CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CHI THANH TOÁN BHYT 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ KIỂM SOÁT TRONG QUẢN LÝ 1. Khái quát về kiểm soát a. Khái niệm về kiểm soát trong quản lý Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực đã xác định để đạt các mục tiêu đề ra.
Kiểm soát trong quản lý là việc thực hiện đối chiếu kết quả đạt được với những quy phạm, quy định chung với kế hoạch để từ đó đánh giá, điều chỉnh làm cho quá trình tác động của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý có hiệu quả, hiệu lực hơn nhằm đạt được mục tiêu định trước. Kiểm soát là một chức năng của quản lý, gắn liền với quản lý, phát sinh từ chính nhu cầu của quản lý, gắn liền với mọi hoạt động, ở đâu có quản lý thì ở đó có kiểm soát. Mục tiêu Mục tiêu kiểm soát đơn vị cần thiết lập thành ba nhóm: - Nhóm mục tiêu về hoạt động: nhấn mạnh đến sự hữu hiệu và hiệu quả sử dụng các nguồn lực. - Nhóm mục tiêu về báo cáo tài chính: nhấn mạnh đến tính trung thực và đáng tin cậy của báo cáo tài chính mà tổ chức cung cấp.
- Nhóm mục tiêu về sự tuân thủ: nhấn mạnh đến việc tuân thủ pháp luật và các quy định. Phân loại kiểm soát Giữa kiểm soát và mục tiêu cụ thể luôn có mối liên hệ trực tiếp hoặc gián tiếp nhau. Đồng thời, khi tính chất và phạm vi mục tiêu có sự thay đổi thì cách kiểm soát cũng có thể thay đổi theo. Kiểm soát có thể được phân loại theo các tiêu thức sau: Luan van 8 * Theo quan hệ với quá trình hoạt động * Theo thời điểm thực hiện kiểm soát * Theo mối quan hệ giữa chủ thể và đối tượng kiểm soát * Theo mối quan hệ với phạm vi kiểm soát 1.
Quy trình kiểm soát Trình tự của quy trình kiểm soát thể hiện theo sơ đồ 1.1 Xác định mục tiêu kiểm soát Phân (tổng hợp và chi tiết) tích nguyên nhân Xây dựng tiêu chuẩn kiểm soát chênh lệch và điều chỉnh Đo lường kết quả thực hiện So sánh kết quả với tiêu chuẩn Sai Đánh giá lại kết quả, đưa ra hành động quản lý tiếp theo Sơ đồ 1. Quy trình kiểm soát 1. Mối quan hệ giữa kiểm soát và quản lý Mối quan hệ giữa kiểm soát và quản lý tại sơ đồ 1.2 Lập kế hoạch Đánh giá kiểm soát Tổ chức Ra quyết thực hiện kế hoạch định thực hiện Điều hành hoạt động, kiểm soát Sơ đồ 1. Mối quan hệ giữa kiểm soát và quản lý Luan van 9 1.2 KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG CHI THANH TOÁN BHYT 1.
Đặc điểm hoạt động chi thanh toán BHYT a. Khái niệm về BHYT, Quỹ BHYT tại Việt Nam * Khái niệm về BHYT: BHYT là hình thức bảo hiểm thực hiện trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe nhằm bảo đảm chi trả một phần hoặc toàn bộ chi phí khám, chữa bệnh cho người tham gia BHYT khi họ ốm đau, bệnh tật. * Khái niệm về quỹ bảo hiểm y tế là quỹ tài chính được hình thành từ nguồn đóng BHYT và các nguồn thu hợp pháp khác, được sử dụng để chi trả chi phí khám, chữa bệnh cho người tham gia BHYT và những khoản chi phí hợp pháp khác liên quan đến BHYT. Khái niệm về chi BHYT Chi bảo hiểm y tế thể hiện các quan hệ hình thành trong quá trình phân phối và sử dụng quỹ bảo hiểm y tế nhằm đảm bảo mục tiêu ổn định đời sống và chăm sóc sức khỏe cho người tham gia bảo hiểm y tế.
