Ảnh hưởng của biến động giá dầu đến quyết định đầu tư chiến lược của công ty

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu Ảnh hưởng của biến động giá dầu lên các quyết định đầu tư chiến lược công ty luận văn thạc sĩ, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Lê Thị Minh Hương
• Người hướng dẫn: PGS TS Nguyễn Thị Ngọc Trang
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Giá Dầu Đến Quyết Định Đầu Tư Chiến Lược Của Công Ty
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUÁT
• 1.1. Giới thiệu tổng quát
• 1.2. Mối liên hệ giữa biến động giá dầu thế giới với biến động giá xăng Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Cơ sở lý thuyết
• 2.2. Tổng quan các kết quả nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình thực nghiệm
• 3.2. Phương pháp ước lượng
• 3.2.1. Phương pháp GMM
• 3.2.2. Phương pháp GMM trên dữ liệu bảng động
• 3.2.3. Phương pháp Arellano và Bond (1991)
• 3.2.4. Phương pháp System GMM
• 3.2.5. Kiểm định tính hiệu lực cho mô hình GMM
• 3.3. Chọn mẫu nghiên cứu
• 3.4. Định nghĩa các biến
• 3.5. Kiểm định nghiệm đơn vị
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM
• 4.1. Thống kê mô tả biến
• 4.2. Kết quả thực nghiệm
• 4.3. Kết quả kiểm định tính phù hợp cho các mô hình GMM
• 5. CHƯƠNG 5: HẠN CHẾ ĐỀ TÀI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• A.1. DANH MỤC BẢNG BIỂU SỬ DỤNG TRONG LUẬN VĂN
• A.2. DANH MỤC ĐỒ THỊ SỬ DỤNG TRONG LUẬN VĂN

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của giá dầu đến đầu tư chiến lược

Giá dầu là một yếu tố quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu. Biến động giá dầu không chỉ ảnh hưởng đến chi phí sản xuất mà còn tác động đến quyết định đầu tư chiến lược của các công ty. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối liên hệ giữa biến động giá dầu và quyết định đầu tư của các doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế Việt Nam.

1.1. Tác động của giá dầu đến ngành công nghiệp dầu khí

Ngành công nghiệp dầu khí là một trong những lĩnh vực chịu ảnh hưởng lớn nhất từ biến động giá dầu. Khi giá dầu tăng, chi phí sản xuất cũng tăng theo, dẫn đến việc các công ty phải xem xét lại các quyết định đầu tư của mình.

1.2. Mối liên hệ giữa giá dầu và giá xăng tại Việt Nam

Giá xăng tại Việt Nam thường biến động theo giá dầu thế giới. Sự thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến người tiêu dùng mà còn tác động đến các quyết định đầu tư của các công ty trong ngành vận tải và logistics.

II. Vấn đề và thách thức trong quyết định đầu tư chiến lược

Các công ty thường phải đối mặt với nhiều thách thức khi đưa ra quyết định đầu tư chiến lược. Biến động giá dầu là một trong những yếu tố gây ra sự không chắc chắn lớn nhất. Điều này có thể dẫn đến việc các công ty trì hoãn đầu tư hoặc điều chỉnh chiến lược của mình.

2.1. Rủi ro từ biến động giá dầu

Rủi ro từ biến động giá dầu có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận và khả năng cạnh tranh của các công ty. Khi giá dầu tăng, chi phí đầu vào cũng tăng, làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp.

2.2. Chiến lược ứng phó với biến động giá dầu

Các công ty cần phát triển các chiến lược ứng phó hiệu quả để giảm thiểu tác động của biến động giá dầu. Điều này có thể bao gồm việc đa dạng hóa nguồn cung ứng và tối ưu hóa quy trình sản xuất.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của giá dầu đến đầu tư

Nghiên cứu này sử dụng mô hình thực nghiệm để phân tích mối quan hệ giữa biến động giá dầu và quyết định đầu tư chiến lược. Phương pháp GMM sẽ được áp dụng để ước lượng các biến trong mô hình.

