬP. KHÁI QUÁT VÈ HOẠT ĐỘNG DU LỊCH 1. KHÁI QUÁT VỀ Sự HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA HOẠT ĐỘNG DU LỊCH . Sự hình thành và phát triển của hoạt động du lịch.