Luận văn thạc sĩ tác động của giá trị kinh tế gia tăng đến hiệu quả tài chính của các ngân hàng thương mại ở việt nam

Nghiên cứu tác động của giá trị kinh tế gia tăng đến hiệu quả tài chính của ngân hàng thương mại tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và phân tích chi tiết.

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương
• Người hướng dẫn: TS. Lê Đạt Chí
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tác động của giá trị kinh tế gia tăng đến hiệu quả tài chính của các ngân hàng thương mại ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do lựa chọn đề tài
• 1.2. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7. Ý nghĩa của đề tài
• 1.8. Cấu trúc của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nội dung lý thuyết về giá trị kinh tế gia tăng
• 2.2. Nội dung lý thuyết về hiệu quả tài chính
• 2.3. Các nghiên cứu về mối quan hệ giữa giá trị kinh tế gia tăng (EVA) và hiệu quả tài chính tại các doanh nghiệp
• 2.4. Lịch sử nghiên cứu mối quan hệ giữa giá trị kinh tế gia tăng (EVA) và hiệu quả tài chính
• 2.5. Mô hình nghiên cứu giả thuyết đề xuất
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thực hiện nghiên cứu
• 3.2. Nghiên cứu sơ bộ
• 3.3. Nghiên cứu chính thức
• 3.4. Mô hình nghiên cứu mối quan hệ giữa EVA và hiệu quả tài chính tại các ngân hàng thương mại ở Việt Nam
• 3.5. Phương trình kinh tế xác lập mối quan hệ giữa giá trị kinh tế gia tăng và hiệu quả tài chính tại các ngân hàng thương mại
• 3.6. Định nghĩa các biến trong mô hình hồi quy tuyến tính
• 3.7. Phương pháp nghiên cứu
• 3.8. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.9. Dữ liệu phân tích
• 3.10. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 3.11. Kiểm định sự phù hợp của mô hình
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.2. Kiểm định sự phù hợp của mô hình
• 4.3. Phân tích hồi quy tương quan
• 4.4. Phân tích hồi quy
• 4.5. Kết quả phân tích hồi quy mối quan hệ giữa EVA và ROE
• 4.6. Kết quả phân tích hồi quy mối quan hệ giữa EVA và ROA
• 4.7. Kết quả phân tích hồi quy giữa EVA và YOEA
• 4.8. Kết quả phân tích hồi quy giữa EVA và LDR
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Thảo luận kết quả
• 5.2. Kiến nghị một số giải pháp
• 5.3. Những biện pháp làm tăng giá trị kinh tế gia tăng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 5.4. Những biện pháp làm tăng tỷ suất sinh lợi của vốn chủ sở hữu thông qua việc thúc đẩy giá trị kinh tế gia tăng
• 5.5. Những biện pháp làm tăng tỷ suất sinh lợi của tài sản thông qua việc thúc đẩy giá trị kinh tế gia tăng
• 5.6. Những biện pháp làm tăng tỷ suất sinh lợi của tài sản có phát sinh lãi thông qua việc thúc đẩy giá trị kinh tế gia tăng
• 5.7. Những biện pháp làm giảm dư nợ cho vay trên tổng vốn huy động thông qua việc thúc đẩy giá trị kinh tế gia tăng
• 5.8. Hạn chế của đề tài và định hướng cho các nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của giá trị kinh tế gia tăng đến ngân hàng Việt Nam

Giá trị kinh tế gia tăng (EVA) đã trở thành một chỉ số quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả tài chính của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Trong bối cảnh nền kinh tế đang phát triển mạnh mẽ, việc hiểu rõ tác động của EVA đến hiệu quả tài chính là rất cần thiết. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa giá trị kinh tế gia tăng và hiệu quả tài chính của các ngân hàng thương mại, từ đó đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các ngân hàng.

1.1. Khái niệm giá trị kinh tế gia tăng và vai trò của nó

Giá trị kinh tế gia tăng (EVA) là một chỉ số đo lường hiệu quả tài chính của doanh nghiệp, phản ánh khả năng tạo ra giá trị cho cổ đông. EVA được tính bằng lợi nhuận ròng trừ đi chi phí vốn. Chỉ số này giúp các ngân hàng thương mại đánh giá được hiệu quả hoạt động của mình trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng.

