Luận văn thạc sĩ quản lý phân tích tác động của chính sách khcn đối với sự phát triển các sản phẩm an toàn và bảo mật cho hệ thống thông tin điện tử từ trong tiến trình hội nhập quốc tế

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động của chính sách khoa học công nghệ đến phát triển sản phẩm an toàn cho hệ thống thông tin trong hội nhập quốc tế.

• Tác giả: Nguyễn Kim Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Nam Hải
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ
• Đề tài: Tác Động Của Chính Sách KH-CN Đối Với Sự Phát Triển Các Sản Phẩm An Toàn Và Bảo Mật Cho Hệ Thống Thông Tin
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do nghiên cứu
• 0.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.4. Phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Mẫu khảo sát
• 0.6. Vấn đề nghiên cứu
• 0.7. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.8. Phương pháp chứng minh luận điểm
• 0.9. Kết cấu của Luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. Hệ thống khái niệm có liên quan
• 1.2. Một số điểm đặc trưng đối với sản phẩm AT&BM
• 1.3. Chính sách KH&CN với việc phát triển sản phẩm AT&BM
• 1.4. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: VẤN ĐỀ AT&BM VÀ CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM AT&BM
• 2.1. Vấn đề AT&BM hiện nay
• 2.2. Hiện trạng các sản phẩm AT&BM
• 2.3. Nhu cầu phát triển và các tiêu chí đánh giá sản phẩm AT&BM
• 2.4. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH KH&CN ĐỐI VỚI VIỆC PHÁT TRIỂN CÁC SẢN PHẨM AT&BM CHO HỆ THỐNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ TRONG TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ
• 3.1. Chính sách KH&CN có liên quan tới lĩnh vực AT&BM trong thời gian qua
• 3.2. Tác động của chính sách KH&CN đối với sự phát triển sản phẩm AT&BM
• 3.3. Xu hướng phát triển của các lĩnh vực áp dụng sản phẩm AT&BM
• 3.4. Đề xuất Chính sách KH&CN đối với sự phát triển các sản phẩm AT&BM đến năm 2020 để hội nhập quốc tế
• 3.5. Kết luận Chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHẦN PHỤ LỤC
• appendix.1. BẢNG HỎI KHẢO SÁT TÌNH HÌNH AT&BM
• appendix.2. Kết quả điểm
• appendix.3. Một số văn bản Quy phạm pháp luật có liên quan

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của chính sách KH CN đến sản phẩm an toàn

Chính sách khoa học và công nghệ (KH-CN) đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển các sản phẩm an toàn cho hệ thống thông tin. Những chính sách này không chỉ định hướng cho nghiên cứu và phát triển mà còn tạo ra môi trường thuận lợi cho việc ứng dụng công nghệ mới. Việc áp dụng các sản phẩm an toàn không chỉ giúp bảo vệ thông tin mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức. Theo nghiên cứu của Nguyễn Kim Anh (2009), chính sách KH-CN đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao nhận thức về an toàn thông tin trong xã hội.

1.1. Khái niệm về chính sách KH CN và sản phẩm an toàn

Chính sách KH-CN được hiểu là hệ thống các quy định, hướng dẫn nhằm thúc đẩy nghiên cứu và phát triển công nghệ. Sản phẩm an toàn cho hệ thống thông tin là những sản phẩm được thiết kế để bảo vệ thông tin khỏi các mối đe dọa. Việc hiểu rõ các khái niệm này là cần thiết để đánh giá tác động của chính sách đến sự phát triển sản phẩm.

1.2. Vai trò của chính sách KH CN trong phát triển sản phẩm

Chính sách KH-CN không chỉ định hướng cho nghiên cứu mà còn tạo điều kiện cho các doanh nghiệp phát triển sản phẩm an toàn. Các quy định và tiêu chuẩn được ban hành giúp các tổ chức có cơ sở để phát triển và ứng dụng công nghệ mới, từ đó nâng cao chất lượng sản phẩm.

