Tâm Lý Khách Du Lịch và Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hành Vi Của Họ

Tâm lý khách du lịch là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng trong tâm lý học, liên quan đến các đặc điểm tâm lý và hành vi của khách du lịch. 57 trang.

• Người hướng dẫn: GV: Nguyễn Lê Thanh Thảo
• Chuyên ngành: Tâm lý khách du lịch
• Đề tài: Tâm Lý Khách Du Lịch Và Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tâm Lý Khách Du Lịch
• Loại tài liệu: bài giảng

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TÂM LÝ KHÁCH DU LỊCH VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÂM LÝ KHÁCH DU LỊCH
• 1.1. Tâm lý khách du lịch
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.2. Vai trò của việc nghiên cứu tâm lý khách du lịch trong kinh doanh, phục vụ du lịch
• 1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến tâm lý khách du lịch
• 1.3.1. Môi trường tự nhiên
• 1.3.2. Môi trường xã hội
• 1.3.2.1. Môi trường dân tộc
• 1.3.2.2. Môi trường giai cấp
• 1.3.2.3. Môi trường nghề nghiệp
• 1.3.3. Đặc điểm cá nhân của khách
• 1.3.4. Các hiện tượng tâm lý xã hội
• 1.3.4.1. Phong tục tập quán
• 1.3.4.2. Truyền thống
• 1.3.4.3. Bầu không khí tâm lý xã hội
• 1.3.4.4. Tôn giáo - tín ngưỡng
• 1.3.4.5. Dư luận xã hội
• 1.3.4.6. Thị hiếu
• 1.3.4.7. Tính cách dân tộc
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến tâm lý khách du lịch trong quá trình phục vụ du lịch
• 1.4.1. Ảnh hưởng của nhân viên phục vụ tới tâm lý của khách
• 1.4.2. Tác động của những người khách khác tới tâm lý của khách
• 1.4.3. Các yếu tố khác
• 1.5. Câu hỏi ôn tập và thảo luận chương 1

Tóm tắt

I. Tâm lý khách du lịch

Tâm lý khách du lịch là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng trong tâm lý học, liên quan đến các đặc điểm tâm lý và hành vi của khách du lịch. Tâm lý du lịch không chỉ đơn thuần là việc hiểu biết về hành vi của khách mà còn là việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tâm lý của họ. Các yếu tố này bao gồm môi trường tự nhiên, môi trường xã hội, và các yếu tố cá nhân. Việc nghiên cứu tâm lý khách du lịch giúp các nhà cung cấp dịch vụ du lịch điều chỉnh hành vi phục vụ, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của khách hàng. Theo một số nghiên cứu, việc hiểu rõ hành vi khách du lịch có thể giúp các doanh nghiệp du lịch phát triển các sản phẩm và dịch vụ phù hợp với nhu cầu và mong muốn của khách hàng.

1.1 Khái niệm và vai trò

Khái niệm về tâm lý khách du lịch được định nghĩa là sự nghiên cứu các đặc điểm tâm lý của khách du lịch và các yếu tố ảnh hưởng đến tâm lý của họ. Nghiên cứu này có vai trò quan trọng trong việc phát triển các chiến lược kinh doanh du lịch hiệu quả. Động lực du lịch và cảm xúc khách du lịch là hai yếu tố chính cần được xem xét. Việc hiểu rõ động lực và cảm xúc của khách du lịch không chỉ giúp cải thiện chất lượng dịch vụ mà còn tạo ra những trải nghiệm du lịch đáng nhớ. Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự hài lòng của khách du lịch phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm thái độ phục vụ, chất lượng dịch vụ và môi trường xung quanh.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến tâm lý khách du lịch

Các yếu tố ảnh hưởng đến tâm lý khách du lịch có thể được chia thành hai nhóm chính: yếu tố bên ngoài và yếu tố bên trong. Yếu tố bên ngoài bao gồm môi trường tự nhiên và môi trường xã hội, trong khi yếu tố bên trong liên quan đến đặc điểm cá nhân của khách. Môi trường tự nhiên, như khí hậu và địa hình, có thể ảnh hưởng đến tâm trạng và hành vi của khách du lịch. Ví dụ, khách du lịch từ các vùng khí hậu lạnh có thể cảm thấy thoải mái hơn khi đến các vùng nhiệt đới. Môi trường xã hội, bao gồm văn hóa và phong tục tập quán, cũng có tác động lớn đến hành vi khách du lịch. Những yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến sự lựa chọn điểm đến mà còn đến trải nghiệm tổng thể của khách du lịch.

