Tác động của giao dịch nhà đầu tư nước ngoài đến thị trường chứng khoán Việt Nam

Khám phá tác động của giao dịch nhà đầu tư nước ngoài đến thị trường chứng khoán Việt Nam và những biến động quan trọng trong ngành.

• Tác giả: Bùi Duy Chiến
• Người hướng dẫn: ThS. Trần Hoàng Minh
• Trường học: Học viện Chính sách và Phát triển
• Chuyên ngành: Tài chính Doanh nghiệp
• Đề tài: Tác Động Của Nhà Đầu Tư Nước Ngoài Đến Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHÀ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 1.1. Tổng quan về thị trường chứng khoán Việt Nam
• 1.2. Thị trường chứng khoán
• 1.3. Nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
• 1.3.1. Nhà đầu tư nước ngoài
• 1.3.2. Các văn bản quy định về giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài
• 1.4. Sự tham gia của các quỹ đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
• 1.4.1. Qũy đầu tư chỉ số và các quỹ đầu tư chỉ số nước ngoài hoạt động tại thị trường chứng khoán Việt Nam
• 1.4.1.1. Qũy đầu tư chỉ số
• 1.4.1.2. Một số quỹ ETF nước ngoài tại Việt Nam
• 1.5. Khung lý thuyết về phản ứng của giá và khối lượng giao dịch với thông báo thay đổi cổ phiếu trong danh mục quỹ đầu tư chỉ số
• 1.5.1. Phản ứng của giá và khối lượng giao dịch với thông tin thay đổi cổ phiếu trong danh mục quỹ
• 1.5.2. Các lý thuyết khác liên quan đến phản ứng của khối giao dịch với thông tin công bố
• 1.5.3. Các nghiên cứu trước về ảnh hưởng của thông báo thay đổi cổ phiếu trong danh mục quỹ đến giá và khối lượng cổ phiếu
• 1.5.4. Giả thiết nghiên cứu cho nhóm vấn đề thứ nhất
• 1.5.5. Thông tin hàm chứa trong khối lượng giao dịch
• 1.5.5.1. Lý thuyết liên quan
• 1.5.5.2. Giả thuyết nghiên cứu nhóm vấn đề thứ hai
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG GIAO DỊCH NHÀ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu
• 2.1.1. Tổng quan về phương pháp nghiên cứu
• 2.1.2. Thiết kế nghiên cứu theo phương pháp nghiên cứu sự kiện
• 2.1.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 2.2. Phản ứng của thị trường với thông tin thay đổi cổ phiếu trong danh mục quỹ
• 2.2.1. Phản ứng của giá và khối lượng giao dịch với thông báo thêm cổ phiếu và loại cổ phiếu khỏi danh mục quỹ FTSE
• 2.2.2. Ảnh hưởng lâu dài của thông tin thêm và loại cổ phiếu
• 2.2.3. Ảnh hưởng của thông tin giảm tỷ trọng cổ phiếu trong danh mục quỹ FTSE đến giá và khối lượng giao dịch
• 2.3. Thông tin hàm chứa trong khối lượng giao dịch bất thường của nhà đầu tư nước ngoài
• 2.3.1. Sự kiện giao dịch mua bất thường, giao dịch mua bất thường trong ngày mua ròng của NĐTNN
• 2.3.2. Sự kiện giao dịch bất thường, bán bất thường trong ngày bán ròng của NĐTNN
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐẦU TƯ TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 3.1. Bối cảnh phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam
• 3.1.1. Nền kinh tế Quốc tế
• 3.1.2. Nền kinh tế vĩ mô trong nước
• 3.2. Định hướng phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam
• 3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• 3.3.1. Đối với các nhà đầu tư
• 3.3.2. Đối với nhà làm chính sách
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của nhà đầu tư nước ngoài đến thị trường chứng khoán Việt Nam

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua nhiều biến động và phát triển mạnh mẽ trong những năm qua. Sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài (NĐTNN) đã đóng góp không nhỏ vào sự phát triển này. NĐTNN không chỉ mang lại nguồn vốn mà còn cả kinh nghiệm quản lý và công nghệ hiện đại. Điều này đã giúp cải thiện tính minh bạch và hiệu quả hoạt động của thị trường. Tuy nhiên, cũng cần xem xét những thách thức mà sự tham gia này mang lại.