II. Vấn đề và thách thức trong phát triển sản phẩm an toàn

Mặc dù chính sách KH-CN đã tạo ra nhiều cơ hội, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc phát triển sản phẩm an toàn cho hệ thống thông tin. Các vấn đề như thiếu hụt nguồn lực, công nghệ lạc hậu và nhận thức chưa đầy đủ về an toàn thông tin vẫn là những rào cản lớn. Theo nghiên cứu, việc thiếu các tiêu chuẩn rõ ràng cũng gây khó khăn trong việc đánh giá chất lượng sản phẩm.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực và công nghệ

Nhiều tổ chức gặp khó khăn trong việc đầu tư vào công nghệ mới do thiếu hụt nguồn lực tài chính. Điều này dẫn đến việc sử dụng các sản phẩm không đạt tiêu chuẩn an toàn, gây rủi ro cho hệ thống thông tin.

2.2. Nhận thức về an toàn thông tin còn hạn chế

Nhiều tổ chức và cá nhân vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của an toàn thông tin. Việc này dẫn đến việc không tuân thủ các quy định và tiêu chuẩn an toàn, làm gia tăng nguy cơ bị tấn công.

III. Phương pháp phát triển sản phẩm an toàn hiệu quả

Để phát triển sản phẩm an toàn cho hệ thống thông tin, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu và phát triển hiệu quả. Việc kết hợp giữa nghiên cứu lý thuyết và thực tiễn sẽ giúp tạo ra các sản phẩm đáp ứng nhu cầu thực tế. Các tổ chức cần xây dựng quy trình phát triển sản phẩm rõ ràng và có sự tham gia của các chuyên gia trong lĩnh vực an toàn thông tin.

3.1. Nghiên cứu và phát triển sản phẩm an toàn

Quá trình nghiên cứu và phát triển cần được thực hiện một cách bài bản, từ việc xác định nhu cầu đến việc thử nghiệm sản phẩm. Các tổ chức cần đầu tư vào nghiên cứu để phát triển các sản phẩm an toàn và hiệu quả.

3.2. Xây dựng quy trình phát triển sản phẩm

Quy trình phát triển sản phẩm cần được xây dựng rõ ràng, bao gồm các bước từ ý tưởng đến sản xuất. Việc này giúp đảm bảo rằng sản phẩm được phát triển đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn và chất lượng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Việc áp dụng các sản phẩm an toàn trong thực tiễn đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều tổ chức đã cải thiện được khả năng bảo vệ thông tin và giảm thiểu rủi ro. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng công nghệ mới giúp nâng cao hiệu quả hoạt động và bảo vệ thông tin tốt hơn.

4.1. Cải thiện khả năng bảo vệ thông tin

Nhiều tổ chức đã áp dụng các sản phẩm an toàn và nhận thấy sự cải thiện rõ rệt trong khả năng bảo vệ thông tin. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao uy tín của tổ chức.

4.2. Nâng cao hiệu quả hoạt động

Việc áp dụng công nghệ mới không chỉ giúp bảo vệ thông tin mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức. Các sản phẩm an toàn giúp tối ưu hóa quy trình làm việc và giảm thiểu thời gian xử lý.

V. Kết luận và tương lai của sản phẩm an toàn

Tương lai của sản phẩm an toàn cho hệ thống thông tin phụ thuộc vào việc cải thiện chính sách KH-CN và nâng cao nhận thức về an toàn thông tin. Các tổ chức cần tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu và phát triển để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về an toàn thông tin. Việc xây dựng các tiêu chuẩn và quy định rõ ràng sẽ giúp thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp này.

5.1. Cải thiện chính sách KH CN

Cần có những cải cách trong chính sách KH-CN để thúc đẩy sự phát triển của sản phẩm an toàn. Việc này bao gồm việc xây dựng các quy định và tiêu chuẩn rõ ràng cho sản phẩm.

5.2. Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển

Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển là cần thiết để tạo ra các sản phẩm an toàn đáp ứng nhu cầu thực tế. Các tổ chức cần hợp tác với các chuyên gia để phát triển công nghệ mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin, an toàn và bảo mật thông tin (AT&BM) cho hệ thống thông tin điện tử (HTTT) trở thành một vấn đề cấp thiết đối với mọi quốc gia. Theo ước tính, các cuộc tấn công mạng gây thiệt hại hàng nghìn tỷ đô la trên toàn cầu mỗi năm, trong đó có đến 80% nguồn gốc hiểm họa xuất phát từ mạng Internet. Tại Việt Nam, số lượng các vụ tấn công mạng và lỗ hổng bảo mật ngày càng gia tăng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động của các cơ quan, doanh nghiệp và tổ chức. Năm 2008, có hơn 33.000 dòng virus mới xuất hiện, với khoảng 60 triệu lượt máy tính bị nhiễm, gây thiệt hại ước tính lên tới 30.000 tỷ đồng.

