Tác động bất cân xứng của dòng tiền lên độ nhạy cảm tiền mặt của các doanh nghiệp Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích ueh tác động bất cân xứng của dòng tiền lên độ nhạy cảm tiền mặt của các doanh nghiệp việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Chí Công
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Liên Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tác động Bất Cân Xứng Của Dòng Tiền Lên Độ Nhạy Cảm Tiền Mặt Của Các Doanh Nghiệp Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của dòng tiền đến độ nhạy cảm tiền mặt

Tác động của dòng tiền đến độ nhạy cảm tiền mặt là một chủ đề quan trọng trong quản lý tài chính doanh nghiệp. Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế Việt Nam, việc hiểu rõ mối quan hệ này giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa quản lý dòng tiền và tiền mặt. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến độ nhạy cảm tiền mặt của doanh nghiệp Việt Nam, từ đó đưa ra những khuyến nghị hữu ích.

1.1. Định nghĩa dòng tiền và độ nhạy cảm tiền mặt

Dòng tiền là lượng tiền mặt vào và ra khỏi doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định. Độ nhạy cảm tiền mặt phản ánh sự thay đổi của tiền mặt nắm giữ khi có sự biến động trong dòng tiền. Hiểu rõ định nghĩa này là bước đầu tiên để phân tích tác động của dòng tiền đến độ nhạy cảm tiền mặt.

1.2. Tại sao dòng tiền quan trọng với doanh nghiệp Việt Nam

Dòng tiền không chỉ ảnh hưởng đến khả năng thanh toán của doanh nghiệp mà còn quyết định đến khả năng đầu tư và phát triển. Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam, nơi mà nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn, việc quản lý dòng tiền trở nên càng quan trọng hơn.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý dòng tiền tại doanh nghiệp Việt Nam

Quản lý dòng tiền tại doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức. Các yếu tố như sự biến động của thị trường, chính sách tài chính và khả năng tiếp cận vốn đều ảnh hưởng đến dòng tiền. Những vấn đề này cần được giải quyết để đảm bảo sự ổn định tài chính cho doanh nghiệp.

2.1. Những rủi ro tài chính ảnh hưởng đến dòng tiền

Rủi ro tài chính như lãi suất, tỷ giá hối đoái và tình hình kinh tế vĩ mô có thể tác động tiêu cực đến dòng tiền của doanh nghiệp. Việc nhận diện và quản lý những rủi ro này là rất cần thiết để duy trì sự ổn định tài chính.

2.2. Khó khăn trong việc dự đoán dòng tiền

Dự đoán dòng tiền là một thách thức lớn đối với nhiều doanh nghiệp. Sự không chắc chắn trong thị trường và các yếu tố bên ngoài có thể làm cho việc dự đoán trở nên khó khăn, dẫn đến việc doanh nghiệp không có đủ tiền mặt để đáp ứng nhu cầu.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của dòng tiền đến độ nhạy cảm tiền mặt

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp hồi quy để phân tích mối quan hệ giữa dòng tiền và độ nhạy cảm tiền mặt của các doanh nghiệp Việt Nam. Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính của 130 công ty niêm yết trên sàn HOSE và HNX trong giai đoạn 2008-2016.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính đã qua kiểm toán. Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên các giả thuyết về mối quan hệ giữa dòng tiền và độ nhạy cảm tiền mặt.

3.2. Phương pháp phân tích hồi quy

Phương pháp hồi quy được sử dụng để kiểm tra mối quan hệ giữa dòng tiền và độ nhạy cảm tiền mặt. Các mô hình hồi quy khác nhau sẽ được áp dụng để đảm bảo tính chính xác của kết quả nghiên cứu.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của dòng tiền đến độ nhạy cảm tiền mặt

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt rõ rệt trong tác động của dòng tiền đến độ nhạy cảm tiền mặt giữa các doanh nghiệp bị hạn chế tài chính và không bị hạn chế. Điều này cho thấy rằng các doanh nghiệp cần có chiến lược quản lý dòng tiền phù hợp với tình hình tài chính của mình.

4.1. Tác động của dòng tiền dương và âm

Nghiên cứu chỉ ra rằng khi dòng tiền dương, doanh nghiệp có xu hướng giảm lượng tiền mặt nắm giữ. Ngược lại, khi dòng tiền âm, doanh nghiệp có thể không giảm lượng tiền mặt nắm giữ, dẫn đến sự bất cân xứng trong quản lý tiền mặt.

