Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh tác động của hệ thống thông tin sức khỏe his đến kết quả làm việc của bác sĩ sự chăm sóc sức khỏe và quan hệ bác sĩ bệnh nhân

Luận văn về tác động của hệ thống HIS đến hiệu quả công việc của bác sĩ, chất lượng chăm sóc sức khỏe bệnh nhân. Nghiên cứu quản trị kinh doanh.

• Tác giả: Quách Huỳnh Tân
• Người hướng dẫn: TS. Trương Minh Chương
• Trường học: Trường Đại học Bách Khoa – ĐHQG - HCM
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Tác động của hệ thống thông tin sức khỏe HIS đến kết quả làm việc của bác sĩ, sự chăm sóc sức khỏe và quan hệ giữa bác sĩ và bệnh nhân.
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. HIS Tổng quan Hệ Thống Thông Tin Sức Khỏe HIS là gì

Việc ứng dụng hệ thống thông tin trong y tế ngày càng phổ biến trên toàn cầu. Các nghiên cứu chỉ ra rằng sử dụng hiệu quả hệ thống thông tin y tế có ảnh hưởng đến kết quả hoạt động của tổ chức (Currie và Finnegan, 2011). Hệ thống giúp cung cấp thông tin chính xác, kịp thời cho người dùng ở các cấp quản lý khác nhau. Từ đó, hiệu suất tốt hơn, thực hiện kế hoạch tốt hơn và đưa ra quyết định tốt hơn. Các hệ thống sẽ giúp tăng cường hiệu suất và hiệu quả của các bệnh viện (Ben-Assuli và Leshno, 2012; Safdari, 2014). Từ những tác vụ đơn giản đến những hình thái phức tạp và tiên tiến hơn (Garg và Agarwal, 2014). HIS là giải pháp phần mềm toàn diện được thiết kế để số hóa và tổ chức hiệu quả thông tin quan trọng về bệnh nhân và công việc hành chính, nâng cao chất lượng chăm sóc bệnh nhân.

1.1. Vai trò của HIS trong chuyển đổi số ngành y tế

Hệ thống thông tin y tế (HIS) đóng vai trò then chốt trong chuyển đổi số ngành y tế. Không chỉ giúp tối ưu hóa tài nguyên và cải thiện hiệu suất hoạt động, HIS còn hỗ trợ chính sách y tế, bảo mật dữ liệu an toàn. Trong bối cảnh dịch COVID-19, HIS đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp chăm sóc liền mạch, hỗ trợ thăm khám từ xa và quản lý sức khỏe cộng đồng. Từ đó, HIS dự kiến sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong cải thiện chăm sóc bệnh nhân và đảm bảo an toàn dữ liệu.

1.2. Tình hình ứng dụng HIS tại Việt Nam hiện nay

Hệ thống thông tin sức khỏe ở Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ. Chính phủ đã ban hành các chính sách khuyến khích sử dụng HIS. Hiện có nhiều nhà cung cấp HIS hoạt động tại Việt Nam như Vinaphone Health Solution, FPT Information System, Viettel ICT, CMC Corporation, và NEC Vietnam. HIS được áp dụng trong nhiều cơ sở y tế, mang lại lợi ích như cải thiện chăm sóc bệnh nhân, tăng cường hiệu suất hoạt động, giảm chi phí và bảo mật dữ liệu.

II. Thách thức triển khai Hệ Thống Thông Tin Y Tế HIS hiệu quả

Mặc dù có những lợi ích rõ ràng, vẫn còn một số thách thức cần được giải quyết để thúc đẩy việc sử dụng HIS rộng rãi tại Việt Nam. Các thách thức bao gồm sự kháng cự của các bác sĩ quen với hệ thống giấy truyền thống hoặc phần mềm cũ, vấn đề về tích hợp khi kết nối HIS với các hệ thống hiện có, sự phức tạp trong việc truyền dữ liệu và những chi phí lớn liên quan đến triển khai. Ngoài ra, nhiệm vụ bảo mật thông tin y tế bệnh nhân và tuân thủ quy định bảo vệ dữ liệu tạo thêm sự phức tạp, cũng như yêu cầu đào tạo và phát triển kỹ năng để đảm bảo nhân viên có thể sử dụng hệ thống một cách hiệu quả.