2.1 Môi trường tự nhiên

Môi trường tự nhiên đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành tâm lý du lịch. Các yếu tố như thời tiết, khí hậu và cảnh quan thiên nhiên có thể ảnh hưởng đến cảm xúc và hành vi của khách du lịch. Khách du lịch thường tìm kiếm những trải nghiệm mới mẻ và thú vị, và môi trường tự nhiên có thể tạo ra những ấn tượng mạnh mẽ. Ví dụ, một bãi biển đẹp có thể thu hút khách du lịch đến để thư giãn và tận hưởng không khí trong lành. Ngược lại, những điều kiện thời tiết xấu có thể làm giảm sự hài lòng của khách và ảnh hưởng đến quyết định quay lại trong tương lai.

2.2 Môi trường xã hội

Môi trường xã hội cũng có ảnh hưởng lớn đến tâm lý khách du lịch. Các yếu tố như văn hóa, phong tục tập quán và các mối quan hệ xã hội có thể tác động đến cách mà khách du lịch cảm nhận và trải nghiệm chuyến đi của họ. Sự giao tiếp với người dân địa phương, sự tiếp đón nồng nhiệt và các hoạt động văn hóa có thể tạo ra những ấn tượng tích cực cho khách du lịch. Ngược lại, sự thiếu thân thiện hoặc sự phân biệt có thể dẫn đến những trải nghiệm tiêu cực. Do đó, việc hiểu rõ về môi trường xã hội nơi diễn ra hoạt động du lịch là rất cần thiết để cải thiện chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của khách.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Bài giảng Tâm lý khách du lịch do giảng viên Nguyễn Lê Thanh Thảo biên soạn là tài liệu học tập dành cho bậc đào tạo đại học và cao đẳng thuộc khối ngành Du lịch, Khách sạn và Lữ hành. Trong chương trình đào tạo, môn học này thuộc khối kiến thức cơ sở ngành hoặc chuyên ngành, đóng vai trò nền tảng trong việc giải thích cơ chế hình thành hành vi, nhu cầu và xúc cảm của du khách trong toàn bộ quá trình tiêu dùng dịch vụ.

Mục tiêu học tập của bài giảng bao gồm:

• Xác định và phân tích bản chất tâm lý của khách du lịch cùng các yếu tố chi phối từ môi trường tự nhiên, xã hội, văn hóa và cá nhân.
• Vận dụng các mô hình tâm lý học để giải thích nhu cầu, động cơ, sở thích và hành vi tiêu dùng du lịch.
• Nhận diện các đặc điểm tâm lý cá nhân theo thể chất, khí chất, độ tuổi, giới tính, sức khỏe và nghề nghiệp.
• Hệ thống hóa các đặc trưng tâm lý, tập quán giao tiếp, kiêng kỵ và khẩu vị ăn uống của du khách theo từng quốc gia và vùng lãnh thổ thuộc Châu Âu, Châu Á và khu vực ASEAN.

Cấu trúc bài giảng được tổ chức thành 4 chương nối tiếp nhau theo tiến trình từ lý thuyết tổng quát, tâm lý tiêu dùng dịch vụ, tâm lý cá thể đến đặc thù tâm lý liên văn hóa. Giáo trình tiếp cận vấn đề theo hướng liên ngành, kết hợp chặt chẽ giữa tâm lý học đại cương, tâm lý học xã hội, nhân chủng học văn hóa và nghiệp vụ quản trị dịch vụ du lịch.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung bài giảng được cấu trúc thành 4 chương chính với logic phát triển từ phạm trù rộng đến các trường hợp ứng dụng cụ thể:

