Lý Luận Chung Về Tài Sản Vô Hình Của Doanh Nghiệp

Tài liệu nghiên cứu Tài sản vô hình của trung tâm kinh doanh vnpt cao bằng hiện trạng và phát triển, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Tài Sản Vô Hình: Đặc Điểm, Vai Trò và Phân Loại Trong Doanh Nghiệp
• Loại tài liệu: tiểu luận
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÀI SẢN VÔ HÌNH CỦA DOANH NGHIỆP
• 1.1. Đặc điểm và vai trò của tài sản vô hình
• 1.1.1. Khái niệm và phân loại tài sản vô hình của doanh nghiệp

Tóm tắt

I. Tổng quan về tài sản vô hình Đặc điểm và vai trò

Tài sản vô hình là một khái niệm quan trọng trong kinh doanh hiện đại. Chúng không có hình thái vật chất nhưng lại mang lại giá trị kinh tế lớn cho doanh nghiệp. Tài sản vô hình bao gồm các yếu tố như thương hiệu, quyền sở hữu trí tuệ, và mối quan hệ với khách hàng. Những tài sản này có thể tạo ra lợi ích kinh tế trong tương lai, giúp doanh nghiệp duy trì và phát triển bền vững.

1.1. Đặc điểm của tài sản vô hình trong doanh nghiệp

Tài sản vô hình không có hình thái vật chất cụ thể, nhưng có thể xác định và kiểm soát. Chúng thường gắn liền với một chủ thể nhất định và mang lại lợi ích kinh tế cho chủ thể đó. Việc nhận diện và quản lý tài sản vô hình là rất quan trọng để tối ưu hóa giá trị doanh nghiệp.

1.2. Vai trò của tài sản vô hình trong nền kinh tế hiện đại

Tài sản vô hình ngày càng trở thành yếu tố quyết định giá trị của doanh nghiệp. Chúng không chỉ tạo ra doanh thu mà còn giúp xây dựng thương hiệu và uy tín. Các công ty lớn như Vinamilk và Viettel đã chứng minh rằng việc đầu tư vào tài sản vô hình có thể mang lại lợi ích kinh tế bền vững.

II. Phân loại tài sản vô hình Các nhóm chính và đặc điểm

Tài sản vô hình có thể được phân loại thành nhiều nhóm khác nhau, bao gồm tài sản trí tuệ, quyền sở hữu trí tuệ, và các mối quan hệ kinh doanh. Mỗi nhóm tài sản này có những đặc điểm riêng và đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra giá trị cho doanh nghiệp.

2.1. Tài sản trí tuệ và quyền sở hữu trí tuệ

Tài sản trí tuệ bao gồm các phát minh, sáng chế, và nhãn hiệu hàng hóa. Quyền sở hữu trí tuệ giúp bảo vệ các tài sản này khỏi việc bị sao chép và sử dụng trái phép, từ đó tạo ra lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp.

2.2. Các mối quan hệ kinh doanh và giá trị của chúng

Mối quan hệ với khách hàng và nhà cung cấp cũng được coi là tài sản vô hình. Danh sách khách hàng, cơ sở dữ liệu, và các hợp đồng có thể mang lại lợi ích kinh tế lớn cho doanh nghiệp nếu được quản lý và khai thác hiệu quả.

III. Thách thức trong quản lý tài sản vô hình Những vấn đề cần giải quyết

Quản lý tài sản vô hình gặp nhiều thách thức, từ việc xác định giá trị đến việc bảo vệ quyền sở hữu. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của tài sản vô hình, dẫn đến việc bỏ lỡ cơ hội phát triển.

3.1. Khó khăn trong việc định giá tài sản vô hình

Việc định giá tài sản vô hình là một thách thức lớn do tính chất không cụ thể của chúng. Các phương pháp định giá hiện tại còn nhiều hạn chế và chưa được áp dụng rộng rãi trong thực tiễn.

3.2. Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ Thực trạng và giải pháp

Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ là một vấn đề quan trọng. Nhiều doanh nghiệp chưa có chiến lược rõ ràng để bảo vệ tài sản vô hình của mình, dẫn đến việc bị xâm phạm và thiệt hại về kinh tế.

IV. Phương pháp xác định và quản lý tài sản vô hình hiệu quả

Để quản lý tài sản vô hình hiệu quả, doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp xác định giá trị và xây dựng chiến lược bảo vệ. Việc này không chỉ giúp tối ưu hóa giá trị tài sản mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh.

