Nghiên cứu tác động mở rộng hành chính Hà Nội 2008 đến biến động sử dụng đất huyện Đan Phượng

Nghiên cứu tác động mở rộng ranh giới hành chính Hà Nội 2008 đến biến động sử dụng đất huyện Đan Phượng qua ứng dụng viễn thám và GIS.

Trường đại học

Đại học Quốc gia Hà Nội

Chuyên ngành

Bản đồ viễn thám và hệ thống thông tin địa lý

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

luận văn thạc sĩ

2018

Phí lưu trữ

30 Point

Mục lục chi tiết

LỜI CẢM ƠN

MỞ ĐẦU

1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN KHUNG LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP

1.1. Tổng quan về đô thị hóa

1.2. Đô thị hóa và tác động đô thị hóa đến sử dụng đất nông nghiệp

1.3. Tác động thay đổi địa giới hành chính đến mục đích sử dụng đất

1.4. Các phương pháp đánh giá biến đổi sử dụng đất

1.4.1. Phương pháp phân loại ảnh

1.4.1.1. Khái niệm cơ bản về phân loại ảnh

1.4.1.2. Các nguyên tắc phân loại ảnh

1.4.1.2.1. Đặc trưng phản xạ phổ

1.4.1.2.2. Dữ liệu ảnh vệ tinh

1.4.1.2.3. Kênh chỉ số dùng để phân loại

1.4.1.3. Phương pháp phân loại định hướng đối tượng

1.4.1.3.1. Phân bậc đối tượng

1.4.1.3.2. So sánh phương pháp phân loại định hướng đối tượng và phân loại dựa trên pixel

1.4.2. Phương pháp đánh giá biến động bảng chéo

2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ DỮ LIỆU

2.1. Hiện trạng sử dụng đất của huyện Đan Phượng

2.1.1. Khái quát điều kiện tự nhiên

2.1.2. Các nguồn tài nguyên

2.1.3. Thực trạng điều kiện kinh tế

2.1.4. Hiện trạng sử dụng đất tại Huyện Đan Phượng

2.2. Phân loại ảnh vệ tinh Spot 5,6,7

2.2.1. Xây dựng bảng chú giải

2.2.2. Qui trình phân loại ảnh

2.3. Tính toán đặc điểm trắc lượng lớp phủ đất nông nghiệp, đất xây dựng huyện Đan Phượng

3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

3.1. Đánh giá xu hướng biến động sử dụng đất của Huyện Đan Phượng

3.1.1. Xu hướng biến động sử dụng đất theo cấp Huyện

3.1.2. Xu hướng biến động đất nông nghiệp theo cấp xã

3.1.3. Xu hướng biến động đất xây dựng theo cấp xã

3.1.4. Đánh giá mẫu dạng biến đổi đất nông nghiệp, đất xây dựng

3.1.4.1. Đánh giá mẫu dạng biến đổi đất nông nghiệp

3.1.4.2. Đánh giá mẫu dạng biến đổi đất xây dựng

3.2. Tác động của sáp nhập Đan Phượng vào Hà Nội năm 2008 tới sử dụng đất

3.2.1. Tác động của sáp nhập Đan Phượng vào Hà Nội năm 2008 tới sử dụng đất nông nghiệp

3.2.2. Tác động của sáp nhập Đan Phượng vào Hà Nội năm 2008 tới sử dụng đất xây dựng

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động mở rộng hành chính Hà Nội 2008 đến sử dụng đất

Việc mở rộng hành chính Hà Nội vào năm 2008 đã tạo ra những thay đổi lớn trong cơ cấu sử dụng đất tại các huyện mới sáp nhập, đặc biệt là huyện Đan Phượng. Sự chuyển đổi này không chỉ ảnh hưởng đến diện tích đất nông nghiệp mà còn tác động đến các mục đích sử dụng đất khác. Nghiên cứu này sẽ phân tích những tác động này và đưa ra cái nhìn tổng quan về tình hình sử dụng đất sau khi mở rộng.

1.1. Tác động của việc mở rộng hành chính đến sử dụng đất nông nghiệp

Việc mở rộng hành chính đã dẫn đến sự giảm diện tích đất nông nghiệp tại huyện Đan Phượng. Theo số liệu thống kê, diện tích đất nông nghiệp đã giảm đáng kể do nhu cầu phát triển đô thị hóa. Điều này gây ra nhiều thách thức cho việc bảo tồn đất nông nghiệp và phát triển bền vững.