4.2. Sự khác biệt giữa doanh nghiệp bị hạn chế và không bị hạn chế tài chính

Các doanh nghiệp bị hạn chế tài chính thường nắm giữ nhiều tiền mặt hơn để đảm bảo khả năng thanh toán. Trong khi đó, các doanh nghiệp không bị hạn chế tài chính có thể linh hoạt hơn trong việc quản lý dòng tiền.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về quản lý dòng tiền

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc quản lý dòng tiền hiệu quả là rất quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần phải có chiến lược rõ ràng để tối ưu hóa lượng tiền mặt nắm giữ, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế không ổn định.

5.1. Khuyến nghị cho doanh nghiệp Việt Nam

Doanh nghiệp cần xây dựng các chính sách quản lý dòng tiền linh hoạt và hiệu quả. Việc áp dụng các công cụ tài chính hiện đại có thể giúp doanh nghiệp cải thiện khả năng dự đoán dòng tiền.

5.2. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu có thể mở rộng để xem xét các yếu tố khác ảnh hưởng đến độ nhạy cảm tiền mặt, như sự thay đổi trong chính sách tài chính và môi trường kinh doanh. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp có cái nhìn toàn diện hơn về quản lý dòng tiền.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam chịu ảnh hưởng sâu sắc từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2008, việc quản trị tiền mặt trở thành một vấn đề cấp thiết đối với các doanh nghiệp. Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê năm 2016, có hơn 60.500 doanh nghiệp phải tạm ngừng hoạt động, trong đó nguyên nhân chủ yếu liên quan đến quản lý dòng tiền mặt không hiệu quả. Luận văn tập trung nghiên cứu tác động bất cân xứng của dòng tiền lên độ nhạy cảm tiền mặt nắm giữ của các doanh nghiệp Việt Nam, nhằm làm rõ liệu các doanh nghiệp có phản ứng giống nhau khi dòng tiền tăng hoặc giảm, đặc biệt trong điều kiện bị hạn chế tài chính. Mẫu nghiên cứu gồm 130 công ty phi tài chính niêm yết trên hai sàn HOSE và HNX trong giai đoạn 2008-2016. Mục tiêu chính là xác định mối quan hệ giữa dòng tiền và tiền mặt nắm giữ, phân tích sự khác biệt giữa các nhóm doanh nghiệp bị và không bị hạn chế tài chính, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của chi phí đại diện đến chính sách tiền mặt. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản lý tài chính doanh nghiệp tối ưu hóa quản trị tiền mặt, giảm thiểu rủi ro thanh khoản và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong bối cảnh kinh tế biến động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về quản trị tiền mặt và tài chính doanh nghiệp, trong đó nổi bật là:

• Lý thuyết động cơ nắm giữ tiền mặt của Keynes (1936) với ba động cơ chính: hoạt động giao dịch, phòng ngừa và đầu cơ.
• Mô hình độ nhạy cảm tiền mặt nắm giữ với dòng tiền của Dichu Bao và cộng sự (2012), nhấn mạnh sự bất cân xứng trong phản ứng tiền mặt khi dòng tiền dương hoặc âm.
• Lý thuyết chi phí đại diện của Jensen và Meckling (1976), giải thích hiện tượng các nhà quản lý duy trì các dự án kém hiệu quả để tối đa hóa lợi ích cá nhân, ảnh hưởng đến chính sách tiền mặt.
• Các khái niệm chính bao gồm: dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh (CF), tiền mặt nắm giữ (DCASH), hạn chế tài chính (được phân loại qua chi trả cổ tức và quy mô công ty), chi phí đại diện (đại diện bởi quyền cổ đông tổ chức).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng (panel data) của 130 công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE và HNX trong giai đoạn 2008-2016, với tổng số 1040 quan sát. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán, bao gồm bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh và lưu chuyển tiền tệ. Phương pháp phân tích chính là hồi quy dữ liệu bảng tĩnh (Pooled OLS, Fixed Effects, Random Effects) và hồi quy dữ liệu bảng động bằng phương pháp GMM nhằm xử lý vấn đề nội sinh và tự tương quan. Mô hình ước lượng được xây dựng dựa trên mô hình của Dichu Bao et al. (2012), bổ sung biến giả thể hiện dòng tiền âm/dương và các biến tương tác để kiểm tra tác động bất cân xứng. Ngoài ra, nghiên cứu phân nhóm doanh nghiệp theo tiêu chí hạn chế tài chính dựa trên chi trả cổ tức và quy mô công ty, đồng thời kiểm soát chi phí đại diện qua biến quyền cổ đông tổ chức (Inst). Quá trình chọn mẫu loại bỏ các công ty không đủ dữ liệu hoặc tạm ngưng hoạt động nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Độ nhạy cảm tiền mặt nắm giữ đối với dòng tiền là dương: Kết quả hồi quy trên mẫu 130 công ty cho thấy biến dòng tiền (CF) có hệ số dương và ý nghĩa thống kê ở mức 5%, phản ánh mối tương quan cùng chiều giữa dòng tiền và tiền mặt nắm giữ. Điều này trái ngược với giả thuyết ban đầu và các nghiên cứu quốc tế như Riddick và Whited (2009) hay Dichu Bao et al. (2012).