Luận văn tập trung phân tích tác động của chính sách khoa học và công nghệ (KH&CN) đối với sự phát triển các sản phẩm AT&BM cho HTTT trong tiến trình hội nhập quốc tế tại Việt Nam. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng của các chính sách hiện hành đến nhận thức, nghiên cứu, sản xuất, phân phối và ứng dụng sản phẩm AT&BM, đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách đến năm 2020 để thúc đẩy ngành công nghiệp AT&BM phát triển bền vững. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các sản phẩm AT&BM không thuộc phạm vi bí mật nhà nước, khảo sát tại các trung tâm CNTT, cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và nhà sản xuất, phân phối sản phẩm AT&BM trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2009.

Việc nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý, thúc đẩy phát triển công nghiệp AT&BM, góp phần bảo vệ an ninh quốc gia và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế số trong thời kỳ hội nhập.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính:

1. Lý thuyết về an toàn và bảo mật thông tin (AT&BM): Khái niệm AT&BM bao gồm ba thuộc tính cơ bản là tính tin cậy (confidentiality), tính toàn vẹn (integrity) và tính sẵn sàng (availability) của thông tin trong HTTT. Các hiểm họa AT&BM được phân loại thành hiểm họa ngẫu nhiên và hiểm họa có chủ ý, bao gồm truy nhập trái phép, thay đổi nội dung thông tin, làm gián đoạn dịch vụ và giả mạo thông tin. Các dịch vụ và kỹ thuật đảm bảo AT&BM như tường lửa, hệ thống phát hiện và ngăn chặn xâm nhập (IDS/IPS), phần mềm diệt virus, chữ ký số, chứng chỉ số và hạ tầng khóa công khai (PKI) được xem xét làm cơ sở lý luận.

2. Lý thuyết về chính sách khoa học và công nghệ (KH&CN): Chính sách KH&CN được định nghĩa là tập hợp các biện pháp thể chế hóa nhằm nâng cao, tổ chức và sử dụng tiềm lực KH&CN quốc gia để phát triển kinh tế - xã hội. Chính sách này có thể mang tính chiến lược dài hạn, trung hạn hoặc ngắn hạn, và tác động đến nhiều lĩnh vực, trong đó có phát triển sản phẩm AT&BM. Phân tích chính sách được thực hiện để đánh giá hiệu quả, điểm mạnh, điểm yếu và đề xuất điều chỉnh phù hợp.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm: AT&BM, HTTT, KH&CN, PKI, IDS/IPS, ISO 27001/27002, Common Criteria (CC), và các văn bản pháp luật liên quan như Luật Giao dịch điện tử, Luật Công nghệ thông tin, Nghị định và Quyết định của Chính phủ.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập từ các văn bản pháp luật, chính sách KH&CN, báo cáo ngành, tài liệu quốc tế và trong nước về AT&BM; khảo sát thực tế tại các trung tâm CNTT, cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và nhà sản xuất, phân phối sản phẩm AT&BM.

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Sử dụng bảng câu hỏi khảo sát, phỏng vấn sâu, khảo sát hiện trường và công cụ quét mạng để thu thập thông tin khách quan về tình trạng AT&BM và ứng dụng sản phẩm AT&BM tại các tổ chức.

• Phương pháp phân tích: Phân tích định tính và định lượng dựa trên các tiêu chuẩn ISO 27001/27002 và Common Criteria; so sánh kết quả khảo sát qua các năm 2000, 2003 và 2008 để đánh giá sự thay đổi về nhận thức và ứng dụng AT&BM; phân tích tác động của chính sách KH&CN đến các khía cạnh nghiên cứu, sản xuất, phân phối và ứng dụng sản phẩm AT&BM.

• Cỡ mẫu và timeline: Khảo sát tại 5 trung tâm CNTT của các Bộ, 15 cơ quan nhà nước và nhiều doanh nghiệp, nhà sản xuất, phân phối sản phẩm AT&BM trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2009.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính khách quan, toàn diện và phù hợp với mục tiêu đề tài.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận thức và ứng dụng các sản phẩm AT&BM tăng rõ rệt: Tỷ lệ các tổ chức sử dụng tường lửa (Firewall) tăng từ 10% năm 2000 lên 70% năm 2008; sử dụng hệ thống phát hiện xâm nhập (IDS) tăng từ 3% năm 2003 lên 35,7% năm 2008; phần mềm diệt virus được cài đặt trên 100% máy tính cá nhân năm 2008, tăng từ 40% năm 2000.