3.1. Mô hình thực nghiệm và dữ liệu

Mô hình thực nghiệm sẽ sử dụng dữ liệu từ năm 2006 đến 2012 để phân tích tác động của biến động giá dầu đến quyết định đầu tư của các công ty tại Việt Nam.

3.2. Phương pháp GMM trong phân tích dữ liệu

Phương pháp GMM sẽ được sử dụng để ước lượng các tham số trong mô hình, giúp xác định mối quan hệ giữa biến động giá dầu và quyết định đầu tư chiến lược.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối liên hệ chữ U ngược giữa biến động giá dầu và quyết định đầu tư chiến lược của các công ty. Điều này có thể giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả hơn trong bối cảnh biến động giá dầu.

4.1. Kết quả thực nghiệm từ mô hình

Kết quả thực nghiệm cho thấy rằng khi biến động giá dầu tăng, các công ty thường trì hoãn quyết định đầu tư. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc theo dõi biến động giá dầu trong quá trình ra quyết định.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để xây dựng các chiến lược đầu tư hiệu quả hơn, giúp các công ty giảm thiểu rủi ro từ biến động giá dầu.

V. Kết luận và triển vọng tương lai

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng biến động giá dầu có tác động lớn đến quyết định đầu tư chiến lược của các công ty. Trong tương lai, việc theo dõi và phân tích biến động giá dầu sẽ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Các phát hiện chính của nghiên cứu cho thấy rằng biến động giá dầu có thể dẫn đến sự thay đổi trong quyết định đầu tư của các công ty, đặc biệt là trong ngành công nghiệp dầu khí.

5.2. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng để xem xét các yếu tố khác ảnh hưởng đến quyết định đầu tư, chẳng hạn như chính sách nhà nước và tình hình kinh tế toàn cầu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu ngày càng biến động, giá dầu thô thế giới được xem là một trong những yếu tố vĩ mô quan trọng ảnh hưởng sâu sắc đến các quyết định đầu tư chiến lược của doanh nghiệp. Giai đoạn từ năm 2006 đến 2012 chứng kiến nhiều biến động mạnh về giá dầu, đặc biệt là đỉnh điểm năm 2008 với mức biến động giá dầu lên tới 62%/năm, kéo theo sự biến động giá xăng tại Việt Nam đạt khoảng 69%/năm. Những biến động này không chỉ tác động trực tiếp đến chi phí đầu vào mà còn ảnh hưởng đến năng suất cận biên của vốn và quyết định đầu tư của các công ty. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích ảnh hưởng của biến động giá dầu lên các quyết định đầu tư chiến lược của các công ty niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2006-2012, đồng thời tìm điểm cực trị của biến động giá dầu gây ra sự tác động đảo chiều trong đầu tư. Nghiên cứu sử dụng mô hình đầu tư chiến lược dựa trên lý thuyết quyền chọn thực, kết hợp với các biến dòng tiền và Tobin’s Q nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện về các yếu tố ảnh hưởng. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực đối với nhà quản lý, nhà đầu tư và các nhà hoạch định chính sách trong việc đưa ra các quyết định đầu tư trong môi trường kinh tế đầy bất ổn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên ba lý thuyết chính để xây dựng mô hình nghiên cứu:

• Lý thuyết quyền chọn thực (Real Options Theory): Giải thích cách các công ty hoãn hoặc thúc đẩy đầu tư dựa trên mức độ bất ổn và rủi ro, đặc biệt là biến động giá dầu. Mối quan hệ giữa biến động giá dầu và đầu tư chiến lược được mô hình hóa theo dạng hình chữ U ngược, phản ánh sự đánh đổi giữa quyền chọn chờ đợi và quyền chọn tăng trưởng chiến lược.

• Lý thuyết đại diện (Agency Theory): Phân tích mối quan hệ giữa chủ sở hữu và người quản lý trong quyết định đầu tư, nhấn mạnh vai trò của dòng tiền nội bộ trong việc hạn chế thông tin bất cân xứng và ảnh hưởng đến mức độ đầu tư.

