Tái Cơ Cấu Các Quỹ Tín Dụng Nhân Dân Trên Địa Bàn Tỉnh Bình Thuận

Nghiên cứu 1058 tái cơ cấu quỹ tín dụng nhân dân tại Bình Thuận, luận văn thạc sĩ TCNH 2023, phân tích và đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Lâm
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Xuân Chỉnh
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Tái Cơ Cấu Quỹ Tín Dụng Nhân Dân Tại Bình Thuận
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• ABSTRACT
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN, CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN VÀ TÁI CƠ CẤU QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN
• 1.1. Lý luận chung về Quỹ tín dụng nhân dân
• 1.2. Khái niệm Quỹ tín dụng nhân dân
• 1.3. Đặc trưng cơ bản trong tổ chức và hoạt động Quỹ tín dụng nhân dân
• 1.4. Vai trò của Quỹ tín dụng nhân dân trong nền kinh tế
• 1.5. Hoạt động cơ bản của Quỹ tín dụng nhân dân
• 1.5.1. Hoạt động huy động vốn
• 1.5.2. Hoạt động tín dụng
• 1.5.3. Hoạt động thanh toán
• 1.5.4. Các hoạt động khác
• 1.6. Lý luận chung về tái cơ cấu Quỹ tín dụng nhân dân
• 1.6.1. Khái niệm tái cơ cấu Quỹ tín dụng nhân dân
• 1.6.2. Sự cần thiết phải Tái cơ cấu QTDND
• 1.6.3. Mục tiêu của tái cơ cấu các Quỹ tín dụng nhân dân
• 1.6.4. Nội dung của tái cơ cấu Quỹ tín dụng nhân dân
• 1.6.5. Quy trình thực hiện tái cơ cấu
• 1.6.6. Các tiêu chí đánh giá nội dung tái cơ cấu
• 1.7. Một số bài học kinh nghiệm Tái cơ cấu QTDND ở một số nước
• 1.7.1. Hệ thống QTD Desjardins - Canada
• 1.7.2. Hệ thống Ngân hàng Hợp tác xã CHLB Đức
• 1.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TÁI CƠ CẤU CÁC QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH THUẬN
• 2.1. Khái quát quá trình hình thành và phát triển hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân trên địa bàn tỉnh Bình Thuận
• 2.2. Tình hình hoạt động của các Quỹ tín dụng nhân dân trên địa bàn tỉnh Bình Thuận trước khi thực hiện đề án cơ cấu lại các tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2016-2020
• 2.3. Thực trạng tái cơ cấu hoạt động Quỹ tín dụng nhân dân trên địa bàn tỉnh Bình Thuận giai đoạn 2016-2020
• 2.3.1. Tái cơ cấu hoạt động Huy động vốn
• 2.3.1.1. Vốn huy động tiền gửi
• 2.3.1.2. Quy mô và tốc độ tăng trưởng tiền vay tại Ngân hàng Hợp tác xã
• 2.3.2. Tái cơ cấu hoạt động cho vay
• 2.3.2.1. Quy mô hoạt động cho vay trong Tổng nguồn vốn
• 2.3.2.2. Tốc độ tăng trưởng tín dụng
• 2.3.2.3. Cơ cấu dư nợ cho vay
• 2.3.2.4. Tỷ lệ cho vay trong thành viên
• 2.3.2.5. Chất lượng tín dụng
• 2.3.2.6. Các giới hạn cho vay
• 2.3.2.7. Tỷ lệ tối đa của nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung hạn và dài hạn
• 2.3.3. Tái cơ cấu hoạt động khác
• 2.3.4. Đánh giá thực trạng tái cơ cấu Quỹ tín dụng nhân dân giai đoạn 2016-2020; một số hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong quá trình tái cơ cấu
• 2.3.4.1. Kết quả đạt được
• 2.3.4.2. Một số hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế
• 2.3.4.2.1. Về huy động vốn
• 2.3.4.2.2. Về cho vay
• 2.3.4.2.3. Về hoạt động khác
• 2.3.4.2.4. Một số hạn chế khác trong quá trình thực hiện tái cơ cấu
• 2.3.4.3. Nguyên nhân của những hạn chế
• 2.3.4.3.1. Nguyên nhân khách quan
• 2.3.4.3.2. Nguyên nhân chủ quan
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH HOẠT ĐỘNG TÁI CƠ CẤU CÁC QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH THUẬN
• 3.1. Định hướng phát triển hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân đến năm 2020, tầm nhìn đến 2030
• 3.2. Quan điểm, mục tiêu về củng cố, phát triển hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân tại Bình Thuận định hướng đến năm 2030
• 3.3. Giải pháp đẩy mạnh tái cơ cấu hoạt động Quỹ tín dụng nhân dân trên địa bàn tỉnh Bình Thuận
• 3.3.1. Đối với các QTDND
• 3.3.1.1. Nâng cao nhận thức thành viên trong việc xây dựng, củng cố, phát triển Quỹ tín dụng nhân dân
• 3.3.1.2. Đa dạng hóa và nâng cao chất lượng các sản phẩm dịch vụ
• 3.3.1.3. Tăng cường công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực và tinh gọn bộ máy quản lý, nhân sự để nâng cao hiệu quả hoạt động của Quỹ tín dụng nhân dân
• 3.3.2. Giải pháp hỗ trợ
• 3.3.2.1. Đối với các cơ quan quản lý Nhà nước
• 3.3.2.2. Các đơn vị có liên quan
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 01
• PHỤ LỤC 02