2. Chính sách KH&CN đã tạo nền tảng pháp lý ban đầu nhưng còn thiếu sót: Hệ thống văn bản pháp luật như Luật Giao dịch điện tử, Luật Công nghệ thông tin, các nghị định và quyết định liên quan đã được ban hành, tạo cơ sở cho hoạt động AT&BM. Tuy nhiên, còn thiếu các hướng dẫn cụ thể, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy chuẩn chi tiết, gây khó khăn trong quản lý chất lượng sản phẩm và định hướng phát triển.

3. Sản phẩm AT&BM trong nước còn hạn chế về chất lượng và chủng loại: Các sản phẩm nội địa như phần mềm BKAV đã góp phần phòng chống virus nhưng còn đơn giản, chưa đa dạng và chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế. Sản phẩm nhập khẩu chiếm phần lớn thị trường, tuy nhiên có nguy cơ về độ tin cậy do các thiết bị nhập khẩu thường bị kiểm soát chặt chẽ và có thể chứa "cửa sau".

4. Nhu cầu phát triển sản phẩm AT&BM tăng nhanh, thị trường có tiềm năng lớn: Dự báo tốc độ tăng trưởng thị trường AT&BM tại Việt Nam đạt 32% bình quân năm đến 2011, với sản phẩm phát hiện và ngăn chặn xâm nhập tăng 52,3% bình quân năm. Các tổ chức ngày càng quan tâm đến việc áp dụng các giải pháp AT&BM nhằm bảo vệ HTTT trong bối cảnh tội phạm mạng gia tăng.

Thảo luận kết quả

Kết quả khảo sát cho thấy chính sách KH&CN đã góp phần nâng cao nhận thức và thúc đẩy ứng dụng các sản phẩm AT&BM trong các tổ chức, đặc biệt là trong các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp lớn. Việc tăng tỷ lệ sử dụng các công nghệ như Firewall, IDS và phần mềm diệt virus phản ánh sự chuyển biến tích cực trong nhận thức về AT&BM.

Tuy nhiên, sự thiếu hụt các tiêu chuẩn kỹ thuật và quy chuẩn cụ thể trong chính sách KH&CN đã làm giảm hiệu quả quản lý và phát triển sản phẩm nội địa. So với các nước phát triển, sản phẩm AT&BM của Việt Nam còn khoảng cách về chất lượng và công nghệ, điều này được minh chứng qua việc phần lớn sản phẩm được nhập khẩu và có nguy cơ bị kiểm soát bởi các quốc gia xuất khẩu.

Việc thiếu đồng bộ trong triển khai các giải pháp AT&BM và hạn chế trong sử dụng các kỹ thuật xác thực mạnh như token cũng cho thấy cần có sự đầu tư và nâng cao năng lực chuyên môn cho các tổ chức. Các biểu đồ so sánh tỷ lệ sử dụng các công nghệ AT&BM qua các năm có thể minh họa rõ sự tiến bộ nhưng cũng chỉ ra những điểm cần cải thiện.

Những kết quả này phù hợp với các nghiên cứu quốc tế về tầm quan trọng của chính sách KH&CN trong phát triển ngành công nghiệp AT&BM và cho thấy Việt Nam đang trên đà phát triển nhưng cần hoàn thiện chính sách để bắt kịp xu hướng toàn cầu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Ban hành các quy định bắt buộc về AT&BM trong các tổ chức, đặc biệt là cơ quan nhà nước: Thiết lập các tiêu chuẩn tối thiểu về AT&BM để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong toàn bộ hệ thống thông tin điện tử. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp với các Bộ, ngành liên quan.

2. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn quốc gia và quy chuẩn kỹ thuật về AT&BM, tham chiếu tiêu chuẩn quốc tế như Common Criteria (CC): Hỗ trợ các nhà sản xuất trong nước phát triển sản phẩm đạt chuẩn, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc xuất nhập khẩu sản phẩm AT&BM. Thời gian thực hiện: 3-5 năm. Chủ thể thực hiện: Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam, Bộ KH&CN.