2. Không tìm thấy bằng chứng vững chắc về tác động bất cân xứng: Biến tương tác giữa dòng tiền và dòng tiền âm (CF_NEG) mang dấu âm nhưng không có ý nghĩa thống kê, cho thấy chưa có sự khác biệt rõ ràng trong phản ứng tiền mặt khi dòng tiền âm hay dương.

3. Ảnh hưởng của hạn chế tài chính: Khi phân nhóm theo tiêu chí chi trả cổ tức và quy mô công ty, chỉ tiêu dựa trên quy mô cho thấy các công ty bị hạn chế tài chính nắm giữ nhiều tiền mặt hơn (hệ số CF_CON dương, ý nghĩa 5%), đồng thời có xu hướng giảm chi tiêu khi dòng tiền âm (CF_CON_NEG âm, ý nghĩa 5%). Điều này phù hợp với giả thuyết rằng các công ty hạn chế tài chính ưu tiên giữ tiền mặt để đối phó với khó khăn huy động vốn bên ngoài.

4. Ảnh hưởng của chi phí đại diện chưa rõ ràng: Mặc dù biến quyền cổ đông tổ chức (Inst) và tương tác với dòng tiền (CF_INST) có dấu phù hợp với lý thuyết (giám sát chặt chẽ làm giảm nắm giữ tiền mặt khi dòng tiền dương và ngược lại khi dòng tiền âm), nhưng các hệ số này không đạt ý nghĩa thống kê, có thể do kích thước mẫu hạn chế và đặc thù kinh tế Việt Nam.

Thảo luận kết quả

Kết quả dương giữa dòng tiền và tiền mặt nắm giữ phản ánh đặc điểm kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 2008-2016, khi các doanh nghiệp chủ động tích trữ tiền mặt như một tấm đệm phòng ngừa rủi ro do thị trường vốn bị thắt chặt, nhu cầu đầu tư giảm sút và bất ổn kinh tế kéo dài. Sự khác biệt này so với các nghiên cứu quốc tế có thể được giải thích bởi quy mô mẫu nhỏ, thời gian nghiên cứu ngắn và đặc thù nền kinh tế đang phát triển. Việc không tìm thấy tác động bất cân xứng rõ ràng có thể do các ràng buộc hợp đồng, chi phí đại diện và hành vi che giấu thông tin khiến các doanh nghiệp không thể hoặc không muốn cắt giảm ngay các dự án kém hiệu quả khi dòng tiền âm. Phân tích theo nhóm hạn chế tài chính cho thấy các doanh nghiệp nhỏ hoặc không chi trả cổ tức có xu hướng giữ nhiều tiền mặt hơn, phù hợp với lý thuyết quản trị tài chính về hạn chế huy động vốn bên ngoài. Mặc dù ảnh hưởng của chi phí đại diện chưa được khẳng định rõ ràng, các dấu hiệu kinh tế cho thấy sự giám sát từ bên ngoài có thể giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chính sách tiền mặt. Các kết quả có thể được minh họa qua biểu đồ so sánh hệ số hồi quy giữa các nhóm doanh nghiệp và bảng phân tích tương quan các biến chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý dòng tiền và dự báo tài chính: Do mối tương quan dương giữa dòng tiền và tiền mặt nắm giữ, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống dự báo dòng tiền chính xác để cân đối lượng tiền mặt tối ưu, tránh tích trữ quá mức gây lãng phí chi phí cơ hội. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng; Chủ thể: Ban tài chính doanh nghiệp.