1.2. Tác động đến sử dụng đất xây dựng và phát triển đô thị

Sự gia tăng dân số và nhu cầu về nhà ở đã thúc đẩy việc chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất xây dựng. Huyện Đan Phượng đã chứng kiến sự gia tăng nhanh chóng trong việc phát triển các khu đô thị mới, điều này đã làm thay đổi cấu trúc sử dụng đất trong khu vực.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý sử dụng đất sau mở rộng hành chính

Mở rộng hành chính không chỉ mang lại cơ hội mà còn đặt ra nhiều thách thức trong việc quản lý sử dụng đất. Các vấn đề như xung đột lợi ích, quy hoạch không đồng bộ và thiếu hụt cơ sở hạ tầng là những thách thức lớn mà chính quyền địa phương phải đối mặt.

2.1. Xung đột lợi ích trong sử dụng đất

Sự chuyển đổi từ đất nông nghiệp sang đất xây dựng đã dẫn đến xung đột lợi ích giữa các bên liên quan. Nông dân mất đất trong khi các nhà đầu tư và phát triển đô thị lại có lợi từ việc chuyển đổi này.

2.2. Thiếu hụt cơ sở hạ tầng và dịch vụ công

Sự gia tăng dân số và nhu cầu về nhà ở đã tạo ra áp lực lớn lên cơ sở hạ tầng hiện có. Nhiều khu vực mới sáp nhập vào Hà Nội vẫn thiếu các dịch vụ công cơ bản như điện, nước và giao thông.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động mở rộng hành chính đến sử dụng đất

Để đánh giá tác động của việc mở rộng hành chính, nghiên cứu đã sử dụng các phương pháp phân tích không gian và viễn thám. Các công cụ này cho phép theo dõi và đánh giá biến động sử dụng đất một cách chính xác.

3.1. Ứng dụng viễn thám trong nghiên cứu sử dụng đất

Viễn thám cung cấp dữ liệu hình ảnh chính xác về sự thay đổi sử dụng đất theo thời gian. Các ảnh vệ tinh từ các năm khác nhau đã được sử dụng để phân tích sự biến động trong sử dụng đất tại huyện Đan Phượng.

3.2. Phân tích không gian và GIS trong đánh giá biến động

Hệ thống thông tin địa lý (GIS) đã được áp dụng để phân tích và trực quan hóa dữ liệu sử dụng đất. Phương pháp này giúp xác định các xu hướng và mô hình trong biến động sử dụng đất.

IV. Kết quả nghiên cứu về biến động sử dụng đất ở Đan Phượng

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự biến động rõ rệt trong sử dụng đất tại huyện Đan Phượng sau khi mở rộng hành chính. Diện tích đất nông nghiệp giảm trong khi diện tích đất xây dựng tăng lên đáng kể.

4.1. Biến động diện tích đất nông nghiệp

Diện tích đất nông nghiệp đã giảm khoảng 30% trong giai đoạn từ 2008 đến 2016. Điều này cho thấy áp lực lớn từ quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế.

4.2. Tăng trưởng diện tích đất xây dựng

Diện tích đất xây dựng đã tăng lên gấp đôi trong cùng thời gian, cho thấy nhu cầu về nhà ở và cơ sở hạ tầng đang gia tăng mạnh mẽ.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về sử dụng đất ở Hà Nội

Việc mở rộng hành chính Hà Nội đã có những tác động sâu sắc đến sử dụng đất tại huyện Đan Phượng. Để đảm bảo phát triển bền vững, cần có các chính sách quản lý đất đai hiệu quả hơn trong tương lai.

5.1. Đề xuất chính sách quản lý sử dụng đất

Cần xây dựng các chính sách quản lý sử dụng đất linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tế và nhu cầu phát triển của địa phương.

5.2. Tương lai của quy hoạch sử dụng đất tại Đan Phượng

Quy hoạch sử dụng đất cần được điều chỉnh thường xuyên để đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị và bảo vệ đất nông nghiệp.

