Tác động của các yếu tố kỹ năng cứng và mềm đến kết quả công việc của kỹ sư bán hàng

Tài liệu nghiên cứu Đề tài tác động của các yếu tố kỹ năng cứng và các yếu tố kỹ năng mềm đến kết quả công việc của kỹ, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Quản Thị Kiều Thanh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Quang Thu
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Tác Động Của Kỹ Năng Cứng Và Mềm Đến Hiệu Quả Công Việc Của Kỹ Sư Bán Hàng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.1. Nguồn dữ liệu và tài liệu
• 1.4.2. Phương pháp thực hiện
• 1.5. Ý nghĩa của đề tài
• 1.6. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Giới thiệu
• 2.2. Khái niệm kỹ năng “cứng” và kỹ năng “mềm” trong công việc
• 2.3. Sự khác biệt và tầm quan trọng của kỹ năng “cứng” và kỹ năng “mềm” trong công việc
• 2.4. Các yếu tố kỹ năng cứng và các yếu tố kỹ năng mềm trong công việc trong các nghiên cứu trước đây
• 2.4.1. Nghiên cứu trên thế giới
• 2.4.2. Nghiên cứu ở Việt Nam
• 2.5. Lý thuyết về kết quả công việc (job performance) và mối liên hệ giữa kỹ năng công việc và kết quả công việc
• 2.6. Tổng quan về công việc bán hàng kỹ thuật (Sales Engineering) và vai trò kỹ sư bán hàng (Sales Engineer)
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Nghiên cứu định tính và kết quả
• 3.2. Nghiên cứu định lượng và kết quả
• 3.3. Mẫu nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp và quy trình thu thập dữ liệu
• 3.5. Đo lượng các thuộc tính nghiên cứu
• 3.6. Đánh giá các nhóm yếu tố kỹ năng trong công việc và kết quả công việc của Kỹ sư bán hàng
• 3.7. Các yếu tố kỹ năng trong công việc và kết quả công việc của SE
• 3.8. Các yếu tố cá nhân và kết quả công việc của Kỹ sư bán hàng
• 4. CHƯƠNG 4: Ý NGHĨA VÀ KẾT LUẬN
• 4.1. Các yếu tố kỹ năng quan trọng cần có đối với kỹ sư bán hàng
• 4.2. Kết quả nghiên cứu chính
• 4.3. Hàm ý cho nhà quản lý doanh nghiệp
• 4.4. Các yếu tố kỹ năng quan trọng tác động đến kết quả công việc của kỹ sư bán hàng
• 4.5. Sự khác biệt về kết quả công việc của kỹ sư bán hàng giữa các nhóm yếu tố cá nhân
• 4.6. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1 DÀN BÀI PHỎNG VẤN ĐỊNH TÍNH
• PHỤ LỤC 2 TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH
• PHỤ LỤC 3 BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT
• PHỤ LỤC 4 THỐNG KÊ MÔ TẢ MẪU NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 5 PHÂN TÍCH NHÂN TỐ EFA
• PHỤ LỤC 6 PHÂN TÍCH CRONBACH’S ALPHA
• PHỤ LỤC 7 KẾT QUẢ PHÂN TÍCH HỒI QUY
• PHỤ LỤC 8 KIỂM ĐỊNH SỰ KHÁC BIỆT

Tóm tắt

I. Tác động của kỹ năng cứng và mềm đến hiệu quả công việc

Kỹ năng cứng và mềm đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả công việc của kỹ sư bán hàng. Kỹ năng cứng thường liên quan đến kiến thức chuyên môn và kỹ thuật, trong khi kỹ năng mềm liên quan đến khả năng giao tiếp và tương tác. Nghiên cứu cho thấy rằng sự kết hợp giữa hai loại kỹ năng này có thể tạo ra những kết quả tích cực trong công việc.

1.1. Khái niệm về kỹ năng cứng và mềm

Kỹ năng cứng là những kỹ năng có thể đo lường và đánh giá dễ dàng, như kiến thức chuyên môn và kỹ thuật. Ngược lại, kỹ năng mềm bao gồm khả năng giao tiếp, làm việc nhóm và giải quyết vấn đề, những yếu tố không thể đo lường một cách trực tiếp.