• Lý thuyết chi phí giao dịch và Tobin’s Q: Tobin’s Q được sử dụng làm chỉ số đo lường giá trị thị trường so với chi phí thay thế tài sản, từ đó phản ánh khả năng và động lực đầu tư của công ty. Mối quan hệ thuận giữa Tobin’s Q và đầu tư chiến lược được kỳ vọng trong mô hình.

Ba khái niệm chính trong nghiên cứu gồm: biến động giá dầu (Oilvol), dòng tiền nội bộ (Cash Flow), và chỉ số Tobin’s Q (Q biên).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng bộ dữ liệu bảng cân bằng gồm 57 công ty phi tài chính niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2006-2012, với tổng cộng 399 quan sát. Dữ liệu giá dầu thế giới được lấy từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), giá xăng Việt Nam từ trang xangdau.net. Các biến được tính toán theo công thức chuẩn, trong đó biến động giá dầu được đo lường theo công thức của Sadorsky (2008).

Phương pháp phân tích chính là ước lượng mô hình bảng động sử dụng kỹ thuật Generalized Method of Moments (GMM), bao gồm phương pháp Arellano-Bond (DIF GMM) và System GMM của Blundell-Bond. Lý do lựa chọn GMM là do dữ liệu có tính nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi, khiến các phương pháp OLS không phù hợp. Mô hình ước lượng bao gồm biến trễ của đầu tư, Tobin’s Q, dòng tiền, biến động giá dầu và biến động giá dầu bình phương, nhằm kiểm định mối quan hệ phi tuyến giữa biến động giá dầu và đầu tư chiến lược.

Kiểm định nghiệm đơn vị và các kiểm định chẩn đoán mô hình được thực hiện để đảm bảo tính dừng của chuỗi dữ liệu và hiệu lực của biến công cụ trong mô hình GMM.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ giữa biến động giá dầu và đầu tư chiến lược: Kết quả ước lượng cho thấy biến động giá dầu có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê ở mức 1% đến đầu tư chiến lược công ty, với hệ số ước lượng dao động từ 0.2 đến 0.4 tùy theo phương pháp ước lượng. Đặc biệt, biến động giá dầu bình phương có hệ số âm, xác nhận mối quan hệ hình chữ U ngược giữa biến động giá dầu và đầu tư, tức là đầu tư tăng khi biến động giá dầu ở mức thấp đến trung bình, nhưng giảm khi biến động vượt quá ngưỡng nhất định.

2. Ảnh hưởng của dòng tiền nội bộ: Mối quan hệ giữa dòng tiền và đầu tư được phát hiện là nghịch chiều, trái ngược với giả thuyết lý thuyết đại diện. Hệ số dòng tiền hiện tại mang dấu âm và có ý nghĩa thống kê 1%, cho thấy các công ty không hoàn toàn dựa vào dòng tiền nội bộ để tài trợ đầu tư, có thể do khả năng huy động vốn bên ngoài với chi phí chấp nhận được tại Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu.

3. Tác động của Tobin’s Q: Tobin’s Q có mối quan hệ thuận chiều với đầu tư chiến lược, với hệ số ước lượng nhỏ nhưng có ý nghĩa thống kê ở mức 5%. Điều này cho thấy khi thị trường đánh giá cao giá trị công ty, công ty có xu hướng đầu tư nhiều hơn, phù hợp với lý thuyết chi phí giao dịch. Tuy nhiên, ảnh hưởng của biến trễ Tobin’s Q không rõ ràng và không có ý nghĩa thống kê, phản ánh sự không ổn định trong đánh giá thị trường qua thời gian.

4. Tính động của đầu tư: Biến trễ đầu tư có hệ số dương và ý nghĩa thống kê 1%, dao động khoảng 0.6-0.8, cho thấy quyết định đầu tư hiện tại phụ thuộc lớn vào mức đầu tư của các năm trước, phù hợp với thực tế các dự án đầu tư thường kéo dài nhiều năm.