4.1. Các phương pháp định giá tài sản vô hình

Có nhiều phương pháp định giá tài sản vô hình, bao gồm phương pháp chi phí, phương pháp thu nhập, và phương pháp so sánh. Mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng, doanh nghiệp cần lựa chọn phù hợp với tình hình thực tế.

4.2. Chiến lược bảo vệ tài sản vô hình trong doanh nghiệp

Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược bảo vệ tài sản vô hình thông qua việc đăng ký quyền sở hữu trí tuệ, ký kết hợp đồng bảo mật, và đào tạo nhân viên về tầm quan trọng của tài sản vô hình.

V. Ứng dụng thực tiễn của tài sản vô hình trong doanh nghiệp

Tài sản vô hình không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn rõ ràng trong hoạt động kinh doanh. Nhiều doanh nghiệp đã thành công nhờ vào việc khai thác và phát triển tài sản vô hình.

5.1. Các doanh nghiệp thành công nhờ tài sản vô hình

Nhiều công ty lớn như Coca-Cola và Apple đã chứng minh rằng tài sản vô hình, đặc biệt là thương hiệu, có thể tạo ra doanh thu khổng lồ. Việc đầu tư vào tài sản vô hình đã giúp họ duy trì vị thế cạnh tranh trên thị trường.

5.2. Kết quả nghiên cứu về giá trị tài sản vô hình

Nghiên cứu cho thấy tài sản vô hình chiếm tỷ lệ lớn trong giá trị thị trường của các công ty. Việc quản lý tài sản vô hình hiệu quả có thể mang lại lợi ích kinh tế bền vững cho doanh nghiệp.

VI. Kết luận Tương lai của tài sản vô hình trong doanh nghiệp

Tài sản vô hình sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của doanh nghiệp. Việc nhận thức và quản lý tài sản vô hình một cách hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa giá trị và nâng cao khả năng cạnh tranh.

6.1. Xu hướng phát triển tài sản vô hình trong tương lai

Trong tương lai, tài sản vô hình sẽ ngày càng trở thành yếu tố quyết định giá trị của doanh nghiệp. Các công ty cần chú trọng đầu tư vào tài sản vô hình để duy trì và phát triển bền vững.

6.2. Lời khuyên cho doanh nghiệp trong việc quản lý tài sản vô hình

Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược rõ ràng để quản lý tài sản vô hình, từ việc định giá đến bảo vệ quyền sở hữu. Việc này sẽ giúp tối ưu hóa giá trị và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình thuộc khối kiến thức chuyên ngành trong chương trình đào tạo bậc Đại học và Sau Đại học của các ngành Tài chính - Ngân hàng, Thẩm định giá, Kế toán - Kiểm toán và Quản trị kinh doanh. Tài liệu cung cấp cơ sở lý luận, khung pháp lý và phương pháp định lượng phục vụ việc nhận diện, hạch toán và thẩm định giá trị tài sản vô hình trong doanh nghiệp.

Mục tiêu học tập của giáo trình hướng đến việc trang bị cho người học khả năng:

• Phân tích bản chất kinh tế, pháp lý và quản trị của tài sản vô hình.
• Phân biệt tài sản cố định vô hình với các nguồn lực vô hình khác chưa đủ điều kiện ghi nhận trên báo cáo tài chính.
• Vận dụng các chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS), chuẩn mực kế toán quốc tế (IAS) và tiêu chuẩn thẩm định giá Việt Nam (TĐGVN) để xác định giá trị tài sản vô hình.
• Thực hành định giá tài sản vô hình và lợi thế thương mại (goodwill) thông qua dữ liệu tài chính thực tế của doanh nghiệp.

Về cấu trúc, giáo trình được thiết kế theo phương pháp tiếp cận từ lý thuyết chuẩn tắc đến nghiên cứu tình huống điển hình. Nội dung đi từ khái niệm, đặc điểm, vai trò, hệ thống phân loại và các mô hình định giá sang phân tích thực trạng tại một đơn vị kinh doanh cụ thể.

