Luận văn tốt nghiệp ảnh hưởng của khẩu phần ăn bổ sung bột lá chè đại trichanthera gigantea đến năng suất chất lượng thịt của gà mía lai lương phượng tại thái nguyên

Khám phá ảnh hưởng của bột lá chè đại trichanthera gigantea đến năng suất và chất lượng thịt gà mía lai Lương Phượng tại Thái Nguyên.

• Tác giả: Đặng Trường Giang
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Hoan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Tác Động Của Bột Lá Chè Đại Trichanthera Gigantea Đến Chất Lượng Thịt Gà Mía Lai Lương Phượng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.1.1. Phân loại thực vật, nguồn gốc và đặc điểm thực vật học của cây chè đại (Trichanthera gigantea)
• 1.1.1.1. Nguồn gốc
• 1.1.1.2. Đặc điểm thực vật học của cây (Trichanthera gigantea)
• 1.1.1.3. Thích nghi sinh thái
• 1.1.2. Thành phần hóa học và giá trị dinh dưỡng của cây chè đại (Trichanthera gigantea)
• 1.1.3. Năng suất chất xanh và giá trị sử dụng của cây chè đại
• 1.1.4. Chất kháng dinh dưỡng
• 1.1.5. Chế biến bột lá Trichanthera gigantea
• 1.1.6. Sắc tố trong bột lá thực vật
• 1.1.6.1. Giới thiệu chung về sắc tố
• 1.1.6.2. Sắc tố trong thức ăn chăn nuôi
• 1.1.6.3. Vai trò của sắc tố đối với vật nuôi
• 1.1.6.4. Các yếu tố ảnh hưởng tới sắc tố trong thức ăn và tích tụ sắc tố trong cơ thể vật nuôi và sản phẩm chăn nuôi
• 1.1.7. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.1.7.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.1.7.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 2.3.2. Thức ăn thí nghiệm
• 2.3.3. Các chỉ tiêu theo dõi
• 2.3.4. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 2.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Ảnh hưởng của bột lá chè đại trong thức ăn hỗn hợp đến tỷ lệ nuôi sống của gà thí nghiệm
• 3.2. Ảnh hưởng của bột lá chè đại trong thức ăn hỗn hợp đến khối lượng cơ thể của gà thí nghiệm
• 3.3. Sinh trưởng tích lũy của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi
• 3.4. Sinh trưởng tuyệt đối của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi
• 3.5. Sinh trưởng tương đối của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi
• 3.6. Ảnh hưởng của bột lá chè đại trong khẩu phần ăn hỗn hợp đến khả năng thu nhận và chuyển hoá thức ăn của gà thí nghiệm
• 3.6.1. Thu nhận thức ăn của gà qua các tuần tuổi
• 3.6.2. Tiêu tốn thức ăn/ kg tăng khối lượng
• 3.6.3. Chỉ số sản xuất và chỉ số kinh tế của gà thí nghiệm
• 3.7. Ảnh hưởng của bột lá chè đại trong khẩu phần ăn đến một số chỉ tiêu giết mổ của gà thí nghiệm
• 3.8. Ảnh hưởng của bột lá chè đại trong khẩu phần ăn đến thành phần hóa học của thịt gà thí nghiệm
• 3.8.1. Thành phần hóa học của thịt gà thí nghiệm
• 3.8.2. Một số chỉ tiêu đánh giá chất lượng thịt gà thí nghiệm
• 3.9. Chi phí trực tiếp cho 1 kg gà xuất bán
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tác động của bột lá chè đại Trichanthera gigantea đến chất lượng thịt gà mía lai Lương Phượng

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá tác động dinh dưỡng của bột lá chè đại (Trichanthera gigantea) đến chất lượng thịt của gà mía lai Lương Phượng. Kết quả cho thấy việc bổ sung bột lá chè đại vào khẩu phần ăn của gà có thể cải thiện đáng kể chất lượng thịt. Cụ thể, hàm lượng protein trong thịt gà tăng lên, đồng thời giảm tỷ lệ mỡ, điều này cho thấy bột lá chè đại có khả năng cung cấp dinh dưỡng tốt cho gà. Theo nghiên cứu, bột lá chè có hàm lượng protein cao, từ 15-22%, giúp tăng cường khả năng sinh trưởng và phát triển của gà. Việc sử dụng bột lá chè đại không chỉ giảm chi phí thức ăn mà còn nâng cao giá trị dinh dưỡng của sản phẩm thịt gà.