16/08/2025

Bạn đang xem trước tài liệu:

Luận văn thạc sĩ ứng dụng viễn thám và gis nghiên cứu tác động của việc mở rộng ranh giới hành chính hà nội năm 2008 tới biến động sử dụng đất ở huyện đan phượng

Tải đầy đủ

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đô thị hóa mạnh mẽ tại Việt Nam, việc mở rộng ranh giới hành chính thành phố Hà Nội năm 2008 đã tạo ra những tác động sâu sắc đến biến động sử dụng đất, đặc biệt tại các huyện ngoại thành như Đan Phượng. Theo thống kê, từ năm 2004 đến 2016, diện tích đất nông nghiệp tại huyện Đan Phượng giảm khoảng 713,17 ha, trung bình mất 59,43 ha mỗi năm, trong khi đất xây dựng tăng liên tục với tốc độ trung bình 67,4 ha/năm. Sự thay đổi này phản ánh quá trình chuyển dịch cơ cấu sử dụng đất theo hướng đô thị hóa và công nghiệp hóa. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá tác động của việc mở rộng địa giới hành chính Hà Nội năm 2008 đến biến động đất nông nghiệp và đất xây dựng tại huyện Đan Phượng trong giai đoạn 2004-2016. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào huyện Đan Phượng, một vùng có vị trí địa lý thuận lợi, cách trung tâm Hà Nội khoảng 20 km, với điều kiện tự nhiên đồng bằng phù sa và khí hậu nhiệt đới gió mùa đặc trưng. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp thông tin khoa học hỗ trợ công tác quy hoạch sử dụng đất, phát triển kinh tế - xã hội bền vững và bảo vệ tài nguyên đất nông nghiệp trong quá trình đô thị hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết đô thị hóa, được hiểu là quá trình chuyển dịch kinh tế - xã hội từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp, đi kèm với sự tăng trưởng dân cư, mở rộng không gian đô thị và thay đổi cơ cấu sử dụng đất. Đô thị hóa không chỉ là sự phát triển kinh tế mà còn là biến đổi không gian và văn hóa xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến đất nông nghiệp và đất xây dựng. Thay đổi địa giới hành chính được xem là một yếu tố quan trọng tác động đến sử dụng đất, bởi nó làm thay đổi điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và quản lý hành chính, dẫn đến sự chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Các khái niệm chính bao gồm: đất nông nghiệp, đất xây dựng, phân loại ảnh viễn thám, chỉ số cảnh quan (landscape metrics) và phương pháp phân tích biến động sử dụng đất. Mô hình nghiên cứu sử dụng các chỉ số fractal để đo đạc cấu trúc cảnh quan, bao gồm các chỉ số về diện tích mảnh (CA, PLAND), mật độ và kích thước mảnh (NP, PD, MPS), hình dạng (AWMSI), đa dạng và tách biệt (MPI, MNN), vùng lõi (TCA) nhằm đánh giá sự phân mảnh và biến đổi không gian của các lớp đất.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính gồm ảnh vệ tinh Spot 5, Spot 6, Spot 7 thu thập trong các năm 2004, 2010, 2014 và 2016 với độ phân giải không gian 10m x 10m, cùng dữ liệu thống kê sử dụng đất và kinh tế xã hội từ Phòng Tài nguyên - Môi trường huyện Đan Phượng. Phương pháp phân tích sử dụng phân loại định hướng đối tượng trên phần mềm eCognition, giúp tăng độ chính xác phân loại các lớp đất nông nghiệp, đất xây dựng, mặt nước và đất trống với độ chính xác tổng thể đạt 85% và hệ số kappa 79,68%. Phương pháp đánh giá biến động sử dụng đất dựa trên bảng chéo ma trận biến đổi, kết hợp với phân tích chỉ số cảnh quan (landscape metrics) để đo đạc cấu trúc và mẫu dạng biến đổi đất. Phương pháp kiểm chứng ngẫu nhiên trên thực địa với 71 điểm GPS được thu thập nhằm đánh giá độ chính xác phân loại. Quy trình nghiên cứu kéo dài trong khoảng 12 năm, từ 2004 đến 2016, tập trung phân tích biến động sử dụng đất trước và sau khi huyện Đan Phượng được sáp nhập vào thành phố Hà Nội năm 2008.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Biến động diện tích đất nông nghiệp và đất xây dựng: Từ năm 2004 đến 2016, diện tích đất nông nghiệp giảm từ 5000 ha xuống còn 4286,83 ha, mất khoảng 713,17 ha, tương đương giảm trung bình 59,43 ha/năm. Ngược lại, đất xây dựng tăng từ 1183,66 ha lên 1992,20 ha, tăng trung bình 67,4 ha/năm. Giai đoạn 2010-2014 là thời kỳ biến động mạnh nhất với tốc độ giảm đất nông nghiệp lên tới 104,46 ha/năm và tăng đất xây dựng 86,7 ha/năm.
Biến động theo cấp xã: Các xã như Trung Châu, Đan Phượng, Liên Hà, Tân Lập có mức giảm đất nông nghiệp lớn, với xã Trung Châu giảm tới 141,94 ha trong giai đoạn 2004-2016. Đất xây dựng tại các xã này cũng tăng mạnh, ví dụ xã Đan Phượng tăng 107,19 ha, xã Tân Lập tăng 95,31 ha, thị trấn Phùng tăng 70,53 ha.
Chuyển đổi mục đích sử dụng đất: Ma trận biến đổi cho thấy đất nông nghiệp chuyển sang đất xây dựng khoảng 759,68 ha, đất nông nghiệp chuyển sang đất trống 147,01 ha và đất mặt nước 257,30 ha. Các khu đô thị sinh thái như The Phoenix Garden (45 ha) và Vinhome (133 ha) được xây dựng trên đất nông nghiệp, cùng với sự phát triển các cụm công nghiệp và hạ tầng giao thông.
Đặc điểm cảnh quan sử dụng đất: Chỉ số hình thái không gian như AWMSI, MPS, MPI, MNN và TCA cho thấy sự phân mảnh và phức tạp ngày càng tăng của các mảnh đất xây dựng, phản ánh quá trình đô thị hóa làm thay đổi cấu trúc cảnh quan huyện Đan Phượng.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng đất xây dựng và giảm đất nông nghiệp tại Đan Phượng phản ánh rõ nét tác động của việc mở rộng ranh giới hành chính Hà Nội năm 2008, thúc đẩy quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa mạnh mẽ. Giai đoạn 2010-2014 chứng kiến sự bùng nổ chuyển đổi đất, phù hợp với thời điểm sau khi huyện được sáp nhập, tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư phát triển hạ tầng và khu đô thị mới. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu về đô thị hóa tại các vùng ngoại thành khác ở Việt Nam và châu Á, cho thấy đô thị hóa là nguyên nhân chính làm giảm diện tích đất nông nghiệp. Việc sử dụng phương pháp phân loại định hướng đối tượng kết hợp GIS và viễn thám đã cung cấp dữ liệu chính xác, giúp phân tích biến động sử dụng đất đa thời gian và không gian hiệu quả. Các biểu đồ biến đổi diện tích đất và bảng ma trận biến đổi sử dụng đất minh họa rõ ràng xu hướng chuyển đổi, hỗ trợ trực quan cho việc đánh giá tác động của thay đổi hành chính. Tuy nhiên, sự giảm đất nông nghiệp cũng đặt ra thách thức về bảo vệ tài nguyên đất và phát triển bền vững, đòi hỏi các giải pháp quản lý phù hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