Điểm đặc sắc của giáo trình là sự kết hợp chặt chẽ giữa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam (Thông tư 45/2013/TT-BTC, Thông tư 28/2015/TT-BTC, Nghị định 126/2017/NĐ-CP, Nghị định 187/2004/NĐ-CP) với các chuẩn mực định giá quốc tế (IAS 38, ISO 10668 của Brand Finance) và báo cáo thực nghiệm thị trường từ Ocean Tomo và McKinsey.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung tài liệu được triển khai qua các phân vùng kiến thức trọng tâm:

• Chương 1: Lý luận chung về tài sản vô hình của doanh nghiệp

  • Khái niệm và đặc điểm: Khái quát hóa tài sản vô hình theo Thông tư 45/2013/TT-BTC, IAS 38, Tiêu chuẩn thẩm định giá số 07 (TĐGVN 07) và Từ điển Kinh tế học (Nguyễn Văn Ngọc). Bốn đặc tính cơ bản gồm: không có hình thái vật chất, có thể xác định được, có khả năng kiểm soát và mang lại lợi ích kinh tế trong tương lai.
  • Hệ thống phân loại: Xem xét tài sản vô hình dưới 4 góc độ: pháp lý (quyền sở hữu trí tuệ, hợp đồng), quản trị (5 nhóm lợi thế cạnh tranh: công nghệ, tài chính, thương mại, pháp lý, hình ảnh), kế toán tài chính (tài sản cố định vô hình thỏa mãn điều kiện vốn hóa và các chi phí thời kỳ), phân bổ nguồn lực (công nghệ, tiếp thị, tác phẩm, hợp đồng).
  • Vai trò kinh tế: Đánh giá tỷ trọng tài sản vô hình chiếm hơn 80% giá trị thị trường của S&P 500 (nghiên cứu Ocean Tomo) và đóng góp 31% lợi nhuận doanh nghiệp phương Tây (McKinsey); phân tích dữ liệu xếp hạng thương hiệu tại Việt Nam (Forbes Việt Nam, Brand Finance).
  • Phương pháp xác định và định giá: Trình bày chi tiết 3 nhóm phương pháp định giá:
    1. Tiếp cận từ thu nhập: Vốn hóa thu nhập ($V = I/R$), chiết khấu dòng tiền tương lai (DCF), vốn hóa lợi nhuận quá khứ, vốn hóa lợi nhuận vượt trội (siêu lợi nhuận), phương pháp tiền bản quyền (Royalty Relief) và giá trị hiện tại ròng của dòng tiền cận biên.
    2. Tiếp cận từ thị trường: So sánh với các tài sản và giao dịch tương tự.
    3. Tiếp cận từ chi phí: Chi phí lịch sử (chi phí quá khứ) và chi phí thay thế tái tạo có khấu hao.
  • Mô hình định lượng Goodwill (Lợi thế thương mại): Thiết lập công thức tổng quát xác định giá trị doanh nghiệp: $$V_0 = ANC + GW = ANC + \sum_{t=1}^{n} \frac{B_t - r \cdot A_t}{(1 + i)^t}$$ Trong đó làm rõ ý nghĩa của các tham số: giá trị tài sản thuần ($ANC$), lợi nhuận năm $t$ ($B_t$), tài sản đưa vào kinh doanh ($A_t$), tỷ suất lợi nhuận bình thường ($r$) và tỷ suất hiện tại hóa ($i$).
  • Nhân tố ảnh hưởng: Phân tích tác động của các nhân tố khách quan (thị trường, khách hàng, kinh tế vĩ mô, chính sách nhà nước, nhà cung cấp) và nhân tố chủ quan (ngành nghề kinh doanh, kỹ thuật công nghệ, trình độ tổ chức quản lý, nguồn nhân lực).