2.1. Vấn đề bảo mật thông tin và tuân thủ quy định của HIS

Bảo mật thông tin y tế là một thách thức lớn khi triển khai HIS. Hệ thống cần tuân thủ các quy định về bảo vệ dữ liệu. Việc đảm bảo an toàn cho thông tin bệnh nhân là yếu tố then chốt để tạo dựng niềm tin. Sự cố rò rỉ dữ liệu có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của cơ sở y tế.

2.2. Làm sao để đào tạo nhân viên y tế sử dụng HIS hiệu quả

Đào tạo nhân viên y tế sử dụng HIS hiệu quả là rất quan trọng. Nhân viên cần được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng để khai thác tối đa các tính năng của hệ thống. Việc đào tạo cần được thực hiện thường xuyên và cập nhật để đáp ứng với những thay đổi của HIS. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với từng đối tượng nhân viên.

2.3. Chi phí triển khai và duy trì hệ thống HIS là bao nhiêu

Chi phí triển khai và duy trì hệ thống thông tin sức khỏe (HIS) có thể là một rào cản lớn. Chi phí bao gồm phần cứng, phần mềm, đào tạo và bảo trì. Các cơ sở y tế cần có kế hoạch tài chính hợp lý để đảm bảo khả năng chi trả. Cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa chi phí và lợi ích trước khi quyết định triển khai.

III. Phương pháp đánh giá tác động HIS đến hiệu quả bác sĩ

Nghiên cứu "Tác động của hệ thống thông tin sức khỏe (HIS) đến kết quả làm việc của bác sĩ, sự chăm sóc sức khỏe và quan hệ giữa bác sĩ và bệnh nhân" là cần thiết để xây dựng một mô hình tổng thể giải thích sự tương quan của các yếu tố trên trong điều kiện cụ thể tại Việt Nam. Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá tác động của HIS đến hiệu quả thực hiện của bác sĩ, sự chăm sóc sức khỏe và quan hệ bác sĩ - bệnh nhân.

3.1. Mô hình nghiên cứu sự tương quan của các yếu tố ảnh hưởng

Nghiên cứu này sẽ giúp kiểm định mô hình nghiên cứu về tác động của hai nhân tố là chất lượng hệ thống và chất lượng thông tin của hệ thống HIS đến kết quả làm việc của bác sĩ, kết quả chăm sóc cho bệnh nhân và bên cạnh đó là mối quan hệ giữa bác sĩ và bệnh nhân trong điều kiện tại Việt Nam.

3.2. Vai trò của HIS trong việc cải thiện quan hệ bác sĩ bệnh nhân

HIS có thể giúp cải thiện quan hệ bác sĩ - bệnh nhân thông qua việc cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác về tình trạng sức khỏe của bệnh nhân. Bác sĩ có thể sử dụng thông tin này để đưa ra quyết định điều trị tốt hơn và giao tiếp hiệu quả hơn với bệnh nhân.

IV. Cách HIS cải thiện Kết quả lâm sàng Chăm Sóc bệnh nhân

Với kỳ vọng sẽ thay đổi đáng kể cách bác sĩ thực hiện công việc, cung cấp chăm sóc sức khỏe và quan hệ với bệnh nhân như HIS cải thiện hiệu suất và chính xác chẩn đoán bằng cách tối ưu hóa quy trình làm việc y tế và tích hợp thông tin y tế, tăng cường sự hiểu biết và tương tác giữa bác sĩ và bệnh nhân, đồng thời cải thiện quản lý thời gian và tích hợp dữ liệu, tạo ra một môi trường chăm sóc sức khỏe hiện đại và an toàn. Những kỳ vọng này chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố như chất lượng thông tin và chất lượng của hệ thống HIS cũng như các yếu tố tâm lý của người dùng như cảm nhận tính dễ sử dụng và sự cảm nhận về tính hữu dụng của hệ thống.