• Chương 1: Tâm lý khách du lịch và các yếu tố ảnh hưởng đến tâm lý khách du lịch: Trình bày khái niệm tâm lý khách du lịch dưới góc độ một phân ngành tâm lý học ứng dụng; phân tích vai trò của việc nghiên cứu tâm lý trong kinh doanh và phục vụ du lịch. Chương này phân loại các nhóm yếu tố tác động: môi trường tự nhiên (khí hậu, địa lý), môi trường xã hội (dân tộc, giai cấp, nghề nghiệp), các hiện tượng tâm lý xã hội (phong tục tập quán, truyền thống, bầu không khí tâm lý xã hội, tôn giáo - tín ngưỡng, dư luận xã hội, thị hiếu, tính cách dân tộc) và các yếu tố phát sinh trực tiếp trong quá trình phục vụ (lây lan tâm lý, thái độ nhân viên, ảnh hưởng từ những du khách khác).
• Chương 2: Những đặc điểm tâm lý của khách trong tiêu dùng du lịch: Phân tích nhu cầu du lịch dựa trên hệ thống thứ bậc nhu cầu của Abraham Maslow; phân loại 5 nhóm nhu cầu cụ thể gồm nhu cầu vận chuyển, lưu trú, ăn uống, tham quan giải trí và nhu cầu bổ sung. Khảo sát động cơ và sở thích du lịch tương ứng; phân tích hành vi tiêu dùng du lịch cùng các yếu tố chi phối (sản phẩm, văn hóa, xã hội, cá nhân, tâm lý). Xác định các trạng thái tâm trạng (dương tính, âm tính, stress) và xúc cảm thường gặp (giận dữ, suy sụp, dễ tổn thương, thất vọng) cùng biện pháp ứng xử nghiệp vụ.
• Chương 3: Những đặc điểm tâm lý cá nhân phổ biến của khách du lịch: Phân loại tâm lý theo thể chất (kiểu người mảnh khảnh, béo, cơ bắp); theo 4 loại khí chất thần kinh (hăng hái, bình thản, nóng nảy, ưu tư); theo độ tuổi (thiếu nhi dưới 12 tuổi, thiếu niên 13–17 tuổi, thanh niên 18–30 tuổi, trung niên 31–55 tuổi, người già trên 55 tuổi); theo giới tính (nam, nữ); theo tình trạng sức khỏe (mạnh khỏe, mệt mỏi, bệnh tật); và theo 9 nhóm nghề nghiệp đặc thù (nhà quản lý/ông chủ, thương gia, nhà báo, nhà khoa học, nghệ sĩ, công nhân, thủy thủ, nhà chính trị - ngoại giao, học sinh - sinh viên).
• Chương 4: Những đặc điểm của khách du lịch theo vùng lãnh thổ: Khái quát đặc trưng tâm lý du khách Châu Âu, Châu Á và Châu Mỹ. Khảo sát chi tiết tính cách dân tộc, tập quán ăn uống, quy tắc giao tiếp và hành vi du lịch của từng thị trường: Tây Âu/Trung Âu (Vương quốc Anh, Pháp, Đức); Đông Bắc Á (Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc); và khu vực Đông Nam Á/ASEAN (Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Philippines, Singapore, Myanmar, Lào).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các trụ cột khoa học:

• Lý thuyết phân cấp nhu cầu của Maslow: Vận dụng 5 bậc nhu cầu (sinh lý, an toàn, quan hệ xã hội, kính nể, tự khẳng định) để lý giải tính đa tầng và sự chuyển dịch của nhu cầu du lịch từ thiết yếu đến đặc trưng tinh thần.
• Học thuyết về loại hình thần kinh và khí chất: Dựa trên các thuộc tính thần kinh (cường độ, tính cân bằng, tính linh hoạt) để phân loại 4 kiểu khí chất: hăng hái (mạnh - cân bằng - linh hoạt), bình thản (mạnh - cân bằng - không linh hoạt), nóng nảy (mạnh - không cân bằng - linh hoạt), ưu tư (yếu - không cân bằng - không linh hoạt).
• Lý thuyết thể tạng: Liên kết cấu trúc sinh học cơ thể (mảnh khảnh, béo, cơ bắp) với khuynh hướng phản ứng tâm lý và hành vi xã hội.
• Các quy luật tâm lý xã hội: Cơ chế lây lan tâm lý, tác động của nhóm tham chiếu, định chế phong tục tập quán và dư luận xã hội trong môi trường tiêu dùng dịch vụ.