3. Nâng cao nhận thức và đào tạo chuyên sâu về AT&BM cho các đối tượng liên quan: Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý, kỹ thuật viên và người sử dụng nhằm tăng cường hiệu quả ứng dụng sản phẩm AT&BM. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học, trung tâm đào tạo chuyên ngành.

4. Phát triển hạ tầng cơ sở khóa công khai (PKI) quốc gia và hệ thống kiểm định, đánh giá, cấp chứng nhận sản phẩm AT&BM: Tạo môi trường tin cậy cho các giao dịch điện tử và thúc đẩy sản xuất trong nước. Thời gian thực hiện: 2-4 năm. Chủ thể thực hiện: Ban Cơ yếu Chính phủ, Bộ KH&CN, Bộ Thông tin và Truyền thông.

5. Khuyến khích nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và sản xuất sản phẩm AT&BM trong nước: Hỗ trợ các doanh nghiệp nghiên cứu phát triển sản phẩm nội địa, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh. Thời gian thực hiện: dài hạn. Chủ thể thực hiện: Bộ KH&CN, các viện nghiên cứu, doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách và quản lý KH&CN: Luận văn cung cấp cơ sở phân tích tác động của chính sách KH&CN đến ngành công nghiệp AT&BM, giúp xây dựng và điều chỉnh chính sách phù hợp với xu hướng hội nhập quốc tế.

2. Các cơ quan nhà nước và tổ chức triển khai HTTT: Tham khảo để nâng cao nhận thức, áp dụng các giải pháp AT&BM hiệu quả, bảo vệ hệ thống thông tin trọng yếu, giảm thiểu rủi ro từ các cuộc tấn công mạng.

3. Doanh nghiệp sản xuất, phân phối và cung cấp dịch vụ AT&BM: Hiểu rõ về thị trường, tiêu chuẩn kỹ thuật và chính sách hỗ trợ để phát triển sản phẩm phù hợp, nâng cao năng lực cạnh tranh trong nước và quốc tế.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành quản lý KH&CN, công nghệ thông tin: Tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu tác động chính sách trong lĩnh vực AT&BM, phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách KH&CN đã tác động như thế nào đến sự phát triển sản phẩm AT&BM tại Việt Nam?
   Chính sách KH&CN đã tạo nền tảng pháp lý và định hướng phát triển, nâng cao nhận thức và thúc đẩy ứng dụng các sản phẩm AT&BM. Tuy nhiên, còn thiếu các tiêu chuẩn kỹ thuật cụ thể và quy chuẩn chi tiết, gây khó khăn cho quản lý và phát triển sản phẩm nội địa.

2. Các sản phẩm AT&BM trong nước có đáp ứng được yêu cầu bảo mật hiện nay không?
   Sản phẩm nội địa như BKAV đã góp phần phòng chống virus hiệu quả nhưng còn hạn chế về chủng loại và tính năng so với sản phẩm nhập khẩu. Cần đầu tư nghiên cứu và phát triển để nâng cao chất lượng và đa dạng sản phẩm.

3. Tại sao việc xây dựng tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật về AT&BM lại quan trọng?
   Tiêu chuẩn và quy chuẩn giúp đảm bảo chất lượng, tính tương thích và độ tin cậy của sản phẩm, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất, phân phối và hội nhập thị trường quốc tế, đồng thời bảo vệ người dùng và tổ chức khỏi các rủi ro bảo mật.

4. Những khó khăn chính trong việc triển khai AT&BM tại các tổ chức ở Việt Nam là gì?
   Bao gồm nhận thức chưa đầy đủ, kinh phí đầu tư hạn chế, thiếu đồng bộ trong triển khai giải pháp, sử dụng kỹ thuật xác thực yếu và thiếu các quy định pháp lý cụ thể, dẫn đến nhiều lỗ hổng bảo mật và rủi ro cao.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả chính sách KH&CN trong phát triển sản phẩm AT&BM?
   Cần hoàn thiện hệ thống pháp luật, xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật, tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức, phát triển hạ tầng kỹ thuật và hỗ trợ nghiên cứu, sản xuất sản phẩm nội địa, đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc tế và hội nhập tiêu chuẩn toàn cầu.

