Luận văn thạc sĩ tác động của quản trị công ty đại chúng với chính sách dự trữ tiền mặt tại các công ty niêm yết trên sở giao dịch chứng khoán tp hcm hose

Chuyên đề nghiên cứu Tác động của quản trị công ty đại chúng đến chính sách dự trữ tiền mặt tại các công, cập nhật xu hướng mới, giá trị tham khảo

• Tác giả: Diệp Hoàng Anh
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Hải Lý
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Quản Trị Công Ty Đại Chúng Đến Chính Sách Dự Trữ Tiền Mặt Tại Các Công Ty Niêm Yết Trên HOSE
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP.HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: SỰ CẦN THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Mô hình nghiên cứu và thang đo
• 1.5. Biến phụ thuộc
• 1.6. Biến độc lập
• 1.7. Biến kiểm soát
• 1.8. Phương pháp thu thập dữ liệu và lấy mẫu
• 1.9. Nội dung và kết quả nghiên cứu
• 1.9.1. Thống kê mô tả
• 1.9.2. Phân tích tương quan giữa các biến
• 1.9.3. Phân tích thực nghiệm
• 1.9.4. Phân tích mô hình (1) bao gồm toàn bộ 692 quan sát của 173 doanh nghiệp niêm yết trên sàn HOSE trong 4 năm (2009 – 2012)
• 1.9.5. Phân tích mô hình (2) bao gồm 496 quan sát của 124 doanh nghiệp có vốn sở hữu nhà nước niêm yết trên sàn HOSE trong 4 năm (2009 – 2012)
• 1.9.6. Phân tích mô hình (3) bao gồm 192 quan sát của 49 doanh nghiệp không có vốn sở hữu nhà nước niêm yết trên sàn HOSE trong 4 năm (2009 – 2012)
• 1.9.7. Thảo luận kết quả phân tích thực nghiệm
• 1.9.8. Phân tích tổng quát các nhân tố tác động đến tỷ lệ dự trữ tiền mặt
• 1.9.9. Phân tích từng nhân tố tác động đến tỷ lệ dự trữ tiền mặt
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Quản trị công ty đại chúng
• 2.2. Một số quan điểm về mối quan hệ giữa quản trị công ty đại chúng và chính sách dự trữ tiền mặt
• 2.3. Một số nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa quản trị công ty đại chúng và chính sách dự trữ tiền mặt
• 2.4. Đánh giá hiệu quả cơ chế quản trị công ty đại chúng
• 2.4.1. Chủ tịch hội đồng quản trị kiêm (Tổng) giám đốc điều hành
• 2.4.2. Quy mô hội đồng quản trị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tác động của quản trị công ty đại chúng đến chính sách dự trữ tiền mặt

Quản trị công ty đại chúng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định chính sách dự trữ tiền mặt của các công ty niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE). Theo nghiên cứu, quản trị công ty hiệu quả giúp giảm thiểu chi phí đại diện, từ đó tạo điều kiện cho các nhà quản lý đưa ra quyết định dự trữ tiền mặt hợp lý. Việc nắm giữ tiền mặt có thể mang lại lợi ích cho doanh nghiệp, nhưng nếu không được quản lý tốt, nó có thể dẫn đến những quyết định đầu tư không hiệu quả. Các nhà đầu tư thường lo ngại về việc các nhà quản lý có thể sử dụng tiền mặt dư thừa cho các mục đích cá nhân thay vì đầu tư vào các cơ hội sinh lợi. Do đó, một cơ chế quản trị doanh nghiệp tốt sẽ giúp các cổ đông yên tâm hơn về chính sách dự trữ tiền mặt của công ty.

1.1. Chi phí đại diện và chính sách dự trữ tiền mặt

Chi phí đại diện là một yếu tố quan trọng trong mối quan hệ giữa cổ đông và nhà quản lý. Khi các nhà quản lý nắm giữ quá nhiều tiền mặt, có khả năng phát sinh chi phí đại diện, dẫn đến những quyết định đầu tư không hiệu quả. Theo A. Dittmar và các cộng sự (2003), các nhà quản lý có xu hướng giữ tiền mặt nhiều hơn để phục vụ lợi ích cá nhân. Điều này có thể gây tổn hại đến lợi ích của cổ đông, đặc biệt trong các công ty có lợi nhuận cao nhưng ít cơ hội đầu tư. Do đó, việc giảm thiểu chi phí đại diện thông qua quản lý tài chính hiệu quả là cần thiết để đảm bảo rằng chính sách dự trữ tiền mặt không ảnh hưởng tiêu cực đến giá trị công ty.