Thảo luận kết quả

Mối quan hệ hình chữ U ngược giữa biến động giá dầu và đầu tư chiến lược phản ánh sự đánh đổi giữa quyền chọn chờ đợi và quyền chọn tăng trưởng chiến lược. Khi biến động giá dầu tăng từ mức thấp đến trung bình, các công ty có xu hướng tăng đầu tư để tận dụng cơ hội tăng trưởng và chiếm lĩnh thị phần. Tuy nhiên, khi biến động vượt quá ngưỡng, rủi ro gia tăng làm giảm động lực đầu tư do giá trị quyền chọn chờ đợi tăng lên, dẫn đến hoãn hoặc giảm đầu tư.

Kết quả nghịch chiều giữa dòng tiền và đầu tư cho thấy môi trường tài chính tại Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu có thể cho phép các công ty huy động vốn bên ngoài dễ dàng hơn, làm giảm sự phụ thuộc vào dòng tiền nội bộ. Điều này khác biệt so với các nghiên cứu tại các nền kinh tế phát triển, nơi dòng tiền nội bộ thường là nguồn tài trợ chính cho đầu tư.

Ảnh hưởng tích cực của Tobin’s Q phù hợp với lý thuyết chi phí giao dịch, cho thấy thị trường cổ phiếu phản ánh kỳ vọng lợi nhuận tương lai và ảnh hưởng đến quyết định đầu tư. Tuy nhiên, sự không ổn định của biến trễ Tobin’s Q có thể do biến động thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu.

Dữ liệu và kết quả có thể được trình bày qua biểu đồ mối quan hệ giữa biến động giá dầu và đầu tư chiến lược, thể hiện rõ điểm cực trị của biến động giá dầu, cũng như bảng hệ số ước lượng các biến trong mô hình GMM với các mức ý nghĩa thống kê.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý rủi ro biến động giá dầu: Các công ty nên xây dựng các chiến lược phòng ngừa rủi ro giá dầu thông qua hợp đồng tương lai hoặc các công cụ tài chính phái sinh nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực của biến động giá dầu đến quyết định đầu tư.

2. Đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư: Do dòng tiền nội bộ không phải là nguồn tài trợ chính, các công ty cần phát triển các kênh huy động vốn bên ngoài hiệu quả, đồng thời nâng cao năng lực quản trị tài chính để giảm chi phí vốn và tăng khả năng tiếp cận vốn.

3. Tăng cường minh bạch và cải thiện thông tin thị trường: Việc nâng cao chất lượng thông tin tài chính và minh bạch sẽ giúp thị trường đánh giá chính xác hơn giá trị công ty, từ đó hỗ trợ quyết định đầu tư dựa trên Tobin’s Q hiệu quả hơn.

4. Xây dựng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong môi trường bất ổn: Các cơ quan quản lý nhà nước cần thiết lập các chính sách ổn định giá năng lượng và hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp trong giai đoạn biến động mạnh, nhằm duy trì động lực đầu tư và phát triển kinh tế bền vững.

Các giải pháp trên nên được triển khai trong vòng 3-5 năm tới, với sự phối hợp giữa ban lãnh đạo doanh nghiệp, nhà đầu tư, và các cơ quan quản lý nhằm tối ưu hóa quyết định đầu tư chiến lược trong bối cảnh biến động giá dầu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ tác động của biến động giá dầu đến quyết định đầu tư, từ đó xây dựng chiến lược tài chính và đầu tư phù hợp trong môi trường bất ổn.

2. Nhà đầu tư và quỹ đầu tư: Cung cấp cơ sở phân tích rủi ro và cơ hội đầu tư dựa trên biến động giá dầu và các chỉ số tài chính như Tobin’s Q, hỗ trợ quyết định đầu tư hiệu quả.