4.1. Tối ưu hóa quy trình làm việc y tế nhờ hệ thống HIS

Hệ thống thông tin y tế (HIS) tối ưu hóa quy trình làm việc y tế bằng cách số hóa các tác vụ thủ công, giảm thiểu giấy tờ và tự động hóa các quy trình lặp đi lặp lại. Điều này giúp tiết kiệm thời gian cho bác sĩ và nhân viên y tế, đồng thời giảm thiểu sai sót và cải thiện hiệu quả tổng thể.

4.2. Hệ thống HIS tăng cường quản lý dữ liệu cho bệnh nhân

HIS giúp tăng cường quản lý dữ liệu bằng cách tạo ra một kho lưu trữ tập trung cho tất cả thông tin liên quan đến bệnh nhân, bao gồm hồ sơ bệnh sử, kết quả xét nghiệm, đơn thuốc và thông tin liên lạc. Điều này giúp bác sĩ dễ dàng truy cập và chia sẻ thông tin, từ đó cải thiện kết quả lâm sàng.

V. Ứng dụng HIS thực tiễn Hồ sơ sức khỏe điện tử EHR

Các kết quả từ nghiên cứu cũng giúp các nhà quản trị có thêm một góc nhìn về mức độ ảnh hưởng của hệ thống HIS, từ đó có thể đưa ra các kế hoạch phát triển các ưu điểm và khắc phục các hạn chế. Các nhà cung cấp HIS phổ biến tại Việt Nam bao gồm Vinaphone Health Solution, FPT Information System, Viettel ICT, CMC Corporation, và NEC Vietnam. Hệ thống HIS đang được áp dụng trong nhiều cài đặt y tế ở Việt Nam, bao gồm cả bệnh viện công lập, bệnh viện tư nhân, phòng khám và nhà thuốc.

5.1. Lợi ích của hồ sơ sức khỏe điện tử EHR trong HIS

Việc tích hợp hồ sơ sức khỏe điện tử (EHR) vào HIS mang lại nhiều lợi ích. EHR cho phép bác sĩ truy cập thông tin bệnh nhân một cách nhanh chóng và dễ dàng, giúp cải thiện hiệu quả bác sĩ và chăm sóc bệnh nhân. EHR cũng giúp giảm thiểu sai sót y khoa và cải thiện kết quả lâm sàng.

5.2. HIS giúp tăng năng suất làm việc của bác sĩ ra sao

HIS giúp tăng năng suất làm việc của bác sĩ bằng cách tự động hóa các tác vụ hành chính, giảm thiểu giấy tờ và cung cấp thông tin nhanh chóng. Điều này giúp bác sĩ có thêm thời gian để tập trung vào chăm sóc bệnh nhân và đưa ra quyết định lâm sàng tốt hơn.

VI. HIS trong tương lai Triển vọng và các hướng nghiên cứu

Không nằm ngoài xu hướng chung của thế giới, hệ thống thông tin sức khoẻ ở Việt Nam đang trải qua sự phát triển đáng kể, đồng thời cũng có sự nhận thức ngày càng gia tăng về những lợi ích của HIS trong cộng đồng y tế và cơ quan chính phủ. Chính phủ Việt Nam đã ban hành các chính sách và sáng kiến nhằm khuyến khích việc sử dụng HIS trong nước. Với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế và xu hướng chuyển đổi số khiến các nghiên cứu về hệ thống HIS trở nên cấp bách.

6.1. Các xu hướng phát triển mới của HIS trong tương lai

HIS đang trải qua nhiều xu hướng phát triển mới, bao gồm tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), phân tích dữ liệu lớn (Big Data) và điện toán đám mây. Những công nghệ này có thể giúp cải thiện hiệu quả và chăm sóc của bác sĩ hơn nữa.