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tái Cơ Cấu Quỹ Tín Dụng Nhân Dân Tại Bình Thuận

Tái cơ cấu quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) tại Bình Thuận là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay. Quá trình này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của các QTDND mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế địa phương. Việc tái cơ cấu cần được thực hiện một cách đồng bộ và có hệ thống để giải quyết các vấn đề tồn tại trong hoạt động của QTDND.

1.1. Khái Niệm và Vai Trò Của Quỹ Tín Dụng Nhân Dân

Quỹ tín dụng nhân dân là tổ chức tài chính quan trọng, có vai trò huy động vốn và cung cấp tín dụng cho các thành viên. Chúng đóng góp vào việc phát triển kinh tế nông thôn và hỗ trợ các hoạt động sản xuất kinh doanh.

1.2. Tình Hình Hiện Tại Của Quỹ Tín Dụng Nhân Dân Tại Bình Thuận

Hiện nay, các QTDND tại Bình Thuận đang đối mặt với nhiều thách thức như quy mô nhỏ, chất lượng dịch vụ chưa cao và rủi ro tín dụng gia tăng. Điều này đòi hỏi cần có những biện pháp tái cơ cấu hiệu quả.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Tái Cơ Cấu Quỹ Tín Dụng Nhân Dân

Quá trình tái cơ cấu QTDND tại Bình Thuận gặp phải nhiều vấn đề và thách thức. Những khó khăn này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của các quỹ mà còn tác động đến sự phát triển kinh tế của địa phương. Việc nhận diện và phân tích các vấn đề này là rất cần thiết.

2.1. Các Hạn Chế Trong Hoạt Động Của QTDND

Nhiều QTDND đang hoạt động không hiệu quả, với tỷ lệ nợ xấu cao và thiếu nguồn lực tài chính. Điều này gây khó khăn trong việc cung cấp dịch vụ tín dụng cho thành viên.

2.2. Nguyên Nhân Của Những Hạn Chế

Nguyên nhân chủ yếu bao gồm quản lý yếu kém, thiếu kinh nghiệm trong quản trị rủi ro và sự cạnh tranh khốc liệt từ các ngân hàng thương mại.

III. Phương Pháp Tái Cơ Cấu Quỹ Tín Dụng Nhân Dân Hiệu Quả

Để tái cơ cấu QTDND một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Những phương pháp này sẽ giúp cải thiện hoạt động của các quỹ và nâng cao khả năng cạnh tranh.

3.1. Nâng Cao Nhận Thức Về Tái Cơ Cấu

Cần tổ chức các khóa đào tạo và hội thảo để nâng cao nhận thức của các thành viên về tầm quan trọng của tái cơ cấu và các phương pháp thực hiện.

3.2. Đa Dạng Hóa Sản Phẩm Dịch Vụ

Các QTDND cần phát triển và đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng, từ đó thu hút thêm thành viên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Tái Cơ Cấu

Việc áp dụng các giải pháp tái cơ cấu đã mang lại những kết quả tích cực cho các QTDND tại Bình Thuận. Những kết quả này không chỉ thể hiện qua số liệu tài chính mà còn qua sự hài lòng của thành viên.

4.1. Kết Quả Đạt Được Sau Tái Cơ Cấu

Sau khi thực hiện tái cơ cấu, nhiều QTDND đã cải thiện được tình hình tài chính, giảm tỷ lệ nợ xấu và tăng trưởng tín dụng.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm

Các QTDND cần học hỏi từ những mô hình thành công trong và ngoài nước để áp dụng vào thực tiễn hoạt động của mình.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Tái Cơ Cấu Quỹ Tín Dụng Nhân Dân

Tái cơ cấu QTDND tại Bình Thuận là một quá trình cần thiết và cấp bách. Việc thực hiện thành công sẽ giúp các quỹ hoạt động hiệu quả hơn, từ đó đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế địa phương.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Tái Cơ Cấu

Tái cơ cấu không chỉ giúp cải thiện hoạt động của QTDND mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế địa phương.