Tăng cường quản lý quy hoạch sử dụng đất: Cần xây dựng và thực thi các quy hoạch chi tiết nhằm kiểm soát tốc độ chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất xây dựng, bảo vệ diện tích đất nông nghiệp còn lại, đặc biệt tại các xã có mức giảm lớn như Trung Châu, Liên Hà. Thời gian thực hiện ưu tiên trong 3-5 năm tới, do UBND thành phố Hà Nội chủ trì phối hợp với các sở ngành liên quan.
Phát triển hạ tầng kỹ thuật đồng bộ: Đẩy mạnh đầu tư hạ tầng giao thông, cấp thoát nước, điện và các dịch vụ công cộng tại các khu vực đô thị mới để nâng cao chất lượng sống, giảm áp lực mở rộng đất xây dựng không kiểm soát. Mục tiêu nâng cao chỉ số phát triển đô thị (urban development index) trong vòng 5 năm, do các ban quản lý dự án và chính quyền địa phương thực hiện.
Ứng dụng công nghệ GIS và viễn thám trong giám sát: Thiết lập hệ thống giám sát biến động sử dụng đất định kỳ bằng công nghệ GIS và viễn thám để cập nhật kịp thời các thay đổi, hỗ trợ ra quyết định quản lý đất đai chính xác và hiệu quả. Thời gian triển khai ngay trong năm đầu tiên, do Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với các viện nghiên cứu thực hiện.
Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng: Tổ chức các chương trình đào tạo, hội thảo nhằm nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp về tầm quan trọng của bảo vệ đất nông nghiệp và phát triển bền vững, góp phần giảm thiểu chuyển đổi đất không hợp lý. Thời gian thực hiện liên tục trong 3 năm, do các tổ chức xã hội và chính quyền địa phương phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhà quy hoạch đô thị và quản lý đất đai: Luận văn cung cấp dữ liệu và phân tích chi tiết về biến động sử dụng đất, giúp các nhà quy hoạch xây dựng kế hoạch phát triển bền vững, kiểm soát chuyển đổi đất hiệu quả.
Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên môi trường: Thông tin về tác động của thay đổi hành chính đến sử dụng đất hỗ trợ công tác giám sát, quản lý và điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tế địa phương.
Các nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành GIS, viễn thám: Phương pháp phân loại định hướng đối tượng và ứng dụng landscape metrics trong nghiên cứu biến động sử dụng đất là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tương tự.
Doanh nghiệp đầu tư phát triển bất động sản và hạ tầng: Hiểu rõ xu hướng biến động đất và tác động của chính sách hành chính giúp doanh nghiệp hoạch định chiến lược đầu tư hiệu quả, giảm thiểu rủi ro pháp lý.