6.2. Hướng nghiên cứu tiềm năng về tác động của HIS

Các hướng nghiên cứu tiềm năng về tác động của HIS bao gồm đánh giá tác động của HIS đến sức khỏe cộng đồng, chi phí chăm sóc sức khỏe và sự hài lòng của bệnh nhân. Nghiên cứu cũng có thể tập trung vào việc phát triển các giải pháp HIS phù hợp với nhu cầu cụ thể của các cơ sở y tế khác nhau.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan – Trình bày về lý do hình thành đề tài, các mục tiêu của nghiên cứu, phạm vi và đối tượng nghiên cứu, các ý nghĩa của đề tài nghiên cứu và bố cục của đề tài nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu - Trình bày về khái niệm, cơ sở lý thuyết, giả thuyết cho mô hình nghiên cứu và đề xuất mô hình nghiên cứu. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu – Trình bày quy trình nghiên cứu, thang đo của các khái niệm nghiên cứu, mẫu nghiên cứu và phương pháp phân tích dữ liệu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu – Trình bày về kết quả nghiên cứu, kiểm định mô hình lý thuyết và các giả thuyết.

Chương 5: Kết luận và kiến nghị - Trình bày các kết quả chính, các đóng góp và n hạn chế của đề tài nghiên cứu từ đó định hướng cho các đề tài nghiên cứu tiếp theo. 4 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2.1 Hệ thống thông tin sức khỏe điện tử (HIS) Việc ứng dụng hệ thống thông tin trong y tế ngày càng trở nên phổ biến trên toàn cầu, các nghiên cứu về việc sử dụng hệ thống thông tin trong ngành y tế cho thấy việc sử dụng hiệu quả hệ thống thông tin có ảnh hưởng đến kết quả hoạt động của tổ chức (Currie và Finnegan, 2011), hệ thống sẽ giúp cung cấp thông tin chính xác vào đúng thời điểm cho người dùng ở các cấp quản lý khác nhau và từ đó được hiệu suất tốt hơn, thực hiện kế hoạch tốt hơn và đưa ra quyết định tốt hơn. Các hệ thống sẽ giúp tăng cường hiệu suất và hiệu quả của các bệnh viên (Ben-Assuli và Leshno, 2012; Safdari, 2014). Từ những tác vụ đơn giản quy trình đến những hình thái phức tạp và tiên tiến hơn (Garg và Agarwal, 2014) được gọi là hệ thống thông tin sức khoẻ điện tử HIS, chúng được chấp nhận và sử dụng rộng rãi (Saghaeiannejad-Isfahani, 2015) tại nhiều nơi.

Hệ thống này sẽ giúp được sử dụng để thu thập, truyền tải, hiển thị và lưu trữ dữ liệu của bệnh nhân (Salahuddin và Ismail, 2015) và được cho là có khả năng cải thiện đáng kể chất lượng chăm sóc y tế và an toàn bệnh nhân, nâng cao hiệu suất của nhân viên và bệnh viện, giảm thiểu lỗi quản lý, cải thiện quyền truy cập vào dữ liệu bệnh nhân; tăng cường quyết định lâm sàng và giảm đáng kể chi phí cung cấp dịch vụ (Aggelidis và Chatzoglou, 2012; Chaudhry et al., 2006; Chauhan và Jaiswal, 2017; Cohen et al., 2016; Maamuom et al., 2015; Yuan et al. Bên cạnh đó cũng có nghiên cứu chỉ ra rằng việc triển khai hệ thống sẽ tốn kém, phức tạp và có thể mang lại kết quả không như mong đợi (Almajali, 2016) mà ngược lại còn tác động tiêu cực đến hiệu suất của bệnh viện (Peikari et al., 2015; Sharma et al., 2016) cũng như không có bằng chứng đảm bảo sự thành công và lợi nhuận thu về (Aggelidis và Chatzoglou, 2012; Shachak et al. Do đó việc đánh giá xem hệ thống có đáp ứng được nhu cầu vận hành và cải thiện hiệu suất bệnh viện, cải thiện dịch vụ khám chữa bệnh là việc cần thực hiện khi quyết định triển khai hệ thống(Gursel, 2014).2 Chất lượng thông tin (Information quality - IQ) Theo Delone và McLean (2003) định nghĩa Chất lượng Thông tin (IQ) là những đặc điểm mong muốn của đầu ra của hệ thống thông tin và tính hữu ích của nó đối với người sử 5 dụng. Các đặc điểm thông tin bao gồm tính kịp thời, định dạng, phạm vi, độ chính xác, tính duy nhất, tính chính xác, tính nhất quán, tính sử dụng được, tính dễ hiểu, tính khả dụng, tính hữu ích, tính đủ đầy, tính súc tích, tính đáng tin cậy và tính liên quan.