Chi bảo hiểm y tế bào gồm các khoản chi cho các đối tượng thuộc diện được hưởng các chế độ BHYT như: Chi cho thanh toán BHYT; chi cho quản lý hành chính sự nghiệp Bảo hiểm y tế; sử dụng quản lý quỹ dự phòng rủi ro; chi phát triển sự nghiệp bảo hiểm y tế. Nội dung chi thanh toán BHYT * Thanh toán chi phí KCB BHYT với cơ sở khám chữa bệnh: cơ quan BHXH thanh, quyết toán chi phí KCB với cơ sở KCB BHYT theo các điều khoản ghi trong hợp đồng KCB được ký kết hàng năm và hóa đơn chứng từ theo quy định hiện hành. Căn cứ vào phạm vi chuyên môn, khả năng cung cấp DVYT và lộ trình áp dụng phương thức thanh toán, cơ quan BHXH và cơ sở KCB sửa đổi và thống nhất lựa chọn phương thức thanh toán phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương và ghi vào hợp đồng KCB BHYT. * Chi cho thanh toán trực tiếp chi phí khám, chữa bệnh BHYT đối với Luan van 10 nhưng đối tượng: - Khám chữa bệnh tại cơ sở KCB không có đăng ký hợp đồng với cơ quan BHXH - Không xuất trình thẻ BHYT khi đi khám, chữa bệnh - Khám, chữa bệnh không đúng nơi KCB ban đầu hoặc không đúng tuyến CMKT theo quy định, có xuất trình thẻ BHYT nhưng chưa được hưởng quyền lợi KCB BHYT tại cơ sở KCB - Khám, chữa bệnh đúng tuyến CMKT, đã thực hiện đúng, đủ thủ tục KCB BHYT nhưng vì những nguyên nhân khách quan chưa được hưởng hoặc được hưởng chưa đầy đủ quyền lợi BHYT tại cơ sở KCB BHYT - Khám, chữa bệnh ở nước ngoài - Điều trị tai nạn giao thông được cơ quan có thẩm quyền xác nhận không vi phạm pháp luật về giao thông khi đã ra viện - Người bệnh thực hiện các thủ tục KCB BHYT muộn so với quy định * Chi thanh toán đa tuyến thực hiện khi người có thẻ BHYT đến KCB tại các cơ sở KCB ngoài nơi đăng ký KCB ban đầu trên địa bàn tỉnh (đa tuyến nội tỉnh) hoặc KCB ngoài tỉnh (đa tuyến ngoài tỉnh).
BHXH Việt Nam (1) (4) BHXH tỉnh thành phố (3) (2) Thanh toán Cơ sở KCB trực tiếp BHXH quận, BHYT, thanh (4) huyện (3) toán đa tuyến Sơ đồ 1. Sơ đồ quy trình chi thanh toán BHYT Luan van 11 (1) Hàng tháng, BHXH Việt Nam cấp kinh phí để BHXH tỉnh thực hiện chi trả các chế độ BHYT cho các đối tượng tham gia BHYT. BHXH tỉnh được mở tài khoản “ chuyên chi BHYT’’ và chỉ được phép sử dụng tiền trong tài khoản để chi trả cho các đối tượng hưởng các chế độ khám chữa bệnh BHYT do BHXH tỉnh trực tiếp quản lý và cấp cho BHXH huyện để có nguồn kinh phí chi cho các đối tượng hưởng các chế độ BHYT dưới huyện trực tiếp quản lý. (2) Tương tự như BHXH tỉnh, BHXH huyện được mở tài khoản “ chuyên chi BHYT” để tiếp nhận kinh phí do BHXH tỉnh chuyển về dùng để chuyên chi BHYT cho các đối tượng hưởng các chế độ BHYT do BHXH huyện quản lý.
