Chương 1: Giới thiệu đề tài nghiên cứu Chương 2: Các nghiên cứu trước đây về lý thuyết và thực nghiệm Chương 3: Phương pháp nghiên cứu, cách thu thập dữ liệu, mô tả mô hình nghiên cứu, đưa ra các giả thuyết nghiên cứu. Chương 4: Chương này trình bày kết quả, các kiểm định cần thiết, phân tích định lượng và giải thích kết quả. Chương 5: Đưa ra kết luận , kiến nghị và hướng đề xuất nghiên cứu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VỀ CHI TIÊU CHÍNH PHỦ LĨNH VỰC GIÁO DỤC VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ 2.1 TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ 2.1 Khái niệm Tăng trưởng kinh tế là chủ đề phổ biến ở trong kinh tế học, hầu hết các sách và tài liệu kinh tế học đều định nghĩa và đo lường. Một cách tổng quát, tăng trưởng kinh tế đo lường mức tăng tổng sản phẩm quốc nội trong năm hoặc bình quân đầu người trong năm.
Ngoài ra, tăng trưởng kinh tế còn là sự gia tăng sản lượng thực tế trong một khoảng thời gian nhất định của một nền kinh tế.2 Phương pháp đo lường tăng trưởng Để đo lưởng tăng trưởng kinh tế, người ta có một số cách tính như sau: Phương pháp tính GDP theo thu nhập: Bao gồm tất cả các thu nhập mà các công ty phân phối cho các chủ thể hộ gia đình dưới hình thức tiền lãi, lợi nhuận, tiền lương, tiền thuê. Phương pháp tính GDP theo giá trị gia tăng: Phương pháp này được tính từ giá trị gia tăng của tất cả giá trị gia tăng trong một thời kỳ của nền kinh tế. Phương pháp tính GDP theo chi tiêu: Cách tính này bao gồm cộng tổng các khoản chi tiêu: Y = GDP = NX + C + I + G Trong đó: Chi tiêu đầu tư (I), Chi tiêu của chính phủ (G), Xuất khẩu ròng (NX), Chi tiêu tiêu dùng (C). LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Một số lý thuyết về tăng trưởng kinh tế Lý thuyết tăng trưởng kinh tế được xây dựng dọc theo chiều dài lịch sử phát triển các lý thuyết kinh tế học.
Các lý thuyết ban đầu của tăng trưởng kinh tế có thể kể đến là lý thuyết của Ricardo (1817), sau đó là các mô hình của Lewis (1954), mô hình Harrord Doman (1947) và mô hình của Solow (1956). Đây có thể xem là những bước phát triển bền vững của lý thuyết tăng trưởng kinh tế. Mô hình Ricardo (1817) David Ricardo (1772 - 1823) là nhà kinh tế học người Anh. Ông đã đặt những nền móng đầu tiên về tăng trưởng kinh tế.
Ông đã đóng góp xây dựng lý thuyết giá trị lợi thế so sánh quy luật năng suất biên giảm dần và địa tô. Theo lý luận của Ricardo, đất là sản phẩm của tự nhiên và có giới hạn và giới hạn này là tuyệt đối. Điều này dẫn đến một thừa nhận tất yếu đó là đất là tài nguyên khan hiếm của xã hội và nó có ảnh hưởng trực tiếp đến 2 khu vực sản xuất nông nghiệp và công nghiệp. Cụ thể, Ricardo đã lý luận rằng giới hạn sản xuất nông nghiệp ảnh hưởng đến thay đổi sản lượng nông nghiệp, mặt khác tăng sản lượng còn gọi là tăng trưởng.
Vì vậy, giới hạn đất sản xuất nông nghiệp ảnh hưởng tới tăng trưởng nông nghiệp. Thêm vào đó, ở khu vực công nghiệp, đây là khu vực chịu ảnh hưởng từ khu vực nông nghiệp, do giới hạn về đất sản xuất ở khu vực nông nghiệp, chi phí sản xuất công nghiệp tăng. Điều này làm tăng chi phí sản xuất hàng hóa, do chi phí nguyên liệu đầu vào từ công nghiệp tăng. Nó dẫn đến một kết quả tất yếu đó là giá hàng hóa tăng cao và gây ra lạm phát.