3. Các nhà hoạch định chính sách: Hỗ trợ xây dựng chính sách ổn định thị trường năng lượng và tài chính, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư và phát triển kinh tế.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên kinh tế: Là tài liệu tham khảo quý giá về ứng dụng lý thuyết quyền chọn thực, lý thuyết đại diện và chi phí giao dịch trong nghiên cứu đầu tư chiến lược dưới tác động của biến động giá dầu.

Câu hỏi thường gặp

1. Biến động giá dầu ảnh hưởng như thế nào đến đầu tư chiến lược của công ty?
   Biến động giá dầu tác động theo mối quan hệ hình chữ U ngược, tức đầu tư tăng khi biến động ở mức thấp đến trung bình và giảm khi biến động vượt ngưỡng cao, do sự đánh đổi giữa quyền chọn chờ đợi và quyền chọn tăng trưởng.

2. Tại sao dòng tiền nội bộ lại có mối quan hệ nghịch chiều với đầu tư trong nghiên cứu này?
   Do môi trường tài chính tại Việt Nam cho phép các công ty huy động vốn bên ngoài dễ dàng với chi phí chấp nhận được, nên dòng tiền nội bộ không phải là nguồn tài trợ chính, dẫn đến mối quan hệ nghịch chiều.

3. Tobin’s Q có vai trò gì trong quyết định đầu tư?
   Tobin’s Q phản ánh giá trị thị trường so với chi phí thay thế tài sản, khi Q cao, công ty có xu hướng đầu tư nhiều hơn do chi phí huy động vốn thấp và kỳ vọng lợi nhuận cao.

4. Phương pháp GMM được sử dụng trong nghiên cứu có ưu điểm gì?
   GMM xử lý tốt vấn đề nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu bảng động, cho kết quả ước lượng vững chắc và hiệu quả hơn so với OLS.

5. Làm thế nào các công ty có thể ứng phó với biến động giá dầu trong đầu tư?
   Các công ty nên áp dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro tài chính, đa dạng hóa nguồn vốn, và xây dựng chiến lược đầu tư linh hoạt để thích ứng với biến động giá dầu.

Kết luận

• Nghiên cứu xác nhận mối quan hệ hình chữ U ngược giữa biến động giá dầu và đầu tư chiến lược công ty tại Việt Nam trong giai đoạn 2006-2012.
• Dòng tiền nội bộ không phải là nguồn tài trợ chính cho đầu tư, phản ánh đặc thù môi trường tài chính Việt Nam.
• Tobin’s Q có ảnh hưởng thuận chiều đến đầu tư, nhưng tác động không lớn và không ổn định qua thời gian.
• Phương pháp ước lượng GMM, đặc biệt System GMM, phù hợp và cho kết quả tin cậy trong phân tích dữ liệu bảng động có nội sinh và tự tương quan.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho nhà quản lý, nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách trong việc đưa ra quyết định đầu tư chiến lược trong môi trường kinh tế đầy biến động.

Tiếp theo, các nghiên cứu có thể mở rộng phạm vi thời gian và đối tượng nghiên cứu để kiểm định tính ổn định của mô hình, đồng thời phát triển các chiến lược quản lý rủi ro đầu tư phù hợp hơn. Đề nghị các nhà quản lý và nhà đầu tư áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả đầu tư trong bối cảnh biến động giá dầu không ngừng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1.1 Giới thiệu tổng quát 2 1.2 Mối liên hệ giữa biến động giá dầu thế giới với biến động giá xăng Việt Nam 4 CHƯƠNG 2. TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 9 2.2 Tổng quan các kết quả nghiên cứu 15 CHƯƠNG 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 18 3.1 Mô hình thực nghiệm 18 3.2 Phương pháp ước lượng 19 3.1 Phương pháp GMM 19 3.2 Phương pháp GMM trên dữ liệu bảng động 22 3.1 Phương pháp Arellano và Bond (1991) 22 3.2 Phương pháp System GMM 23 3.3 ểm định tính hiệu lực cho mô hình GMM 27 3.1 Chọn mẫu nghiên cứu 28 3.2 Định nghĩa các biến 29 3.3 iểm định nghiệm đơn vị 31 CHƯƠNG 4. KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM 35 4.1 Thống kê mô tả biến 35 4.2 Kết quả thực nghiệm 36 4.3 Kết quả kiểm định tính phù hợp cho các mô hình GMM 41 CHƯƠNG 5.2 Hạn chế đề tài 46 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC.