Kết luận

• Chính sách KH&CN đã đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức và thúc đẩy phát triển sản phẩm AT&BM tại Việt Nam, góp phần bảo vệ an ninh thông tin trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
• Mặc dù đã có nhiều văn bản pháp luật và chính sách được ban hành, hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật và quy chuẩn còn thiếu, ảnh hưởng đến chất lượng và quản lý sản phẩm AT&BM.
• Sản phẩm AT&BM trong nước còn hạn chế về chủng loại và chất lượng so với sản phẩm nhập khẩu, cần đẩy mạnh nghiên cứu và phát triển nội địa.
• Nhu cầu thị trường AT&BM tại Việt Nam tăng nhanh, tạo cơ hội lớn cho phát triển ngành công nghiệp này nếu có chính sách hỗ trợ phù hợp.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện chính sách KH&CN đến năm 2020, xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, nâng cao năng lực đào tạo và phát triển hạ tầng kỹ thuật để thúc đẩy ngành công nghiệp AT&BM phát triển bền vững.

Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp trong lĩnh vực AT&BM cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp chính sách, nâng cao năng lực và phát triển sản phẩm đáp ứng yêu cầu bảo mật trong thời đại số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. Hệ thống khái niệm có liên quan 1.11 Một số khái niệm cơ bản về an toàn và bảo mật cho Hệ thống thông tin điện tir Trong lĩnh vực bảo vệ hệ thống thông tin điện tử, người ta thường nhac tới các thuật ngữ: an ninh thông tin, an toàn thông tin và bảo mật thông tin. An ninh thông tin (Information security): là hoạt động đảm bảo cho người sử dụng thông tin được quyền truy cập đến chỉ những thông tin mà mình được quyền sử dụng [4, tr. An toàn thông tin (Information safety): là hoạt động bao đảm cho việc sử dụng thông tin được thông suốt, không bị ngừng trệ, không có sự cố, không bi mat mát [4, tr.

Bảo mật thông tin (Information Confidentiality): là hoạt động bảo đảm cho thông tin không bi lộ ra ngoài [4, tr. Ba thuật ngữ trên có thể được sử dụng không tách rời nhau mà bao trùm lên nhau, nhiều khi một thuật ngữ hay hai thuật ngữ kết hợp với nhau được dùng bao hàm cả ba nội dung trên. Trong Luận văn này, khái nệm An toàn va bảo mật thông tin (AT&BM) được dùng với nghĩa cả ba nội dung. Các khái niệm sẽ trình bày sau đây do Tiến sĩ khoa học Ghegzda D.P Ivasko tổng hợp trong cuốn sách "Các cơ sở an toàn cho HTTT" [6].

Các thuộc tính cơ bản của thông tin - Tinh tin cậy (Confidentiality): dam bao rằng chỉ những người được phép mới có thé truy nhập vào HTTT. 13 - Tinh toàn vẹn (Intergrity): bảo vệ tính chính xác và đầy đủ của thông tin và các phương pháp xử lý thông tin. - Tính săn sang (Availability): đảm bảo rằng những người sử dung được phép có thể truy nhập vào HTTT khi cần. AT&BM cho HTTT Gồm các hoạt động quản lý, nghiệp vu và kỹ thuật đối với HTTT để bảo vệ, khôi phục các hệ thong và nội dung thông tin trước các hiểm hoạ do tự nhiên hoặc con người gây ra, nhằm bảo đảm cho các HTTT thực hiện đúng chức năng, phục vụ đúng đôi tượng một cách san sàng, toàn vẹn va tin cậy.

Các hiểm hoạ AT&BM đối với HTTT Hiểm hoạ AT&BM được hiểu là các tác động (chủ ý hay ngẫu nhiên) lên HTTT, trực tiếp hay gián tiếp gây nên tôn thất cho hệ thống. Hiểm hoạ ngẫu nhiên là các hiểm hoạ thông thường độc lập với các điều khiển gây phá hỏng tài sản của HTTT, thường liên quan đến các thảm hoạ thiên nhiên, các lỗi phần cứng hay phần mềm có thể dẫn đến các hoạt động không chính xác của HT TT hay sử dụng các ứng dụng không đúng. Hiểm hoạ có chủ ý được xác định khi đối phương (người/nhóm người, thường được gọi là hacker hay tội phạm mạng) sử dụng các kỹ thuật đặc biệt tiếp cận dé làm 16 thông tin, nhằm khám phá, sửa đổi trái phép thông tin do Hệ thống quản lý. Các dạng hiểm hoa bao gồm: hiém hoạ phá hoại tinh tin cậy của thông tin, hiểm hoạ phá hoại tính toàn vẹn của thông tin và các hiểm hoạ phá hoại khả năng sẵn sàng của hệ thống: - Hiểm hoạ lên tính tin cậy được hiểu như khái niệm “truy nhập trái phép” dé làm lộ thông tin.