1.1. Vai trò của nhà đầu tư nước ngoài trong thị trường chứng khoán

NĐTNN đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho các doanh nghiệp niêm yết. Họ không chỉ đầu tư vào cổ phiếu mà còn tham gia vào các quỹ đầu tư, từ đó tạo ra sự đa dạng cho thị trường. Sự hiện diện của NĐTNN cũng giúp nâng cao tính cạnh tranh và cải thiện chất lượng quản lý doanh nghiệp.

1.2. Lịch sử phát triển của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Sự tham gia của NĐTNN tại Việt Nam bắt đầu từ những năm 1990, khi chính phủ thực hiện chính sách Đổi mới. Kể từ đó, nhiều quy định đã được ban hành để thu hút NĐTNN, như nới lỏng tỷ lệ sở hữu cổ phần. Điều này đã tạo điều kiện thuận lợi cho NĐTNN tham gia vào thị trường chứng khoán Việt Nam.

II. Những thách thức mà nhà đầu tư nước ngoài gặp phải tại thị trường chứng khoán Việt Nam

Mặc dù NĐTNN mang lại nhiều lợi ích, nhưng họ cũng phải đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như rào cản pháp lý, sự thiếu minh bạch trong thông tin và biến động của thị trường có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của họ. Việc hiểu rõ những thách thức này là rất quan trọng để cải thiện môi trường đầu tư.

2.1. Rào cản pháp lý đối với nhà đầu tư nước ngoài

Các quy định pháp lý tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế đối với NĐTNN. Mặc dù đã có những cải cách, nhưng vẫn tồn tại nhiều quy định phức tạp và không đồng nhất, gây khó khăn cho NĐTNN trong việc tiếp cận thị trường.

2.2. Thiếu minh bạch trong thông tin thị trường

Một trong những vấn đề lớn nhất mà NĐTNN gặp phải là sự thiếu minh bạch trong thông tin. Điều này có thể dẫn đến những quyết định đầu tư sai lầm và làm giảm niềm tin của NĐTNN vào thị trường.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài

Để nâng cao hiệu quả đầu tư, NĐTNN cần áp dụng các phương pháp và chiến lược đầu tư hợp lý. Việc nghiên cứu kỹ lưỡng về thị trường và các doanh nghiệp niêm yết là rất quan trọng. Ngoài ra, việc hợp tác với các đối tác địa phương cũng có thể giúp NĐTNN hiểu rõ hơn về thị trường.

3.1. Nghiên cứu thị trường và doanh nghiệp

NĐTNN cần thực hiện các nghiên cứu sâu về thị trường chứng khoán Việt Nam, bao gồm các yếu tố kinh tế vĩ mô và tình hình hoạt động của các doanh nghiệp. Điều này giúp họ đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn.

3.2. Hợp tác với các đối tác địa phương

Việc hợp tác với các công ty chứng khoán và các chuyên gia địa phương có thể giúp NĐTNN nắm bắt thông tin nhanh chóng và chính xác hơn. Điều này không chỉ giúp họ giảm thiểu rủi ro mà còn tăng cường khả năng cạnh tranh.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu về nhà đầu tư nước ngoài

Nghiên cứu về tác động của NĐTNN đến thị trường chứng khoán Việt Nam đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn. Các doanh nghiệp có thể học hỏi từ những kinh nghiệm của NĐTNN để cải thiện hoạt động kinh doanh và quản lý. Đồng thời, các nhà làm chính sách cũng có thể dựa vào những kết quả nghiên cứu để điều chỉnh các quy định pháp lý.

4.1. Cải thiện hoạt động quản lý doanh nghiệp

Các doanh nghiệp niêm yết có thể áp dụng những phương pháp quản lý hiện đại mà NĐTNN mang lại. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra giá trị bền vững cho doanh nghiệp.

4.2. Điều chỉnh chính sách thu hút đầu tư

Các nhà làm chính sách cần xem xét và điều chỉnh các quy định pháp lý để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho NĐTNN. Việc này không chỉ giúp thu hút thêm vốn đầu tư mà còn nâng cao tính cạnh tranh của thị trường.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Tương lai của NĐTNN tại thị trường chứng khoán Việt Nam có nhiều triển vọng. Với những cải cách trong chính sách và sự phát triển của nền kinh tế, NĐTNN sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của thị trường. Tuy nhiên, cần phải có những biện pháp để giải quyết các thách thức hiện tại.