1.2. Mối quan hệ giữa quản trị công ty và chính sách dự trữ tiền mặt

Nghiên cứu cho thấy rằng quản trị công ty đại chúng tốt có thể dẫn đến chính sách dự trữ tiền mặt hợp lý hơn. Các cổ đông có xu hướng chấp nhận chính sách dự trữ tiền mặt cao nếu họ tin tưởng vào khả năng quản lý của ban giám đốc. Theo lý thuyết, một công ty có cơ chế quản trị tốt sẽ có khả năng duy trì mức dự trữ tiền mặt hợp lý, từ đó tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro tài chính. Các nghiên cứu thực nghiệm đã chỉ ra rằng các công ty có hiệu quả quản trị cao thường có chính sách dự trữ tiền mặt thấp hơn, điều này cho thấy rằng quản lý tài chính và quản trị doanh nghiệp có mối liên hệ chặt chẽ.

II. Phân tích thực nghiệm về chính sách dự trữ tiền mặt

Phân tích thực nghiệm được thực hiện trên dữ liệu của 173 công ty niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2009-2012. Kết quả cho thấy rằng các công ty có quản trị công ty tốt thường có tỷ lệ dự trữ tiền mặt thấp hơn. Điều này cho thấy rằng các nhà quản lý có khả năng đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả hơn khi họ không bị áp lực từ việc nắm giữ quá nhiều tiền mặt. Hơn nữa, các công ty có quy mô hội đồng quản trị lớn hơn thường có chính sách dự trữ tiền mặt hợp lý hơn, điều này có thể do sự đa dạng trong quan điểm và kinh nghiệm của các thành viên hội đồng. Các nhà đầu tư cũng có xu hướng đánh giá cao các công ty có chính sách dự trữ tiền mặt hợp lý, điều này có thể dẫn đến việc tăng giá trị cổ phiếu.

2.1. Phân tích mô hình hồi quy

Mô hình hồi quy được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa quản trị công ty và chính sách dự trữ tiền mặt. Kết quả cho thấy rằng các yếu tố như quy mô hội đồng quản trị, sự kiêm nhiệm giữa Chủ tịch hội đồng quản trị và CEO có tác động đáng kể đến tỷ lệ dự trữ tiền mặt. Các công ty có quy mô hội đồng quản trị lớn hơn thường có khả năng đưa ra quyết định tốt hơn về chính sách dự trữ tiền mặt, từ đó giảm thiểu chi phí đại diện. Điều này cho thấy rằng việc cải thiện quản lý tài chính và quản trị doanh nghiệp có thể giúp các công ty tối ưu hóa chính sách dự trữ tiền mặt.