2. Phát triển chính sách quản trị tiền mặt linh hoạt theo điều kiện tài chính: Các doanh nghiệp bị hạn chế tài chính nên ưu tiên giữ tiền mặt để đảm bảo thanh khoản, trong khi doanh nghiệp không bị hạn chế cần tận dụng nguồn vốn bên ngoài hiệu quả hơn. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo và phòng kế hoạch tài chính.

3. Tăng cường giám sát và kiểm soát chi phí đại diện: Khuyến khích sự tham gia của cổ đông tổ chức và các cơ quan quản lý nhằm giảm thiểu hành vi đầu tư không hiệu quả, nâng cao minh bạch tài chính. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Hội đồng quản trị, cổ đông lớn.

4. Nâng cao năng lực tiếp cận nguồn vốn bên ngoài: Doanh nghiệp cần cải thiện hồ sơ tín dụng, tăng cường quan hệ với ngân hàng và các tổ chức tài chính để giảm chi phí huy động vốn, từ đó giảm áp lực nắm giữ tiền mặt. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: Ban tài chính, phòng quan hệ ngân hàng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý tài chính doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa dòng tiền và tiền mặt nắm giữ, từ đó xây dựng chính sách quản trị tiền mặt phù hợp với điều kiện tài chính và thị trường.

2. Các nhà đầu tư và cổ đông tổ chức: Cung cấp thông tin về tác động của chi phí đại diện và vai trò giám sát trong việc tối ưu hóa chính sách tiền mặt, hỗ trợ quyết định đầu tư hiệu quả.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu dữ liệu bảng, mô hình hồi quy GMM và các lý thuyết quản trị tiền mặt trong bối cảnh kinh tế Việt Nam.

4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Giúp đánh giá thực trạng quản lý tiền mặt của doanh nghiệp, từ đó xây dựng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn và nâng cao hiệu quả tài chính.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao độ nhạy cảm tiền mặt nắm giữ với dòng tiền ở Việt Nam lại khác với các nghiên cứu quốc tế?
   Do đặc thù kinh tế Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu chịu ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính toàn cầu, thị trường vốn bị thắt chặt, doanh nghiệp ưu tiên tích trữ tiền mặt để phòng ngừa rủi ro, dẫn đến mối tương quan dương thay vì âm như các nước phát triển.

2. Hạn chế tài chính được xác định như thế nào trong nghiên cứu?
   Hạn chế tài chính được phân loại dựa trên hai tiêu chí: doanh nghiệp không chi trả cổ tức bằng tiền mặt trong năm và doanh nghiệp có quy mô tài sản nằm trong tứ phân vị thấp nhất, phản ánh khó khăn trong huy động vốn bên ngoài.

3. Chi phí đại diện ảnh hưởng thế nào đến chính sách tiền mặt?
   Chi phí đại diện làm cho nhà quản lý có thể duy trì các dự án kém hiệu quả để tối đa hóa lợi ích cá nhân, ảnh hưởng đến việc giữ tiền mặt. Tuy nhiên, trong nghiên cứu này, ảnh hưởng chưa được chứng minh rõ ràng do hạn chế dữ liệu và đặc thù thị trường.

4. Phương pháp GMM có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   GMM giúp xử lý vấn đề nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu bảng động, cho kết quả ước lượng vững chắc và hiệu quả hơn so với các phương pháp hồi quy truyền thống như OLS.

5. Làm thế nào doanh nghiệp có thể tối ưu hóa quản trị tiền mặt dựa trên kết quả nghiên cứu?
   Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống dự báo dòng tiền chính xác, phân loại rõ ràng tình trạng tài chính để áp dụng chính sách tiền mặt phù hợp, đồng thời tăng cường giám sát và cải thiện khả năng tiếp cận vốn bên ngoài nhằm giảm chi phí và rủi ro.