• Chương 2: Thực trạng tài sản vô hình của Trung tâm Kinh doanh VNPT - Cao Bằng

  • Lịch sử hình thành và cơ cấu tổ chức: Tách lập năm 2008 từ Bưu điện tỉnh Cao Bằng và tái cơ cấu theo Quyết định 888/QĐ-TTg, Quyết định 88/QĐ-VNPT-HĐTV-TCCB, trực thuộc Tổng Công ty Dịch vụ Viễn thông (VNPT-Vinaphone) từ tháng 10/2015.
  • Định giá và quản lý tài sản vô hình tại đơn vị:
    • Quyền sử dụng đất: Thực trạng đất giao không thu tiền, xác định giá trị năm 2018 đạt 7,8 tỷ đồng nhưng chưa đủ điều kiện vốn hóa theo Thông tư 45/2013/TT-BTC.
    • Giá trị thương hiệu: Phân tích định giá của Brand Finance năm 2018 (VNPT đạt 1,339 tỷ USD, tăng 16% so với 2017) và xếp hạng Forbes Việt Nam.
    • Lợi thế kinh doanh: Tính toán giá trị lợi thế thương mại qua các giai đoạn quy định pháp lý (Nghị định 28, Nghị định 44, Nghị định 64/2002/NĐ-CP, Nghị định 187/2004/NĐ-CP, Nghị định 109/2007/NĐ-CP); bảng tính toán giai đoạn 2014–2018 với giá trị vốn nhà nước tăng từ 1.145 tỷ đồng lên 1.521 tỷ đồng, lợi thế thương mại tăng từ 13,1 tỷ đồng lên 16,9 tỷ đồng.
    • Cơ sở dữ liệu và quan hệ khách hàng: Quy mô khách hàng tăng từ 180.390 (năm 2014) lên 215.350 (năm 2018), chiếm 40% thị phần VinaPhone toàn tỉnh và xếp thứ 7 toàn quốc về dịch vụ công nghệ thông tin.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

1. Khung lý thuyết định giá tài sản: Cơ sở kinh tế học của giá trị hiện tại dòng tiền, nguyên lý thay thế trong phương pháp chi phí và nguyên lý thị trường hiệu quả.
2. Khung pháp lý kế toán và thẩm định giá: Hệ thống hóa các quy định tại Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 04 (VAS 04), Thông tư 45/2013/TT-BTC, Quyết định 206/2003/QĐ-BTC và Tiêu chuẩn thẩm định giá Việt Nam số 07.
3. Lý thuyết siêu lợi nhuận và Goodwill: Mô hình giải thích phần thặng dư thu nhập tạo ra từ sự kết hợp của các yếu tố vô hình (quản lý, vị trí địa lý, quy trình kinh doanh, uy tín thương hiệu) so với mức sinh lời trung bình ngành.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng phân tích và bóc tách tài chính: Nhận diện các khoản chi phí đủ điều kiện vốn hóa thành TSCĐ vô hình (giai đoạn triển khai) và chi phí phải hạch toán trong kỳ (giai đoạn nghiên cứu).
• Kỹ năng tính toán định lượng: Xây dựng mô hình DCF, xác định tỷ suất chiết khấu, tỷ suất vốn hóa và tính toán giá trị goodwill theo các kịch bản tham số khác nhau.
• Kỹ năng thẩm định hồ sơ pháp lý: Đánh giá quyền sử dụng đất, hợp đồng nhượng quyền, văn bằng bảo hộ sở hữu trí tuệ phục vụ công tác cổ phần hóa doanh nghiệp.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế nhằm phục vụ phương pháp giảng dạy kết hợp giữa thuyết giảng lý thuyết chuẩn mực và thảo luận tình huống thực chứng:

• Tiếp cận sư phạm: Giảng viên sử dụng phương pháp diễn dịch để giới thiệu các nguyên lý và công thức định giá, sau đó áp dụng phương pháp quy nạp thông qua việc mổ xẻ dữ liệu tài chính thực tế tại doanh nghiệp viễn thông.
• Phân tích tình huống (Case Studies): Giáo trình sử dụng trường hợp Trung tâm Kinh doanh VNPT - Cao Bằng để người học đối chiếu các bất cập giữa quy định kế toán hiện hành và thực tế cổ phần hóa, đặc biệt là việc ghi nhận giá trị quyền sử dụng đất giao không thu tiền và định giá thương hiệu.
• Bài tập định lượng: Người học thực hành tính toán lợi thế thương mại với các giả định khác nhau về lãi suất trái phiếu Chính phủ (kỳ hạn 10 năm) và tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn nhà nước bình quân 3 năm.
• Phương pháp đánh giá:
  • Kiểm tra lý thuyết: Phân biệt các tiêu chuẩn ghi nhận tài sản vô hình theo VAS 04 và IAS 38.
  • Kiểm tra thực hành: Giải bài tập tình huống định giá tài sản bằng phương pháp chiết khấu dòng tiền tự do hoặc phương pháp vốn hóa siêu lợi nhuận.
• Hướng dẫn tự học: Sinh viên cần đọc trước các văn bản quy phạm pháp luật được trích dẫn (Nghị định 126/2017/NĐ-CP, Thông tư 45/2013/TT-BTC), tra cứu báo cáo tài chính của các doanh nghiệp niêm yết (Vinamilk, Masan, Viettel) để đối chiếu phương pháp hạch toán tài sản vô hình.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Tài liệu thể hiện tính cập nhật và giá trị chuyên môn thông qua các đặc điểm:

• Hệ thống hóa các văn bản pháp quy về cổ phần hóa: Tài liệu phân tích sự thay đổi trong cách tính giá trị lợi thế kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước qua các thời kỳ:
  • Nghị định 28: So sánh tỷ suất lợi nhuận bình quân 3 năm trước với tỷ suất lợi nhuận bình quân ngành.
  • Nghị định 44: Giới hạn tối đa 30% giá trị lợi thế từ lợi nhuận siêu ngạch.
  • Nghị định 64/2002, Nghị định 187/2004, Nghị định 109/2007 và Nghị định 126/2017/NĐ-CP: Sử dụng chênh lệch giữa tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn nhà nước bình quân 3 năm với lãi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn từ 10 năm trở lên.
• Tích hợp các tiêu chuẩn định giá quốc tế hiện đại: Đưa vào phương pháp Royalty Relief theo tiêu chuẩn ISO 10668 được áp dụng bởi Brand Finance trong việc định giá thương hiệu VNPT (định giá 1,339 tỷ USD năm 2018).
• Gắn liền với xu hướng kinh tế số và Cách mạng Công nghiệp 4.0: Phân tích các tài sản vô hình mới phát sinh trong doanh nghiệp công nghệ như bản quyền phần mềm, nền tảng IoT (Smart Connected Platform), ứng dụng AI, Blockchain, cơ sở dữ liệu khách hàng và giải thưởng chuyên ngành (Sao Khuê 2019).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Tài liệu phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong môi trường học thuật và thực hành nghề nghiệp:

• Sinh viên bậc Đại học và Cao học: Dành cho sinh viên năm 3, năm 4 và học viên cao học thuộc các chuyên ngành Thẩm định giá, Tài chính doanh nghiệp, Kế toán - Kiểm toán, Quản trị kinh doanh.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần: Nguyên lý kế toán, Tài chính doanh nghiệp đại cương, Toán tài chính và Luật kinh tế.
• Giảng viên: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính cho học phần Thẩm định giá tài sản vô hình hoặc tài liệu tham khảo chuyên sâu cho học phần Định giá doanh nghiệp.
• Chuyên viên thực tế: Làm tài liệu tham khảo cho thẩm định viên về giá, kiểm toán viên, chuyên viên phân tích đầu tư, kế toán trưởng và thành viên hội đồng cổ phần hóa tại các doanh nghiệp nhà nước.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được biên soạn phục vụ sinh viên chuyên ngành Tài chính, Thẩm định giá, Kế toán, học viên cao học, cùng các chuyên gia làm việc trong lĩnh vực thẩm định giá tài sản và cổ phần hóa doanh nghiệp.

2. Cần kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận tài liệu?

Người học cần nắm vững nguyên lý hạch toán kế toán doanh nghiệp, toán tài chính (giá trị thời gian của tiền, chiết khấu dòng tiền) và các khái niệm cơ bản về quyền tài sản trong luật dân sự.

3. Điểm khác biệt của tài liệu so với các tài liệu tài chính doanh nghiệp thông thường là gì?

Tài liệu tập trung chuyên sâu vào tài sản vô hình – bộ phận thường khó định lượng và hay bị bỏ sót trên sổ sách kế toán. Tài liệu cung cấp cả công thức toán học định lượng Goodwill, các phương pháp theo chuẩn quốc tế (Royalty Relief, DCF) và số liệu nghiên cứu tình huống cụ thể tại Việt Nam.

4. Làm sao để tự học và nghiên cứu tài liệu hiệu quả?

Người học nên kết hợp việc đọc lý thuyết với việc giải các bài toán định lượng tham số ($B_t, A_t, r, i$). Đồng thời, cần tra cứu các văn bản pháp luật gốc (Thông tư 45/2013/TT-BTC, Nghị định 126/2017/NĐ-CP) và đối chiếu với báo cáo tài chính của các công ty cổ phần lớn.