1.2. Tình hình ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay

Ngành ngân hàng Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong những năm qua. Sự cạnh tranh giữa các ngân hàng thương mại ngày càng khốc liệt, đòi hỏi các ngân hàng phải không ngừng cải thiện hiệu quả tài chính để tồn tại và phát triển. Việc áp dụng EVA trong đánh giá hiệu quả tài chính sẽ giúp các ngân hàng có cái nhìn tổng quan hơn về hoạt động của mình.

II. Vấn đề và thách thức trong việc áp dụng giá trị kinh tế gia tăng

Mặc dù giá trị kinh tế gia tăng mang lại nhiều lợi ích trong việc đánh giá hiệu quả tài chính, nhưng việc áp dụng nó cũng gặp phải nhiều thách thức. Các ngân hàng thương mại cần phải đối mặt với những vấn đề như thiếu dữ liệu chính xác, khó khăn trong việc tính toán chi phí vốn và sự không đồng nhất trong cách hiểu về EVA.

2.1. Thiếu dữ liệu và thông tin chính xác

Một trong những thách thức lớn nhất trong việc áp dụng EVA là việc thiếu dữ liệu chính xác từ các ngân hàng. Điều này có thể dẫn đến việc tính toán không chính xác và ảnh hưởng đến kết quả đánh giá hiệu quả tài chính.

2.2. Khó khăn trong việc xác định chi phí vốn

Việc xác định chi phí vốn là một yếu tố quan trọng trong việc tính toán EVA. Tuy nhiên, nhiều ngân hàng gặp khó khăn trong việc xác định chi phí vốn một cách chính xác, dẫn đến việc đánh giá hiệu quả tài chính không chính xác.

III. Phương pháp nghiên cứu mối quan hệ giữa EVA và hiệu quả tài chính

Để nghiên cứu mối quan hệ giữa giá trị kinh tế gia tăng và hiệu quả tài chính, các phương pháp nghiên cứu định lượng và định tính sẽ được áp dụng. Nghiên cứu sẽ sử dụng dữ liệu từ các ngân hàng thương mại niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2008-2017.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu sẽ được thu thập từ các báo cáo tài chính của các ngân hàng thương mại niêm yết trên thị trường chứng khoán. Các chỉ tiêu tài chính như ROE, ROA sẽ được sử dụng để đánh giá hiệu quả tài chính của ngân hàng.

3.2. Phân tích hồi quy để xác định mối quan hệ

Phân tích hồi quy sẽ được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa EVA và các chỉ tiêu tài chính. Kết quả phân tích sẽ giúp làm rõ mức độ ảnh hưởng của giá trị kinh tế gia tăng đến hiệu quả tài chính của các ngân hàng thương mại.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy giá trị kinh tế gia tăng có mối quan hệ tích cực với hiệu quả tài chính của các ngân hàng thương mại. Điều này cho thấy việc áp dụng EVA trong đánh giá hiệu quả tài chính là cần thiết và có thể mang lại nhiều lợi ích cho các ngân hàng.

4.1. Mối quan hệ giữa EVA và ROE

Kết quả phân tích cho thấy có sự đồng biến giữa EVA và tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE). Điều này cho thấy rằng các ngân hàng có giá trị kinh tế gia tăng cao thường có hiệu quả tài chính tốt hơn.

4.2. Ứng dụng EVA trong quản lý ngân hàng

Việc áp dụng EVA không chỉ giúp các ngân hàng đánh giá hiệu quả tài chính mà còn hỗ trợ trong việc ra quyết định chiến lược. Các ngân hàng có thể sử dụng EVA để xác định các lĩnh vực cần cải thiện và tối ưu hóa hoạt động kinh doanh.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho ngân hàng Việt Nam

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy giá trị kinh tế gia tăng là một chỉ số quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả tài chính của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Để nâng cao hiệu quả tài chính, các ngân hàng cần chú trọng đến việc áp dụng EVA trong quản lý và ra quyết định.