Chống lại các hiểm hoạ này được quan tâm nhiều 14 nhất bởi vì nó trực tiếp liên quan đến nhiệm vụ bảo vệ các bí mật quân sự và nhả nước. - Hiểm hoạ lên tính toàn vẹn xảy ra khi những người không có thâm quyền tác động lên thông tin được lưu giữ trong Hệ thống hay lên đường truyền làm sai lệch/thay đổi nội dung thông tin. Tính toàn ven thông tin có thé bị phá hoại bởi kẻ tội phạm hay là kết quả tác động khách quan từ phía môi trường vận hành. Hiểm hoạ này đang là vấn đề thời sự nóng hồi nhất.

- Hiểm hoạ đe doạ tính sẵn sang của HTTT phá hoại khả năng làm việc (từ chối dịch vụ) hướng tới việc tạo tình trạng mà khi đó tài nguyên của HTTT trở nên không thê truy nhập được hay giảm khả năng làm việc của nó. Các dạng vi phạm AT& BM Một số dạng vi phạm điển hình (thường được coi là các gian lận trong HTTT) có thê liệt kê như sau: - Truy nhập thông tin bat hợp pháp: Người ding A gửi qua mạng cho người dùng B một file có chứa thông tin quan trọng được bảo vệ. Người dùng C không có quyền doc file này nhưng lại có thé theo dõi quá trình truyền dir liệu và sao chép file trong khi truyền. - Mao danh để tạo thông tin giả, thay đổi thông tin, gian lận trong các giao địch: Người dùng D gửi thông báo cho người dùng E, một người dùng F chặn bắt thông báo, thay đổi nội dung thông báo, sau đó mới chuyên tiếp cho người dùng E với tư cách D.

Người dùng E đón nhận thông báo đó như một thông báo hợp pháp. Một trường hợp nữa là thông báo có thể bị chặn bắt hoặc làm trễ nhằm mục đích lấy cắp các thông tin quan trọng. - Ngăn chặn truyén tin giữa các người dùng: là hành động ngăn chặn không cho thông tin được gửi tới đích cần nhận. 15 - Từ chối trách nhiệm đôi với thông tin mà người gian lận đã tạo ra, chối bỏ gửi tin, chối bỏ nhận tin Những trường hợp trên chưa phải là tất cả những vi phạm AT&BM mà chỉ minh hoạ một số dạng vi phạm.

Nhiệm vụ của AT&BM là làm sao ngăn chan, phát hiện và loại bỏ được các gian lận trong các HT TT. AT&BM trong một HTTT thường đồng nghĩa với van dé an toàn về mặt vật lý (đối với tài sản, bao gồm: thông tin, máy tính và mạng.) và phương thức quản lý (quy trình vận hành, tổ chức quan lý và nhân lực) trong Hệ thống đó. Các vấn đề liên quan tới AT&BM cho HTTT Thông thường khi xem xét vấn đề AT&BM của một HTTT, ta thường xem xét 03 vấn đề sau: tấn công, các kỹ thuật đảm bao AT&BM và các dịch vụ AT&BM. - Tấn công (hay còn gọi là thâm nhập trái phép): là một hành động dẫn đến lộ thông tin của một HTTT và thường ở các dạng sau: + Chặn bắt thông tin: Loại tan công này thực hiện truy nhập bat hợp pháp tới thông tin.

Day là loại tan công vao tính tin cậy. Đối tượng truy nhập bất hợp pháp có thê là người, chương trình hoặc một máy tính. + Làm gián đoạn hoặc ngắt dòng thông tin: Loại tan công này làm cho thông tin của hệ thống bị phá huỷ hoặc trở nên không sẵn sàng phục vụ hoặc không sử dụng được. Đây là loại tắn công vào tính sẵn sàng.

+ Thay đổi nội dung thông tin: Loại tan công này thực hiện thay đổi bat hợp pháp nội dung thông tin tức là tan công vào tính toàn ven. + Giả mạo: Loại tan công này nhằm đưa những thông tin giả mạo vào hệ thông. Tân công này liên quan đên các vân đê xác thực thông tin. 16 - Dịch vụ AT&BM: là các dịch vụ nâng cao tính AT&BM cho các HTTT nhằm chống lại các tấn công của tin tặc.