Tương tự, Hayrinen (2008) đã mở rộng về IQ để đo lường cả đầu ra và đầu vào của hệ thống thông tin, trong đó sự toàn diện và độ chính xác là hai khía cạnh thường được sử dụng để đo lường chất lượng thông tin. Ở một khía cạnh khác, Cohen et al. (2016) lập luận rằng IQ là một dự đoán quan trọng của sự hài lòng của người sử dụng cuối cùng và kết quả hiệu suất, và định nghĩa nó như đầu ra của hệ thống để đảm bảo chúng có thể sử dụng được, đầy đủ chi tiết, có ý nghĩa, dễ đọc và hiểu, và do đó hữu ích cho việc hoàn thành nhiệm vụ và ra quyết định. Thông tin được tạo ra từ tương tác của bệnh nhân với nhà cung cấp dịch vụ y tế phải có giá trị để hỗ trợ cả quyết định của bác sĩ và quản lý.

Thông tin này có giá trị khi nó chính xác, liên quan, có cấu trúc và được trình bày dưới dạng dễ sử dụng. Thông tin đúng và cập nhật là quan trọng, không chỉ cho việc cung cấp chăm sóc lâm sàng chất lượng cao, mà còn giúp việc duy trì chăm sóc y tế ở mức độ tối ưu, nghiên cứu lâm sàng, dịch vụ y tế, lập kế hoạch và quản lý hệ thống y tế (WHO, 2003).3 Chất lượng hệ thống (System quality - SQ) Cũng theo Delone và McLean (2003) chất Lượng Hệ thống (SQ) được định nghĩa là những đặc điểm mong muốn của một hệ thống Thông tin, tập trung vào các khía cạnh sự sử dụng và các chỉ số hiệu suất. Chúng bao gồm khả năng truy cập, sự tinh vi, hiệu quả, sự thuận tiện, tùy chỉnh, độ chính xác và sự hiện đại của dữ liệu, dễ học và sử dụng, tính linh hoạt, tính tích hợp, tính tương tác, điều hướng, độ tin cậy, thời gian phản hồi, độ chính xác của hệ thống, các tính năng của hệ thống và thời gian hoàn thành. Hayrinen (2008) đề cập đến chất lượng hệ thống như là một trong những yếu tố để đánh giá sự thành công của hệ thống thông tin với các đặc tính như tính dễ sử dụng, tính dễ học và tính hữu ích của hệ thống.

Cohen et al. (2016) định nghĩa nó theo cách khác là trải nghiệm của người dùng về hệ thống từ góc độ kỹ thuật, thiết kế và vận hành. Trải nghiệm này phản ánh các thuộc tính của hệ thống như tính dễ sử dụng, độ tin cậy và thời gian phản hồi. Trong một nghiên cứu khác của Ali và Younes (2013) thì chất lượng hệ thống được đo lường bằng độ tin cậy, độ chính xác, thời gian phản hồi từ đó mang lại sự thuận tiện, sự riêng tư và phản hồi nhanh chóng cho người dùng.