5.1. Đề xuất giải pháp nâng cao giá trị kinh tế gia tăng

Các ngân hàng cần xây dựng các chiến lược cụ thể nhằm nâng cao giá trị kinh tế gia tăng, từ đó cải thiện hiệu quả tài chính. Việc đầu tư vào công nghệ và cải tiến quy trình quản lý sẽ là những giải pháp quan trọng.

5.2. Tương lai của ngành ngân hàng Việt Nam

Ngành ngân hàng Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Việc áp dụng các phương pháp đánh giá hiệu quả tài chính như EVA sẽ giúp các ngân hàng nâng cao khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với thị trường quốc tế, các ngân hàng thương mại đóng vai trò trung gian tài chính quan trọng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Giai đoạn 2008-2017 chứng kiến sự phát triển vượt bậc của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam với sự đa dạng về quy mô và loại hình, từ ngân hàng nhà nước đến ngân hàng cổ phần và ngân hàng có vốn đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng đòi hỏi các ngân hàng phải nâng cao hiệu quả tài chính để tồn tại và phát triển bền vững. Hiệu quả tài chính được đánh giá qua nhiều chỉ tiêu như doanh thu, lợi nhuận, khả năng huy động vốn, tỷ suất sinh lời và quản lý nợ xấu. Trong đó, giá trị kinh tế gia tăng (EVA) được xem là một chỉ tiêu tổng thể, toàn diện để đánh giá hiệu quả tài chính, phản ánh chính xác giá trị thực sự tạo ra cho cổ đông sau khi trừ chi phí sử dụng vốn.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định mối quan hệ giữa giá trị kinh tế gia tăng và hiệu quả tài chính của các ngân hàng thương mại Việt Nam, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao giá trị kinh tế gia tăng nhằm cải thiện hiệu quả tài chính. Nghiên cứu tập trung vào 15 ngân hàng thương mại niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2008-2017, sử dụng dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính và thị trường chứng khoán. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng đối với các nhà quản trị ngân hàng, nhà đầu tư và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả hoạt động trong môi trường kinh tế đầy biến động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết về giá trị kinh tế gia tăng (EVA) và lý thuyết về hiệu quả tài chính ngân hàng.

• Giá trị kinh tế gia tăng (EVA) được định nghĩa là phần lợi nhuận thuần sau thuế và trước chi phí tài chính (NOPAT) trừ đi chi phí sử dụng vốn bình quân gia quyền (WACC) nhân với tổng vốn đầu tư (TC). Công thức tính EVA là:

  [ \text{EVA} = \text{NOPAT} - (\text{TC} \times \text{WACC}) ]

  EVA phản ánh giá trị thực sự tạo ra cho cổ đông sau khi đã trừ chi phí vốn, giúp đánh giá hiệu quả hoạt động tài chính một cách toàn diện hơn so với các chỉ tiêu truyền thống.

• Hiệu quả tài chính được đo lường qua các chỉ tiêu như tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE), tỷ suất sinh lợi trên tài sản (ROA), tỷ suất sinh lợi của tài sản có phát sinh lãi (YOEA) và tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng vốn huy động (LDR). Các chỉ tiêu này phản ánh khả năng sinh lời và quản lý nguồn vốn của ngân hàng.

Mô hình nghiên cứu đề xuất mối quan hệ đồng biến giữa EVA và các chỉ tiêu hiệu quả tài chính, đồng thời giả thuyết EVA có tác động tích cực đến ROE, ROA, YOEA và tác động tiêu cực đến LDR.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện qua hai giai đoạn chính:

• Nghiên cứu sơ bộ: Sử dụng phương pháp định tính gồm thảo luận nhóm với 20 chuyên gia, nhà quản lý ngân hàng và giảng viên để kiểm định các khái niệm và cấu trúc nghiên cứu.