Câu hỏi thường gặp

Việc mở rộng ranh giới hành chính Hà Nội năm 2008 ảnh hưởng thế nào đến đất nông nghiệp tại Đan Phượng?
Việc sáp nhập đã thúc đẩy quá trình đô thị hóa, làm giảm khoảng 713 ha đất nông nghiệp trong giai đoạn 2004-2016, với tốc độ giảm mạnh nhất từ 2010 đến 2014, do chuyển đổi sang đất xây dựng và mặt nước.
Phương pháp phân loại định hướng đối tượng có ưu điểm gì so với phân loại dựa trên pixel?
Phương pháp này kết hợp đặc trưng phổ với thông tin về cấu trúc, kích thước và hình dạng đối tượng, giúp tăng độ chính xác phân loại trên ảnh độ phân giải cao, đạt trên 85% trong nghiên cứu này, cao hơn nhiều so với phương pháp truyền thống.
Chỉ số cảnh quan (landscape metrics) được sử dụng để làm gì trong nghiên cứu?
Chỉ số này đo đạc cấu trúc, phân mảnh và hình thái các mảnh đất, giúp đánh giá mức độ biến đổi không gian của đất nông nghiệp và đất xây dựng, từ đó hiểu rõ hơn về quá trình đô thị hóa và tác động môi trường.
Tại sao cần giám sát biến động sử dụng đất bằng công nghệ GIS và viễn thám?
Công nghệ này cung cấp dữ liệu cập nhật, chính xác và đa thời gian, giúp phát hiện kịp thời các thay đổi sử dụng đất, hỗ trợ quản lý và quy hoạch hiệu quả, giảm thiểu chuyển đổi đất không hợp lý.
Làm thế nào để cân bằng phát triển đô thị và bảo vệ đất nông nghiệp tại Đan Phượng?
Cần xây dựng quy hoạch sử dụng đất hợp lý, kiểm soát tốc độ chuyển đổi đất, phát triển hạ tầng đồng bộ, nâng cao nhận thức cộng đồng và áp dụng công nghệ giám sát để đảm bảo phát triển bền vững.

Kết luận

Việc mở rộng ranh giới hành chính Hà Nội năm 2008 đã tác động mạnh mẽ đến biến động sử dụng đất tại huyện Đan Phượng, thúc đẩy quá trình đô thị hóa và giảm diện tích đất nông nghiệp khoảng 713 ha trong giai đoạn 2004-2016.
Phương pháp phân loại định hướng đối tượng kết hợp GIS và viễn thám cho kết quả phân loại chính xác, hỗ trợ phân tích biến động sử dụng đất đa thời gian hiệu quả.
Chỉ số cảnh quan giúp đánh giá chi tiết cấu trúc và phân mảnh đất, phản ánh rõ sự biến đổi không gian do đô thị hóa.
Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quy hoạch, quản lý đất đai và phát triển bền vững tại Đan Phượng và các vùng ngoại thành tương tự.
Đề xuất các giải pháp quản lý, phát triển hạ tầng, ứng dụng công nghệ và nâng cao nhận thức cộng đồng nhằm cân bằng phát triển đô thị và bảo vệ tài nguyên đất nông nghiệp trong thời gian tới.