Trong đó tính phản hồi và dễ học nhất định có ảnh hưởng lớn nhất đối với sự hài lòng của người sử dụng (Cohen et al.4 Tính hữu dụng cảm nhận (Perceived usefulness - PU) Tính hữu dụng cảm nhận được định nghĩa là niềm tin chủ quan của người dùng về lợi ích của việc sử dụng Hệ thống Thông tin Y tế (HIS) để đạt được mục tiêu công việc và tăng cường hiệu suất công việc trong một thực hành y tế (Ali and Younes, 2013; Maamuom et al., 2015), đánh giá mức độ các tính năng của hệ thống phù hợp với nhu cầu và kỳ vọng của người dùng và công việc (Gursel et al. Người dùng thường sử dụng hoặc không sử dụng hệ thống thông tin tới mức họ tin rằng nó sẽ giúp họ thực hiện công việc tốt hơn hoặc tăng cường hiệu suất làm việc của họ (Davis, 1989). Chất lượng thông tin và chất lượng hệ thống đều được cho là có ảnh hưởng đến tính hữu dụng cảm nhận (Ali and Younes, 2013; Maamuom et al. Một nghiên cứu khác từ Dansky et al.

(1999) cho thấy tính hữu dụng cảm nhận có ảnh hưởng tích cực đến thái độ của bác sĩ đến hệ thống và từ đó giải thích một phần ý định hành vi sử dụng hệ thống Gagnon et al.5 Cảm nhận tính dễ sử dụng (Perceived ease of use - PE) Cảm nhận tính dễ sử dụng đề cập đến việc người dùng tin rằng việc sử dụng hệ thống thông tin không đòi hỏi nhiều nỗ lực (Davis, 1989) và dễ quản lý, cũng như mức độ mà hệ thống được coi là dễ hiểu, dễ học và sử dụng (Ali and Younes, 2013). Theo một nghiên cứu từ Gagnon (2014) cho thấy PE ảnh hưởng tích cực đến ý định sử dụng hệ thống thông tin của bác sĩ. Các bác sĩ có ấn tượng tích cực về sự dễ sử dụng hệ thống có ảnh hưởng tích cực đến hiệu suất và an toàn trong việc kê đơn thuốc do giảm gánh nặng tâm trí, dẫn đến sự tập trung tốt hơn và ít lỗi y khoa. Tương tự, Ali và Younes (2013) chỉ ra rằng mức độ người dùng cảm nhận được sự dễ sử dụng của IS càng cao, sẽ có tác động tích cực đối với hiệu suất công việc.

Từ đó ta có thể kết luận rằng PE không chỉ có ảnh hưởng tích cực trực tiếp đối với hiệu suất công việc mà còn trung gian hóa ảnh hưởng của IQ và SQ đối với hiệu suất công việc của người dùng.6 Kết quả làm việc của bác sĩ (User performance - PF) Kết quả làm việc của bác sĩ đề cập đến khả năng thực hiện các hành động cụ thể để đạt được một tập hợp các mục tiêu đã đề ra trong khoảng thời gian và các ràng buộc của các bên liên quan và tình huống. Kết quả làm việc của bác sĩ cung mối liên kết mạnh mẽ nhất đến mục tiêu tổ chức chiến lược, sự hài lòng của khách hàng và đóng góp kinh tế.7 Quan hệ giữa bác sĩ và bệnh nhân (Doctor–Patient relationship - DP) Sự phát triển sâu rộng của công nghệ trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến mối quan hệ giữa bác sĩ và bệnh nhân (DP). Mối quan hệ này là quan trọng để bác sĩ có thể nhận diện bệnh tật và kê đơn thuốc hiệu quả, cũng như để bệnh nhân hiểu về bản chất và hậu quả của bệnh, tham gia vào quyết định điều trị và tuân thủ lời khuyên của bác sĩ (Aziz, 2014). Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng các cổng thông tin cho bệnh nhân và các công cụ trực tuyến khác đã làm cho hồ sơ y tế trở nên dễ tiếp cận hơn đối với bệnh nhân, tăng cường nhận thức y tế của họ và do đó cải thiện giao tiếp giữa bác sĩ và bệnh nhân (Ammenwerth, 2012).