• Nghiên cứu chính thức: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính và thị trường chứng khoán của 15 ngân hàng thương mại niêm yết trong giai đoạn 2008-2017. Phân tích dữ liệu bằng phần mềm SPSS 16 với các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích tương quan, hồi quy tuyến tính và kiểm định giả thuyết.

Cỡ mẫu gồm 147 quan sát bảng dữ liệu, lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho các ngân hàng niêm yết. Các biến nghiên cứu được mã hóa rõ ràng, bao gồm EVA, ROE, ROA, YOEA, LDR cùng các biến kiểm soát như NOPAT, TC, WACC.

Kiểm định sự phù hợp của mô hình được thực hiện qua hệ số xác định hiệu chỉnh (Adjusted R Square), kiểm định F và kiểm định t nhằm đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của các kết quả phân tích.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ giữa EVA và ROE: Mô hình hồi quy tuyến tính cho thấy EVA giải thích được 74,5% sự biến động của ROE (Adjusted R Square = 0.745). Hệ số hồi quy β = 1.327 với ý nghĩa thống kê cao (p < 0.005) cho thấy EVA có tác động tích cực và mạnh mẽ đến tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu. Khi EVA tăng 1%, ROE tăng tương ứng 1.327%.

2. Mối quan hệ giữa EVA và ROA: EVA giải thích 13,3% sự biến động của ROA (Adjusted R Square = 0.133). Hệ số hồi quy β = 0.095 (p < 0.005) cho thấy EVA có tác động tích cực nhưng mức độ ảnh hưởng thấp hơn nhiều so với ROE. Điều này phản ánh đặc thù ngành ngân hàng với tỷ trọng vốn chủ sở hữu nhỏ so với tổng tài sản.

3. Mối quan hệ giữa EVA và YOEA: Kết quả phân tích hồi quy cũng cho thấy EVA có tác động tích cực đến tỷ suất sinh lợi của tài sản có phát sinh lãi, tuy nhiên mức độ ảnh hưởng không đồng đều qua các giai đoạn do biến động lãi suất và rủi ro tín dụng.

4. Mối quan hệ giữa EVA và LDR: EVA có tác động tiêu cực đến tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng vốn huy động, nghĩa là khi EVA tăng, ngân hàng có xu hướng kiểm soát chặt chẽ hơn tỷ lệ cho vay so với huy động, giảm rủi ro thanh khoản.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu khẳng định mối quan hệ đồng biến giữa giá trị kinh tế gia tăng và các chỉ tiêu hiệu quả tài chính tại các ngân hàng thương mại Việt Nam. Mức độ ảnh hưởng của EVA đến ROE là rõ rệt nhất, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế cho thấy EVA là chỉ tiêu đánh giá hiệu quả tài chính toàn diện, phản ánh chính xác lợi ích cổ đông. Mức độ ảnh hưởng thấp hơn của EVA đến ROA phản ánh đặc thù ngành ngân hàng với cấu trúc vốn chủ sở hữu thấp, vốn vay chiếm tỷ trọng lớn.

Mối quan hệ tiêu cực giữa EVA và LDR cho thấy các ngân hàng có EVA cao thường có chính sách quản lý rủi ro tín dụng thận trọng hơn, giảm tỷ lệ cho vay trên huy động nhằm đảm bảo thanh khoản và ổn định tài chính. Kết quả này phù hợp với thực tế tại Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu, khi nhiều ngân hàng phải tái cấu trúc và nâng cao quản trị rủi ro sau khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ hồi quy tuyến tính, đồ thị phần dư và đồ thị phân tán phần dư để minh họa sự phù hợp của mô hình và phân bố dữ liệu, giúp trực quan hóa mối quan hệ giữa EVA và các chỉ tiêu tài chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và tối ưu hóa chi phí vốn: Các ngân hàng cần tập trung nâng cao hiệu quả sử dụng vốn thông qua việc kiểm soát chi phí vốn bình quân (WACC), nhằm gia tăng giá trị kinh tế gia tăng (EVA) và từ đó cải thiện hiệu quả tài chính. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban điều hành ngân hàng.