Kết luận

• Độ nhạy cảm tiền mặt nắm giữ đối với dòng tiền của các doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn 2008-2016 là dương, trái ngược với nhiều nghiên cứu quốc tế.
• Chưa tìm thấy bằng chứng vững chắc về tác động bất cân xứng của dòng tiền lên tiền mặt nắm giữ trong điều kiện dòng tiền âm và dương.
• Các doanh nghiệp bị hạn chế tài chính có xu hướng giữ nhiều tiền mặt hơn và giảm chi tiêu khi dòng tiền âm, phù hợp với lý thuyết quản trị tài chính.
• Ảnh hưởng của chi phí đại diện đến chính sách tiền mặt chưa được khẳng định rõ ràng do hạn chế dữ liệu và đặc thù kinh tế.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp quản lý dòng tiền, chính sách tiền mặt linh hoạt, tăng cường giám sát và nâng cao khả năng tiếp cận vốn nhằm cải thiện hiệu quả tài chính doanh nghiệp.

Next steps: Mở rộng mẫu nghiên cứu, kéo dài thời gian thu thập dữ liệu và áp dụng các phương pháp phân tích nâng cao để kiểm chứng các giả thuyết về tác động bất cân xứng và chi phí đại diện.

Các nhà quản lý tài chính và nhà nghiên cứu nên áp dụng kết quả này để điều chỉnh chính sách tiền mặt phù hợp với điều kiện thực tế của doanh nghiệp và thị trường Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU Cuộc suy thoái kinh tế gần đây (2007-2008) đã mang lại một sự đổi mới tập trung vào chính sách quản trị vốn luân chuyển nói chung và quản trị tiền mặt nói riêng trong chính sách hoạt động của các công ty. Quản trị tiền mặt là việc đảm bảo luôn có đủ lượng tiền mặt tối ưu tại mỗi thời điểm nhất định. Việc nắm giữ tiền mặt sẽ bao gồm hai loại chi phí, đó là chi phí nắm giữ và chi phí cơ hội, chúng tồn tại đồng thời với ba động cơ: động cơ hoạt động giao dịch, động cơ phòng ngừa và động cơ đầu cơ (Keynes 1936).

Theo động cơ hoạt động giao dịch, mức tồn quỹ tiền mặt được hoạch định để đáp ứng kịp thời cho các khoản chi tiêu phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh. Động cơ phòng ngừa cho thấy rằng các công ty sử dụng tiền mặt nắm giữ cho các cơ hội đầu tư mới hoặc các khoản nợ đến hạn khi có một cú sốc bất lợi trong dòng tiền dự kiến. Bản chất của tiền mặt nắm giữ giúp tránh chi phí cao của nguồn tài chính bên ngoài trong trường hợp thiếu hụt tiền mặt. Động cơ đầu cơ là một phản ứng trước sự khan hiếm, biến động giá cả hàng hóa, nguyên vật liệu hoặc sự biến động tỷ giá hối đoái trên thị trường.

Vì vậy, việc quản trị tiền mặt hợp lý lại đem lại nhiều lợi ích cho công ty, đặc biệt trong điều kiện dòng tiền không ổn định. Các nghiên cứu gần đây thường tập trung làm rõ liệu các công ty sẽ phản ứng như thế nào khi có một sự thay đổi trong dòng tiền: gia tăng hay cắt giảm lượng tiền mặt nắm giữ. Và các công ty bị hạn chế trong việc tiếp cận với các nguồn huy động vốn bên ngoài có phản ứng giống với công ty không bị hạn chế hay không. Năm 2014, Almeida và cộng sự đã phát hiện mối tương quan dương giữa thay đổi tiền mặt nắm giữ và dòng tiền cho thấy rằng công ty tăng (giảm) lượng tiền mặt nắm giữ khi họ có dòng tiền tăng (giảm).

Đồng thời các tác giả cũng tìm thấy bằng chứng rằng các công ty bị hạn chế tiếp cận với nguồn tài chính bên ngoài thì nắm giữ nhiều tiền mặt hơn khi dòng tiền cạn kiệt, còn các công ty không bị hạn chế tài chính thì không. Riddick và Whited năm 2009 kiểm tra lại tác động của dòng tiền lên độ nhạy cảm tiền mặt nắm giữ của công ty với sự khác biệt về lý thuyết và mô hình thực nghiệm, tác giả đưa ra kết luận trái LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 ngược với Almeida và cộng sự năm 2004 là mối tương quan giữa tiền mặt nắm giữ và sự thay đổi trong dòng tiền là âm. Cụ thể: khi dòng tiền công ty tăng lên, lượng tiền mặt nắm giữ giảm xuống và ngược lại. Tiền mặt nắm giữ cho phép các công ty tài trợ cho đầu tư và các khoản nợ khác để tránh chi phí cao của việc huy động vốn bên ngoài (Acharya và cộng sự năm 2007; Almeida và cộng sự năm 2004; Bates và cộng sự năm 2009).