Khi lạm phát xảy ra thì tiền lương thực của công nhân nhận về giảm, điều này thúc đẩy các tổ chức công đoàn đấu tranh đòi tăng lương cho công nhân. Tuy nhiên lương chính là một yếu tố chi phí sản xuất công nghiệp và khi lương tăng thì cũng kéo theo chi phí sản xuất tăng. Hậu quả là sản lượng công nghiệp sẽ giảm. Theo cách lập luận này của Ricardo, giới hạn về đất (Resources) ảnh hưởng đến sản lượng của nông nghiệp và công nghiệp.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Thêm vào đó, nông nghiệp và công nghiệp được xem là đại diện của tổng sản lượng quốc gia. Vì vậy, giới hạn đất (Resources) ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế. Mô hình Lewis (1954) William Arthur Lewis (l9l5 - l99l) là nhà kinh tế học người Anh. Ông đạt giải Nobel kinh tế năm 1979 với những đóng góp về mô hình hai khu vực - lý thuyết phát triển kinh tế với cung lao động.
Theo Lewis thì lao động chính là yếu tố tác động mạnh mẽ lên tăng trưởng kinh tế và để chứng minh cho nhận định của mình. Ông đã xây dựng đường TPA (Total Produch of Agriculture) của khu vực nông nghiệp. Tính chất của đường biểu diễn này là một đường biểu diễn quan hệ dương giữa số lượng lao động trong nền kinh tế và tổng sản lượng theo quy luật giá trị sản lượng biên giảm dần. Như vậy nếu giả định, khu vực nông nghiệp đang ở trạng thái cân bằng với số lượng lao động là L0 và tổng sản lượng là Y0 thì khi L0 tăng lên Ll (L1>L0) thì Yo sẽ tăng lên Yl (với Y1>Y0).
Điều này cho thấy rằng lao động là yếu tố tác động lên tăng trưởng nông nghiệp. Trong công nghiệp, với yếu tố vốn (Capital) cho truớc K1 khi ta có L1 tương ứng là điểm cân bằng. Khi lao động dồi dào từ khu vực nông nghiệp dịch chuyển qua khu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 vực công nghiệp, thì ngay lập lức cung lao động càng làm giảm chi phí sản xuất. Điều này làm gia tăng lợi nhuận của các nhà sản xuất.
Chính nguồn lợi nhuận này được dùng tái đầu tư lại và nó là tác nhân gia tăng vốn lên K2 tương ứng với nguồn lao động L2. Kết quả là, ta thấy rất rõ được tác động của lao động lên khu vực công nghiệp. Chúng ta thấy rằng, ở cả nông nghiệp và công nghiệp. Theo các lập luận của Lewis thì lao động là yếu tố tác động lên cả hai khu vực này.
Hay nói tóm lại, khi lao động thay đổi sẽ tác động lên tăng trưởng kinh tế. Mô hình Harrod (1939) - Domar (1947) Evsey David Domar (1914 - 1977) nhà kinh tế học người Mỹ và Henry Roy Forbes Harrod (1900 - l978) nhà kinh tế học người Anh là hai học giả có những đóng góp rất lớn trong lý thuyết về vốn - tăng trưởng kinh tế. Điều thú vị là 2 nhà kinh tế học này đã tiến hành nghiên cứu độc lập về tăng trưởng kinh tế. Vì vậy, mô hình tăng trưởng kinh tế này đã được đặt tên là mô hình Harrod - Domar.
Theo Harrod - Domar thì tăng trưởng kinh tế có nguồn gốc từ vốn (Incremental Capital) hoặc tiết kiệm (Savings). Họ lý luận rằng khi vốn (K) thay đổi thì sản lượng quốc gia sẽ thay đổi. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 Để biểu diễn mối quan hệ này, Harrod - Domar đã xây dựng chỉ số ICOR (incremental capital - output rate) còn gọi là hệ số tăng vốn - đầu ra. Chỉ số này được tính bằng công thức: ICOR= ∆K/∆Y (1) Với biểu diễn trên, có thể thấy rằng ICOR biểu diễn để tổng sản lượng tăng thêm 1 đơn vị thì cần bao nhiêu đơn vị vốn.