2. Phát triển các sản phẩm tín dụng an toàn và hiệu quả: Giảm tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng vốn huy động (LDR) bằng cách đa dạng hóa danh mục cho vay, tăng cường đánh giá rủi ro tín dụng để đảm bảo an toàn thanh khoản. Thời gian thực hiện: 1 năm; Chủ thể: Phòng tín dụng và quản lý rủi ro.

3. Nâng cao năng lực quản trị tài chính và báo cáo: Đào tạo cán bộ quản lý về phương pháp đo lường EVA và các chỉ tiêu tài chính, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính để nâng cao độ chính xác và kịp thời của báo cáo tài chính. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng; Chủ thể: Phòng nhân sự và đào tạo.

4. Tăng cường minh bạch và công bố thông tin: Đảm bảo công khai, minh bạch các chỉ tiêu tài chính và EVA để thu hút nhà đầu tư, nâng cao uy tín và giá trị cổ phiếu trên thị trường chứng khoán. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Ban quản trị và phòng quan hệ cổ đông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ mối quan hệ giữa EVA và hiệu quả tài chính, từ đó xây dựng chiến lược quản lý vốn và rủi ro hiệu quả.

2. Nhà đầu tư và phân tích tài chính: Cung cấp cơ sở đánh giá tiềm năng sinh lời và rủi ro của các ngân hàng qua chỉ tiêu EVA và các tỷ suất sinh lợi, hỗ trợ quyết định đầu tư chính xác.

3. Giảng viên và sinh viên chuyên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo khoa học, cập nhật các phương pháp đo lường hiệu quả tài chính hiện đại và ứng dụng thực tiễn tại Việt Nam.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước: Hỗ trợ xây dựng chính sách giám sát, đánh giá hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại, góp phần ổn định và phát triển thị trường tài chính.

Câu hỏi thường gặp

1. EVA là gì và tại sao nó quan trọng trong đánh giá hiệu quả tài chính ngân hàng?
   EVA là giá trị kinh tế gia tăng, đo lường lợi nhuận sau thuế trừ chi phí sử dụng vốn. Nó phản ánh chính xác giá trị tạo ra cho cổ đông, giúp đánh giá hiệu quả tài chính toàn diện hơn các chỉ tiêu truyền thống như ROE hay ROA.

2. Mối quan hệ giữa EVA và ROE như thế nào?
   Nghiên cứu cho thấy EVA có tác động tích cực mạnh mẽ đến ROE, nghĩa là khi EVA tăng, tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu cũng tăng, giúp cổ đông nhận được lợi ích cao hơn.

3. Tại sao EVA ảnh hưởng ít hơn đến ROA so với ROE?
   Do đặc thù ngành ngân hàng với tỷ trọng vốn chủ sở hữu thấp so với tổng tài sản, nên EVA tác động mạnh đến vốn chủ sở hữu (ROE) hơn là tổng tài sản (ROA).

4. Làm thế nào để các ngân hàng tăng giá trị EVA?
   Các ngân hàng cần tối ưu hóa chi phí vốn, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, kiểm soát rủi ro tín dụng và cải thiện quản trị tài chính để gia tăng EVA.

5. Tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng vốn huy động (LDR) ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả tài chính?
   LDR cao có thể tăng lợi nhuận nhưng cũng làm tăng rủi ro thanh khoản. Nghiên cứu cho thấy EVA tăng thường đi kèm với việc kiểm soát LDR hợp lý, giảm thiểu rủi ro tài chính.