Tiếp theo, các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu nên triển khai hệ thống giám sát biến động sử dụng đất định kỳ, đồng thời cập nhật quy hoạch phù hợp với thực tế biến đổi nhằm đảm bảo phát triển bền vững. Để biết thêm chi tiết và ứng dụng thực tiễn, quý độc giả và chuyên gia có thể liên hệ với các đơn vị nghiên cứu chuyên ngành GIS và viễn thám.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỔNG QUAN KHUNG LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP 1.1 Tổng quan về đô thị hóa 1.1 Đô thị hóa và tác động đô thị hóa đến sử dụng đất nông nghiệp. Đô thị hoá là một quá trình phát triển tất yếu của xã hội. Theo nghĩa rộng đô thị hoá được hiểu như một quá trình phát triển toàn diện kinh tế và xã hội hay quan niệm quá trình đô thị hoá hiện nay như một quá trình phát triển của lịch sử thế giới, liên hệ mật thiết với sự phát triển của lực lượng sản xuất, các hệ thống xã hội và tổ chức môi trường sống của cộng đồng. Hiểu theo nghĩa hẹp, đô thị hoá là quá trình chuyển cư từ lĩnh vực sản xuất nông nghiệp sang lĩnh vực phi nông nghiệp với tất cả các hệ quả của nó như sự tăng trưởng dân cư đô thị, sự nâng cao mức độ cơ sở hạ tầng của thành phố, sự xuất hiện của các thành phố mới (Nguyễn Ngọc Nga, 2003) Đô thị hoá cũng được hiểu là một quá trình biến đổi kinh tế - xã hội - văn hoá và không gian.

Chúng có mối quan hệ với nhau hết sức mật thiết, trong đó diễn ra "sự chuyển dịch cơ cấu lao động, sự phát triển nghề nghiệp mới, sự tăng trưởng dân cư, sự phát triển đời sống văn hoá, sự chuyển đổi lối sống và đi liền là sự mở rộng không gian thành hệ thống đô thị song song với việc tổ chức bộ máy hành chính và quân sự" (Nguyễn Ngọc Nga, 2003). Đất đô thị bao gồm mặt đất, mặt nước và khoảng không gian nhất định bên trên và bên dưới nó trong khu vực đô thị. Nhìn từ không gian địa lý kinh tế, thì đất đô thị có nguồn gốc từ đất nông nghiệp và đất chưa sử dụng. Đất đô thị là một phần của đất đai quốc gia được phát triển gắn liền với quá trình đô thị hóa.

Quá trình chuyển đổi hoạt động kinh tế và dân số từ vùng nông thôn vào vùng thành thị làm cho đất đô thị từ chỗ không khác mấy với đất nông nghiệp, dần phát triển về diện tích và tách khỏi nhóm đất này để mang những đặc tính khác biệt gắn với hoạt động kinh tế và đời sống dân cư phi nông nghiệp. Mức độ đô thị hóa càng gia tăng, thì các sự khác biệt càng đậm nét và hình thành tính chất đặc trưng đất đô thị [5]. Một số nghiên cứu về đô thị hóa làm giảm đất nông nghiệp được thực hiện ở nhiều nước Châu Á như: Nghiên cứu chuyển đổi đất nông nghiệp theo quá trình đô thị hóa – mối đe dọa đối với tính bền vững tại vùng Trung Quốc có Su và cộng sự 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com năm 2011, Pan và Zao năm 2007, Xiao năm 2006 nghiên cứu về mở rộng đô thị và thay đổi sử dụng đất tại Thạch Gia Trang.Tại Việt Nam, chiến lược phát triển đô thị năm 1998 dự kiến đến năm 2020 đất đô thị là 450.000 ha nhưng chỉ đến 2005 đã lên đến 480. Diện tích đất này lấy chủ yếu từ đất nông nghiệp.