5.2. Định Hướng Tương Lai

Trong tương lai, cần tiếp tục đẩy mạnh các giải pháp tái cơ cấu để các QTDND có thể phát triển mạnh mẽ hơn, đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) giữ vai trò then chốt trong việc khơi thông nguồn vốn nhàn rỗi, phục vụ phát triển kinh tế nông nghiệp và đẩy lùi nạn tín dụng đen tại khu vực nông thôn. Tính đến cuối năm 2020, toàn tỉnh Bình Thuận có 25 QTDND và 01 Chi nhánh Ngân hàng Hợp tác xã (NHHTX) hoạt động trên địa bàn 56 xã, phường, thị trấn, phục vụ hơn 41.082 thành viên. Tuy nhiên, trước khi triển khai Đề án cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng theo Quyết định 1058/QĐ-TTg, hệ thống QTDND trên địa bàn đã bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống tại thời điểm cuối năm 2015 đã chạm mức 2,89% tổng dư nợ, tiệm cận ngưỡng cảnh báo an toàn 3%. Điển hình, có 02 QTDND là Đức Hạnh và Chí Công bị đặt vào tình trạng kiểm soát đặc biệt do sai phạm trong quản trị và thẩm định tín dụng, cùng với 9/25 quỹ rơi vào trạng thái mất cân đối nguồn vốn do huy động vượt quá khả năng giải ngân.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng của tác giả Nguyễn Thị Kim Lâm, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Bùi Xuân Chỉnh tại Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh, tập trung giải quyết bài toán cấp bách về tái cơ cấu tổ chức và hoạt động kinh doanh của 25 QTDND tại Bình Thuận giai đoạn 2016 - 2020. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là phân tích thực trạng huy động vốn, hoạt động cho vay và dịch vụ thanh toán, làm rõ nguyên nhân của các sai phạm đạo đức và mất cân đối kỳ hạn, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp toàn diện cho giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp căn cứ khoa học giúp Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Chi nhánh tỉnh Bình Thuận nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và hỗ trợ các quỹ tín dụng cơ sở nâng cao tỷ lệ an toàn vốn, hướng tới phát triển an toàn, hiệu quả và bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết nền tảng về mô hình kinh tế hợp tác và bản chất tương trợ thành viên của phong trào hợp tác xã tín dụng, kế thừa quan điểm của Robert Owen cùng các nguyên tắc vận hành: tự nguyện, tự chủ, tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi. Về mặt phân tích tài chính và an toàn hoạt động ngân hàng, luận văn vận dụng hệ thống tiêu chuẩn đánh giá CAMELS (Vốn, Chất lượng tài sản, Quản trị, Lợi nhuận, Thanh khoản, Độ nhạy cảm thị trường) kết hợp với các quy định tại Thông tư 42/2016/TT-NHNN về xếp hạng QTDND và Luật Các tổ chức tín dụng.

Khung lý thuyết tập trung làm rõ 5 khái niệm cốt lõi: Vốn tự có, Vốn huy động tiền gửi, Tỷ lệ an toàn thanh khoản, Rủi ro đạo đức trong cấp tín dụng và Cơ chế điều hòa vốn hệ thống. Đồng thời, tác giả phân tích bài học kinh nghiệm quốc tế từ mô hình tái cấu trúc 2 cấp hiện đại của Tập đoàn Desjardins (Canada) và cơ chế liên kết đồng tài trợ, chia sẻ rủi ro của hệ thống Ngân hàng Hợp tác xã CHLB Đức. Các kinh nghiệm này khẳng định rằng tính liên kết hệ thống và công tác kiểm soát nội bộ là yếu tố sống còn để bảo đảm an toàn chi trả và phát triển bền vững cho mô hình tài chính vi mô hợp tác xã.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp khảo sát toàn bộ tổng thể gồm 25 QTDND đang hoạt động trên địa bàn tỉnh Bình Thuận trong mốc thời gian từ năm 2016 đến năm 2020. Luận văn lựa chọn phương pháp chọn mẫu toàn bộ thay vì lấy mẫu xác suất nhằm bảo đảm bao quát đầy đủ mọi trạng thái hoạt động, từ các đơn vị kinh doanh ổn định đến các quỹ thuộc diện kiểm soát đặc biệt tại 56 địa bàn xã, phường.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính quy từ hệ thống báo cáo thống kê tập trung của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, báo cáo giám sát vi mô, thanh tra chuyên ngành của NHNN Chi nhánh tỉnh Bình Thuận và báo cáo tài chính kiểm toán của 25 QTDND cơ sở. Tác giả kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian và phân tích tỷ số tài chính chuyên sâu (bao gồm: Tỷ trọng vốn huy động trên tổng nguồn vốn, tỷ lệ dư nợ trên tổng nguồn vốn, tốc độ tăng trưởng tín dụng, cơ cấu kỳ hạn, tỷ lệ nợ xấu và các giới hạn cấp tín dụng). Lý do lựa chọn phương pháp phân tích chỉ số định lượng kết hợp tổng hợp định tính là nhằm chỉ rõ những biến động thực tế, bóc tách nguyên nhân gây mất cân đối tài chính và đo lường chính xác mức độ tuân thủ quy chế an toàn sau 5 năm thực hiện tái cơ cấu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng hoạt động giai đoạn 2016 - 2020 mang lại 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, quy mô nguồn vốn huy động tăng trưởng khá nhưng cơ cấu nguồn vốn còn tiềm ẩn rủi ro thanh khoản. Được áp dụng chính sách trần lãi suất tiền gửi cao hơn ngân hàng thương mại 0,5%/năm, các QTDND đã thu hút lượng tiền gửi tiết kiệm chiếm trên 80% tổng nguồn vốn hoạt động. Tuy nhiên, tình trạng thừa vốn cục bộ vẫn diễn ra khi có tới 9/25 quỹ có nguồn vốn huy động cao hơn tổng dư nợ cho vay, gây áp lực chi phí trả lãi đầu vào rất lớn trong khi cơ chế điều hòa vốn qua NHHTX chưa thực sự linh hoạt.