DANH MỤC BẢNG BIỂU SỬ DỤNG TRONG LUẬN VĂN Bảng 1. Thống kê mô tả Bảng 3. Tóm tắt các biến nghiên cứu trong mô hình Bảng 3. Hệ số nghiệm đơn vị Bảng 4.

Thống kê mô tả biến Bảng 4. Hệ số tương quan Bảng 4. Tổng hợp các kết quả ước lượng DANH MỤC ĐỒ THỊ SỬ DỤNG TRONG LUẬN VĂN Biểu đồ 1.1 Biến động giá dầu thế giới và giá xăng Việt Nam theo quý.2 Diễn biến giá dầu thô thế giới và giá xăng A92 Việt Nam 1 TÓM TẮT Luận văn nghiên cứu về biến động giá dầu ảnh hưởng như thế nào đến các quyết định đầu tư chiến lược của các công ty ở Việt Nam, giai đoạn nghiên cứu từ năm 2006 đến 2012. Dùng lý thuyết quyền chọn thực để xây dựng mô hình đầu tư chiến lược công ty và thấy rằng sự thay đổi trong biến động giá dầu có tác động đến các quyết định đầu tư chiến lược công ty.

Mô hình ước lượng dùng kỷ thuật ước lượng GMM cho bộ dữ liệu bảng động. Kết quả thực nghiệm cho thấy có mối liên hệ chữ U ngược giữa biến động giá dầu và đầu tư chiến lược công ty. Điều này ngược với những dự đoán từ lý thuyết quyền chọn thực. Ngoài yếu tố biến động giá dầu, mô hình còn đưa thêm biến dòng tiền và Topin’s Q vào nghiên cứu nhằm có cái nhìn tổng quát hơn cho mô hình đầu tư chiến lược công ty.

Kết quả này hữu ích cho những người ra quyết định, nhà đầu tư, các quản lý, những người làm chính sách và những người cần ra quyết định đầu tư chiến lược trong thế giới bất định. Từ khóa: Giá dầu, quyền chọn thực, đầu tư chiến lược, biến động.1 1 Giới thiệu tổng quát Đầu tư chiến lược được định nghĩa là đầu tư có thể cung cấp lợi ích cho toàn bộ tổ chức chứ không phải chỉ ở bộ phận ra quyết định đầu tư (Milgrom and Rob- erts, 1992,p. Đầu tư chiến lược là một trong những quyết định quan trọng nhất mà doanh nghiệp ra quyết định vì nhiều khoảng đầu tư có thể tạo lợi thế cạnh tranh nhờ việc cắt giảm chi phí và tạo sự khác biệt trong sản phẩm (Porter, 1980, 1998; Makadok,2003). Trong hoàn cảnh lý tưởng như thông tin hoàn hảo và không có bất ổn, các công ty có thể tối đa hóa lợi nhuận từ việc xác định đầu tư tối ưu.

Tuy nhiên trong thực tế thường rất khó để các công ty xác định được khoảng đầu tư tối ưu mà thường là “đầu tư dưới mức” hoặc là “đầu tư vượt mức”. Điều này đặc biệt đúng trong trường hợp khi các quyết định đầu tư thực hiện từ những thông tin kém hoàn hảo. Các công ty luôn đối mặt với những bất ổn từ nhiều nguồn khác nhau như rủi ro giá đầu ra, rủi ro giá của các yếu tố đầu vào, rủi ro tỷ giá hối đoái hoặc thậm chí rủi ro từ chính sách nhà nước (Pindyck, 1991; Dixit and Pindyck, 1994). Rủi ro hay bất ổn là tình huống ta không biết chắc chắn chuyện gì sẽ xảy ra cũng như khả năng xảy ra các biến cố này.