Các dịch vụ AT&BM gồm: + Bảo mật: Đảm bảo thông tin trong Hệ thống chỉ được truy nhập bởi những người có thâm quyền. Dạng truy nhập bao gồm: in, hiển thị và các dạng khám phá thông tin. Xác thực (Chứng thực): Đảm bảo nguồn gốc và tính đúng đắn của đối tượng cần xác thực. Dé xác thực thì thường sử dụng chữ ký số.

Đảm bảo tính toàn vẹn: Đảm bảo rằng chỉ những đối tượng có thâm quyền mới có thé thay đổi các tài nguyên của HTTH. Việc thay đổi bao gồm: ghi, thay đôi trạng thái, xóa, tạo, làm trễ hoặc gửi lại các thông tin đã được truyền. Chong chói bỏ: nhằm ngăn chặn người gửi hoặc người nhận chối bỏ việc đã gửi thông báo và đã nhận thông báo. Như vậy, khi thông báo đã được gửi, người nhận có thé chứng minh được ai là người đã gửi thông báo.

Tương tự, khi thông báo đã được nhận, người gửi có thể chứng minh ai là người đã nhận thông báo. Kiểm soát truy nhập: Đảm bảo việc truy nhập thông tin được kiểm soát bởi hệ thống. Sẵn sàng: Đảm bảo sự sẵn sàng phục vụ của các tài nguyên mạng đối với người sử dụng hợp pháp. - Kỹ thuật đảm bảo AT&BM: Các kỹ thuật được thiết kế dé phát hiện, ngăn ngừa hoặc loại bỏ tan công.

Một số kỹ thuật cơ bản ta thường gặp trong các HTTT được thé hiện dưới dạng sau: + Tường lửa (Firewall): là sản phẩm sử dụng để kiểm soát luồng thông tin giữa mạng Intranet và mạng Internet, ngăn chặn việc truy nhập trái phép từ bên ngoài vào mạng nhăm bảo vệ các nguồn thông tin nội bộ. 17 Sản phẩm phát hiện các truy nhập mạng trái pháp (IDS): là sản pham nhăm phát hiện các dau hiệu tan công hệ thống và thực hiện cảnh báo cho người quản trị hay hệ thống biết về nguy cơ xảy ra tấn công trước khi nó xảy ra. Sản phẩm ngăn chặn truy nhập trái pháp (IPS): là sản pham kết hợp giữa IDS và tường lửa, là một hệ thống chủ động, có khả năng phát hiện và ngăn ngừa các truy nhập trái phép, ngăn chặn các cuộc tấn công. từ đó, đưa ra những phản ứng tích cực bảo vệ hệ thống.

Sản phẩm diệt Virus và các phan mém độc hại (spyware, malware): là phần mềm dùng rà soát toàn bộ Hệ thống để phát hiện và loại bỏ các chương trình độc hại cũng như virus trong các mạng máy tính, đồng thời khôi phục và sửa chữa những phần đã bị phá huỷ. Virus và các phần mềm độc hại là một trong những đối tượng nguy hiểm nhất trong các HTTT hiện nay. Sản phẩm chống thư rác: là sản phẩm nhằm ngăn chặn việc phát tán các thư rác trong các hệ thống thư tín điện tử. Hệ thống lọc lưu lượng: lọc bỏ virus, spam, spyware hay các trang web có nội dung xấu dé bảo vệ người dùng trong mạng Cập nhật bản vá lỗ hồng: nhiều phần mềm ứng dụng, phần mềm hệ thống khi đưa vào vận hành mới phát hiện ra những điểm yếu (lỗ hồng) mà những điểm mà kẻ tan công mạng có thé lợi dụng dé tan công.

Khi đó các nhà sản xuất phần mềm phải thiết kế những đoạn chương trình bồ sung để khắc phục những điểm yếu đó. Những đoạn chương trình này được gọi là những miếng vá. Người dùng phải thường xuyên cập nhật những miếng vá này của nhà sản xuất phát hành để khắc phục những điêm yêu của phân mêm mà mình đang sử dụng. 18 Sản phẩm AT&BM là sản phẩm CNTT (bao gồm cả phần cứng và phần mềm) sử dụng các kỹ thuật va dịch vụ AT&BM (chang hạn Firewall, IDS, IPS, chứng chỉ số, PKI.