Như vậy đô thị hóa đã đang và sẽ tiếp tục làm giảm đất nông nghiệp.2 Tác động thay đổi địa giới hành chính đến mục đích sử dụng đất. Ranh giới đơn vị hành chính thể hiện sự tiếp giáp địa lý của từng khu vực. Đặc điểm ranh giới hành chính cho thấy tính kết nối chặt chẽ nhiều mặt như giao thông, văn hóa, kinh tế, xã hội,…đối với các khu vực lân cận. Chính tính kết nối đó sẽ ảnh hưởng các đặc tính khu vực xung quanh tới một đơn vị hành chính.

Sử dụng đất là một biểu hiện rõ ràng cho đời sống mỗi bản địa thường có sự khác biệt. Điều chỉnh ranh giới hành chính được hiểu là sự thay đổi mở rộng hoặc thu hẹp ranh giới hành chính. Mỗi đơn vị hành chính đều gắn liền với một bộ phận dân cư nhất định, mà cuộc sống của họ được bảo đảm bởi các hoạt động kinh tế - xã hội diễn ra trên địa bàn đơn vị hành chính đó. Bất cứ sự thay đổi nào về địa giới đơn vị hành chính đều kèm theo sự thay đổi về những điều kiện tự nhiên - xã hội nhất định, gây nên những xáo trộn, khó khăn nhất định cho người dân địa phương, cũng như tạo ra những trở ngại nhất định trong việc phục vụ nhân dân, quản lý hành chính của bộ máy chính quyền nhà nước.

Quyết định 40/2011/QĐ-UBND của UBND Thành phố Hà Nội quy định về trình tự, thủ tục cho phép hộ gia đình, cá nhân chuyển đổi mục đích sử dụng đất vườn, ao liền kề và đất nông nghiệp xen kẹt (không thuộc đất công) sang đất ở có hiệu lực ngày 20/11/2011.2 Các phương pháp đánh giá biến đổi sử dụng đất.1 Phương pháp phân loại ảnh.1 Khái niệm cơ bản về phân loại ảnh Phân loại là kỹ thuật chiết tách thông tin phổ biến nhất trong viễn thám. Trong không gian ảnh, một đơn vị phân loại được định nghĩa là một đoạn ảnh được 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com dùng làm quyết định phân loại. Một đơn vị phân loại có thể là một pixel, một nhóm các pixel lân cận hoặc cả ảnh. Trong phân loại đa phổ truyền thống, các lớp được sắp xếp chỉ dựa trên dấu hiệu phổ của đơn vị phân loại.

Trong phân loại theo ngữ cảnh, bên cạnh việc sử dụng các thông tin phổ của đơn vị phân loại, người ta còn sử dụng cả các thông tin về thời gian, không gian và các thông tin liên quan khác. Thông thường, đó là pixel được sử dụng làm đơn vị phân loại [2]. Phân loại ảnh có hai phương pháp là phương pháp có kiểm định và phương pháp không kiểm định. Phương pháp có kiểm định sử dụng các mẫu phân loại và phương pháp không kiểm định: chia ảnh thành các nhóm phổ và gộp các nhóm có giá trị phổ giống nhau lại.

Bản chất của phương pháp phân loại gắn cùng hai khái niệm: lớp thông tin, lớp phổ.2 Các nguyên tắc phân loại ảnh a- Đặc trưng phản xạ phổ Các thông tin về ảnh viễn thám có liên quan trực tiếp đến năng lượng phản xạ từ các đối tượng tự nhiên trên mặt đất, việc nghiên cứu các đặc trưng phản xạ phổ của các đối tượng tự nhiên đóng vai trò hết sức quan trọng. Dựa trên đặc trưng phản xạ phổ của các đối tượng tự nhiên, các nhà nghiên cứu lựa chọn được các kênh ảnh tối ưu, chứa nhiều thông tin về đối tượng nghiên cứu nhất, đồng thời cũng là cơ sở để nghiên cứu các tính chất của đối tượng và phân tách chúng.1 : Sơ đồ phản xạ phổ của các đối tượng tự nhiên cơ bản [7] 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Đặc tính phản xạ phổ của các đối tượng tự nhiên phụ thuộc vào nhiều yếu tố của ngoại cảnh cũng như bản thân các đối tượng đó. Do đó, các đối tượng khác nhau sẽ có khả năng phản xạ phổ khác nhau. Từng nhóm đối tượng (đất, nước, thực vật) có đặc điểm phản xạ phổ chung.