Thứ hai, hoạt động tín dụng tập trung quá mức vào ngắn hạn và tiềm ẩn nguy cơ mất cân đối kỳ hạn. Dư nợ cho vay ngắn hạn chiếm tỷ trọng áp đảo 81,7% tổng dư nợ. Đáng chú ý, có 6/25 quỹ (Hàm Chính, Hàm Nhơn, Hàm Hiệp, Đa Kai, Đức Hạnh, Đức Tài) sử dụng trên 90% tổng nguồn vốn để cho vay, vượt xa mức an toàn thông thường và làm gia tăng tỷ lệ dư nợ trên tổng nguồn vốn toàn địa bàn lên mức 86,48%.

Thứ ba, chất lượng tín dụng có sự chuyển biến nhưng rủi ro đạo đức và vi phạm pháp lý vẫn diễn biến phức tạp. Tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống trước tái cơ cấu ở mức 2,89% tổng dư nợ, trong đó 02 quỹ Đức Hạnh và Chí Công bị kiểm soát đặc biệt do cán bộ lãnh đạo lợi dụng chức vụ để vay ké và lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Đến năm 2020, vẫn còn 3 QTDND vi phạm Điều 127 Luật Các TCTD về cấp tín dụng cho đối tượng ưu tiên vượt 5% vốn tự có và 5 QTDND vi phạm Điều 128 về giới hạn cấp tín dụng cho một khách hàng vượt 25% vốn tự có.

Thứ tư, dịch vụ phi tín dụng phát triển chậm, nguồn thu phụ thuộc gần như tuyệt đối vào lãi vay. Dù có 23/25 quỹ được cấp phép hoạt động chuyển tiền, nhưng chỉ có 13 quỹ phát sinh doanh số thực tế. Nguồn thu từ hoạt động chuyển tiền chỉ đóng góp khoảng 6,8% tổng doanh thu của các đơn vị thực hiện, cho thấy sự đơn điệu về sản phẩm tài chính cung cấp cho thành viên.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế trên xuất phát từ năng lực quản trị, điều hành của đội ngũ cán bộ chủ chốt tại một số quỹ còn yếu, thiếu kinh nghiệm thẩm định dòng tiền dự án và chưa nhận thức đầy đủ về quản trị rủi ro. Sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng thương mại trên địa bàn nông thôn cùng áp lực tối đa hóa lợi nhuận đã khiến một số QTDND xa rời mục tiêu tương trợ thành viên ban đầu.

So sánh với các công trình nghiên cứu trước đây về hệ thống tổ chức tín dụng hợp tác tại Việt Nam của Lê Thanh Tâm và Cao Thị Ý Nhi, kết quả tại Bình Thuận chỉ ra tính chất nghiêm trọng hơn của rủi ro đạo đức và sự thiếu hụt mạng lưới công nghệ kết nối. Để trực quan hóa bức tranh tài chính này, các dữ liệu thứ cấp trong luận văn có thể được biểu diễn một cách khoa học thông qua biểu đồ cột so sánh tương quan giữa tốc độ tăng trưởng vốn huy động và tốc độ tăng trưởng tín dụng qua các năm 2016 - 2020, kết hợp với biểu đồ tròn phản ánh cơ cấu dư nợ theo kỳ hạn và bảng ma trận phân loại nợ xấu đối với từng nhóm quỹ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm đẩy mạnh công tác tái cơ cấu hệ thống QTDND trên địa bàn tỉnh Bình Thuận giai đoạn 2021 - 2025:

Thứ nhất, tăng cường năng lực tài chính và củng cố vốn tự có. Các QTDND cần tích cực kết nạp thêm thành viên mới, vận động thành viên hiện hữu tăng mức vốn góp thường niên và trích lập đầy đủ các quỹ dự trữ bắt buộc từ lợi nhuận chưa phân phối. Mục tiêu cụ thể là tăng vốn điều lệ bình quân 15% đến 20% mỗi năm, đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) luôn duy trì vững chắc trên mức 8% theo quy chuẩn của Ngân hàng Nhà nước.