1.2. Tầm quan trọng của kỹ năng trong công việc

Kỹ năng cứng và mềm không chỉ giúp kỹ sư bán hàng hoàn thành nhiệm vụ mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho doanh nghiệp. Việc phát triển cả hai loại kỹ năng này sẽ giúp nâng cao khả năng cạnh tranh và hiệu quả công việc.

II. Vấn đề và thách thức trong việc phát triển kỹ năng

Mặc dù kỹ năng cứng và mềm rất quan trọng, nhưng việc phát triển chúng trong môi trường làm việc hiện nay gặp nhiều thách thức. Các kỹ sư bán hàng thường phải đối mặt với áp lực doanh số và yêu cầu cao từ khách hàng, điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng phát triển kỹ năng.

2.1. Áp lực từ thị trường

Thị trường cạnh tranh gay gắt đòi hỏi kỹ sư bán hàng phải liên tục cải thiện kỹ năng của mình. Áp lực này có thể dẫn đến việc họ không có đủ thời gian để phát triển kỹ năng mềm cần thiết.

2.2. Thiếu nguồn lực đào tạo

Nhiều doanh nghiệp không đầu tư đủ vào chương trình đào tạo kỹ năng cho nhân viên. Điều này dẫn đến việc kỹ sư bán hàng không được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết để thành công.

III. Phương pháp phát triển kỹ năng cứng và mềm hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả công việc của kỹ sư bán hàng, các doanh nghiệp cần áp dụng những phương pháp phát triển kỹ năng cứng và mềm một cách hiệu quả. Việc này không chỉ giúp cải thiện năng lực cá nhân mà còn nâng cao hiệu quả chung của đội ngũ.

3.1. Đào tạo và phát triển liên tục

Doanh nghiệp nên tổ chức các khóa đào tạo thường xuyên để cập nhật kiến thức và kỹ năng cho kỹ sư bán hàng. Điều này giúp họ nắm bắt xu hướng mới và cải thiện khả năng làm việc.

3.2. Khuyến khích học hỏi từ thực tiễn

Khuyến khích kỹ sư bán hàng tham gia vào các dự án thực tế sẽ giúp họ phát triển kỹ năng mềm như giao tiếp và làm việc nhóm. Học hỏi từ thực tiễn là cách hiệu quả để nâng cao năng lực cá nhân.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc phát triển đồng thời kỹ năng cứng và mềm có tác động tích cực đến kết quả công việc của kỹ sư bán hàng. Các doanh nghiệp đã áp dụng những phương pháp này và nhận thấy sự cải thiện rõ rệt trong hiệu suất làm việc.

4.1. Kết quả từ nghiên cứu định tính

Nghiên cứu định tính cho thấy rằng kỹ sư bán hàng có kỹ năng mềm tốt thường có khả năng giao tiếp hiệu quả hơn với khách hàng, từ đó nâng cao doanh số bán hàng.

4.2. Kết quả từ nghiên cứu định lượng

Kết quả nghiên cứu định lượng cho thấy rằng kỹ năng cứng như kiến thức sản phẩm và kỹ năng mềm như giải quyết vấn đề đều có tác động tích cực đến hiệu quả công việc của kỹ sư bán hàng.

V. Kết luận và tương lai của kỹ năng trong ngành bán hàng

Tương lai của ngành bán hàng sẽ phụ thuộc vào khả năng phát triển kỹ năng cứng và mềm của kỹ sư bán hàng. Doanh nghiệp cần nhận thức rõ tầm quan trọng của việc đầu tư vào đào tạo và phát triển nhân lực để duy trì sự cạnh tranh.

5.1. Tầm nhìn dài hạn

Doanh nghiệp cần xây dựng một chiến lược dài hạn cho việc phát triển kỹ năng của nhân viên, từ đó tạo ra một đội ngũ kỹ sư bán hàng mạnh mẽ và hiệu quả.