2.2. Kết quả phân tích thực nghiệm

Kết quả phân tích thực nghiệm cho thấy rằng các công ty có hiệu quả quản trị cao thường có chính sách dự trữ tiền mặt thấp hơn. Điều này cho thấy rằng quản trị công ty đại chúng có thể ảnh hưởng tích cực đến chính sách dự trữ tiền mặt. Các nhà đầu tư có xu hướng đánh giá cao các công ty có chính sách dự trữ tiền mặt hợp lý, điều này có thể dẫn đến việc tăng giá trị cổ phiếu. Hơn nữa, việc giảm thiểu chi phí đại diện thông qua quản lý tài chính hiệu quả là cần thiết để đảm bảo rằng chính sách dự trữ tiền mặt không ảnh hưởng tiêu cực đến giá trị công ty.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khả năng thanh khoản là yếu tố then chốt được các nhà đầu tư, trái chủ và tổ chức xếp hạng tín dụng doanh nghiệp quan tâm, trong đó tiền mặt được xem là tài sản lưu động có tính thanh khoản cao nhất. Tại Việt Nam, các công ty niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) có tỷ lệ dự trữ tiền mặt trung bình khoảng 10.22% tổng tài sản, mức này thấp hơn nhiều so với các quốc gia khác. Tuy nhiên, việc nắm giữ quá nhiều tiền mặt có thể dẫn đến các quyết định đầu tư không hiệu quả hoặc chi tiêu quá mức, ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận và quyền lợi cổ đông. Do đó, việc xác định chính sách dự trữ tiền mặt hợp lý là vấn đề cấp thiết nhằm cân bằng giữa nhu cầu thanh khoản và tối ưu hóa giá trị doanh nghiệp.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc phân tích tác động của hiệu quả quản trị công ty đại chúng đến chính sách dự trữ tiền mặt tại các công ty cổ phần niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2009-2012. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng với 692 quan sát từ 173 doanh nghiệp, nhằm đánh giá mối quan hệ giữa các yếu tố quản trị như quy mô hội đồng quản trị, tỷ lệ giám đốc thuê ngoài, quy mô ban kiểm soát và tính kiêm nhiệm chức vụ CEO-Chủ tịch hội đồng quản trị với tỷ lệ dự trữ tiền mặt. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản trị hoạch định chính sách tài chính phù hợp, đồng thời cung cấp cơ sở cho các nhà đầu tư và cổ đông đánh giá hiệu quả quản trị và khả năng sử dụng nguồn tiền mặt của doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết quản trị công ty đại chúng và chi phí đại diện, trong đó quản trị công ty đại chúng được định nghĩa là tập hợp các tiến trình, chính sách và thể chế ảnh hưởng đến việc chỉ đạo và kiểm soát doanh nghiệp. Lý thuyết chi phí đại diện nhấn mạnh mâu thuẫn lợi ích giữa cổ đông và nhà quản trị, đặc biệt khi dòng tiền tự do bị quản lý không hiệu quả dẫn đến đầu tư vượt mức hoặc chi tiêu không hợp lý.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Tính kiêm nhiệm CEO-Chủ tịch hội đồng quản trị (CEO duality): ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát và ra quyết định của doanh nghiệp.
• Quy mô hội đồng quản trị (Board size): quy mô nhỏ thường hiệu quả hơn trong việc ra quyết định.
• Tỷ lệ giám đốc thuê ngoài (Non-owner director): ảnh hưởng đến sự giám sát và hiệu quả quản trị.
• Quy mô ban kiểm soát (Audit Committee size): vai trò giám sát và giảm thiểu chi phí đại diện.
• Chính sách dự trữ tiền mặt (Cash holding): tỷ lệ tiền mặt trên tổng tài sản, phản ánh khả năng thanh khoản và chiến lược tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích hồi quy dữ liệu bảng (panel data) với 692 quan sát từ 173 doanh nghiệp niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2009-2012. Mẫu loại trừ các doanh nghiệp thuộc ngành tài chính, bảo hiểm, chứng khoán và các doanh nghiệp không đủ dữ liệu trong giai đoạn nghiên cứu.

Mô hình hồi quy được xây dựng với biến phụ thuộc là tỷ lệ dự trữ tiền mặt (CH), các biến độc lập đại diện cho hiệu quả quản trị công ty đại chúng gồm: tính kiêm nhiệm CEO-Chủ tịch (CD), quy mô hội đồng quản trị (BODSIZE), tỷ lệ giám đốc thuê ngoài (NOD), quy mô ban kiểm soát (AC). Các biến kiểm soát bao gồm dòng tiền tạo ra trên tổng tài sản (CF), đòn bẩy tài chính (LR), quy mô doanh nghiệp (FS), giá trị doanh nghiệp (Q), chính sách chi trả cổ tức (DIV) và sở hữu nhà nước (GOV).

Phương pháp phân tích sử dụng hồi quy bình phương nhỏ nhất (OLS) với các mô hình hiệu ứng cố định (Fixed effects) và hiệu ứng ngẫu nhiên (Random effects). Kiểm định Hausman được áp dụng để lựa chọn mô hình phù hợp, đồng thời kiểm tra đa cộng tuyến bằng hệ số phóng đại phương sai (VIF). Thời gian nghiên cứu kéo dài 4 năm, từ 2009 đến 2012, tập trung tại các doanh nghiệp niêm yết trên HOSE.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ dự trữ tiền mặt trung bình là 10.22% tổng tài sản, với mức tối đa lên đến 63.02%, cho thấy sự chênh lệch lớn giữa các doanh nghiệp về chính sách dự trữ tiền mặt. Đòn bẩy tài chính trung bình cao ở mức 47.84%, với mức tối đa 87%, phản ánh rủi ro tài chính lớn trong các doanh nghiệp Việt Nam.