5. Những tài liệu pháp lý và chuẩn mực nào được trích dẫn chính trong bài?

Tài liệu trích dẫn Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 04 (VAS 04), Chuẩn mực Kế toán Quốc tế số 38 (IAS 38), Thông tư 45/2013/TT-BTC, Thông tư 28/2015/TT-BTC (TĐGVN 07), Nghị định 126/2017/NĐ-CP và tiêu chuẩn định giá thương hiệu ISO 10668.

---

Kết luận

Tài liệu cung cấp hệ thống lý thuyết chuẩn mực và công cụ định lượng phục vụ việc nhận diện, phân loại và xác định giá trị tài sản vô hình của doanh nghiệp. Nội dung kết nối chặt chẽ giữa các chuẩn mực kế toán (VAS 04, IAS 38), tiêu chuẩn thẩm định giá (TĐGVN 07) và cơ chế pháp lý cổ phần hóa tại Việt Nam với thực tiễn hoạt động của đơn vị kinh doanh viễn thông. Lộ trình tiếp cận kiến thức đi từ việc làm chủ khái niệm pháp lý - kế toán, nắm vững kỹ thuật chiết khấu dòng tiền và định lượng lợi thế thương mại, đến việc xử lý các tình huống định giá phức tạp trong thực tế quản trị và tái cấu trúc doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 “CHƢƠNG 1“ “LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÀI SẢN VÔ HÌNH CỦA DOANH NGHIỆP“ 1. “Đặc điểm và vai trò của tài sản vô hình“ 1. “Khái niệm và phân loại tài sản vô hình của doanh nghiệp“ “Tài sản luôn được coi là một điều kiện vật chất để duy trì các hoạt động kinh tế và xã hội của con người. Những điều kiện này luôn biến đổi và hoàn thiện cùng với sự phát triển của khái niệm về giá trị vật chất.

Ở những giai đoạn lịch sử khác nhau, những nghiên cứu về tài sản nói chung và định nghĩa tài sản nói riêng cũng có nội hàm khác nhau. Và là một công cụ của đời sống xã hội nên khái niệm về tài sản không phải thuần túy có tính học thuật mà cũng có tính thực tiễn cao. Khái niệm này phải đáp ứng được nhu cầu cần thiết của xã hội, gắn liền với các giá trị xã hội Theo cách hiểu thông thường, tài sản là của cải vật chất dùng cho hoạt động sản xuất và tiêu dùng. Về mặt pháp lý, “tài sản bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản” - Tạp chí BusinessWeek, số đặc biệt ngày 4/8/2003, danh sách 100 nhãn hiệu hàng đầu thế giới.

Đây là căn cứ cho việc xác định quyền sở hữu tài sản, một nội dung quan trọng của pháp luật dân sự và kinh tế. Các định nghĩa trên cho thấy khái niệm “tài sản” thường gợi đến loại vật chất cụ thể, có thể thấy được bằng các giác quan thông thường. Các định nghĩa này không bao quát được những tài sản không định hình dưới dạng vật thể - tài sản phi vật thể - tài sản vô hình. Trên thực tế, những tài sản phi vật thể có thể có giá trị rất lớn.

“ “Các Công ty thường dựa vào tài sản hữu hình như nhà máy, bất động sản, thiết bị để xây dựng giá trị của mình. Trong nền kinh tế toàn cầu hóa hiện nay, tài sản không có hình thái hiện vật như chi phí sử dụng đất, bản quyền, giá trị thương hiệu, sở hữu trí tuệ, dữ liệu, nguồn lực nhân sự, khách hàng,. đã trở thành kim chỉ nam cho các doanh nghiệp. Những thứ đó được gọi là tài sản vô hình của doanh nghiệp.