TIẾN TRÌNH XÂY DỰNG KIẾN THỨC CỐT LÕI

[Chương 1: Cơ sở lý luận & Yếu tố tác động]
[Chương 2: Tâm lý tiêu dùng du lịch]
[Chương 3: Tâm lý cá nhân du khách]
[Chương 4: Tâm lý du khách theo vùng lãnh thổ]

Kỹ năng phát triển

Thông qua việc tiếp thu nội dung giáo trình, người học phát triển các nhóm kỹ năng:

• Kỹ năng phân tích và nhận diện: Đánh giá động cơ chuyến đi, nhận biết trạng thái xúc cảm (giận dữ, lo âu, suy sụp) và các biểu hiện hành vi phi ngôn ngữ của du khách.
• Kỹ năng giao tiếp và ứng xử chuyên môn: Điều chỉnh ngôn ngữ, cử chỉ và thái độ phục vụ phù hợp với từng kiểu khí chất, độ tuổi, nghề nghiệp và nền tảng văn hóa dân tộc.
• Kỹ năng nghiệp vụ dịch vụ đa văn hóa: Tuân thủ các quy tắc kiêng kỵ tôn giáo, văn hóa bàn ăn (sử dụng dao nĩa kiểu Tây Âu, dùng đũa/thìa Đông Á, tập quán ăn bốc bằng tay phải của người Hồi giáo), tránh các hành vi cấm kỵ như chạm vào đầu tại Thái Lan/Malaysia, xoa lưng, hoặc dùng tay trái khi trao đồ vật.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Phương pháp sư phạm của bài giảng tập trung vào tính tương tác và gắn kết thực tiễn thông qua các hình thức:

• Giảng dạy lý thuyết kết hợp tình huống (Case studies): Giảng viên trình bày các khái niệm tâm lý học gắn liền với các tình huống giao tiếp thực tế tại nhà hàng, khách sạn, điểm tham quan (ví dụ: cách xử lý khi xảy ra sự cố gây hoảng loạn theo quy luật lây lan tâm lý, phục vụ khách mệt mỏi hoặc khách có bệnh truyền nhiễm).
• Bài tập thảo luận và đóng vai (Role-play): Cuối mỗi chương đều có hệ thống câu hỏi thảo luận học thuật (tổng cộng 13 câu hỏi lớn phân bổ ở các chương 1, 2, 3). Người học được yêu cầu thực hành mô phỏng các tình huống phục vụ khách quốc tế như tiếp đón khách Nhật Bản, thương lượng lịch trình với khách Đức, hoặc bố trí thực đơn cho khách theo đạo Hồi.
• Phương pháp đánh giá: Kết hợp giữa đánh giá quá trình (mức độ tham gia thảo luận trên lớp, bài tập tiểu luận giải quyết tình huống) và đánh giá tổng kết (bài thi kết thúc học phần kiểm tra kiến thức lý luận và khả năng phân tích tâm lý du khách).
• Hướng dẫn tự học: Sinh viên cần lập bảng đối chiếu chéo các đặc trưng văn hóa, khẩu vị ăn uống, kiêng kỵ giao tiếp giữa các quốc gia để ghi nhớ hệ thống dữ liệu phong phú tại Chương 4.

---

Điểm nổi bật và dữ liệu thực tế trong tài liệu

Tài liệu thể hiện tính học thuật và thực tiễn qua việc trích dẫn chi tiết các dữ kiện, tập quán và hiện tượng xã hội cụ thể:

• Tập hợp dữ liệu văn hóa - địa lý chi tiết: Cung cấp thông số cụ thể về diện tích, dân số (số liệu năm 2010–2013), thủ đô, ngôn ngữ, tôn giáo của từng quốc gia được nghiên cứu (Anh, Pháp, Đức, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, các nước ASEAN).
• Mô tả cụ thể các hành vi biểu cảm và cử chỉ phi ngôn ngữ:
  • Người Anh: Tính "phớt ăng-lê", cử chỉ gõ ngón trỏ lên cánh mũi (giữ bí mật), vuốt mi mắt kéo thấp (đừng lừa dối), kỵ số 13, kỵ cà vạt kẻ sọc, thích đề tài thời tiết và bóng đá.
  • Người Pháp: Ngón trỏ chỉ vào thái dương ám chỉ sự ngu ngốc, kỵ hoa cúc và hoa cẩm chướng, thích hoa hồng và hoa tulip, bữa ăn kéo dài 3–4 giờ.
  • Người Đức: Thói quen bắt tay thường xuyên, tính chính xác giờ giấc, lễ hội bia Munich.
  • Người Nhật Bản: Cúi đầu chào, nụ cười đa nghĩa, kỵ số 4 (Shi), kỵ màu xanh và hoa sen, kiêng chan canh vào cơm (vì xem là cách ăn của vật nuôi), cẩn trọng không ở tầng 1 và hai tầng áp mái khách sạn cao tầng.
  • Người Hàn Quốc: Bộ trang phục Hanbok, quy tắc không dùng lẫn thìa và đũa (thìa ăn cơm, đũa gắp thức ăn), kiêng nhận quà bằng tay trái, che miệng khi cười, sự hiện diện bắt buộc của ba món (cơm, kim chi, nước tương).
  • Khu vực Đông Nam Á: Cách chào chắp tay trước mũi (Thái Lan) hoặc trước ngực (Myanmar); quy định kiêng ăn thịt lợn, kiêng cồn, chỉ dùng tay phải bốc thức ăn trong đạo Hồi (Malaysia, Indonesia); quốc hoa Sambagita và thú chơi chọi gà tại Philippines; các con số kiêng kỵ tại Singapore (4, 6, 7, 13, 37, 69, đặc biệt là số 7) và kiêng lời chúc "phát tài".
• Gắn kết tài nguyên và sản phẩm du lịch Việt Nam: Trích dẫn các ví dụ thực tế về di tích và di sản phi vật thể tại Việt Nam như vịnh Hạ Long, đảo Cát Bà, Nha Trang, Vũng Tàu, chùa Hương, chùa Yên Tử, núi Bà Đen, ca trù, cồng chiêng Tây Nguyên, nhã nhạc cung đình Huế.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên chuyên ngành: Sinh viên năm thứ hai hoặc năm thứ ba thuộc các ngành Quản trị Dịch vụ Du lịch và Lữ hành, Quản trị Khách sạn, Quản trị Nhà hàng và Dịch vụ Ăn uống, Việt Nam học, Hướng dẫn Du lịch.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần nền tảng gồm Tổng quan du lịch (hoặc Nhập môn du lịch học), Tâm lý học đại cương và Cơ sở văn hóa Việt Nam.
• Giảng viên và cơ sở đào tạo: Dùng làm đề cương bài giảng chính thức, xây dựng kế hoạch bài giảng, thiết kế ngân hàng đề thi và tình huống thảo luận chuyên đề.
• Cán bộ, nhân viên ngành du lịch: Tài liệu tham khảo nghiệp vụ cho hướng dẫn viên du lịch, nhân viên lễ tân khách sạn, nhân viên phục vụ bàn và các nhà quản trị điều hành tour trong việc thiết kế sản phẩm và chăm sóc khách hàng quốc tế.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?

Giáo trình được biên soạn phục vụ trực tiếp cho sinh viên bậc đại học và cao đẳng ngành Du lịch, Khách sạn, Lữ hành; đồng thời là tài liệu tham khảo nghiệp vụ cho các cá nhân đang công tác trong ngành dịch vụ du lịch.

2. Cần chuẩn bị những kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Người học cần nắm vững các khái niệm cơ bản về cấu trúc ngành du lịch, các quy luật tâm lý học đại cương và kiến thức tổng quan về địa lý, văn hóa - xã hội.

3. Điểm khác biệt của tài liệu so với sách tâm lý học đại cương là gì?

Tài liệu không thuần túy trình bày lý thuyết tâm lý mà tập trung phân tích hành vi trong bối cảnh tiêu dùng du lịch, đồng thời cung cấp hệ thống phân loại chi tiết về tập quán, thị hiếu và kiêng kỵ văn hóa của du khách từng quốc gia cụ thể.

4. Phương pháp tự học giáo trình này như thế nào để đạt hiệu quả?

Người học nên kết hợp việc đọc lý thuyết với việc trả lời toàn bộ 13 câu hỏi ôn tập cuối các chương, đồng thời lập bảng so sánh hệ thống văn hóa - ẩm thực - phong tục của các thị trường khách du lịch được đề cập trong Chương 4.

5. Giáo trình có những câu hỏi và bài tập bổ trợ nào kèm theo?

Cuối các chương 1, 2 và 3 đều có danh mục câu hỏi ôn tập và thảo luận chuyên sâu, yêu cầu phân tích lý thuyết, lấy ví dụ thực tiễn và so sánh các đặc điểm tâm lý theo độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp và hành vi tiêu dùng.