2. Hiệu quả quản trị công ty đại chúng có ảnh hưởng đáng kể đến chính sách dự trữ tiền mặt. Mô hình hồi quy hiệu ứng cố định giải thích được khoảng 76% sự biến thiên của tỷ lệ dự trữ tiền mặt, cao hơn nhiều so với mô hình hiệu ứng ngẫu nhiên chỉ khoảng 12%. Kiểm định Hausman xác nhận mô hình hiệu ứng cố định phù hợp hơn.

3. Tính kiêm nhiệm CEO-Chủ tịch hội đồng quản trị (CD) có tác động tiêu cực đến tỷ lệ dự trữ tiền mặt, cho thấy sự tập trung quyền lực có thể làm giảm chính sách dự trữ tiền mặt do giảm hiệu quả kiểm soát nội bộ.

4. Quy mô hội đồng quản trị (BODSIZE) và quy mô ban kiểm soát (AC) có tác động tích cực đến tỷ lệ dự trữ tiền mặt, phản ánh vai trò của các cơ quan quản trị trong việc duy trì thanh khoản và giảm thiểu rủi ro tài chính.

5. Tỷ lệ giám đốc thuê ngoài (NOD) có xu hướng giảm tỷ lệ dự trữ tiền mặt, cho thấy sự tham gia của các giám đốc không sở hữu cổ phần có thể thúc đẩy chính sách tài chính thận trọng hơn.

6. Các biến kiểm soát như dòng tiền (CF) và quy mô doanh nghiệp (FS) có quan hệ đồng biến với tỷ lệ dự trữ tiền mặt, trong khi đòn bẩy tài chính (LR) có quan hệ nghịch biến, phù hợp với lý thuyết quản trị tài chính.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy cơ chế quản trị công ty đại chúng hiệu quả giúp giảm thiểu chi phí đại diện, từ đó cổ đông dễ dàng chấp nhận chính sách dự trữ tiền mặt cao hơn nhằm tận dụng các cơ hội đầu tư. Tính kiêm nhiệm CEO-Chủ tịch làm giảm hiệu quả kiểm soát, dẫn đến giảm dự trữ tiền mặt, phù hợp với quan điểm của Fama và Jensen (1983). Quy mô hội đồng quản trị và ban kiểm soát lớn hơn giúp tăng cường giám sát, nâng cao tính minh bạch và khả năng duy trì thanh khoản.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả tương đồng với các nghiên cứu cho thấy quyền lợi cổ đông được bảo vệ tốt sẽ làm giảm tỷ lệ dự trữ tiền mặt dư thừa. Mô hình hồi quy và các kiểm định thống kê cho thấy dữ liệu không có hiện tượng đa cộng tuyến và tự tương quan, đảm bảo tính tin cậy của kết quả. Biểu đồ phân phối tỷ lệ dự trữ tiền mặt và bảng hệ số hồi quy minh họa rõ sự khác biệt giữa các nhóm doanh nghiệp có vốn nhà nước và không có vốn nhà nước, cho thấy sự khác biệt trong chính sách tài chính và quản trị.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hiệu quả quản trị công ty đại chúng bằng cách tách biệt chức vụ Chủ tịch hội đồng quản trị và CEO nhằm giảm thiểu rủi ro tập trung quyền lực, nâng cao tính minh bạch và kiểm soát nội bộ. Chủ thể thực hiện: Hội đồng quản trị và cổ đông, thời gian: 1-2 năm.

2. Tối ưu hóa quy mô hội đồng quản trị và ban kiểm soát để đảm bảo sự cân bằng giữa hiệu quả ra quyết định và khả năng giám sát, góp phần duy trì chính sách dự trữ tiền mặt hợp lý. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo doanh nghiệp, thời gian: 1 năm.