5.1. Triển vọng phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh mẽ. Sự tham gia của NĐTNN sẽ tiếp tục góp phần vào sự phát triển này, tạo ra nhiều cơ hội cho các nhà đầu tư.

5.2. Những biện pháp cần thực hiện để thu hút nhà đầu tư nước ngoài

Cần có những biện pháp cụ thể để cải thiện môi trường đầu tư, bao gồm việc nâng cao tính minh bạch và giảm thiểu rào cản pháp lý. Điều này sẽ giúp thu hút thêm NĐTNN và tạo ra sự phát triển bền vững cho thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu tiên có mặt là Vietnam Emerging Equity Fund được quản lý bởi PXP Vietnam AM, cuối năm 2016 quỹ này đang quản lý khoảng hơn 119 triệu USD giá trị tài sản ròng. Xuất hiện sau, vào năm 2006, JPMorgan Vietnam Opportunities Fund là quỹ mở thứ hai có mặt tại Việt Nam và giá trị vốn hóa khoảng 180 triệu USD vào cuối năm 2016. Sau đó, nhiều quỹ mở khác cũng có mặt như Vietnam Emerging Market Fund, Lion Global Vietnam Fund, Lumen Vietnam Fund, Vietnam Equity Fund, Tundra Vietnam, Forum One - VCG Partners Vietnam Fund. Tiếp theo sự xuất hiện của các quỹ đóng và quỹ mở tại Việt Nam là quỹ đầu tư chỉ số ETF (Exchange Traded Fund).

Quỹ đầu tư chỉ số nước ngoài xuất hiện sớm nhất tại thị trường Việt Nam là quỹ FTSE Vietnam ETF được thành lập năm 2008 và được quản lý bởi tổ chức tài chính Deutsche Bank AG. Sau đó, năm 2009, quỹ Market Vectors Vietnam ra đời và được quản lý bởi VanEck Global. Cuối năm 2011, quỹ đầu tư chỉ số thứ 3 được thành lập là MSCI Frontier Markets Index ETF. Tiếp sau đó là các quỹ đầu tư chỉ số IShares MSCI Frontier 100 Index Fund và một quỹ chờ xin được cấp phép từ UBCK Mỹ là IShares MSCI Vietnam Investable Market Index Fund ETF.

9 Phần tiếp theo của khóa luận, tác giả sẽ trình bày rõ hơn về quỹ đầu tư chỉ số và các quỹ đầu tư chỉ số nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam. Đây là một trong số hai đối tượng nghiên cứu chính của khóa luận.3 Qũy đầu tư chỉ số và các quỹ đầu tư chỉ số nước ngoài hoạt động tại thị trường chứng khoán Việt Nam 1.1 Qũy đầu tư chỉ số Theo định nghĩa của Ủy ban chứng khoán Mỹ, quỹ đầu tư chỉ số hay còn gọi là quỹ hoán đổi danh mục (Exchange Traded Fund - ETF) là một quỹ đầu tư được xây dựng và quản lý với mục đích là mô phỏng diễn biến của một chỉ số, trái phiếu, hàng hóa, tiền tệ, một rổ cổ phiếu hoặc đánh cược ngược lại với sự biến động của một chỉ số tham chiếu. Toàn bộ số tiền góp của quỹ ETF sẽ được giải ngân vào tất cả cổ phiếu của một chỉ số nào đó (ví dụ như S&P500 hoặc Nikkei 225). ETF có chứng chỉ quỹ, được niêm yết và giao dịch như một cổ phiếu.

Lịch sử ra đời của ETF bắt đầu từ năm 1993 (Agapova, 2011), ETF ra đời bởi một tập đoàn cung cấp dịch vụ tài chính đến từ Bắc Mỹ có tên là State Street. Họ phát triển một loại sản phẩm để làm sao có thể theo dõi sát nhất diễn biến của chỉ số S&P 500, sản phẩm đó bắt đầu với tên gọi là quỹ hoán đổi danh mục và được giao dịch trên thị trường NYSE dưới mã SPY. Những năm sau đó, quỹ hoán đổi danh mục bắt đầu nở rộ và phát triển ở hầu hết các thị trường bao gồm tại các thị trường phát triển như Mỹ, Châu Âu, Úc, Nhật Bản đến các thị trường mới nổi như Trung Quốc, Ấn Độ, Nga, Braxin và thị trường biên như Sri Lanka, Nigêria, Việt Nam. Những lý do làm cho sự phát triển của các ETF trở nên mạnh mẽ và phổ biến là do tính ưu việt của nó so với loại hình truyền thống như các quỹ tương hỗ (mutualfunds).