Thứ hai, tái cơ cấu danh mục cho vay và kiểm soát chặt chẽ nợ xấu. Ban điều hành các quỹ phải xây dựng quy trình thẩm định tín dụng độc lập, phân tán rủi ro theo ngành nghề sản xuất kinh doanh và tuân thủ nghiêm ngặt giới hạn tối đa 30% nguồn vốn ngắn hạn dùng để cho vay trung và dài hạn. Chủ thể thực hiện là Hội đồng quản trị và bộ phận kiểm soát nội bộ tại 25 quỹ, phấn đấu kéo giảm tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống xuống dưới 1,5% tổng dư nợ trước năm 2025.

Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số và đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ ngân hàng. Các QTDND cần phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Hợp tác xã để hiện đại hóa hệ thống core banking, mở rộng tiện ích chuyển tiền nhanh, thanh toán không dùng tiền mặt và thu hộ chi hộ tại 56 xã, phường. Đặt mục tiêu nâng tỷ trọng doanh thu từ các dịch vụ ngoài tín dụng lên mức 12% đến 15% tổng doanh thu trong lộ trình 2021 - 2025.

Thứ tư, chuẩn hóa đội ngũ nhân sự và tăng cường thanh tra giám sát chuyên ngành. NHNN Chi nhánh tỉnh Bình Thuận cần định kỳ tổ chức các khóa đào tạo nghiệp vụ quản trị rủi ro cho 100% cán bộ lãnh đạo và kiểm soát viên; đồng thời kiên quyết xử lý dứt điểm các quỹ vi phạm giới hạn cấp tín dụng tại Điều 127 và Điều 128 Luật Các TCTD, chấm dứt hoàn toàn tình trạng cán bộ lạm quyền vay ké trong hệ thống.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng điểm:

Thứ nhất, cơ quan quản lý nhà nước gồm Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các chi nhánh tỉnh, thành phố. Luận văn cung cấp mô hình thực tiễn để đánh giá hiệu quả triển khai Đề án 1058/QĐ-TTg, hỗ trợ xây dựng cơ chế cảnh báo sớm và phương án can thiệp, xử lý đối với các quỹ tín dụng bị đặt vào tình trạng kiểm soát đặc biệt.

Thứ hai, Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát và Giám đốc điều hành của 25 QTDND tại Bình Thuận cùng các quỹ tín dụng cơ sở trên cả nước. Đây là tài liệu tham khảo trực tiếp giúp các nhà quản lý quỹ nhận diện lỗ hổng nghiệp vụ, tối ưu hóa cơ cấu nguồn vốn và tái cấu trúc danh mục tín dụng an toàn.

Thứ ba, các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế phát triển. Công trình là nguồn học liệu giá trị về phương pháp phân tích định lượng tổ chức tài chính hợp tác xã, cung cấp các số liệu thứ cấp chuẩn xác về thị trường tài chính nông thôn giai đoạn 2016 - 2020.

Thứ tư, Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam và các tổ chức tài chính vi mô. Nghiên cứu gợi mở giải pháp nâng cao hiệu quả điều hòa vốn liên quỹ và xây dựng mạng lưới thanh toán điện tử dùng chung cho khu vực kinh tế tập thể.

Câu hỏi thường gặp

Mục tiêu cốt lõi của việc tái cơ cấu các QTDND tại tỉnh Bình Thuận là gì? Mục tiêu cốt lõi là làm lành mạnh hóa tình hình tài chính, nâng cao tỷ lệ an toàn vốn, xử lý triệt để nợ xấu và chấn chỉnh công tác quản trị nhằm đưa các quỹ hoạt động an toàn, hiệu quả, đúng tôn chỉ tương trợ thành viên tại 56 xã, phường.

Tại sao một số QTDND lại rơi vào tình trạng thừa vốn và giảm lợi nhuận trước năm 2016? Thực tế có 9/25 quỹ huy động vốn tiết kiệm dân cư tăng nhanh nhờ lãi suất cao hơn ngân hàng thương mại 0,5%/năm nhưng năng lực thẩm định cho vay hạn chế, khiến nguồn vốn ứ đọng và quỹ phải gánh chịu chi phí trả lãi tiền gửi rất lớn.

Nguyên nhân chính dẫn đến việc 02 QTDND tại Bình Thuận bị đưa vào diện kiểm soát đặc biệt là gì? Nguyên nhân chủ yếu do suy thoái đạo đức nghề nghiệp và buông lỏng kiểm soát nội bộ, dẫn đến việc cán bộ quản trị lợi dụng chức vụ lập hồ sơ khống, cho vay ké và chiếm đoạt tài sản, đẩy nợ xấu vượt mức an toàn.