3. Khuyến khích tăng tỷ lệ giám đốc thuê ngoài có năng lực và độc lập nhằm nâng cao hiệu quả giám sát và giảm thiểu chi phí đại diện, từ đó cải thiện chính sách tài chính. Chủ thể thực hiện: Hội đồng quản trị, thời gian: 1-3 năm.

4. Xây dựng chính sách dự trữ tiền mặt linh hoạt dựa trên quy mô doanh nghiệp và dòng tiền thực tế, đồng thời cân nhắc mức đòn bẩy tài chính để giảm thiểu rủi ro thanh khoản. Chủ thể thực hiện: Ban tài chính và kế toán, thời gian: liên tục.

5. Tăng cường minh bạch thông tin và chính sách chi trả cổ tức hợp lý để tạo niềm tin cho cổ đông, giúp họ chấp nhận chính sách dự trữ tiền mặt phù hợp với chiến lược phát triển doanh nghiệp. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo và bộ phận quan hệ cổ đông, thời gian: 6 tháng - 1 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản trị doanh nghiệp niêm yết: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng và điều chỉnh chính sách dự trữ tiền mặt phù hợp với cơ chế quản trị công ty, giúp nâng cao hiệu quả tài chính và giá trị doanh nghiệp.

2. Cổ đông và nhà đầu tư: Giúp hiểu rõ mối quan hệ giữa quản trị công ty và chính sách tài chính, từ đó đánh giá chính sách dự trữ tiền mặt và ra quyết định đầu tư chính xác hơn.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính - ngân hàng: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm và mô hình phân tích về tác động của quản trị công ty đến chính sách tài chính, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Hỗ trợ trong việc xây dựng các quy định và hướng dẫn về quản trị công ty đại chúng và quản lý tài chính doanh nghiệp nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả thị trường chứng khoán.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao quản trị công ty đại chúng lại ảnh hưởng đến chính sách dự trữ tiền mặt?
   Quản trị công ty đại chúng hiệu quả giúp giảm chi phí đại diện, tạo niềm tin cho cổ đông về việc sử dụng tiền mặt hợp lý, từ đó các nhà quản trị dễ dàng duy trì chính sách dự trữ tiền mặt phù hợp với chiến lược đầu tư.

2. Tính kiêm nhiệm CEO và Chủ tịch hội đồng quản trị có tác động như thế nào đến dự trữ tiền mặt?
   Tính kiêm nhiệm thường làm giảm hiệu quả kiểm soát, dẫn đến giảm tỷ lệ dự trữ tiền mặt do quyền lực tập trung và thiếu sự giám sát độc lập, làm tăng rủi ro chi tiêu không hiệu quả.

3. Tỷ lệ giám đốc thuê ngoài ảnh hưởng ra sao đến chính sách dự trữ tiền mặt?
   Giám đốc thuê ngoài thường thúc đẩy chính sách tài chính thận trọng hơn, giảm tỷ lệ dự trữ tiền mặt dư thừa nhằm hạn chế rủi ro và tăng hiệu quả sử dụng vốn.

4. Tại sao đòn bẩy tài chính có quan hệ nghịch biến với tỷ lệ dự trữ tiền mặt?
   Đòn bẩy cao làm tăng rủi ro tài chính và khả năng vỡ nợ, doanh nghiệp có xu hướng giữ ít tiền mặt hơn để giảm chi phí vốn và tối ưu hóa cấu trúc tài chính.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp cân bằng giữa dự trữ tiền mặt và đầu tư phát triển?
   Doanh nghiệp cần xây dựng chính sách dự trữ tiền mặt dựa trên phân tích dòng tiền, cơ hội đầu tư và hiệu quả quản trị, đồng thời tăng cường giám sát để tránh đầu tư vượt mức hoặc chi tiêu không hiệu quả.

Kết luận

• Hiệu quả quản trị công ty đại chúng có ảnh hưởng rõ rệt đến chính sách dự trữ tiền mặt của các doanh nghiệp niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2009-2012.
• Mô hình hồi quy hiệu ứng cố định phù hợp để phân tích mối quan hệ này, giải thích được khoảng 76% sự biến thiên của tỷ lệ dự trữ tiền mặt.
• Tính kiêm nhiệm CEO-Chủ tịch hội đồng quản trị làm giảm tỷ lệ dự trữ tiền mặt, trong khi quy mô hội đồng quản trị và ban kiểm soát tăng tỷ lệ này.
• Các biến kiểm soát như dòng tiền, đòn bẩy tài chính và quy mô doanh nghiệp cũng có tác động đáng kể đến chính sách dự trữ tiền mặt.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị công ty nhằm tối ưu hóa chính sách dự trữ tiền mặt, góp phần nâng cao giá trị doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi cổ đông.