Theo các so sánh bởi ETF, tính ưu việt này được thể hiện thông qua một số các chỉ tiêu cơ bản như sau: Tính thanh khoản tốt hơn: các nhà đầu tư có thể mua và bán các chứng chỉ quỹ ETF bất cứ lúc nào trong ngày giao dịch tương tự như bất kỳ một mã cổ phiếu nào khác. Trong khi quỹ tương hỗ, nhà đầu tư phải đợi đến cuối phiêu giao dịch để xác định giá đóng cửa – đây là một chi chí trì hoãn tốn kém. Chi phí thấp hơn: chi phí hoạt động của các ETF thấp hơn nhiều so với các quỹ đầu tư tương hỗ. Lý do được giải thích là khi nhà đầu tư mua cổ phần của một quỹ tương hỗ họ phải đến trực tiếp quỹ đó, đồng thời quỹ tương hỗ phải mất nhiều thời gian, nguồn lực để 10 thu thập các thông tin liên quan đến cá nhân của nhà đầu tư vì vậy phát sinh các chi phí trong hoạt động và nó được hạch toán vào phí.

Trong khi đối với các ETF, nhà đầu tư chỉ cần thực hiện thông qua các tổ chức môi giới trong một khoảng thời gian rất ngắn, do vậy chi phí thấp hơn nhiều. Tính minh bạch: Các thông tin liên quan đến danh mục của ETFs được công bố hằng ngày, điều này tạo ra sự khác biệt so với tính chất “bí mật” của các loại quỹ khác khi chỉ thường công bố thông tin vào cuối mỗi quý. Chính vì vậy, các nhà đầu tư vào quỹ ETF rất dễ dàng để biết được thông tin những loại tài sản mình đang sở hữu. Tính linh hoạt: bởi vì ETF giao dịch như một cổ phiếu do vậy nhà đầu tư có thể làm mọi việc với nó như sử dụng margin (vay) để mua chứng chỉ quỹ, bán khống.

Các việc này không được hoặc rất khó để làm nếu là các quỹ tương hỗ. Ngoài ra, bất kỳ nhà đầu tư nào cũng có thể dễ dàng lựa chọn đầu tư một hoặc một vài trong số nhiều ETF phù hợp với chiến lược, khẩu vị rủi ro cũng như kỳ vọng của mình. Điều này là khó tìm thấy ở các quỹ đầu tư tương hỗ. Tuy nhiên, việc nắm giữ các chứng chỉ quỹ ETF cũng gặp phải một số rủi ro: Rủi ro về yếu tố thị trường có thể coi là một dạng rủi ro lớn nhất đối với hoạt động của các quỹ ETFs.

Bởi vì, cơ chế hoạt động của quỹ là mô phỏng theo chỉ số thị trường do vậy các quỹ ETFs cũng sẽ chịu những biến động tương tự như biến động của thị trường (dựa trên chỉ số mà ETF mô phỏng). Rủi ro thứ hai được xuất phát từ lợi thế của loại quỹ này chính là sự đa dạng. Nhà đầu tư trở nên khó khăn hơn trong các quyết định lựa chọn chứng chỉ quỹ để đầu tư vì hiện nay trên thế giới có hơn 1.500 ETFs đang hoạt động. Rủi ro thứ ba, rủi ro về ty giá.

Đây là dạng rủi ro mang tính đặc thù của các quỹ ETFs. Bởi vì, chứng chỉ quỹ có thể được niêm yết ở một thị trường khác so với các tài sản cơ sở mà danh mục quỹ ETF đang sở hữu. Các ETF trên thế giới có quy mô khá lớn. Số liệu thống kê của trung tâm dữ liệu Statista4, cho thấy sự gia tăng rất nhanh chóng số lượng ETFs trên toàn cầu, cụ thể năm 2003 số lượng ETFs trên toàn câu chỉ 276 quỹ thì đến 2016 số lượng ETFs trên toàn cầu đã lên đến 4.779 quỹ (gấp 17,3 lần), chi tiết được minh họa ở Hình 1 11 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 Thời gian Hình 1 Số lượng ETFs trên thế giới giai đoạn 2011-2021 (Nguồn: Investing.com) Bên cạnh đó nếu xét về giá trị, giá trị tài sản được quản lý bởi ETFs trên toàn cầu năm 2010 là hơn 1.300 ty USD thì con số giá trị tài sản 2016 là hơn 3.400 ty USD (gấp 2,6 lần), chi tiết được thống kê ở bảng 2.1 và được minh họa ở Hình 2.

