BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ---------------------------- TÔ THỊ BÍCH LIỄU TÁC ĐỘNG CỦA CẤU TRÚC SỞ HỮU LÊN CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CỦA CÁC CÔNG TY PHI TÀI CHÍNH NIÊM YẾT TRÊN SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN TP.HCM TRONG GIAI ĐOẠN 2008 - 2012 Chuyên ngành : Tài chính – Ngân hàng Mã số : 60.01 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. TRẦN NGỌC THƠ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các bảng Tóm tắt .1 Lý do chọn đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Phương pháp nghiên cứu. Cơ sở lý luận và tổng quan các nghiên cứu trước đây .1 Khái niệm và tầm quan trọng của chính sách cổ tức .2 Một số chính sách chi trả cổ tức .1 Chính sách lợi nhuận giữ lại thụ động .2 Chính sách cổ tức tiền mặt ổn định .3 Các chính sách chi trả cổ tức khác .3 Phương thức chi trả cổ tức .1 Phương thức chi trả cổ tức bằng tiền mặt.2 Phương thức chi trả cổ tức bằng cổ phiếu .3 Phương thức chi trả cổ tức bằng tài sản khác .4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định một chính sách cổ tức .1 Các hạn chế pháp lý .2 Các điều khoản hạn chế .3 Các ảnh hưởng của thuế .4 Các ảnh hưởng của khả năng thanh khoản .5 Khả năng vay nợ và tiếp cận các thị trường vốn .6 Ổn định thu nhập .7 Triển vọng tăng trưởng.
12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.9 Các ưu tiên của cổ đông .10 Bảo vệ chống loãng giá .5 Chính sách cổ tức và giá trị doanh nghiệp theo lý thuyết MM .1 Các giả định của lý thuyết MM.2 Chính sách cổ tức và giá trị doanh nghiệp theo lý thuyết MM.6 Lý thuyết chi phí đại diện .2 Tổng quan những nghiên cứu trước đây. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu .1 Xây dựng giả thuyết .2 Dữ liệu nghiên cứu .3 Mô tả các biến nghiên cứu .1 Biến phụ thuộc.2 Biến độc lập .3 Biến kiểm soát .4 Thiết lập phương trình hồi quy xác định mối tương quan giữa cấu trúc sở hữu và chính sách cổ tức .5 Phương pháp xử lý số liệu. Nội dung và các kết quả nghiên cứu .1 Thống kê mô tả biến .2 Kiểm tra độ tương quan giữa các biến .3 Kết quả hồi quy dữ liệu bảng của mô hình The Full Adjustment Model (FAM) .4 Kết quả hồi quy dữ liệu bảng của mô hình The Partial Adjustment Model (PAM). Kết luận và hướng nghiên cứu tiếp theo .2 Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo.
48 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 50 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com PHỤ LỤC 1. 73 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 TÁC ĐỘNG CỦA CẤU TRÚC SỞ HỮU LÊN CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CỦA CÁC CÔNG TY PHI TÀI CHÍNH NIÊM YẾT TRÊN SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN TP HỒ CHÍ MINH TRONG GIAI ĐOẠN 2008 – 2012 Tóm tắt Bài nghiên cứu này cố gắng kiểm tra tác động của cấu trúc quyền sở hữu lên chính sách cổ tức của các công ty phi tài chính niêm yết trên Sở chứng khoán TP Hồ Chí Minh. Nó đánh giá mức độ tác động của cấu trúc sở hữu đến chính sách chi trả cổ tức như thế nào.
Bài viết này sử dụng dữ liệu bảng trong giai đoạn từ năm 2008 đến năm 2012. Dựa trên những bài nghiên cứu về lĩnh vực này trước đây, bài nghiên cứu phân tích hồi quy thông qua kiểm định Pooled Regression, Fixed Effects Model (FEM), Random Effects Model (REM) trên 2 mô hình cổ tức của Lintner (1956), The Full Adjustment Model (FAM) và The Partial Adjustment Model (PAM). Kết quả của bài nghiên cứu cho thấy có tồn tại mối quan hệ giữa cấu trúc quyền sở hữu đến chính sách cổ tức. Cấu trúc sở hữu của nhà đầu tư tổ chức tương quan dương với chính sách chi trả cổ tức, cấu trúc sở hữu của nhà quản lý tương quan âm với chính sách chi trả cổ tức.
Từ khóa: Chính sách cổ tức, Quản trị Doanh nghiệp, cấu trúc sở hữu tổ chức, cấu trúc sở hữu quản lý, Sở Giao dịch Chứng khoán TP Hồ Chí Minh. Giới thiệu Chính sách cổ tức là một phần quan trọng trong chính sách tài chính của Doanh nghiệp vì nó vừa ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của các cổ đông, vừa ảnh hưởng đến sự phát triển của công ty. Đã có nhiều nhà nghiên cứu đưa ra những lý thuyết cũng như thực nghiệm về chính sách cổ tức. Đầu tiên là cuộc tranh luận về những giả định không thực tế của Miller và Modigliani (1961), hai ông cho rằng thị trường vốn là hoàn hảo, không có những va chạm của thị trường như không có thuế, không có chi phí phát hành, không có chi phí giao dịch, không có thông tin bất cân xứng, chính sách cổ tức không ảnh hưởng đến tổng thu nhập của cổ đông, hay nói cách khác, mọi chính sách cổ tức đều như nhau.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 Thực tế, thị trường vốn là không hoàn hảo và các bất hoàn hảo của thị trường đã đem lại những suy luận và những quyết định về chính sách cổ tức cũng khác nhau giữa các doanh nghiệp vì thực chất nó ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị doanh nghiệp. Hầu hết mọi người đều đồng ý rằng ban quản trị là những người nắm rõ thông tin hơn những nhà đầu tư bên ngoài, kết quả là bất cứ hành động nào của doanh nghiệp bao gồm cả cách thức huy động vốn hay phân chia lợi nhuận đều có thể mang một hàm ý nào đó đối với nhà đầu tư bên ngoài, và chính sách cổ tức tạo thành một phương tiện chuyển giao thông tin từ ban quản trị đến các cổ đông về triển vọng tương lai của công ty. Theo lý thuyết đại diện (Jensen và Meckling, 1976), các chủ sở hữu muốn tối đa hóa giá trị doanh nghiệp, nghĩa là tối đa hóa giá trị thị trường của vốn cổ phần doanh nghiệp. Các nhà quản lý lại hướng đến các mục tiêu trong ngắn hạn: tăng doanh số, tăng thị phần, tối đa hóa lợi nhuận,.