---

Kết luận

Bài giảng Tâm lý khách du lịch của giảng viên Nguyễn Lê Thanh Thảo cung cấp hệ thống tri thức hoàn chỉnh từ cơ sở lý luận tâm lý học ứng dụng đến thực tiễn giao tiếp và phục vụ du khách đa quốc gia. Nội dung tài liệu kết hợp chặt chẽ giữa các học thuyết tâm lý kinh điển (như tháp nhu cầu Maslow, học thuyết khí chất thần kinh) với các dữ kiện thực tế về văn hóa, tôn giáo và tập quán tiêu dùng.

Lộ trình học tập khoa học nhất là tiếp cận từ nguyên lý chung ở Chương 1, nghiên cứu bản chất hành vi tiêu dùng ở Chương 2, đi sâu vào tâm lý cá nhân ở Chương 3 và hoàn thiện năng lực ứng xử thực tế theo từng thị trường khách quốc tế ở Chương 4. Để mở rộng kiến thức, người học nên tham khảo thêm các tài liệu chuyên khảo về Giao tiếp liên văn hóa, Địa lý du lịch thế giới và Văn hóa ẩm thực quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 1. Tâm lý khách du lịch là gì? Vì sao nói : “ Tâm lý khách du lịch có quan hệ mật thiết với tâm lý học xã hội”? Hãy nêu vai trò của việc nghiên cứu tâm lý khách du lịch trong phục vụ? 2. Môi trường tự nhiên, môi trường xã hội thường ảnh hưởng đến tâm lý con người nói chung và tâm lý khách du lịch như thế nào? Cho VD 3. Các đặc điểm cá nhân của khách ảnh hưởng đến tâm lý như thế nào? Cho VD 4.

Có thể vận dụng các quy luật tâm lý nào vào trong hoạt động du lịch? 5. Hãy nêu ảnh hưởng của các hiện tượng tâm lý xã hội phổ biến trong du lịch? 6. Trong quá trình phục vụ có những yếu tố nào thường ảnh hưởng đến tâm lý của khách du lịch? Cần phải chú ý những điều gì để không gây ra những ảnh hưởng tiêu cực tới tâm ý của khách GV: Nguyễn Lê Thanh Thảo 11 Tieu luan Bài giảng môn: Tâm lý khách du lịch CHƯƠNG 2 NHỮNG ĐẶC ĐIỂM TÂM LÝ CỦA KHÁCH TRONG TIÊU DÙNG DU LỊCH 2. Nhu cầu du lịch 2.

Khái nịêm chung về nhu cầu du lịch Nhu cầu du lịch là sự đòi hỏi về các hàng hoá, dịch vụ du lịch mà con người cần được thoả mãn để thực hiện chuyến du lịch của mình. Cũng căn cứ vào thứ bậc của nhu cầu con người, theo lý thuyết của tiến sĩ tâm lý Maxlâu (trường phái tâmlý học nhân văn) nhu cầu của con người được phân theo 5 thứ bậc cơ bản, theo thứ tự từ thấp đến cao: - Nhu cầu sinh lý cơ bản (ăn uống, trú ẩn, đi lại, tình dục….) - Nhu cầu an toàn (nhu cầu được che chở, trật tự, ổn định…) - Nhu cầu về quan hệ xã hội (được tham gia các hoạt động xã hội, được trở thành thành viên của nhóm xã hội nào đó…) - Nhu cầu được kính nể, ngưỡng mộ (uy tín, thành công, sự tự khẳng định…) - Nhu cầu tự thể hiện, phát huy bản ngã và thành đạt. Tầm quan trọng của nhu cầu theo trình tự từ mức độ thấp đến mức độ cao, các nhu cầu của mức độ thấp được thoả mãn trước khi các nhu cầu ở mức độ cao phát sinh. Xét một cách cụ thể thì nhu cầu du lịch bao hàm cả năm mức độ nói trên, như vậy nhu cầu du lịch mang tính tổng hợp, đa dạng nó bao gồm cả nhu cầu sinh lý (như nhu cầu vận chuyển, lưu trú ăn uống…) và nhu cầu tinh thần (nghỉ ngơi, tham quan giải trí, nhu cầu tự khẳng định.) của con người.

Tuy nhiên xét một cách khái quát, nhu cầu du lịch ở một thứ bậc cao vì nó phụ thuộc vào nhu cầu đặc trưng (nhu cầu nghỉ ngơi, tự khẳng định…) của khách. Nhu cầu đặc trưng là nhu cầu cơ bản cho phối các loại nhu cầu khác. Ngay cả nhu cầu thiết yếu (nhu cầu sinh lý) của khách du lịch cũng phụ thuộc vào nhu cầu đặc trưng (nhu cầu tinh thần) của họ 2. Các loại nhu cầu du lịch 2.