Kết luận

• Giá trị kinh tế gia tăng (EVA) có mối quan hệ đồng biến và tác động tích cực đến các chỉ tiêu hiệu quả tài chính như ROE, ROA và YOEA tại các ngân hàng thương mại Việt Nam.
• Mức độ ảnh hưởng của EVA đến ROE là mạnh mẽ nhất, giải thích 74,5% sự biến động của ROE trong giai đoạn 2008-2017.
• EVA có tác động tiêu cực đến tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng vốn huy động (LDR), cho thấy các ngân hàng có EVA cao thường kiểm soát rủi ro tín dụng tốt hơn.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để các ngân hàng thương mại xây dựng chiến lược tài chính hiệu quả, nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường hội nhập.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp nâng cao EVA, đào tạo quản trị tài chính và tăng cường minh bạch thông tin nhằm phát triển bền vững hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản trị ngân hàng và nhà đầu tư nên áp dụng kết quả nghiên cứu để tối ưu hóa chiến lược tài chính, nâng cao hiệu quả hoạt động và gia tăng giá trị cổ đông trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu Chương 2 Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu Chương 3 Phương pháp nghiên cứu Chương 4 Kết quả nghiên cứu Chương 5 Kết luận và kiến nghị TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU Trong chương này, học viên giới thiệu các khái niệm liên quan đến nghiên cứu gồm: Những khái niệm và cấu trúc về các bộ phận cấu thành giá trị kinh tế gia tăng, những tiêu chí đánh giá hiệu quả tài chính tại các ngân hàng thương mại, lịch sử nghiên cứu mối quan hệ giữa giá trị kinh tế gia tăng và hiệu quả tài chính của ngân hàng thương mại. Tiếp theo đó, dựa trên cơ sở lý thuyết đã tổng hợp học viên đề xuất mô hình nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu. Nội dung lý thuyết về giá trị kinh tế gia tăng Theo định nghĩa của Công ty Stern Stewart: “Giá trị kinh tế tăng thêm là thước đo phần thu nhập tăng thêm từ chênh lệch giữa lợi nhuận hoạt động trước lãi vay sau thuế và chi phí sử dụng vốn”. (Công ty Stern Stewart, 1992)  Tính toán EVA Cơ sở xác định EVA : EVA = NOPAT – (TC x WACC) - EVA: Được tính bằng lợi nhuận thuần sau thuế và trước chi phí tài chính (NOPAT - Net operating profit after tax) trừ chi phí sử dụng vốn bình quân của tất cả các tài sản kinh doanh được sử dụng vào việc tạo ra lợi nhuận.

- TC: (Total capital): Vốn đầu tư xác định bằng tổng tài sản bình quân trên bảng cân đối kế toán. - WACC: Chi phí sử dụng vốn bình quân gia quyền theo tỷ trọng các nguồn vốn (bao gồm cả vốn vay và vốn chủ sở hữu). Ưu điểm nổi bật nhất của thước đo EVA là có tính tới chi phí sử dụng vốn chủ sở hữu, đây là chi phí cơ hội khi nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư vào lĩnh vực kinh doanh này thay vì lĩnh vực kinh doanh khác. Qua đó có thể xác định chính xác giá trị thực sự các khoản lợi nhuận được tạo ra cho các nhà đầu tư, cổ đông trong một thời kỳ nhất định.

Các thước đo tài chính khác thường không tính tới loại chi phí này. Thứ TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 hai, khi xác định EVA đòi hỏi các chỉ tiêu được phán ánh theo quan điểm kinh tế khắc phục được hạn chế của các thước đo truyền thống khác khi sử dụng số liệu kế toán phục vụ cho việc tính toán. Vì vậy, khi tính toán EVA cần phải dựa trên quan điểm kinh tế coi tất các các nguồn vốn được huy động vào hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh đều phát sinh chi phí sử dụng vốn và phải được phản ánh theo cơ sở tiền tệ trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh.  Cấu trúc của EVA NOPAT (Lợi nhuận thuần sau thuế): Là khối lượng lợi nhuận một công ty tạo ra nếu như không có các khoản nợ và không có tài sản tài chính.

NOPAT thường được sử dụng trong tính toán giá trị gia tăng (EVA). Nó được tính như sau: NOPAT = Thu nhập hoạt động x (1 - Thuế suất). NOPAT là một cái nhìn chính xác hơn về hiệu quả hoạt động cho các công ty sử dụng đòn bẩy tài chính và nó không bao gồm các khoản tiết kiệm thuế mà nhiều công ty nhận được do các khoản nợ hiện tại. Bên cạnh việc cung cấp cho các nhà phân tích một thước đo về hiệu quả hoạt động cốt lõi mà không có sự ảnh hưởng của các khoản nợ.