nhằm tăng mức lương, thưởng hay uy tín của mình đối với doanh nghiệp. Do vậy, lý thuyết về đại diện cho rằng, nếu cả hai bên trong mối quan hệ này (cổ đông và người quản lý công ty) đều muốn tối đa hóa lợi ích của mình, thì có cơ sở để tin rằng người quản lý công ty sẽ không luôn luôn hành động vì lợi ích tốt nhất cho người chủ sở hữu, tức các cổ đông. Sự tách biệt việc sở hữu và điều hành doanh nghiệp còn tạo ra hiện tượng thông tin không cân xứng, nhà quản lý có ưu thế hơn chủ sở hữu về thông tin, nên dễ dàng hành động tư lợi, hơn nữa việc giám sát các hành động của người đại diện cũng rất tốn kém, khó khăn, phức tạp. Với vị trí của mình, người quản lý công ty được cho là luôn có xu hướng tư lợi và không đủ siêng năng, mẫn cán, và có thể tìm kiếm các lợi ích cá nhân cho mình chứ không phải cho công ty.
Tuy nhiên, cấu trúc sở hữu quản lý có thể ngăn ngừa xung đột lợi ích giữa nhà quản lý và người chủ sở hữu, cân bằng lợi ích của nhà quản lý và cổ đông bên ngoài và làm tăng giá trị doanh nghiệp. Ngược lại với lập luận trên, Demsetz (1985) cho rằng nếu nhà quản lý có quyền sở hữu cao thì họ sẽ chỉ vì lợi ích cá nhân của mình mà không quan tâm đến lợi ích của cổ đông bên ngoài, do đó làm giảm giá trị doanh nghiệp. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Nói tóm lại, có rất nhiều nghiên cứu tranh luận xoay quanh vấn đề lợi ích giữa nhà quản lý và cổ đông, một trong những lợi ích đó là chính sách cổ tức. Và tầm quan trọng của nghiên cứu này cũng xuất phát từ vai trò của chính sách cổ tức để bảo vệ lợi ích của cổ đông thiểu số và thu hút vốn đầu tư nước ngoài.
Có nhiều bài nghiên cứu thực nghiệm kiểm tra tác động của cấu trúc quyền sở hữu đến chính sách cổ tức được thực hiện ở các quốc gia phát triển như Anh, Mỹ, Nhật Bản. Vì vậy bài nghiên cứu này sẽ cố gắng tìm ra mối quan hệ giữa cấu trúc quyền sở hữu và chính sách cổ tức ở những quốc gia đang phát triển như Việt Nam. Bố cục của bài nghiên cứu được sắp xếp như sau : Phần 2 giới thiệu cơ sở lý luận và tổng quan các nghiên cứu trước đây, phần 3 mô tả dữ liệu và phương pháp nghiên cứu, phần 4 trình bày nội dung và các kết quả nghiên cứu đạt được, phần 5 trình bày thảo luận kết luận của bài nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo.1 Lý do chọn đề tài Chính sách cổ tức là một phần quan trọng trong chính sách tài chính của Doanh nghiệp. Lý thuyết của chính sách cổ tức trong việc xác định giá trị doanh nghiệp là một trong những chủ đề gây tranh cãi cho nhiều nhà nghiên cứu.
Chính sách cổ tức là chính sách ấn định phân phối giữa lợi nhuận giữ lại tái đầu tư và chi trả cổ tức cho cổ đông. Vai trò của chính sách cổ tức là thu hút thêm đầu tư nước ngoài và bảo vệ quyền lợi của các cổ đông thiểu số. Còn cấu trúc sở hữu được xem là một cơ chế trong quản trị doanh nghiệp, để tạo điều kiện tăng hiệu quả doanh nghiệp. Tại Việt Nam, sự biến mất dần của các doanh nghiệp nhà nước và mở rộng dần của các công ty tư nhân, xuất hiện sự chuyển dịch cấu trúc sở hữu hay có nghĩa là sự suy giảm của các doanh nghiệp thuộc sở hữu nhà nước cùng với sự gia tăng của các doanh nghiệp tư nhân trong nước hoặc các doanh nghiệp thuộc sở hữu nước ngoài.
Đặc biệt việc gia nhập tổ chức Thương mại Quốc tế WTO đã dẫn đến sự cải cách thị trường vốn Việt Nam nhằm thu hút các nhà đầu tư trên thế giới. Trong giai đoạn này một câu hỏi quan trọng và thực sự cần thiết là cấu trúc quyền sở hữu và chính sách cổ tức có mối quan hệ như thế nào. Để từ đó chúng ta có thể xác định được việc cải thiện cấu trúc quyền sở hữu cũng như chính sách cổ tức của các công LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 ty phi tài chính niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán TP Hồ Chí Minh một cách tốt nhất.