Riddick và Whited 2009 cho rằng các công ty với dòng tiền gia tăng có xu hướng chuyển tiền mặt nắm giữ vào đầu tư vì cú sốc dòng tiền dương thể hiện năng suất cao hơn trong các tài sản thực. Do đó công ty cắt giảm tiền mặt nắm giữ để tài trợ cho các dự án có hiệu suất cao. Qua trực giác điều này giải thích cho kết quả của Riddick và Whited, đó là khi dòng tiền của công ty dương sự thay đổi của tiền mặt nắm giữ là âm. Ngược lại, khi công ty đối mặt với dòng tiền âm, điều này cho thấy sự tồn tại tài sản có hiệu suất thấp hoặc dự án có NPV âm.

Do đó, lập luận của Riddick và Whited (2009) là một công ty tích trữ tiền mặt và từ bỏ các dự án ít lợi nhuận. Bài nghiên cứu cho rằng công ty không thể ngay lập tức chấm dứt tất cả các dự án có NPV âm khi đối mặt với dòng tiền âm bởi ba lý do sau: đầu tiên, một số dự án xấu đã bị ràng buộc về hợp đồng nên công ty không thể chấm dứt chúng ngay lập tức. Điều này rất phổ biến khi các dự án là kết quả của đấu thầu. Khi một công ty bỏ thầu, nó có dòng tiền âm từ dự án nhưng không thể phá bỏ hợp đồng.

Thứ hai, như đề xuất của Kothari và cộng sự 2009, các nhà quản lý thường che giấu các thông tin xấu. Nếu một công ty chấm dứt các dự án xấu, sau đó nhiều khả năng thị trường sẽ biết các vấn đề xảy ra trong công ty. Do đó một số nhà quản lý chọn cách tiếp tục duy trì những dự án xấu để giảm thông tin xấu bị lộ ra thị trường. Bởi sự chôn vùi thông tin xấu (không chấm dứt các dự án xấu), các nhà quản lý hy vọng kéo dài thời gian đến khi một số thông tin tốt đến sẽ trung hòa các thông tin xấu.

Do đó, khi công ty đối mặt với dòng tiền âm, nó không thể chấm dứt dự án ngay lập tức. Nguyên nhân thứ ba là chi phí đại diện, theo Jensen và Meckling 1976 và Jensen 1986 cho rằng các nhà quản lý có động lực đầu tư và duy trì các dự án có NPV âm để tối đa lợi ích cá nhân của họ. Nếu các nhà quản lý đi tìm lợi ích cá nhân bằng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 cách đầu tư quá mức vào các dự án không lợi nhuận và không tìm cách chấm dứt chúng, sự gia tăng trong tiền mặt nắm giữ do chấm dứt các dự án không lợi nhuận sẽ ít hơn so với sự sụt giảm trong tiền mặt do theo đuổi các dự án có lợi nhuận, thậm chí phát sinh nắm giữ tiền mặt tiêu cực. Bởi vì sự ràng buộc hợp hợp đồng dự án, chôn vùi thông tin xấu và chi phí đại diện, một công ty đối mặt với dòng tiền âm có thể không chấm dứt ngay lập tức các dự án xấu.

Theo kết quả đó, tác động của dòng tiền lên độ nhạy cảm tiền mặt nắm giữ là âm chỉ khi công ty có dòng tiền dương. Nếu một công ty có dòng tiền âm, tác giả cho rằng tác động này có thể âm hoặc dương. Có hai mục tiêu chính trong bài nghiên cứu của Dichu Bao và các cộng sự (2012), đầu tiên các tác giả kiểm tra lại mối tương quan giữa dòng tiền và độ nhạy cảm của tiền mặt nắm giữ là âm hay dương. Riddick và Whited (2009) đã chỉ ra rằng tác động của dòng tiền lên độ nhạy cảm tiền mặt nắm giữ là ngược chiều, nhưng mô hình thực nghiệm của họ vẫn thiếu một số biến kiểm soát.