Ngân hàng Hợp tác xã đóng vai trò gì trong quá trình tái cấu trúc hệ thống QTDND? Ngân hàng Hợp tác xã đóng vai trò là đầu mối điều hòa vốn từ quỹ thừa sang quỹ thiếu, hỗ trợ thanh khoản khẩn cấp cho các đơn vị gặp khó khăn chi trả và cung ứng nền tảng công nghệ thanh toán chuyển tiền cho 25 quỹ cơ sở.

Luận văn đưa ra tiêu chí nào để kiểm soát rủi ro mất cân đối kỳ hạn cho vay? Luận văn nhấn mạnh việc giám sát chặt chẽ tỷ lệ tối đa 30% nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn, đồng thời đa dạng hóa kỳ hạn huy động để bảo đảm tính thanh khoản liên tục.

Kết luận

Nghiên cứu về tái cơ cấu hệ thống QTDND trên địa bàn tỉnh Bình Thuận mang lại 5 đóng góp học thuật và thực tiễn nổi bật:

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản trị rủi ro và tái cấu trúc tài chính đối với loại hình tổ chức tín dụng hợp tác xã.
• Đánh giá chân thực bức tranh hoạt động của 25 QTDND với hơn 41.082 thành viên, chỉ rõ các sai phạm dẫn đến việc 02 quỹ bị kiểm soát đặc biệt và nợ xấu chạm mức 2,89%.
• Vận dụng thành công bộ tiêu chuẩn CAMELS và Thông tư 42/2016/TT-NHNN vào phân tích chuỗi dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2016 - 2020.
• Đề xuất lộ trình tái cơ cấu giai đoạn 2021 - 2025 với các chỉ tiêu định lượng rõ ràng: giảm nợ xấu dưới 1,5%, tăng vốn điều lệ 15% đến 20%/năm và nâng tỷ trọng dịch vụ thanh toán lên 12% đến 15%.
• Xác lập khung giải pháp đồng bộ giữa cơ quan quản lý nhà nước, Ngân hàng Hợp tác xã và từng quỹ cơ sở để phát triển bền vững đến năm 2030.

Lộ trình triển khai tiếp theo đòi hỏi NHNN Chi nhánh tỉnh Bình Thuận và các QTDND khẩn trương hoàn thiện đề án tái cơ cấu giai đoạn 2021 - 2025 gắn liền với chuyển đổi số ngân hàng. Các nhà quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác sâu dữ liệu của luận văn để áp dụng vào các đề án cải tổ tổ chức tín dụng vi mô trên toàn quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN VÀ TÁI CƠ CẤU QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN 1. Lý luận chung về Quỹ tín dụng nhân dân 1. Khái niệm Quỹ tín dụng nhân dân Quá trình hình thành và phát triển mô hình QTDND luôn gắn liền với lịch sử phong trào HTX nói chung và HTX tín dụng nói riêng. Cho đến nay các HTX tín dụng hầu như đã hiện diện ở tất cả các nước với nhiều loại hình và tên gọi khác nhau như: HTX tín dụng, QTD và tiết kiệm, QTDND, NH, HTX,.

trong đó mô hình QTDND phát triển khá thành công ở các nước: Pháp, Đức, Nga, Canada, Malaysia, Indonesia, Thái lan…. Theo HH Liên minh tín dụng quốc gia Hoa Kỳ (National Credit Union Administration) thì QTD là một định chế tài chính phi lợi nhuận, các TV vừa là người được làm chủ và kiểm soát QTD vừa là người sử dụng các dịch vụ của QTD. Theo Hội đồng Liên minh Tín dụng Thế giới (“World Council of Credit Union”, viết tắt là WOCCU) thì QTD là một loại hình trung gian tài chính mang tính tư nhân và hợp tác. Việc gia nhập vào QTD được mở rộng trên cơ sở tự nguyện.

Các TV QTD vừa sở hữu vừa quản lý QTD một cách dân chủ. Ở Việt Nam, theo Nghị định 48/2001/NĐ-CP của Chính phủ, lúc đầu đưa ra khái niệm QTDND là loại hình TCTD hợp tác hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động, thực hiện mục tiêu chủ yếu là tương trợ giữa các TV, nhằm phát huy sức mạnh tập thể và của từng TV giúp nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động SXKD, dịch vụ và cải thiện đời sống. Hoạt động QTDND phải bảo đảm bù đắp chi phí và có tích lũy để phát triển, khi được ban hành thì quan niệm về QTDND được điều chỉnh “Quỹ tín dụng nhân dân là tổ chức tín dụng do các pháp nhân, cá nhân và hộ gia đình tự nguyện thành lập dưới hình thức hợp tác xã để thực hiện một số hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này và Luật Hợp tác xã nhằm mục tiêu chủ yếu là tương trợ nhau phát triển sản xuất, kinh doanh và đời sống”. Mặc dù có nhiều cách tiếp cận, tên gọi khác nhau, song đều có sự thống nhất về khái niệm QTDND với nội dung: QTDND là loại hình NH hợp tác do các TV tự nguyện góp vốn thành lập, hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động, thực hiện mục tiêu chủ yếu là tương trợ giữa các TV, nhằm phát huy 9 sức mạnh của tập thể và của từng TV giúp nhau thực hiện có hiệu quả hơn các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và cải thiện đời sống chủ yếu trong khu vực nông nghiệp và nông thôn.