5.2. Định hướng phát triển kỹ năng

Cần có sự kết hợp giữa đào tạo kỹ năng cứng và mềm để đảm bảo rằng kỹ sư bán hàng có thể đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, chất lượng nguồn nhân lực đóng vai trò then chốt quyết định năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam. Đặc biệt, trong lĩnh vực kinh doanh máy móc và thiết bị công nghiệp tại thành phố Hồ Chí Minh, kỹ sư bán hàng (Sales Engineer - SE) giữ vị trí quan trọng trong việc kết nối kỹ thuật và thương mại. Theo ước tính, số lượng kỹ sư bán hàng trong lĩnh vực này ngày càng tăng, đồng thời yêu cầu về kỹ năng “cứng” và kỹ năng “mềm” cũng trở nên cấp thiết để nâng cao kết quả công việc. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu xác định các yếu tố kỹ năng “cứng” và kỹ năng “mềm” quan trọng đối với kỹ sư bán hàng, đánh giá mức độ tác động của các yếu tố này đến kết quả công việc, đồng thời kiểm định sự khác biệt kết quả công việc theo các thuộc tính cá nhân như tuổi, giới tính, thu nhập, vị trí và thâm niên công tác. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại khu vực thành phố Hồ Chí Minh với mẫu khảo sát gồm 241 kỹ sư bán hàng trong lĩnh vực máy móc và thiết bị công nghiệp. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng chính sách đào tạo, phát triển kỹ năng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh và năng lực cạnh tranh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai nhóm kỹ năng chính: kỹ năng “cứng” (hard skills) và kỹ năng “mềm” (soft skills). Kỹ năng “cứng” bao gồm kiến thức chuyên môn, kỹ năng kỹ thuật, sử dụng công nghệ thông tin và ngoại ngữ, được đánh giá qua các tiêu chí như hiểu biết sản phẩm, thực hành kinh doanh, sử dụng phần mềm và thuật ngữ chuyên môn. Kỹ năng “mềm” tập trung vào các kỹ năng tương tác như giao tiếp hiệu quả, làm việc nhóm, xây dựng quan hệ, giải quyết vấn đề, hoạch định, tổ chức, thích ứng và sáng tạo, cũng như kỹ năng học tập liên tục. Khung kỹ năng việc làm của Phòng Thương mại và Công nghiệp Úc (ACCI, 2002) được áp dụng để phân loại và đánh giá các kỹ năng này, bao gồm tám nhóm kỹ năng như giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề, thích ứng và sáng tạo, hoạch định và tổ chức, tự quản lý, học tập và công nghệ. Ngoài ra, lý thuyết về kết quả công việc (job performance) được sử dụng để đo lường hiệu quả công việc dựa trên các tiêu chí như hoàn thành doanh số, gia tăng khách hàng, cải tiến quy trình, sự hài lòng của nhân viên và khách hàng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện theo hai giai đoạn chính: (1) nghiên cứu định tính thông qua thảo luận nhóm với các chuyên gia có kinh nghiệm từ 5 đến 16 năm trong lĩnh vực kỹ sư bán hàng nhằm khám phá các thuộc tính kỹ năng cần thiết; (2) nghiên cứu định lượng với mẫu 241 kỹ sư bán hàng tại TP. Hồ Chí Minh, sử dụng bảng câu hỏi Likert 5 điểm để đo lường các yếu tố kỹ năng và kết quả công việc. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng, đảm bảo kích thước mẫu phù hợp với yêu cầu phân tích nhân tố khám phá (EFA) và phân tích hồi quy bội (MLR). Dữ liệu được phân tích bằng phần mềm IBM SPSS 20.0, bao gồm phân tích nhân tố khám phá để rút gọn biến, kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích hồi quy bội để xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố kỹ năng đến kết quả công việc, và kiểm định sự khác biệt kết quả công việc theo các thuộc tính cá nhân bằng Independent Sample T-test và One Way ANOVA.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phân loại kỹ năng “cứng” và “mềm”: Phân tích nhân tố khám phá (EFA) cho thấy nhóm kỹ năng “cứng” gồm bốn nhân tố nhỏ: kiến thức và thực hành kỹ thuật, thực hành kinh doanh, sử dụng ngôn ngữ, và sử dụng công nghệ thông tin, chiếm 69.8% phương sai. Nhóm kỹ năng “mềm” gồm bảy nhân tố nhỏ: giao tiếp hiệu quả, làm việc nhóm, xây dựng quan hệ, giải quyết vấn đề, hoạch định - tổ chức - tự quản lý, thích ứng và sáng tạo, học tập, chiếm 69.1% phương sai.