(2) có thể được viết dưới dạng: ∆K = I= ICOR*∆Y (3) Từ đây ta thấy được mối quan hệ giữa đầu tư và thay đổi tổng sản lượng. ∆Y=∆K/ICOR=I/ICOR (4) Với giả định nền kinh tế đang là nền kinh tế đóng và không có ngoại thương thì I=S. Thế nên từ công thức (4) ta cũng thấy được mối quan hệ giữa tiết kiệm và tăng trưởng. Nói tóm lại, với mô hình Harrod - Domar thì tăng trưởng kinh tế phụ thuộc vào vốn tăng thêm hoặc đầu tư mới hàng năm sau khi đã trừ đi khấu hao.
Dựa trên kết luận này mà trên thực tế các quốc gia hàng năm đều đẩy mạnh thu hút vốn đầu tư nước ngoài để đẩy nhanh tăng trưởng kinh tế. Mô hình Solow (1956) Robert Merton Solow là nhà kinh tế người Mỹ rất nổi tiếng với giải Nobel kinh tế năm 1987 và đóng góp của ông chủ yếu ở mô hình tăng trưởng kinh tế. Với mô hình của Solow, ông lập luận rằng vốn chỉ có tác động đến tăng trưởng trong ngắn hạn và trong dài hạn thì yếu tố công nghệ mới là nhân tố sống còn của tăng trưởng kinh tế. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 Điều này thể hiện rõ Solow là người theo chủ nghĩa Keynes mới (kết hợp Keynes và Tân cổ điển).
Để chứng minh cho lập luận của mình, Solow đã xây dựng mô hình như hình 1.4 với giả định ban đầu nền kinh tế ở vị trí cân bằng với mức vốn trên lao động (K/L)0 và mức sản lượng trên lao động là (Y/L)0 theo đường sản lượng Y(t). Nếu tiếp tục tăng vốn đầu tư như kết quả của mô hình Harrod - Domar thì các chỉ số sẽ tăng từ (K/L)0 lên (K/L)1 rồi (K/L)2 và (K/L)3; tương tự (Y/L)0 sẽ tăng lên (Y/L)l và (Y/L)2 rồi (Y/L)3. Chúng ta cần lưu ý rằng. mức tăng này giảm dần theo thời gian và khi vốn tăng từ (K/L)2 lên (K/L)3 thì đường sản lượng gần như nằm ngang.
Nói một cách cách ngắn gọn thì lúc này nếu tiếp tục tăng vốn đầu tư thì tăng trưởng sản lượng vẫn không đổi hay vốn không còn tác dụng giúp tăng trưởng trong dài bạn nữa. Tuy nhiện, Solow đã chỉ ra rằng nếu các quốc gia tập trung phát triển công nghệ thì với công nghệ cao hơn thì sản lượng sẽ tăng với một giá trị vốn trên lao động cho trước. Vì vậy trong dài hạn, công nghệ mới là yếu tố tác động đến tăng trưởng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 CHI TIÊU CHÍNH PHỦ TRONG LĨNH VỰC GIÁO DỤC 2.1 Chi tiêu của chính phủ Theo nghĩa rộng, chi tiêu của chính phủ là tổng hợp tất cả các khoản chi của chính quyền trung ương, chính quyền địa phương, các doanh nghiệp nhà nước và của toàn dân khi cùng trang trải kinh phí cho các hoạt động của chính phủ.
Tuy nhiên, theo nghĩa hẹp, chi tiêu chính phủ là các khoản chi tiêu của nhà nước nhằm thực hiện các chức năng vốn có của nhà nước trong việc cung cấp hàng hóa công, phục vụ lợi ích kinh tế - xã hội cho cộng đồng (Dương Thị Bình Minh, 2005). Khái niệm theo nghĩa hẹp thì được sử dụng phổ biến hơn trong các nghiên cứu về tài chính và chính sách công.