* Với tính chất là mô hình KTTT, QTDND có cơ cấu tổ chức như sau: TV của QTDND là chủ sở hữu, đồng thời là khách hàng của QTDND. TV có vị trí quan trọng trong sự tồn tại phát triển của QTDND. TV QTDND có thể là: cá nhân; hộ gia đình; pháp nhân đủ điều kiện đều có thể trở thành TV QTDND. Ngoài việc thực hiện nghĩa vụ góp vốn vào QTDND, TV còn có quyền được gửi tiền, vay vốn, được chia lãi vốn góp và một số quyền khác.

ĐHTV là cơ quan có quyền quyết định cao nhất của QTDND (Quốc hội, 2010). ĐHTV quyết định những vấn đề quan trọng của QTDND như: kết quả và phương hướng hoạt động kinh doanh hàng năm; cơ cấu bộ máy quản lý, điều hành; sửa đổi điều lệ; tăng giảm VĐL; phương án tiền lương. Việc xem xét quyết định của ĐHTV được thực hiện theo nguyên tắc dân chủ, bình đẳng giữa các TV góp vốn và quyết định theo đa số (NHNN, 2015). HĐQT do ĐHTV trực tiếp bầu ra để thay mặt TV quản trị QTDND, TV HĐQT phải là TV của QTDND.

HĐQT chịu trách nhiệm về các quyết định của mình trước ĐHTV và trước pháp luật. Chủ tịch HĐQT là người đại diện cho QTDND trước pháp luật (NHNN, 2015). Ban kiểm soát do ĐHTV bầu trực tiếp nhằm thay mặt các TV kiểm tra, giám sát mọi hoạt động của QTDND. TV của Ban kiểm soát phải là TV của QTDND và không được là TV của HĐQT hoặc nhân viên nghiệp vụ của QTDND để đảm bảo việc kiểm tra giám sát một cách khách quan.

Bộ máy điều hành gồm có Giám đốc, Phó Giám đốc; giúp việc cho Bộ máy điều hành còn có các phòng, bộ phận như kế toán, tín dụng, ngân quỹ và các nhân viên khác. Giám đốc do HĐQT bổ nhiệm và chịu trách nhiệm trước HĐQT trong việc điều hành các công việc hàng ngày của QTDND theo nhiệm vụ quyền hạn được giao (NHNN, 2015). Sơ đồ tổ chức bộ máy Quỹ tín dụng nhân dân 1. Đặc trưng cơ bản trong tổ chức và hoạt động Quỹ tín dụng nhân dân QTDND là một loại hình NHHTX, có tính chất, đặc điểm riêng trong tổ chức và hoạt động: Thứ nhất, QTDND được tổ chức và hoạt động theo mô hình kinh tế hợp tác.

TV của Quỹ là các chủ thể kinh tế độc lập, tự nguyện gia nhập khi họ xét thấy QTDND mang lại lợi ích cho họ, có thể giúp họ nâng cao hiệu quả hoạt động SXKD; ngược lại, khi không mang lại lợi ích, họ không tham gia hoặc xin ra khỏi QTDND. Nguyên tắc này tạo động lực cho QTDND phấn đấu hoạt động tốt hơn, lấy việc hỗ trợ TV làm trung tâm trong mọi hoạt động của mình nhằm giữ ổn định và phát triển TV mới cũng như là khách hàng, vì không có TV thì không có sự tồn tại, phát triển của QTDND. Tuy nhiên, nguyên tắc này cũng tạo ra sự biến động về TV và VĐL, ảnh hưởng nhất định đến các chỉ số an toàn trong hoạt động, hơn nữa xuất phát từ tính chất hoạt động của QTDND mang tính rủi ro cao và tính nhạy cảm, nên việc gia nhập hoặc ra khỏi TV QTDND cũng thường ràng buộc bởi một số điều kiện nhất định theo quy định pháp luật và quy định tại Điều lệ của QTDND. TV QTDND có quyền tham gia quản lý, kiểm tra, giám sát QTDND và tự mình toàn quyền quyết định các vấn đề của QTDND theo khuôn khổ Điều lệ hợp pháp và theo các quy định của pháp luật mà không lệ thuộc vào vốn góp, không phân biệt giới tính, giai cấp, tín ngưỡng, giàu nghèo.