“ “Tài sản vô hình (intangible assets) là tài sản không có hình dạng cụ thể như 2 uy tín, bằng sáng chế, nhãn hiệu hàng hóa, nhưng có giá trị bằng tiền. “ “Theo Thông tư số: 45/2013/TT-BTC ngày 25/4/2013 của Bộ Tài chính: Tài sản cố định vô hình là những tài sản không có hình thái vật chất, thể hiện một lượng giá trị đã được đầu tư thoả mãn các tiêu chuẩn của tài sản cố định vô hình, tham gia vào nhiều chu kỳ kinh doanh, như một số chi phí liên quan trực tiếp tới đất sử dụng; chi phí về quyền phát hành, bằng phát minh, bằng sáng chế, bản quyền tác giả…“ “Theo chuẩn mực kế toán quốc tế số 38 – “Intangible assets” tài sản vô hình là các tài sản không thể xác định được chính xác giá trị về mặt tiền tệ và hình thái vật chất. “ “Theo Tiêu chuẩn thẩm định giá số 07 Phân loại tài sản trong thẩm định giá (Ký hiệu: TĐGVN 07) Ban hành kèm theo Thông tư số 28/2015/TT-BTC ngày 06/3/2015 của Bộ Tài chính hướng dẫn: “ “ "Tài sản vô hình là tài sản không có hình thái vật chất và có khả năng tạo ra các quyền, lợi ích kinh tế. “ “- Tài sản vô hình gồm những loại chủ yếu sau đây: “ “ + Tài sản trí tuệ; “ “ + Quyền sở hữu trí tuệ theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, ví dụ: quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp,.; “ “ + Quyền mang lại lợi ích kinh tế đối với các bên được quy định cụ thể tại hợp đồng dân sự theo quy định của pháp luật, ví dụ: quyền khai thác khoáng sản, quyền kinh doanh, quyền phát thải có thể chuyển nhượng được; “ “ + Các mối quan hệ phi hợp đồng mang lại lợi ích kinh tế cho các bên, các mối quan hệ với khách hàng, nhà cung cấp hoặc các chủ thể khác, ví dụ: danh sách khách hàng, cơ sở dữ liệu; “ “ + Các tài sản vô hình khác." “ “Theo Từ điển Wikipedia: Tài sản cố định vô hình là những quyền tài sản (nghĩa hẹp) thuộc sở hữu của một chủ thể nhất định và thường chỉ gắn với một chủ thể nhất định và không thể chuyển giao.

Tuy nhiên một số quyền tài sản có thể chuyển giao như thương hiệu hàng hóa hoặc ủy quyền cho chủ thể khác. Tài sản vô 3 hình là những thứ không thể dùng giác quan để thấy được và không thể dùng đại lương để tính. Nhưng trong quá trình chuyển giao có thẻ quy ra tiền (cái này là quan trọng nhất). Tùy từng thời điểm nhất định mà quyền tài sản có giá như thế nào.

Việc gây thiệt hại về tài sản vô hình của chủ thể sẽ phải bồi thường nhưng rất khó để xác định giá trị của nó. Ngoài những quy định trong luật còn việc xác định giá trị của tài sản vô hình không thể xác định được. “ “ Tài sản vô hình có thể được phân loại là vô hạn hoặc hữu hạn. Tên thương hiệu của một công ty được coi là tài sản vô hình vô hạn vì nó tồn tại với công ty miễn là công ty vẫn tiếp tục hoạt động.

Một ví dụ về một tài sản vô hình hữu hạn là một thỏa thuận pháp lý để hoạt động dưới bằng sáng chế của một công ty khác mà không có kế hoạch thỏa thuận để kéo dài thời hạn. Do đó, thỏa thuận này có thời gian kéo dài được xác định và được phân loại là tài sản vô hình hữu hạn. “ “Tuy tài sản vô hình không có giá trị vật lý rõ ràng như một nhà máy hoặc thiết bị, chúng có thể chứng minh mình có giá trị với một công ty và rất quan trọng đối với thành công hay thất bại lâu dài của công ty đó. Ví dụ, một doanh nghiệp như Coca-Cola sẽ gần như không thể thành công nếu nó không có số tiền kiếm được thông qua việc nhận diện thương hiệu.