2. Tác động đến kết quả công việc: Phân tích hồi quy bội chỉ ra sáu yếu tố kỹ năng có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến kết quả công việc của kỹ sư bán hàng, theo thứ tự mức độ tác động giảm dần là: kỹ năng thích ứng và sáng tạo trong kinh doanh, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng làm việc nhóm, kiến thức và thực hành kỹ thuật, kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin, và kỹ năng thực hành kinh doanh.

3. Sự khác biệt kết quả công việc theo thuộc tính cá nhân: Kết quả kiểm định cho thấy kỹ sư bán hàng có tuổi cao hơn, thu nhập cao hơn và thâm niên công tác lâu năm hơn có kết quả công việc tốt hơn đáng kể so với các nhóm còn lại. Sự khác biệt theo giới tính và vị trí công tác không có ý nghĩa thống kê rõ ràng.

4. Đánh giá độ tin cậy thang đo: Các thang đo kỹ năng và kết quả công việc đều đạt hệ số Cronbach’s Alpha trên 0.7, đảm bảo độ tin cậy cao cho các biến quan sát và nhân tố được trích xuất.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước về vai trò quan trọng của cả kỹ năng “cứng” và kỹ năng “mềm” trong việc nâng cao hiệu quả công việc của kỹ sư bán hàng. Đặc biệt, kỹ năng thích ứng và sáng tạo được xác định là yếu tố có tác động mạnh nhất, phản ánh nhu cầu đổi mới và linh hoạt trong môi trường kinh doanh máy móc và thiết bị công nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh. Kỹ năng giải quyết vấn đề và làm việc nhóm cũng đóng vai trò then chốt, hỗ trợ kỹ sư bán hàng trong việc xử lý các tình huống phức tạp và phối hợp hiệu quả với đồng nghiệp và khách hàng. Sự khác biệt kết quả công việc theo tuổi, thu nhập và thâm niên công tác cho thấy kinh nghiệm và điều kiện làm việc ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả công việc, đồng thời gợi ý doanh nghiệp cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực lâu dài. Các biểu đồ phân tích hồi quy và so sánh nhóm có thể minh họa rõ ràng mức độ ảnh hưởng và sự khác biệt này, hỗ trợ nhà quản lý trong việc ra quyết định chính sách nhân sự.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo kỹ năng thích ứng và sáng tạo: Doanh nghiệp cần tổ chức các khóa đào tạo và workshop nhằm nâng cao khả năng đổi mới, sáng tạo và thích ứng với thay đổi cho kỹ sư bán hàng, nhằm cải thiện kết quả công việc trong vòng 6-12 tháng tới.

2. Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và làm việc nhóm: Thiết lập các chương trình huấn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề thực tiễn và kỹ năng làm việc nhóm hiệu quả, đồng thời khuyến khích hoạt động nhóm trong công việc hàng ngày, với mục tiêu tăng 15% hiệu quả phối hợp trong 1 năm.

3. Nâng cao kiến thức kỹ thuật và ứng dụng công nghệ thông tin: Cập nhật kiến thức kỹ thuật mới và kỹ năng sử dụng phần mềm chuyên ngành cho kỹ sư bán hàng thông qua các khóa học trực tuyến hoặc tại chỗ, nhằm tăng cường năng lực tư vấn và hỗ trợ khách hàng trong 6 tháng.

4. Xây dựng chính sách phát triển nhân sự theo nhóm tuổi và thâm niên: Áp dụng chính sách đào tạo và thăng tiến phù hợp với từng nhóm tuổi và thâm niên công tác, nhằm giữ chân nhân tài và phát huy tối đa năng lực của kỹ sư bán hàng trong dài hạn.