Nhu cầu vận chuyển GV: Nguyễn Lê Thanh Thảo 12 Tieu luan Bài giảng môn: Tâm lý khách du lịch Nhu cầu vận chuyển là những đòi hỏi tất yếu về các phương tiện, dịch vụ vận chuyển mà khách cần được thoả mãn để thực hiện chuyến du lịch của mình. Do đặc điểm sản phẩm của du lịch mang tính cố định, vì vậy nó không thể đến với người tiêu dùng như những hàng hoá thông thường khác. Muốn tiêu dùng du lịch theo đúng nghĩa của nó tất yếu đòi hỏi con người phải di chuyển từ nơi ở thường xuyên của mình đến điểm du lịch, điều này đòi hỏi phải có những phương tiện dịch vụ vận chuyển đáp ứng. Mặt khác trong hoạt động du lịch khi khách đã di chuyển từ nơi ở thường xuyên đến điểm du lịch, thường phải lưu trú tại một cơ sở nào đó, điều này lại đòi hỏi đến sự vận chuyển từ nơi lưu trú tạm thời đến những điểm tham quan, giải trí ở điểm du lịch.

Đối tượng thoả mãn nhu cầu này đầu tiên phải đề cập đến chính là các phương tiện vận chuyển như: máy bay, tàu thuỷ, tàu hoả, ôtô, xe máy, xích lô, xe đạp…Do chất lượng về cơ sở hạ tầng cũng như về phương tiện và dịch vụ vận chuyển ở nước ta còn có những hạn chế nhất định, vì vậy khi tổ chức vận chuyển cho khách du lịch (đặc biệt là khách du lịch quốc tế, vì họ có những yêu cầu đòi hỏi cao hơn) cần chú ý đến điều kiện tự nhiên, địa hình, chất lượng, mức độ an toàn của phương tiện, tính chính xác và chuẩn mực trong phục vụ của lái xe và hứơng dẫn viên du lịch. Bên cạnh các phương tiện vận chuyển, có thể xem các dịch vụ vận chuyển cũng là đối tượng đáp ứng nhu cầu vận chuyển của khách như: các hãng hàng không, đường sắt, đường thuỷ, các công ty vận chuyển, công ty lữ hành, công ty du lịch… Các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu này : - Khoảng cách - Điều kiện tự nhiên, môi trường địa hình, đường xá, khí hậu… - Mục đích chuyến đi. - Chất luợng, giá cả mức độ an toàn của phương tiện - Các đặc điểm tâm sinh lý cá nhân của khách (độ tuổi, giới tính, sức khoẻ, thói quen tiêu dùng…) - Các hiện tượng tâm lí xã hội phổ biến (phong tục tập quán, truyền thống, tôn giáo tín ngưỡng, dư luận, thị hiếu….Nhu cầu lưu trú GV: Nguyễn Lê Thanh Thảo 13 Tieu luan Bài giảng môn: Tâm lý khách du lịch Nhu cầu lưu trú là những đòi hỏi về các sản phẩm dịch vụ lưu trú ăn uống mà khách cần thoả mãn để thực hiện chuyến du lịch của mình. Đây là nhu cầu thiết yếu của du khách.

Đối tượng thoả mãn nhu cầu lưu trú, chính là hệ thống các cơ sở lưu trú như: khách sạn, nhà nghỉ, làng du lịch resort (khu nghỉ dưỡng tổng hợp) tàu du lịch, bãi cắm trại, caravan (lưu trú trên toa xe di động), bungalow (nhà nghỉ giải trí), homestay (nhà dân cho khách thuê ở cùng)… Một số yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến nhu cầu lưu trú của khách du lịch: - Khả năng thanh toán của khách - Hình thức tổ chức chuyến đi, thời gian hành trình và lưu lại - Mục đích chính cần thoả mãn trong chuyến đi. - Giá cả, chất lượng, chủng loại, vệ sinh, thái độ phục vụ của nhân viên trong các cơ sở lưu trú. - Các đặc điểm tâm lý cá nhân của khách (độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp, thói quen tiêu dùng .) - Các hiện tượng tâm lý xã hội phổ biến ( phong tục, tập quán, truyền thống, tôn giáo, tín ngưỡng, thị hiếu, t1inh cách dân tộc…) 2. Nhu cầu ăn uống Đây cũng là nhu cầu thiết yếu của du khách.