Do đó, việc bổ sung thêm biến kiểm soát vào mô hình là điều cần thiết. Thứ hai, sau khi khẳng định mối tương quan giữa dòng tiền và độ nhạy cảm tiền mặt nắm giữ là âm, Dichu Bao và cộng sự cho thấy độ nhạy cảm tiền mặt nắm giữ của các công ty là bất cân xứng trong điều kiện dòng tiền âm hay dương. Sự bất cân xứng thể hiện: khi công ty có dòng tiền dương, dòng tiền tăng lên thì lượng tiền mặt nắm giữ sẽ giảm, và khi công ty có dòng tiền âm, dòng tiền giảm thì lượng tiền mặt nắm giữ sẽ không bắt buộc phải giảm. Lý do chọn đề tài Quản trị tiền mặt chính là công tác quản trị tài chính giúp cho tiền mặt thực hiện được vai trò của nó một cách hiệu quả nhất.

Trong môi trường kinh doanh hiện nay, quản trị tiền mặt không chỉ giúp đảm bảo hoạt động của doanh nghiệp mà còn giúp nguồn lực tiền mặt được sử dụng đem lại hiệu quả cao. Việc một công ty nắm giữ bao nhiêu tiền mặt hay lượng tiền mặt tối ưu của một công ty vào từng thời LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 điểm là một vấn đề quan trọng trong quản lý tài chính. Đó là một câu mà các nhà nghiên cứu về kinh tế học tài chính quan tâm. Đặc biệt, trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2008 và tình trạng suy thoái của nền kinh tế, tính thanh khoản của nhiều công ty chịu áp lực lớn và tiền mặt trở thành một nguồn tài nguyên khan hiếm do những điều khoản thắt chặt tín dụng của thị trường tài chính và cầu tiêu dùng giảm.

Để giải quyết vấn đề thanh khoản, nhiều công ty tìm cách huy động vốn ngắn hạn và phải chịu áp lực thanh toán trong thời gian ngắn, nhưng nếu công ty có khoản tiền dự phòng thì nó có thể tránh rủi ro. Tuy nhiên, việc nắm giữ một lượng lớn tiền mặt là không hiệu quả, bởi vì nó tạo ra rất ít hoặc trong nhiều trường hợp nó không tạo ra thu nhập. Do đó, các công ty Việt Nam cần xác định cho mình một tỷ lệ nắm giữ tiền mặt tối ưu, và nếu không quản trị tốt tiền mặt thì rất dễ rơi vào tình trạng kiệt quệ tài chính thậm chí phá sản khi có một cú sốc bất lợi trong dòng tiền dự kiến. Theo Tổng cục thống kê, năm 2016 cả nước có hơn 60.500 doanh nghiệp phải tạm ngừng hoạt động.

Ngoài các nguyên nhân vĩ mô, khách quan từ nền kinh tế quốc gia thì nguyên nhân chủ quan xuất phát từ vấn đề về luồng tiền mặt trong công ty chiếm tỷ lệ khá cao. Do đó việc quản trị tốt tiền mặt là chìa khóa dẫn đến sự thành công cho các doanh nghiệp, đặc biệt là nghiên cứu sự thay đổi của tiền mặt nắm giữ khi có sự thay đổi trong dòng tiền công ty (được gọi là tác động của dòng tiền lên độ nhạy cảm của tiền mặt nắm giữ). Mục tiêu nghiên cứu Theo các nghiên cứu trước đây, tỷ lệ tiền và các khoản tương đương tiền của các doanh nghiệp trên thế giới cũng như tại Việt Nam chiếm một tỷ lệ tương đối cao so với các tài sản ngắn hạn khác. Tỷ lệ tiền mặt nắm giữ tối ưu đạt được khi chi phí biên và lợi ích biên của việc đầu tư vào tiền mặt là bằng nhau (Opler năm 1999).

Trong điều kiện hoạt động bình thường, dòng tiền của công ty luôn biến động và do đó mức tiền mặt nắm giữ tối ưu này sẽ luôn thay đổi. Đáp ứng nhu cầu thực tế, đã có nhiều bài nghiên cứu xoay quanh vấn đề tác động của dòng tiền lên độ nhạy cảm LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 tiền mặt nắm giữ.