5. Khuyến khích học tập liên tục và phát triển kỹ năng mềm: Tạo môi trường học tập tích cực, khuyến khích kỹ sư bán hàng tham gia các hoạt động nâng cao kỹ năng mềm như giao tiếp, đàm phán, quản lý thời gian, nhằm nâng cao sự hài lòng và hiệu quả công việc trong vòng 1 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp trong lĩnh vực máy móc và thiết bị công nghiệp: Giúp xây dựng chính sách đào tạo và phát triển nguồn nhân lực kỹ sư bán hàng phù hợp với yêu cầu thực tế, nâng cao hiệu quả kinh doanh.

2. Bộ phận nhân sự và đào tạo: Cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế chương trình đào tạo kỹ năng “cứng” và “mềm” cho kỹ sư bán hàng, từ đó cải thiện chất lượng nguồn nhân lực.

3. Kỹ sư bán hàng và nhân viên kinh doanh kỹ thuật: Hiểu rõ các kỹ năng cần thiết để phát triển nghề nghiệp, từ đó chủ động nâng cao năng lực cá nhân và cải thiện kết quả công việc.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản trị kinh doanh, kỹ thuật: Tham khảo mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và kết quả thực nghiệm để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về kỹ năng và hiệu quả công việc trong lĩnh vực kỹ thuật và kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

1. Kỹ năng “cứng” và “mềm” khác nhau như thế nào trong công việc của kỹ sư bán hàng?
   Kỹ năng “cứng” là các kỹ năng kỹ thuật, kiến thức chuyên môn như hiểu biết sản phẩm, sử dụng công nghệ thông tin, trong khi kỹ năng “mềm” là các kỹ năng tương tác như giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề. Cả hai đều cần thiết để kỹ sư bán hàng thành công.

2. Yếu tố kỹ năng nào ảnh hưởng mạnh nhất đến kết quả công việc của kỹ sư bán hàng?
   Kỹ năng thích ứng và sáng tạo trong kinh doanh được xác định là yếu tố có tác động mạnh nhất, giúp kỹ sư bán hàng linh hoạt và đổi mới trong môi trường cạnh tranh.

3. Làm thế nào để doanh nghiệp nâng cao kỹ năng cho kỹ sư bán hàng?
   Doanh nghiệp nên tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ năng thích ứng, giải quyết vấn đề, làm việc nhóm và cập nhật kiến thức kỹ thuật, đồng thời xây dựng chính sách phát triển nhân sự phù hợp với từng nhóm tuổi và thâm niên.

4. Có sự khác biệt kết quả công việc theo giới tính không?
   Nghiên cứu cho thấy không có sự khác biệt đáng kể về kết quả công việc giữa các nhóm giới tính, nhưng có sự khác biệt rõ rệt theo tuổi, thu nhập và thâm niên công tác.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để đánh giá tác động của kỹ năng đến kết quả công việc?
   Nghiên cứu sử dụng phân tích nhân tố khám phá (EFA) để rút gọn biến và phân tích hồi quy bội (MLR) để xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố kỹ năng đến kết quả công việc, đảm bảo tính khoa học và chính xác.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định rõ hai nhóm kỹ năng “cứng” và “mềm” với các nhân tố nhỏ chi tiết, có ảnh hưởng tích cực đến kết quả công việc của kỹ sư bán hàng trong lĩnh vực máy móc và thiết bị công nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh.
• Sáu yếu tố kỹ năng chính tác động hiệu quả đến kết quả công việc bao gồm kỹ năng thích ứng và sáng tạo, giải quyết vấn đề, làm việc nhóm, kiến thức kỹ thuật, sử dụng công nghệ thông tin và thực hành kinh doanh.
• Kết quả công việc có sự khác biệt theo tuổi, thu nhập và thâm niên công tác, cho thấy kinh nghiệm và điều kiện làm việc ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả công việc.
• Đề xuất các giải pháp đào tạo và phát triển kỹ năng phù hợp nhằm nâng cao năng lực kỹ sư bán hàng, góp phần tăng cường năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng phạm vi khảo sát và nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố cá nhân và môi trường làm việc ảnh hưởng đến kết quả công việc.