Mặc dù sự công nhận thương hiệu không phải là một tài sản vật chất có thể được nhìn thấy hoặc sờ được, nó có thể có tác động và ý nghĩa to lớn đến việc tạo ra doanh thu. “ “Để hiểu rõ về tài sản vô hình có thể xem xét ở dưới các góc độ như sau: “  “Dưới góc độ pháp lý, TSVH được phân định thành ba nhóm “ “- TSVH mà doanh nghiệp có thể sở hữu và chuyển giao như các quyền sở hữu trí tuệ hay một số quyền được thụ hưởng qua hợp đồng, giấy phép …, “ “- TSVH mà doanh nghiệp có thể kiểm soát nhưng không thể chuyển giao như một số tài sản trí tuệ không thể bảo hộ theo pháp luật sở hữu trí tuệ hoặc một số công việc đang tiến triển tại doanh nghiệp …“ “- Các nhân tố cùng các tác động vô hình khác như các mối quan hệ, lợi thế công nghệ, lợi thế tài chính, lợi thế thương mại hoặc lợi thế pháp lý của doanh nghiệp. Các tài sản vô hình của doanh nghiệp“ “ Nguồn: Nguyễn Văn Ngọc, Từ điển Kinh tế học“  “Dưới góc nhìn quản trị“ “Việc phân định các lợi thế cạnh tranh của một doanh nghiệp vào năm nhóm lợi thế (công nghệ, tài chính, thương mại, pháp lý và hình ảnh) sẽ giúp doanh nghiệp chú ý chi tiết hơn đến vai trò và các ảnh hưởng vô hình của từng nhân tố tham gia cấu thành một lợi thế. Trong trường hợp doanh nghiệp tiến hành kinh doanh bằng một tập nhãn hiệu, thì các lợi thế cạnh tranh tương ứng của mỗi nhãn hiệu có thể được phân bổ hoặc hỗ trợ từ các lợi thế cạnh tranh của thương hiệu tức lợi thế cạnh tranh của tòan doanh nghiệp.

“ 5  “Dưới góc độ kế toán tài chính“ “TSVH chỉ được xem xét đối với các TSCĐ vô hình để quản lý, hạch toán, theo dõi trên sổ sách còn TSVH khác chưa được xác định và định giá trị. “ “- TSCĐ vô hình có thể hạch toán, phân bổ và khấu hao giá trị một cách chắc chắn và lợi thế kinh doanh chỉ hình thành qua một giao dịch sáp nhập, thôn tính hay thanh lý. Nếu xảy ra một giao dịch như vậy, lợi thế kinh doanh sẽ là khoảng chênh giữa giá trị được thanh toán của doanh nghiệp với tổng giá trị của vốn tiền tệ với các tài sản hữu hình và các tài sản vô hình đã được hạch tóan. Các nhân tố vô hình khác không thỏa mãn điều kiện hạch toán như một tài sản cố định vô hình (có thể xác định riêng biệt, có khả năng kiểm soát, có lợi ích kinh tế tương lai chắc chắn, thời gian sử dụng ước tính trên một năm …) hoặc chưa xuất hiện sự kiện để hạch tóan vào lợi thế thương mại sẽ chỉ có thể hạch toán như các khỏan chi phí trong một kỳ kế họach.

“  “Dưới góc độ phân bổ và huy động nguồn lực“ “TSVH có thể chia thành: các tài sản vô hình liên quan đến công nghệ (sáng kiến, sáng chế, giống cây trồng, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, bản thiết kế, sổ tay kỹ thuật …), các tài sản vô hình liên quan đến tiếp thị (danh sách khách hàng, danh sách nhà cung ứng, phương án tiếp thị, chính sách giá cả, chỉ dẫn thương mại …), các tài sản vô hình liên quan đến các tác phẩm (đồ án, tranh ảnh, mẫu thiết kế, giai điệu, phim, sách ., các tài sản vô hình liên quan đến hợp đồng (cung ứng, phân phối, khai thác, thi công, sử dụng chuyên gia, hợp tác nghiên cứu …).“ “Tài sản vô hình bao gồm nhiều loại tài sản đa dạng như quyền sáng chế,bản quy ền,kiến thức của nguồn nhân lực,tinh thần lãnh đạo,hệ thống thông tin và quy trình làm việc. “Đặc điểm của tài sản vô hình của doanh nghiệp“ “Tài sản vô hình không có hình thái vật chất cụ thể mà chỉ thể hiện một lượng giá trị đã đầu tư. Do đó tài sản vô hình rất khó nhận biết một cách riêng biệt nên khi xem xét một nguồn lực vô hình có thỏa mãn định nghĩa trên hay không thì phải xét đến đặc điểm của chúng như sau: “ “Thứ nhất, không có hình thái vật chất. Không phải là vật chất nhưng có 6 quan hệ với vật chất.

Tài sản vô hình, đúng như tên gọi của nó, không được nhận biết bằng giác quan của con người mà muốn nhận biết được, phải thông qua những ý niệm về mối quan hệ giữa người có quyền khai thác lợi ích của tài sản và người thứ ba.