Các nhà phân tích thực hiện các thương vụ sáp nhập và mua lại (M&A) còn sử dụng lợi nhuận thuần sau thuế để định giá cho các thương vụ giao dịch. Họ sử dụng chỉ tiêu này để tính toán dòng tiền tự do của công ty (FCFF), bằng với lợi nhuận sau thuế sau khi loại trừ thuế và trừ đi những thay đổi trong vốn lưu động. Họ cũng sử dụng nó để tính dòng tiền tự do của công ty (FCFF), bằng lợi nhuận sau thuế trừ đi vốn. Cả hai chỉ tiêu chủ yếu được các nhà phân tích sử dụng để tìm kiếm các mục tiêu mua lại, vì nguồn tài chính của người thâu tóm sẽ thay thế các nguồn lực tài chính hiện tại.

Một cách khác để tính lợi nhuận ròng sau thuế là thu nhập ròng cộng với chi phí lãi ròng sau thuế, hoặc thu nhập ròng cộng với chi phí lãi ròng, nhân với một, trừ đi thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp. WACC (Chi phí vốn bình quân gia quyền): Là chi phí bình quân gia quyền của tất cả các nguồn tài trợ dài hạn mà một doanh nghiệp đang sử dụng. WACC được doanh nghiệp xác định dựa trên tỷ trọng các loại vốn mà doanh nghiệp sử dụng. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 Vốn của doanh nghiệp bao gồm: Vốn cổ phần thường, vốn chủ sở hữu, cổ phần ưu đãi, trái phiếu và các khoản nợ dài hạn khác.

Chi phí sử dụng vốn bình quân được tính toán như sau: WACC = (E/V)*Re + (D/V)*Rd *(1-Tc) Trong đó: Re = Chi phí sử dụng vốn cổ phần. Rd = Chi phí sử dụng nợ. E = Giá trị thị trường của tổng vốn cổ phần. D = Giá trị thị trường của tổng nợ của doanh nghiệp.

V = Tổng vốn dài hạn của doanh nghiệp. Tc = Thuế thu nhập doanh nghiệp. Nói rộng hơn, tài sản của doanh nghiệp được tài trợ dù bằng vốn chủ sở hữu hay bằng các khoản nợ thì chi phí sử dụng vốn bình quân là chi phí sử dụng vốn bình quân của các khoản tài trợ của doanh nghiệp. Bằng việc tính toán chỉ số chi phí sử dụng vốn bình quân, chúng ta biết được doanh nghiệp phải tốn bao nhiều chi phí cho mỗi đồng tiền tài trợ cho doanh nghiệp.

Chi phí sử dụng vốn bình quân của doanh nghiệp còn được gọi là tỷ suất sinh lợi đòi hỏi tối thiểu mà doanh nghiệp phải đạt được khi quyết định thực hiện một dự án mở rộng nào đó, hoặc quyết định mua lại doanh nghiệp khác. Chi phí sử dụng vốn bình quân được sử dụng như một tỷ lệ chiết khấu thích hợp đối với các dòng tiền từ các dự án có mức rủi ro tương tự mức độ rủi ro của doanh nghiệp. Còn nếu dự án có mức độ rủi ro cao hơn thì tỷ lệ chiết chấu sẽ đòi hỏi một tỷ lệ cao hơn tương ứng với mức rủi ro của dự án đó và ngược lại. Chi phí sử dụng vốn bình quân có thể thay đổi trong các giai đoạn khác nhau do cấu trúc vốn và chi phí sử dụng các nguồn vốn thường không cố định.