Các quỹ ETF của Mỹ cho thấy dẫn dắt thị trường quỹ ETF toàn cầu, giá trị tài sản của các quỹ ETF tại Mỹ chiếm khoảng 70% tổng giá trị tài sản của các quỹ ETF trên toàn cầu qua các năm từ 2010 – 2016. Bảng 1: Giá trị tài sản được quản lý bởi FTFs trên thế giới Châu Á Thái Khu Năm Mỹ Châu Âu Bình Dương vực Tổng khác 2015 893,3 283,1 83,5 51,6 1.com) 12 Hình 2: Giá trị tài sản quản lý bởi ETFs trên thế giới giai đoạn 2015-2021 4000 3500 93,6 314 3000 73,6 283,5 543,7 79,7 2500 206,4 488,8 75 438,5 2000 169,3 394,5 73,2 135,5 1500 54,2 333,2 51,6 83,5 90,7 2.214,20 500 893,3 939,3 0 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 Mỹ Châu Âu Châu Á Thái Bình Dương Khu Vực Khác (Nguồn: www.com) Theo thống kê của trung tâm dữ liệu ETF, tại thời điểm cuối 2016 cho thấy Quỹ đầu tư chỉ số SPDR S&P 500 ETF mã là SPY là quỹ đầu tư chỉ số lớn nhất toàn cầu tính theo tổng tài sản quản lý khoảng 236 ty USD, khối lượng giao dịch bình quân của SPY đạt hơn 60 triệu đơn vị/ngày, tiếp theo sau là các quỹ như IShares Core S&P 500 ETF, Vanguard Total Stock Market ETF, IShares MSCI EAFE ETF. Danh mục mười quỹ đầu tư chỉ số lớn nhất toàn cầu được trình bày ở bảng 2: Bảng 2: Mười quỹ đầu tư chỉ số ETFs lớn nhất toàn cầu 2021 Khối Tài sản quản lý Stt Mã Tên quỹ đầu tư chỉ số lượng(đơn (USD) vị) 1 SPY SPDR S&P 500 ETF 236.461 2 IVV IShares Core S&P 500 ETF 116.420 3 VTI Vanguard Total Stock Market ETF 80.275 4 EFA IShares MSCI EAFE ETF 76.193 5 VOO Vanguard S&P 500 ETF 70.092 6 VWO Vanguard FTSE Emerging Markets ETF 55.167 7 VEA Vanguard FTSE Developed Markets ETF 55.544 8 QQQ PowerShares QQQ ETF 47.629 9 AGG IShares Core U. Aggregate Bond ETF 47.622 10 IJH IShares Core S&P Mid-Cap ETF 39.2 Một số quyc ETF nước ngoài tại Việt Nam 1.1 Các quỹ ETFs nước ngoài tại Việt Nam TTCK Việt Nam là một thị trường mới được thành lập, năng động và có sức hút lớn đối với NĐTNN.

Theo đánh giá của MSCI (Morgan Stanley Capital International) năm 2015, TTCK Việt Nam nằm trong nhóm các thị trường biên và tiến sát tới các thị trường mới nổi. Các quỹ ETF tại thị trường mới nổi và các thị trường cận biên rất được các nhà đầu tư trên thế giới quan tâm và ưa chuộng bởi được kỳ vọng là sẽ đem lại nhiều lợi nhuận đầu tư và tương ứng với các thách thức thú vị hơn so với các quốc gia phát triển. Theo Ngân hàng đầu tư Goldman Sachs, một số các thị trường mới nổi danh tiếng nhất và nằm trong nhóm được gọi là BRIC như Braxin,Nga, Ấn Độ và Trung Quốc và một số các thị trường cận biên như Sri Lanka, Nigêria và Việt Nam. NĐTNN khi đầu tư vào Việt Nam họ thích sử dụng các chỉ số do tổ chức nước ngoài xây dựng để đánh giá về thước đo lợi nhuận thị trường hơn là các chỉ số có sẵn tại như VN- Index.