Tuy nhiên chúng ta có thể tác động để thay đổi xác suất xuất hiện cũng như kết quả của biến cố đó. Rủi ro ảnh hưởng không chỉ lên giá trị của các quyết định đầu tư mà còn tác động lên giá trị doanh nghiệp (Miller, 1998). Nguồn rủi ro về giá dầu đã được chứng minh trong quá khứ là nguồn quan trọng ảnh hưởng đến việc ra quyết định đầu tư và cũng là mối quan tâm lớn trong tương lai. Bernanke (1983) cho rằng để tối ưu, các công ty nên hoãn lại các chi phí đầu tư mà sẽ không thể thay đổi được (irreversible) khi đã nhìn thấy rủi ro về giá dầu tương lai gia tăng.

Tăng rủi ro giá dầu làm tăng giá trị của quyền chọn chờ đợi đầu tư. Khi các doanh nghiệp đợi thông tin mới liên quan đến rủi ro giá dầu, thì họ đã từ bỏ lợi nhuận từ việc ra quyết định sớm. Tuy nhiên, đợi thêm thông tin sẽ hạn chế được quyết định sửa chữa. Khi mức rủi ro giá dầu mà gia tăng, thì nó sẽ làm tăng giá trị quyền chọn chờ đợi đầu tư và giảm khuyến khích đầu tư.

Biến động giá dầu có thể tác động đến quyết định đầu tư bởi vì biến động giá dầu càng cao thì rủi ro năng lượng đầu vào càng lớn mà điều này sẽ ảnh hưởng đến năng suất cận biên của vốn (Pindyck, 1991). Phù hợp với lý thuyết về quyền chọn thực, khi đối mặt với sự gia tăng rủi ro, các công ty thường hoãn các quyết định đầu tư bởi vì có giá trị quyền chọn của việc chờ đợi để giải quyết bất ổn (Pindyck,1991; Dixit and Pindyck, 1994). Các tài liệu gần đây hơn về quyền chọn chiến lược tăng trưởng và quyền chọn kết hợp nhấn mạnh rằng khi các công ty không có kiểm soát độc quyền từ cơ hội đầu tư và thị trường là cạnh tranh không hoàn hảo, thì có hai ảnh hưởng giá trị quyền chọn đó là quyền chọn chờ đợi để giải quyết bất ổn và quyền chọn tăng trưởng công ty (Kulatilaka and Perotti, 1998). Khi đối mặt với rủi ro, các công ty thường hoãn đầu tư cho đến khi bất ổn được giải quyết.

Tuy nhiên nếu không đầu tư sẽ làm chậm trễ khả năng chiếm lĩnh thị phần hay tăng trưởng công ty, điều này sẽ cho phép đối thủ cạnh tranh chiếm lấy cơ hội. Hai ảnh hưởng này dẫn đến phát sinh mối quan hệ chử U giữa đầu tư và rủi ro. Biến động giá dầu là chủ đề quan trọng cần quan tâm vì dầu là yếu tố đầu vào cần thiết cho hầu hết các sản phẩm và dịch vụ (như ngành vận tải). Trong khi hầu hết các công ty không tiêu thụ dầu thô, họ tiêu thụ xăng, dầu đốt nóng và nhiên liệu phản lực, mà tất cả sản phẩm này đều làm từ dầu thô.