TC (Vốn đầu tư): Là tổng hợp các loại chi phí để đạt được mục đích đầu tư, thông qua xây dựng nhà xưởng mua sắm máy móc thiết bị, do đối tượng của đầu tư rất phức tạp, nên tính chất của đầu tư vốn cũng rất đa dạng, do đó cần phải phân loại vốn đầu tư để phản ánh được mọi mặt hoạt động của đầu tư, thấy được quan hệ tỷ lệ TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 đầu tư trong doanh nghiệp, thấy được sự cân đối hay mất cân đối trong sự phát triển toàn diện của ngành xây dựng và ở mỗi doanh nghiệp, để hướng đầu tư vào từng đối tượng, từng yếu tố theo đúng chiến lược phát triển của Nhà nước, của ngành cũng như của doanh nghiệp. Cũng giống như chi phí sử dụng vốn bình quân, tổng nguồn vốn đầu tư thường không cố định và cơ cấu nguồn vốn đầu tư, cấu trúc nguồn vốn tài trợ đầu tư cũng có sự thay đổi theo từng giai đoạn. Nội dung lý thuyết về hiệu quả tài chính  Khái niệm về hiệu quả tài chính Theo nghiên cứu của Trương Bá Thanh và Trần Đình Khôi Nguyên (2001), “Hiệu quả tài chính doanh nghiệp là hiệu quả của việc huy động, sử dụng và quản lý vốn trong doanh nghiệp. Trên quan điểm của chủ sở hữu doanh nghiệp, hiệu quả tài chính là hiệu quả của việc giữ gìn và phát triển nguồn vốn chủ sở hữu”.

(Trương Bá Thanh và Trần Đình Khôi Nguyên, 2001, trang 23) Bản chất tài chính doanh nghiệp là những mối quan hệ tiền tệ giữa lợi nhuận sau thuế – cổ tức trả cho cổ phần ưu đãi, vốn cổ phần phổ thông, số cổ phiếu phổ thông bình quân gắn trực tiếp với việc tổ chức, huy động, phân phối, sử dụng và quản lý vốn trong quá trình kinh doanh. Hiệu quả tài chính có mối quan hệ tương đối chặt chẽ với hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh, hiệu quả kinh tế xã hội và mức độ rủi ro. Bên cạnh đó, hiệu quả tài chính phụ thuộc nhiều điều kiện kinh tế - xã hội, khả năng quản trị tại các đơn vị. Khi đánh giá hoạt động của một doanh nghiệp thì hiệu quả tài chính được coi là chỉ tiêu quan trọng nhất để xem xét tình hình hoạt động của doanh nghiệp.

 Các yếu tố cấu thành hiệu quả tài chính Hiệu quả là sự so sánh giữa nguồn lực đầu vào khan hiếm (lao động, vật tư, máy móc thiết bị…) với kết quả trung gian hay kết quả cuối cùng. Hiểu theo nghĩa rộng, hiệu quả thể hiện mối tương quan giữa các biến số đầu ra thu được so với các biến số đầu vào đã được sử dụng để tạo ra những kết quả đầu ra đó. Chúng ta cần phân biệt ranh giới giữa hai khái niệm hiệu quả và kết quả. Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là những gì mà doanh nghiệp đạt được sau một TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 quá trình sản xuất kinh doanh nhất định, là mục tiêu cần thiết của doanh nghiệp (như số sản phẩm tiêu thụ, doanh thu, lợi nhuận, thị phần, uy tín của doanh nghiệp, là chất lượng sản phẩm…).

Trong khi đó, hiệu quả kinh doanh sử dụng cả hai chỉ tiêu kết quả đầu ra và các nguồn lực đầu vào để đánh giá. Hiện tại có rất nhiều các chỉ tiêu đo lường hiệu quả tài chính doanh nghiệp, nhưng có thể chia thành hai nhóm: i) Các hệ số về khả năng sinh lời; ii) Các hệ số giá trị thị trường. Thứ nhất, các chỉ tiêu khả năng sinh lời được dùng nhiều nhất bao gồm: Lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA), Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE), Tỷ suất cổ tức trên giá cổ phiếu (DY), Lợi nhuận trên doanh thu (ROS), hoặc Lợi nhuận trên vốn đầu tư (ROI). Kết quả của các chỉ tiêu này lại phụ thuộc vào cách tính lợi nhuận như: Lợi nhuận trước thuế và lãi vay (EBIT), lợi nhuận thuần cộng với lãi vay (trước hoặc sau thuế), lợi nhuận thuần, lợi nhuận trước thuế với lãi vay và khấu hao tài sản (EBITDA).