Việc tôn trọng nguyên tắc này góp phần trong mọi định hướng, phương án hoạt động của QTDND luôn bám sát mục tiêu hỗ trợ TV. 11 Cũng như bất kỳ các loại hình tổ chức kinh tế khác, QTDND tự chủ và tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động của mình. Tuy nhiên, do chủ sở hữu QTDND đồng thời cũng là khách hàng, nên họ là người tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động của QTDND và việc phân phối thu nhập được thực hiện theo nguyên tắc cùng có lợi cho các TV. Lợi nhuận sau thuế có được của QTDND do chính TV QTDND tạo ra, trong đó TV góp vốn/hoặc/và sử dụng dịch vụ càng nhiều thì mức độ đóng góp, tạo lợi nhuận cho QTDND càng lớn.

Do vậy, ngoài việc phân phối thu nhập theo vốn góp, để đảm bảo cùng có lợi thì việc phân phối còn được thực hiện theo mức độ sử dụng dịch vụ do QTDND cung cấp. Nguyên tắc tự chủ, tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi đòi hỏi QTDND phấn đấu hoạt động tốt hơn, lấy lợi ích TV làm trung tâm trong hoạt động của mình. Nguyên tắc hợp tác và phát triển cộng đồng: lịch sử phát triển phong trào HTX trên toàn thế giới đã rút ra chân lý là chỉ có loại hình kinh tế hợp tác, là mô hình tổ chức KTTT do những người nghèo và người sản xuất nhỏ tự nguyện hợp tác với nhau thành lập và cùng quản lý mới có thể hỗ trợ nâng cao hiệu quả hoạt động SXKD nhằm giúp họ thoát khỏi nghèo đói và cải thiện đời sống. Hơn nữa, trong điều kiện hoạt động QTDND phải cạnh tranh với các NH khác, không chỉ đòi hỏi Quỹ phải khai thác các ưu thế, lấy lợi ích TV làm trung tâm trong hoạt động mà còn luôn đòi hỏi TV QTDND luôn nêu cao tinh thần hợp tác, phát triển cộng đồng, nhất là trong việc góp vốn, sử dụng dịch vụ và có trách nhiệm, tham gia tích cực hơn vào công tác quản lý và giám sát để duy trì sự phát triển bền vững của tổ chức mình, cũng như hệ thống tổ chức liên kết của mình.

Thứ hai, mục tiêu hoạt động chủ yếu của QTDND là tương trợ giữa các TV, vì lợi ích của TV. Các TV QTDND là các chủ thể hoạt động kinh tế độc lập, khi họ tham gia góp vốn thành lập QTDND thì mục tiêu cơ bản là để được hỗ trợ nhau, mang lại lợi ích cho đời sống và hoạt động SXKD của mình. Tuy nhiên, để có cơ sở tồn tại và phát triển mở rộng, QTDND cũng phải coi trọng hiệu quả kinh doanh, hoạt động làm sao phải có lãi. Khác với mục tiêu hoạt động của NHTM là tối đa hóa lợi nhuận cho các chủ sở hữu, việc QTDND tìm cách thu được lợi nhuận ngày càng nhiều hơn là phương tiện để QTDND thực hiện mục tiêu cơ bản được lâu dài hơn, với điều kiện ngày càng thuận lợi hơn, chất lượng dịch vụ tốt hơn và chi phí hợp lý hơn.

Thứ ba, hoạt động của QTDND mang tính rủi ro cao, có tính nhạy cảm và luôn 12 chịu sự giám sát chặt chẽ của pháp luật. Cũng giống như các NHTM khác, hoạt động kinh doanh của QTDND luôn gắn liền với các rủi ro: rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản, rủi ro lãi suất, rủi ro kỳ hạn…, song mức độ rủi ro của QTDND thường lớn hơn do hoạt động chủ yếu là huy động vốn để cho vay đối với các TV ở khu vực nông nghiệp, nông thôn - nơi mặt bằng kinh tế còn thấp, SXKD phụ thuộc nhiều yếu tố khách quan, trong khi đó quy mô hoạt động và năng lực tài chính của các QTDND thường nhỏ bé, trình độ của đội ngũ cán bộ còn hạn chế. Mặt khác, do tính chất hoạt động của QTDND dựa trên niềm tin, nên mang tính nhạy cảm và tính lan truyền cao, nhất là trong điều kiện khách hàng là đối tượng dễ bị tổn thương, thông tin bị hạn chế và khả năng tự bảo vệ của mỗi QTDND còn rất hạn chế, nên chỉ cần một biến động nhỏ cũng có thể tác động từ QTDND này đến QTDND khác, gây mất an toàn chi trả và đối mặt với những nguy cơ đổ vỡ dây chuyền nếu như không có giải pháp xử lý kịp thời.