Tuy nhiên giá các sản phẩm này biến động cùng với giá dầu thế giới, xem thực nghiệm ở phần kế tiếp.2 Mối liên hệ giữa biến động giá dầu thế giới với biến động giá xăng Việt Nam Vì trong bài nghiên cứu sử dụng dữ liệu biến động giá dầu thô thế giới làm biến nghiên cứu trong mô hình đầu tư công ty ở Việt Nam, nên phần nghiên cứu phụ dưới đây nhằm mục đích cho thấy sự gắn kết giữa biến động giá dầu thô thế giới và giá xăng ở Việt Nam như thế nào. Dữ liệu : + Giá xăng A92 ở Việt Nam Nguồn : xangdau.net + Giá dầu thô thế giới Nguồn: EIA – Cơ quan Thông tin Năng lượng của Mỹ. + Thời gian: Năm 2005 đến năm 2012, 8 năm + Lấy giá đóng cửa hàng ngày và tính biến động giá dầu (%) theo quý, công thức tính biến động dựa theo công thức của Sadorsky (2008) như sau: 1 N 0 0 2 ot = � �(rt N − 1 — E(. √N t=1 rt )) Trong đó : 0  rt là tỷ suất sinh lợi giá dầu hàng ngày, rt = 100 ln(pt/pt-1), với pt là giá dầu đóng cửa hàng ngày.

0  E(r t ) là giá trị trung bình của tỷ suất sinh lợi hàng quý.  N là số ngày giao dịch trong quý (N  63) Kết quả thực nghiệm :  Thống kê mô tả: Bảng 1.1 Thống kê mô tả Variable Obs Mean Std. Min Max Oilvn 32 8.51 5  Kết quả chạy hồi quy : Biến động Giá xăng VN = -5.77xBiến động giá dầu thế giới + Sai số. Từ bảng thống kê mô tả cho thấy mức biến động giá xăng Việt Nam trung bình khoảng 8%/quý và biến động giá dầu thế giới khoảng 17.81%/quý, hai mức cao nhất của hai biến đều rơi vào năm 2008, khi cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới xảy ra.

Dữ liệu là chuổi thời gian có 32 quan sát cho mỗi biến. Kết quả chạy hồi quy cho thấy nếu giá dầu thế giới biến động tăng 1% thì giá xăng Việt Nam biến động tăng 0.77%, với mức ý nghĩa 5% và biến động giá xăng Việt Nam biến động cùng chiều với biến động giá dầu thế giới. Kết quả này có ý nghĩa cho mô hình thực nghiệm trong bài vì bài nghiên cứu sẽ được tính toán dựa trên giá dầu thế giới. Giá dầu thế giới đóng góp vào biến động giá xăng trong nước 2 trong giai đoạn này khoảng 27% (R =0.27), mô hình có mức ý nghĩa 5%.

 Kiểm định mô hình:  Kiểm định phương sai thay đổi : dùng kiểm định White, với H0 là không có phương sai thay đổi. Kết quả: Có phương sai thay đổi, với p-value là 0.  Kiểm định tự tương quan bậc 1 : dùng phương pháp Durbin- Watson, bằng cách tính p-value của kiểm định DW (durbinalt). Kết quả: Không có tự tương quan bậc 1, với p-value là 0.1 cho thấy năm biến động giá xăng dầu cao nhất là năm 2008, cụ thể ở Việt Nam biến động mạnh nhất (khoảng 53%) xảy ra vào quý 3 năm 2008 còn giá dầu thế giới biến động mạnh nhất (khoảng 48%) vào quý 4 năm 2008.2 cho thấy vào đầu quý 3 năm 2008 giá dầu thế giới đạt đỉnh 145.29$/thùng và khoảng 10 ngày sau giá xăng Việt Nam tăng kỷ lục từ 11300vnd/lít vọt lên 19000vnd/lít, sau đó giá dầu thế giới bắt đầu giảm dần đến cuối quý 4 năm 2008 còn khoảng 40$/thùng tức giảm khoảng 70% trong khi giá xăng Việt Nam giảm xuống bằng với giá đầu quý (11000vnd/lít).

6 5 4 3 2 1 2005q1 2007q1 2009q1 2011q1 2013q1 time oilTG (%) oilVN (%) Biểu đồ 1.1 Biến động giá dầu thế giới và giá xăng Việt Nam theo quý. Nguồn: Tác giả tự tính toán. 250 1 200 1 1 PriceA92VN 150 Priceoil 8 100 6 4 50 2005 20062007 2008 20092010 2011 20122013 Period Priceoil ($/barrel) PriceA92VN (vnd/lit) Biểu đồ 1.