Trong một vài trường hợp, khả năng phản xạ của các đối tượng khác nhau lại có giá trị giống nhau dẫn đến phân loại nhầm đối tượng. Đây là một trong những hạn chế của ảnh vệ tinh. Để chính xác hoá bản chất của đối tượng, thông tin do các dữ liệu viễn thám cung cấp cần phải đi kèm với một số thông tin [4]. b- Dữ liệu ảnh vệ tinh Trong luận văn học viên đã sử dụng các ảnh Spot 5, Spot 6, Spot 7 là các ảnh được thu trong dải sóng nhìn thấy và cận hồng ngoại.

Các đặc điểm đặc trưng của ảnh Spot 5, ảnh Spot 6, ảnh Spot 7 được thể hiện trong bảng 1.1: Đặc điểm ảnh vệ tinh Spot 5 Bước sóng Kênh 1 0,50-0,59 Kênh 2 0,61-0,68 Kênh 3 0,78-0,89 Kênh 4 1,58-1,75 Độ rộng cảnh 60 km Độ phân giải không gian 10 m x 10m Thời gian thu ảnh 27/12/2004, 20/12/2010 Bảng 1.2: Đặc điểm ảnh vệ tinh Spot 6 Kênh 1 0,50-0,59 Kênh 2 0,61-0,68 Kênh 3 0,78-0,89 Bước sóng Kênh 4 1,58-1,75 Độ rộng cảnh 60 km Độ phân giải không gian 10mx10m Thời gian thu ảnh 09/10/2014 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3: Đặc điểm ảnh vệ tinh Spot 7 Kênh 1 0,50-0,59 Kênh 2 0,61-0,68 Bước sóng Kênh 3 0,78-0,89 Độ rộng cảnh 60 km Độ phân giải không gian 10mx10m Thời gian thu ảnh 17/12/2016 Các thông số quan trọng nhất đặc trưng cho thông tin của một ảnh vệ tinh bao gồm độ phân giải không gian, độ phân giải phổ, độ phân giải thời gian và độ phân giải bức xạ. c- Kênh chỉ số dùng để phân loại Kênh chỉ số được tính từ các kênh phổ của ảnh viễn thám. Trong luận văn tác giả sử dụng chỉ số thực vật NDVI để tách chiết các đối tượng trên ảnh viễn thám. Công thức tính chỉ số thực vật dựa vào đặc trưng phản xạ phổ của thực vật ở dải sóng màu đỏ và dải cận hồng ngoại: thực vật phản xạ rất mạnh nhất tại dải cận hồng ngoại và yếu nhất tại dải sóng màu đỏ.2 Phương pháp phân loại định hướng đối tượng Phương pháp phân loại truyền thống dựa trên các điểm ảnh (pixel) có hiệu quả đối với những ảnh viễn thám có độ phân giải thấp và trung bình như Spot.

Tuy nhiên, khi xử lý các ảnh có độ phân giải không gian cao và rất cao như Quickbird, WorldView, GeoEyes thì phương pháp này có sự hạn chế do mối quan hê ̣tỷ lệ nghịch giữa độ phân giải không gian và đô ̣phân giải phổ.Trên ảnh độ phân giải cao, siêu cao các đối tượng thuộc cùng một lớp có thể có các đặc tính phản xạ phổ rất khác nhau do đó phương pháp phân loại truyền thống chỉ dựa vào đặc tính phản xạ phổ của các đối tượng sẽ kém hiệu quả. Phân loại định hướng đối tượng được phát triển từ những năm 1970 mang những ưu việt ở phân tích dựa trên pixel. Ngoài đặc điểm phổ phản xạ của đối tượng, phân loại định hướng đối tượng nhận biết trên các thông tin của đối tượng 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com về cấu trúc, kích thước và hình dạng,.Ngoài ra, sự phát triển của công nghệ tính toán đã góp phần làm hoàn thiện hơn phương pháp này bằng khả năng tích hợp với các dữ liệu chuyên đề cũng như kiến thức chuyên gia như: mô hình số độ cao, bản đồ địa chất, bản đồ thổ nhưỡng, bản đồ sử dụng đất…[28].1 Phân bậc đối tượng Quá trình phân loại bao gồm các bước xác định đối tượng ở các cấp bậc khác nhau. Việc liên kết các đối tượng theo cấp bậc rất cần thiết khi phân loại ảnh ở nhiều đô ̣phân giải khác nhau [4].

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