Tiếp theo, các doanh nghiệp và nhà quản lý nên áp dụng các khuyến nghị nghiên cứu để cải thiện cơ chế quản trị và chính sách tài chính, đồng thời các nhà nghiên cứu có thể mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật và các ngành nghề khác nhau nhằm tăng tính tổng quát và ứng dụng thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. Sự cần thiết của đề tài: Khả năng thanh khoản là một trong những yếu tố quan trọng được các nhà đầu tư, các trái chủ và các tổ chức xếp hạng tín dụng doanh nghiệp quan tâm. Trong toàn bộ danh mục tài sản của doanh nghiệp thì tiền mặt được xem là tài sản lưu động có tính thanh khoản cao nhất. Do đó, tiền mặt có ảnh hưởng trực tiếp đến mức xếp hạng tín dụng của doanh nghiệp cũng như giúp cho doanh nghiệp có sự linh động trong việc nắm bắt các cơ hội đầu tư tiềm năng.

Thế nhưng trên thực tế việc nắm giữ quá nhiều tiền mặt có thể khiến cho các nhà quản trị có những quyết định đầu tư khá dễ dãi không mang lại hiệu quả cao hoặc sẽ có những khoản chi tiêu quá đà gây ảnh hưởng xấu đến khả năng sinh lợi của doanh nghiệp. Vì lẽ đó, các nhà đầu tư thường có xu hướng không đánh giá cao các doanh nghiệp có chính sách dự trữ quá nhiều tiền mặt. Vậy, dự trữ tiền mặt như thế nào là hợp lý để có thể đáp ứng các nhu cầu đầu tư của doanh nghiệp đồng thời không ảnh hưởng đến quyền lợi cổ đông là một vấn đề cần giải quyết. Các nhà quản trị cần phải hoạch định một chính sách dự trữ tiền mặt hợp lý góp phần duy trì và hơn nữa là làm tăng giá trị công ty.

Theo nghiên cứu của A. Dittmar và các cộng sự (2003) thì các nhà quản trị doanh nghiệp thường có xu hướng thích nắm giữ tiền mặt nhiều hơn vì việc sử dụng tiền mặt dư thừa của công ty cho lợi ích cá nhân sẽ ít tốn kém chi phí hơn so với việc chuyển đổi các loại hình tài sản khác vào phục vụ những lợi ích cá nhân (Myers và Rajan, 1998; Papaionannou và các cộng sự,1992). Trong khi đó, quan điểm của các cổ đông nói chung về việc có cho phép doanh nghiệp thực hiện chính sách dự trữ nhiều tiền mặt hay không ngoài nhân tố quyết định như việc dựa vào các cơ hội đầu tư tiềm năng mà doanh nghiệp có thể có được thì tính hiệu quả của việc quản trị công ty đại chúng của doanh nghiệp cũng là một trong số những nhân tố quan trọng. Vì như ta đã biết luôn luôn có sự tồn tại của chi phí đại diện trong mối quan hệ giữa cổ đông và những 123doc 2 người trực tiếp quản lý điều hành doanh nghiệp.

Và chi phí đại diện của dòng tiền tự do hầu như sẽ có khuynh hướng phát sinh thêm trong các doanh nghiệp đang có tình hình kinh doanh khả quan và có khả năng tạo ra thêm lợi nhuận nhưng không có nhiều những cơ hội đầu tư sinh lợi; nắm giữ quá nhiều tiền mặt trong trường hợp này có thể khiến các nhà quản trị doanh nghiệp đầu tư quá mức cần thiết và gây tổn hại đến lợi ích của các cổ đông (A. Dittmar và các cộng sự, 2003; Easterbrook, 1984; Jesen, 1986). Vậy làm thế nào để giảm thiểu chi phí đại diện? Để giảm thiểu chi phí đại diện các doanh nghiệp cần có một cơ chế quản trị công ty đại chúng hiệu quả. Một khi doanh nghiệp có cơ chế quản trị công ty đại chúng hiệu quả giúp giảm thiểu được chi phí đại diện, các cổ đông sẽ bớt đi nỗi lo sợ rằng khi các nhà quản trị nắm giữ quá nhiều tiền mặt sẽ dễ sa vào vấn đề đầu tư dàn trãi, chi tiêu bừa bãi gây thất thoát tài sản của doanh nghiệp và sẽ cảm thấy yên tâm hơn với chính sách dự trữ nhiều tiền mặt của doanh nghiệp.