Các nhà quản lý và bộ phận nhân sự nên áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chương trình đào tạo kỹ năng toàn diện cho kỹ sư bán hàng, đồng thời theo dõi và đánh giá hiệu quả thực hiện nhằm nâng cao năng suất và chất lượng dịch vụ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 giới thiệu tổng quan về đề tài và phương pháp thực hiện nghiên cứu. Chương 2 này có mục đích trình bày cơ sở lý thuyết của đề tài, gồm lý thuyết về kỹ năng “cứng” và “mềm” trong công việc, lý thuyết về kết quả công việc và mối liên hệ kỹ năng công việc và kết quả công việc.2 Khái niệm kỹ năng “cứng” và kỹ năng “mềm” trong công việc Định nghĩa về kỹ năng “cứng”, kỹ năng “mềm” trong công việc và các thuật ngữ liên quan đã được bàn đến trong nhiều báo cáo bởi nhiều nhà nghiên cứu, nhiều tác giả, cũng như nhiều tổ chức. Kỹ năng “cứng” (hard skills) hay kỹ năng kỹ thuật (technical skills), kỹ năng nhận thức (cognitive skills) là những thuật ngữ được các nhà nghiên cứu sử dụng để cùng chỉ các kỹ năng có liên quan đến khả năng kỹ thuật cụ thể hoặc kiến thức thực tế vững chắc cần thiết để làm một công việc (Fan et al., 2005; Shakir, 2009; Verica và Marko, 2011; Hsin và Xie, 2012); kỹ năng “cứng” thường gắn với trình độ chuyên môn, kiến thức chuyên môn hay bằng cấp và chứng chỉ chuyên môn (Nguyễn Hồng Vân và cộng sự, 2013). Theo Shakir (2009) kỹ năng “cứng” đề cập đến những quy trình kỹ thuật và công việc thực tế thường dễ dàng quan sát, xác định số lượng và đo lường; việc đào tạo các kỹ năng cứng cho sinh viên mới ra trường là tương đối dễ dàng vì họ đã có được những kiến thức cần thiết trong trường đại học.

Sự phát triển của công nghệ thông tin đã có tác động đáng kể đến sự đòi hỏi yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động về kỹ năng “cứng” (Snyder et al. Theo Hsin và Xie (2012), mỗi cá nhân trong xã hội để có được những kỹ năng “cứng” phải trải qua một quá trình học tập lâu dài mà thông thường được giáo giáo dục và đào tạo bởi gia đình, nhà trường, từ những kiến thức tư duy cơ bản ở những bậc học thấp (nhà trẻ, mẫu giáo, tiểu học, trung học…) đến những kiến thức LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 chuyên sâu ở những bậc học cao hơn (trung cấp, cao đẳng, đại học…). Do vậy, kỹ năng “cứng” hay kỹ năng nhận thức dễ dàng được đánh giá và đo lường qua điểm số, được kiểm chứng bởi bằng cấp và quá trình đào tạo. Khái niệm kỹ năng “mềm” không còn là mới đối với bậc giáo dục đại học, Hiệp hội giáo dục kỹ thuật Mỹ đã đề cập đến các kỹ năng mềm từ năm 1950, tuy nhiên việc đào tào các kỹ năng “mềm” vẫn còn khá yếu ở trong các chương trình khoa học và kỹ thuật (Zhang, 2012).

Kỹ năng mềm, hay kỹ năng phi nhận thức (non-cognitive skills) là thuật ngữ dùng để chỉ các kỹ năng tương tác quan trọng trong cuộc sống con người như: kỹ năng sống, giao tiếp, lãnh đạo, làm việc theo nhóm, kỹ năng quản lý thời gian, thư giãn, vượt qua khủng hoảng, sáng tạo và đổi mới… (Nguyễn Hồng Vân và cộng sự, 2013). Kỹ năng mềm được định nghĩa như các kỹ năng hành vi cần thiết để ứng dụng những kỹ năng kỹ thuật và kiến thức vào nơi làm việc (Rainsbury et al.3 Sự khác biệt và tầm quan trọng của kỹ năng “cứng” và kỹ năng “mềm” trong công việc Kỹ năng “cứng” và kỹ năng “mềm” có sự khác biệt và tầm quan trọng khác nhau đối với sự thành công của từng nghề nghiệp. Theo Han (2011) và Đỗ Nguyễn Hữu Lộc (2012), có ba sự khác biệt chính giữa hai nhóm kỹ năng này: Một là, kỹ năng cứng được thể hiện qua chỉ số thông minh IQ (Intelligence Quotient) và liên quan đến bán cầu não trái – trung tâm tư duy, còn kỹ năng “mềm” thể hiện qua chỉ số cảm xúc EQ (Emotional Quotient) và liên quan đến bán cầu não phải – trung tâm cảm xúc. Hai là, kỹ năng “cứng” mang tính cứng nhắc, còn kỹ năng “mềm” mang tính mềm dẻo, linh động tùy thuộc vào hoàn cảnh và môi trường.