Nhu cầu ăn uống là những đòi hỏi về các hàng hoá, dịch vụ ăn uống mà khách cần thoả mãn để thực hiện chuyến du lịch của mình. Đối tượng thoả mãn nhu cầu ăn uống gồm hai bộ phận cơ bản : - Các dịch vụ phụ cvụ ăn uống như : Các nhà hàng, quán rượu, khách sạn, quán ăn bình dân. - Các sản phẩm ăn uống. Một số yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến nhu cầu ăn uống : - Khả năng thanh toán của khách - Hình thức tổ chức chuyến đi, thời gian hành trình và lưu trú - Mục đích chính cần thoả mãn trong chuyến đi.

GV: Nguyễn Lê Thanh Thảo 14 Tieu luan Bài giảng môn: Tâm lý khách du lịch - Giá cả, chất lượng, chủng loại, vệ sinh, thái độ phục vụ … của cơ sở kinh doanh ăn uống. - Các đặc điểm tâm lý cá nhân của khách: (đặc biệt phải lưu ý đến tập quán, khẩu vị ăn uống, thói quen tiêu dùng…) - Các hiện tượng tâm lý xã hội phổ biến (phong tục tập quán, truyền thống, tôn giáo tín ngưỡng, bầu không khí tâm lý xã hội, dư luận xã hội, thị hiếu, tính cách dân tộc …) 2. Nhu cầu tham quan giải trí Là sự đòi hỏi về các đối tượng tham quan giải trí … mà khách cần thoả mãn để thực hiện chuyến du lịch của mình. Nhu cầu tham quan giải trí chính là nhu cầu đặc trưng của khách du lịch , nó có ảnh hưởng trực tiếp đến các loại nhu cầu khác.

Về bản chất đây chính là nhu cầu tinh thần và thẩm mỹ của con người. Các đối tượng thoả mãn nhu cầu này chính là các tài nguyên du lịch như : - Các điểm du lịch, với điều kiện tự nhiên, danh lam thắng cảnh, các tài nguyên du lịch, điều kiện văn hoá- xã hội và những nét độc đáo của nó (một số điểm du lịch nổi tiếng ở Việt Nam như : Hạ Long, Các bà, Nha Trang, Vũng Tàu. - Các vườn quốc gia, công viên, rừng, núi, biển… - Các công trình kiến trúc mang tính văn hoá, lịch sử, tôn giáo, tín ngưỡng. - Những tài nguyên du lịch nhân văn như: phong tục tập quán, truyền thống, các lễ hội, các trò chơi dân gian… - Các khi vui chơi giải trí, nhà hàng- quán bar, sàn nhảy, các khu phố, viện bảo tàng, hội chợ, triễn lãm, rạp chiếu bóng , nhà hát… Một trong những tính độc đáo, hấp dẫn, quyến rũ của sản phẩm du lịch chính do các đối tượng này tạo nên.

Các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu tham quan, giải trí : - Khả năng thanh toán của khách - Mục đích chính cần thoả mãn trong chuyến đi - Mức độ hấp dẫn, độc đáo, của các tài nguyên du lịch, của các đối tượng thoả mãn nhu cầu này. GV: Nguyễn Lê Thanh Thảo 15 Tieu luan Bài giảng môn: Tâm lý khách du lịch - Các đặc điểm tâm sinh lý cá nhân của khách (thị hiếu thẩm mỹ, trình độ học vấn, văn hoá, nghề nghiệp, giai cấp, dân tộc…) - Các hiện tượng tâm lý xã hội phổ biến (phong tục tập quán, truyền thống tôn giáo tín ngưỡng, bầu không khí tâm lí xã hội, dư luận xã hội, tính cách dân tộc.5 Nhu cầu bổ sung Là những đòi hỏi của khách du lịch về các đối tượng khác nhau ngoài những nhu cầu nói trên. Nhu cầu này phát sinh do tính đa dạng, phong phú trong hoạt động du lịch. Đối tượng thoả mãn nhu cầu này chính là các dịch vụ bổ sung.

Tuy nhiên việc đáp ứng các nhu cầu bổ sung còn phụ thuộc vào khả năng phục vụ của từng doanh nghiệp du lịch, lữ hành, từng điểm du lịch Các dịch vụ bổ suang tiêu biểu : - Dịch vụ giặt là.