Từ đó, các nhà quản lý sẽ dễ dàng đưa ra chính sách dự trữ nhiều tiền mặt phục vụ cho các khoản đầu tư nhằm tăng lợi nhuận trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp mà không vấp phải sự phản đối từ phía các cổ đông. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu: Trọng tâm của đề tài này là nghiên cứu liệu hiệu quả hoạt động quản trị công ty đại chúng có thực sự tác động đến chính sách dự trữ tiền mặt của các công ty cổ phần tại Việt Nam hay không? 1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu này được thực hiện bằng cách phân tích hồi quy dữ liệu thu thập từ các bảng báo cáo tài chính của các doanh nghiệp trong mẫu gồm các công ty cổ phần được niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành Phố Hồ Chí Minh (HOSE) trong giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2012. 123doc 3 CHƯƠNG 2.

CƠ SỞ LÝ THUYẾT: Quản trị công ty đại chúng tốt là một nhân tố quan trọng góp phần giúp cho các nhà đầu tư yên tâm tin tưởng vào khả năng sinh lợi của doanh nghiệp, góp phần nâng cao giá trị của doanh nghiệp. Quản trị công ty đại chúng được định nghĩa là một tập hợp các tiến trình, tập quán, chính sách, pháp luật và các thể chế có ảnh hưởng đến việc chỉ đạo và kiểm soát doanh nghiệp (Rouf, 2011). Theo Kajola (2008), việc kinh doanh của doanh nghiệp được quản lý dưới sự chỉ đạo của Hội đồng quản trị những người sẽ ủy quyền cho các CEO và các cấp quản lý khác trực tiếp quản lý công việc kinh doanh hàng ngày của doanh nghiệp. Các giám đốc với kinh nghiệm dồi dào của mình sẽ chỉ đạo công việc kinh doanh của doanh nghiệp với một sự nhất quán cao, tận tâm với doanh nghiệp, các kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp và giá trị dài hạn của các cổ đông.

Đó chính là cơ sở để các cổ đông, các nhà đầu tư tin rằng một cơ chế quản trị công ty đại chúng hiệu quả sẽ có thể bảo vệ được lợi ích của cổ đông, góp phần giảm thiểu chi phí đại diện khiến cho họ có lòng tin rằng ban giám đốc điều hành doanh nghiệp có đủ khả năng điều hành công ty hiệu quả mang lại giá trị gia tăng cho doanh nghiệp và nhờ vậy các cổ đông sẽ dễ dàng chấp nhận các chính sách dự trữ tiền mặt cao của các nhà quản lý. Lý thuyết cho rằng khoản tiền mặt dự trữ của doanh nghiệp sẽ cho phép các nhà quản lý linh động hơn trong việc ra quyết định đầu tư, tuy nhiên lượng tiền mặt dự trữ sẽ được các cổ đông bên ngoài đánh giá theo hai hướng sau: (1) Liệu dự trữ tiền mặt ít có làm hạn chế khả năng thực hiện các dự án đầu tư mang lại NPV dương của các nhà quản trị có tầm nhìn tốt (Myers, 1984; Myers và Majluf, 1984). Một số quan điểm về mối quan hệ giữa quản trị công ty đại chúng và chính sách dự trữ tiền mặt của các doanh nghiệp như sau:  Chi phí đại diện của dòng tiền tự do có nhiều khả năng phát sinh trong các công ty đang có lợi nhuận nhưng có cơ hội đầu tư hạn chế - một tình huống trong đó nắm giữ tiền mặt dư thừa có thể khiến các nhà quản lý đầu tư vượt mức và do đó làm tổn hại đến lợi ích của cổ đông (A. Dittmar và cộng sự, 2003; Easterbrook, 1984).