(3) BHXH tỉnh, BHXH huyện được phân cấp thực hiện hợp đồng với cơ sở KCB BHYT, thực hiện thẩm định, quản lý và tổ chức chi trả cho cơ sơ có ký kết hợp đồng khám, chữa bệnh BHYT với cơ quan BHXH. (4) BHXH tỉnh, BHXH huyện thực hiện tiếp nhận hồ sơ của đơn vị hoặc cá nhân đề nghị thanh toán trực tiếp gửi, thực hiện thẩm định, quản lý và tổ chức chi trả cho đối tượng được hưởng thanh toán trực tiếp. Vai trò kiểm soát chi thanh toán bảo hiểm y tế - Thông qua kiểm soát chi thanh toán bảo hiểm y tế, các khoản chi sẽ được chi đúng qui định, góp phần tạo niềm tin cho đối tượng tham gia và thụ hưởng bảo hiểm y tế, giúp cơ quan bảo hiểm xã hội thể hiện đúng chính sách của Đảng và Nhà nước quy định về lĩnh vực này. - Thực hiện tốt kiểm soát chi thanh toán bảo hiểm y tế giúp cơ quan bảo hiểm xã hội thực hiện chi trả các chế độ bảo hiểm y tế đầy đủ, kịp thời, chính xác góp phần thực hiện chính sách đảm bảo công bằng, mục tiêu ổn định đời sống và chăm sóc sức khỏe cho người tham gia BHYT.
Mục tiêu kiểm soát chi thanh toán bảo hiểm y tế Kiểm soát chi thanh toán bảo hiểm y tế là một hệ thống các chính sách, các biện pháp kiểm soát và thủ tục kiểm soát được xây dựng để thực hiện mục tiêu: + Phân tích, đánh giá, so sánh các khoản thu, chi bảo hiểm y tế. + Sự hữu hiệu và hiệu quả trong hoạt động quỹ bảo hiểm y tế. + Tính đáng tin cậy và thống nhất của thông tin quản lý về tài chính. + Tuân thủ pháp luật và các quy định cũng như chính sách, kế hoạch, các thủ tục và quy chế nội bộ.
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH KIỂM SOÁT CHI THANH TOÁN BHYT TẠI BHXH TỈNH BÌNH ĐỊNH 1. Môi trường kiểm soát Môi trường kiểm soát phản ánh sắc thái chung của một tổ chức, chi phối ý thức về kiểm soát của mọi thành viên trong tổ chức và là nền tảng của các bộ phận khác trong hoạt động của tổ chức. Môi trường bên trong Môi trường bên trong gồm các nhân tố trong nội bộ của cơ quan BHXH, có tác động đến việc thiết kế, hoạt động, sự hữu hiệu của các chính sách và thủ tục kiểm soát của BHXH tỉnh Bình Định. Môi trường bên trong bao gồm: - Quan điểm của nhà quản lý: Mục tiêu phục vụ của hoạt động BHXH khác với các hoạt động của các doanh nghiệp thông thường.
Mục đích cuối cùng của hoạt động BHXH là đem lại lợi ích cho người lao động khi tham gia BHXH, BHYT, BHTN. Hoạt động BHXH hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, vì chính sách an sinh xã hội, do vậy người làm công tác BHXH, BHYT, BHTN phải xác định được mục tiêu là phục vụ đối hượng tham gia BHXH, BHYT làm nền tảng cho chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp trong giải quyết công việc. Luan van 13 Lãnh đạo BHXH tỉnh luôn luôn xác định tầm quan trọng của công tác KSNB trong hoạt động chi thanh toán BHYT từ đó người đứng đầu gương mẫu thực hiện các quy trình KSNB và thường xuyên đôn đốc nhắt nhở các cấp trong đơn vị nắm vững mục tiêu kiểm soát, tuân thủ các quy trình và các thủ tục kiểm soát. - Cơ cấu tổ chức: Cơ cấu tổ chức thực chất là việc xác định rõ quyền hạn và trách nhiệm chủ yếu đối với từng hoạt động, giữa các bộ phận trong cơ quan BHXH, xác định cấp bậc báo cáo thích hợp, tạo ra khuôn mẫu cho việc lập kế hoạch, thực hiện, kiểm soát và giám sát hoạt động.
Một cơ cấu tổ chức hợp lý góp phần ngăn ngừa có hiệu quả hành vi gian lận, sai sót trong hoạt động kiểm soát nội bộ.