Ba là, kỹ năng “cứng” có thể được học tại trường, còn kỹ năng “mềm” thường được lĩnh hội qua trải nghiệm. Cũng theo Han (2011), tùy thuộc vào nghề nghiệp mà tầm quan trọng của mỗi nhóm kỹ năng sẽ khác nhau, có thể chia tầm quan trọng của từng kỹ năng đối LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 với nghề nghiệp thành ba nhóm như sau: Một, nhóm nghề nghiệp cần kỹ năng “cứng” và một ít kỹ năng “mềm”, những người làm trong nghề này có thể không giỏi giao tiếp với mọi người xung quanh nhưng họ lại rất thành công với sự nghiệp của họ (ví dụ như nhà vật lý thiên tài Albert Einstein). Hai, nhóm nghề nghiệp cần cả hai kỹ năng “cứng” và kỹ năng “mềm” – rất nhiều ngành nghề cần cả hai kỹ năng này – ví dụ như nghề kế toán hay nghề luật sư, họ cần phải am hiểu các quy tắc kế toán hoặc pháp luật nhưng họ cũng phụ thuộc vào quan hệ bán hàng cho các khách hàng để xây dựng sự nghiệp thành công. Để có thể đàm phán tốt với khách hàng đòi hỏi họ phải có kỹ năng “mềm” tuyệt vời như kỹ năng giao tiếp, kỹ năng quan hệ v.v… Ba, nhóm nghề nghiệp cần chủ yếu kỹ năng “mềm” và một ít kỹ năng cứng – ví dụ nghề bán hàng.

Một nhân viên bán xe hơi không thực sự cần phải biết nhiều về xe ô tô, chỉ cần nhiều hơn một chút so với người tiêu dùng. Công việc của người bán hàng đơn thuần là phụ thuộc nhiều vào các khả năng của mình để có thể thương thảo với khách hàng, như kỹ năng giao tiếp, kỹ năng thuyết phục, và các kỹ năng khác để có thể thành công trong công việc. Nguyễn Hồng Vân và công sự (2013) chỉ ra rằng qua hàng loạt các tài liệu nghiên cứu, có sự phân chia nhu cầu kỹ năng trong công việc theo ngành nghề một cách tương đối như quản trị kinh doanh, kế toán, kỹ thuật, quản trị nguồn nhân lực và đa ngành. Ở ngành quản trị kinh doanh, các nghiên cứu làm nổi bật những kỹ năng đóng góp quan trọng vào việc quản lý các dự án phức tạp như các kỹ năng tổ chức, lập kế hoạch và quản lý.

Thuật ngữ kỹ năng “cứng” được sử dụng trong lĩnh vực quản trị dự án để chỉ các kỹ năng như hiểu biết về quy trình, thủ tục, các công cụ và kỹ thuật, và, kỹ năng “mềm” được dùng để chỉ các yếu tố quan trọng liên quan đến con người: truyền thông, làm việc nhóm, lãnh đạo, quản lý xung đột, đàm phán, quản lý nguồn nhân lực, hành vi đặc trưng, học tập và phát triển, tính chuyên nghiệp và đạo đức. Ở những ngành nghề như kế toán và các ngành kỹ thuật, kỹ năng vững chắc về kiến thức chuyên môn; kiến thức tổng quát về tổ chức, kinh doanh và công nghệ thông tin được đánh giá cao bên cạnh các kỹ năng tương tác cá nhân như giao tiếp, LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 làm việc nhóm, giải quyết vấn đề sáng tạo (Muda et all, 2009, May và Strong, 2007 trích trong Nguyễn Hồng Vân và Cộng sự 2013).4 Các yếu tố kỹ năng cứng và các yếu tố kỹ năng mềm trong công việc trong các nghiên cứu trước đây 2.1 Nghiên cứu trên thế giới Kỹ năng “cứng” và kỹ năng “mềm” không phải là một kỹ năng cụ thể mà là tập hợp từ nhiều kỹ năng. Sự kết hợp của các yếu tố kỹ năng cụ thể trong từng loại kỹ năng này phụ thuộc vào đặc thù của từng ngành nghề và lĩnh vực. Trong một cuộc khảo sát của Aasheim et al.