 Lý thuyết chi phí đại diện cho thấy nhà quản lý cố hữu muốn giữ tiền mặt hơn là chia cổ tức cho các cổ đông, và nắm giữ tiền mặt cao có thể dẫn đến các vấn đề về đại diện (chi phí đại diện) của dòng tiền tự do (Dittmar và cộng sự, 2003;. Jensen (1986) cho rằng những mâu thuẫn về lợi ích giữa cổ đông và các nhà quản trị (chi phí đại diện) sẽ có thể gia tăng nếu doanh nghiệp dự trữ quá nhiều tiền mặt. Jensen (1986) và Stulz (1990) phát triển giả thuyết dòng tiền tự do, dự đoán rằng cổ đông sẽ hạn chế quyền tiếp cận của người quản lý đến dòng tiền tự do với mục đích làm dịu bớt những xung đột về chi phí đại diện.  Một doanh nghiệp có nhiều cơ hội đầu tư tăng trưởng nên dự trữ nhiều tiền mặt nếu không muốn phải từ bỏ các cơ hội đầu tư mang lại giá trị cao cho doanh nghiệp (A.

Tuy nhiên, những doanh nghiệp có nhiều cơ hội đầu tư sinh lợi nói trên lại thường phải đối mặt với nguy cơ kiệt quệ tài chính cao hơn các doanh nghiệp khác (Haris và Raviv, 1991; Shleifer và Vishny, 1993).  Faleye (2004) chỉ ra rằng xung đột đại diện gia tăng khi các doanh nghiệp dự trữ quá nhiều tiền mặt và khi đó các nhà quản trị doanh nghiệp thường bị 123doc 5 mất việc khi những cuộc xung đột như thế xuất hiện.  Chính sách dự trữ tiền mặt là những quyết định dựa trên ý chí của các nhà quản lý, mức độ dự trữ tiền mặt làm gia tăng lo ngại về chi phí đại diện của dòng tiền khi các nhà quản lý thực hiện những quyết định trong thẩm quyền của họ không vì lợi ích tốt nhất cho doanh nghiệp, nhất là trong các doanh nghiệp mà các chủ sở hữu có ít quyền quản lý.  Myers và Rajan (1998) cho rằng các nhà quản lý điều hành doanh nghiệp có thể tranh thủ được nhiều lợi ích cho bản thân hơn từ các loại tài sản có thanh khoản cao.

Mahrt-Smith (2007) cho rằng một doanh nghiệp có cơ chế quản trị công ty đại chúng yếu kém dự trữ càng nhiều tiền mặt thì có hiệu quả hoạt động sẽ thấp hơn. Lins (2007) cho rằng khi quyền lợi của các cổ đông bên ngoài càng ít được bảo vệ thì các doanh nghiệp có hiệu quả quản trị thông tin đại chúng kém có xu hướng nắm giữ tiền mặt nhiều hơn. Sau đó, Harford và các cộng sự (2007) thì cho rằng các doanh nghiệp có hệ thống quản trị kém được kỳ vọng sẽ có chính sách dự trữ ít tiền mặt, thực tế lại dự trữ khá nhiều tiền mặt và chi tiêu khá nhanh chóng cho các quyết định thôn tính. Một số nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa quản trị công ty đại chúng và chính sách dự trữ tiền mặt của các doanh nghiệp như sau: 123doc 6  Bằng chứng từ các nghiên cứu ở nhiều nước khác nhau cho thấy rằng với quyền lợi cổ đông càng cao thì nguồn dự trữ tiền mặt càng thấp (A.

Dittmar và các cộng sự, 2003; I. Lins, 2007; Pinkowitz, Stulz, và Williamson, 2004).  Kim và các cộng sự (1998) nghiên cứu chính sách dự trữ tiền mặt của các doanh nghiệp tại Mỹ cho thấy các doanh nghiệp dự trữ nhiều tiền mặt sẽ đối mặt với chi phí tài chính gia tăng, thu nhập bất ổn hơn và những doanh nghiệp có ROA thấp hơn thường nắm giữ các tài sản có tính thanh khoản cao hơn.