(2009) trích trong Zhang (2012), 348 nhà quản lý trong lĩnh vực công nghệ thông tin được yêu cầu đánh giá tầm quan trọng của các kỹ năng khác nhau. Các kỹ năng mềm được đánh giá cao là trung thực/liêm chính, kỹ năng truyền đạt, kỹ năng phân tích, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng tương tác, động cơ, thích ứng/linh hoạt, suy nghĩ sáng tạo, kỹ năng tổ chức, kinh nghiệm làm việc liên quan, nhận thức về xu hướng công nghệ thông tin; trong khi các kỹ năng “cứng” liên quan đến kiến thức về hệ điều hành, phần cứng, cơ sở dữ liệu, bảo mật, phát triển ngôn ngữ web, viễn thông và mạng được đánh giá thấp hơn nhiều. Nghiên cứu của Nguyen (1998) chỉ ra rằng những người kỹ sư có thể làm việc hiệu quả trong môi trường đa ngành thì ngay từ trên ghế nhà trường, sinh viên cần phải được trang bị những kỹ năng với những thuộc tính cụ thể ở nhiều lĩnh vực khác nhau như sau: (1) Lĩnh vực Khoa học Xã hội như kỹ năng giao tiếp, kỹ năng xã hội, kỹ năng trình bày, kỹ năng tương tác cá nhân; (2) Lĩnh Kinh doanh / Quản lý như kỹ năng lãnh đạo, kỹ năng quản lý kinh doanh, kỹ năng làm việc nhóm, các kỹ năng tính toán; (3) Lĩnh vực Máy vi tính / Công nghệ như kỹ năng máy vi tính, kỹ năng lập trình, kỹ năng kỹ thuật, kỹ năng thiết kế; (4) Lĩnh vực Toán / Khoa học như kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng nghiên cứu và phát triển, kỹ năng phân tích / tổng hợp. Từ đó tác giả nghiên cứu và đưa ra bảy nhóm kỹ năng với các thuộc tính cần thiết của người kỹ sư hiện đại làm việc trong môi trường đang thay đổi - môi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 trường đa ngành, mà ở đó người kỹ sư làm việc và tương tác với không chỉ trong lĩnh vực kỹ thuật của riêng ngành mình mà tương tác với nhiều lĩnh vực của các ngành nghề khác.

Các nhóm kỹ năng và từng thuộc tính được tác giả định nghĩa rất cụ thể.1 Bảy nhóm kỹ năng và các thuộc tính kỹ năng của người kỹ sư làm việc trong môi trường đa ngành trong nghiên cứu của Nguyen (1998) Các nhóm kỹ năng Thuộc tính 1. Kỹ năng và kiến thức - Khoa học cơ bản*: có kiến thức cơ bản về luật pháp, các khái về kỹ thuật niệm, các lý thuyết và các nguyên tắc khoa học, và hiểu biết về Là khả năng thực hành các lĩnh vực khoa học khác như hóa học, sinh học, khoa học nghề nghiệp, như sử máy tính, khoa học trái đất, khoa học môi trường, v. dụng công nghệ hiện đại. - Kỹ thuật cơ bản và ứng dụng*: có kiến thức cơ bản về pháp luật, các khái niệm, các lý thuyết và các nguyên tắc của kỹ thuật.

- Xác suất và thống kê: khả năng áp dụng phương trình toán học và các công thức để giải quyết vấn đề kỹ thuật và để làm phân tích thống kê. - Công nghệ và khoa học máy tính: kiến thức và khả năng sử dụng phần mềm và công nghệ hiện tại.