1.1. Ảnh hưởng đến tỷ lệ nuôi sống và khối lượng cơ thể

Kết quả nghiên cứu cho thấy bột lá chè đại có tác động tích cực đến tỷ lệ nuôi sống của gà thí nghiệm. Tỷ lệ nuôi sống đạt trên 90% khi sử dụng bột lá chè trong khẩu phần ăn. Bên cạnh đó, khối lượng cơ thể của gà cũng tăng lên đáng kể, với mức tăng trung bình từ 10-15% so với nhóm đối chứng. Điều này chứng tỏ rằng bột lá chè đại không chỉ cung cấp dinh dưỡng mà còn thúc đẩy sự phát triển của gà. Các chỉ tiêu sinh trưởng như sinh trưởng tuyệt đối và sinh trưởng tương đối cũng được cải thiện, cho thấy sự hiệu quả của bột lá chè trong việc nâng cao năng suất chăn nuôi.

1.2. Ảnh hưởng đến thành phần hóa học của thịt gà

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng bột lá chè đại có ảnh hưởng tích cực đến thành phần hóa học của thịt gà. Hàm lượng protein trong thịt gà thí nghiệm cao hơn so với nhóm đối chứng, trong khi hàm lượng mỡ giảm. Điều này cho thấy bột lá chè không chỉ cải thiện chất lượng dinh dưỡng mà còn làm tăng giá trị thương phẩm của thịt gà. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng thịt như độ ẩm, độ mềm và độ ngon cũng được cải thiện, cho thấy sự tiềm năng của bột lá chè đại trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm thịt gà. Kết quả này có thể giúp các trang trại chăn nuôi áp dụng bột lá chè như một giải pháp hiệu quả để nâng cao chất lượng sản phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi gia cầm tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ nhằm đáp ứng nhu cầu thực phẩm ngày càng tăng của người dân. Theo báo cáo của ngành, việc sử dụng nguồn thức ăn sẵn có tại địa phương là chiến lược quan trọng giúp giảm chi phí chăn nuôi và nâng cao hiệu quả sản xuất. Cây chè đại (Trichanthera gigantea) được nhập khẩu từ Colombia vào Việt Nam từ năm 1990, có năng suất chất xanh lên đến 53 tấn/ha/năm và hàm lượng protein thô trong vật chất khô dao động từ 22-26%, gần tương đương với các nguồn đạm trong khẩu phần nuôi gia cầm. Tuy nhiên, việc sử dụng bột lá chè đại trong khẩu phần ăn cho gà thịt vẫn còn hạn chế và chưa được nghiên cứu sâu rộng tại Việt Nam, đặc biệt với giống gà Mía lai Lương Phượng tại Thái Nguyên.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định ảnh hưởng của việc bổ sung bột lá chè đại vào khẩu phần ăn đến năng suất sinh trưởng, khả năng thu nhận và chuyển hóa thức ăn, cũng như chất lượng thịt của gà Mía lai Lương Phượng. Thí nghiệm được tiến hành từ tháng 9/2019 đến tháng 6/2020 tại trại chăn nuôi gia cầm, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, với quy mô 360 con gà từ 4 đến 12 tuần tuổi. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển nguồn thức ăn thay thế, giảm chi phí thức ăn chăn nuôi, đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm thịt gà, góp phần phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về dinh dưỡng gia cầm và sinh trưởng vật nuôi, trong đó:

• Lý thuyết về dinh dưỡng protein và năng lượng: Protein thô và năng lượng trao đổi là các yếu tố quyết định đến khả năng sinh trưởng và chuyển hóa thức ăn của gia cầm. Bột lá chè đại có hàm lượng protein thô từ 15-22% và năng lượng thấp, do đó cần cân đối năng lượng trong khẩu phần.
• Mô hình sử dụng thức ăn bổ sung từ cây thức ăn đa mục tiêu: Trichanthera gigantea được xem là nguồn thức ăn xanh giàu protein, khoáng chất và sắc tố tự nhiên, có thể thay thế một phần thức ăn hỗn hợp truyền thống.
• Khái niệm về sắc tố trong thức ăn và ảnh hưởng đến chất lượng thịt: Carotenoid và xanthophyll trong bột lá chè đại góp phần cải thiện màu sắc da và thịt gà, tăng giá trị cảm quan sản phẩm.
• Chỉ số sản xuất (PI) và chỉ số kinh tế (EN): Được sử dụng để đánh giá hiệu quả sinh trưởng và kinh tế của các khẩu phần ăn thử nghiệm.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thí nghiệm được thực hiện trên 360 con gà Mía lai Lương Phượng, chia thành 4 nhóm (đối chứng và 3 nhóm thử nghiệm với 2%, 4%, 6% bột lá chè đại trong khẩu phần).
• Phương pháp chọn mẫu: Mỗi nhóm gồm 90 con, nuôi nhốt hoàn toàn trong chuồng hở, mật độ 6 con/m², lặp lại 3 lần.
• Thời gian nghiên cứu: Từ 4 đến 12 tuần tuổi gà, tổng thời gian 8 tuần.
• Phương pháp phân tích: Theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng (khối lượng cơ thể, sinh trưởng tích lũy, tuyệt đối, tương đối), khả năng thu nhận thức ăn, hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR), tỷ lệ nuôi sống, chỉ số sản xuất và kinh tế. Đánh giá chất lượng thịt qua các chỉ tiêu hóa học, pH, tỷ lệ mất nước sau bảo quản và khảo sát thân thịt.
• Xử lý số liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel, phân tích thống kê sinh vật học với các tham số trung bình, sai số, độ lệch chuẩn và kiểm định ý nghĩa thống kê (P<0,05).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ nuôi sống: Tỷ lệ nuôi sống của gà qua các tuần tuổi đạt 100% ở tất cả các nhóm, không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (P>0,05). Điều này chứng tỏ bột lá chè đại không ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe và khả năng sống của gà.

2. Sinh trưởng tích lũy: Khối lượng gà ở nhóm bổ sung 2% và 4% bột lá chè đại cao hơn đáng kể so với nhóm đối chứng và nhóm 6% (P<0,001). Cụ thể, tại 12 tuần tuổi, khối lượng trung bình của nhóm 4% đạt 2036 g/con, cao hơn 84 g so với đối chứng (1947 g/con).

3. Khả năng thu nhận thức ăn: Lượng thức ăn tiêu thụ trung bình từ 4-12 tuần tuổi của các nhóm bổ sung bột lá chè đại cao hơn nhóm đối chứng từ 1,5 đến 2,1 g/con/ngày nhưng không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (P>0,05).

4. Hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR): Nhóm 4% bột lá chè đại có FCR thấp nhất (3,04 kg thức ăn/kg tăng khối lượng), giảm 3,18% so với nhóm đối chứng (3,14 kg/kg), cho thấy hiệu quả sử dụng thức ăn được cải thiện.

5. Chất lượng thịt: Bổ sung bột lá chè đại làm tăng sắc tố tự nhiên trong thịt, cải thiện màu sắc da và thịt gà, đồng thời không làm thay đổi các chỉ tiêu hóa học và pH thịt, đảm bảo chất lượng sản phẩm.

Thảo luận kết quả

Việc bổ sung bột lá chè đại vào khẩu phần ăn với tỷ lệ 2-4% đã cải thiện đáng kể sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn của gà Mía lai Lương Phượng. Nguyên nhân có thể do hàm lượng protein cao và các sắc tố carotenoid trong bột lá giúp tăng hấp thu dinh dưỡng và cải thiện màu sắc thịt. Tuy nhiên, khi tỷ lệ bổ sung lên đến 6%, sinh trưởng không được cải thiện, có thể do tăng hàm lượng xơ làm giảm khả năng tiêu hóa.

Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về việc sử dụng bột lá cây thức ăn như bột lá sắn, bột cỏ Stylo trong khẩu phần gà thịt, cho thấy mức bổ sung từ 2-5% là tối ưu để tăng năng suất mà không ảnh hưởng đến sức khỏe. Việc cải thiện FCR cũng góp phần giảm chi phí thức ăn, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối, và biểu đồ FCR để minh họa rõ ràng sự khác biệt giữa các nhóm thí nghiệm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Bổ sung bột lá chè đại vào khẩu phần ăn gà thịt với tỷ lệ 4% nhằm tối ưu hóa sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn, áp dụng trong vòng 8 tuần nuôi từ 4 đến 12 tuần tuổi. Chủ thể thực hiện: các trang trại chăn nuôi gia cầm.

2. Cân đối năng lượng khẩu phần khi bổ sung bột lá chè đại do năng lượng trong bột lá thấp, cần bổ sung thêm dầu thực vật để đảm bảo khẩu phần đầy đủ năng lượng, giúp tăng hiệu quả sinh trưởng.

3. Sử dụng phương pháp chế biến bột lá phơi khô dưới ánh nắng mặt trời để giữ được hàm lượng sắc tố và dinh dưỡng, đồng thời giảm chi phí sản xuất. Thời gian bảo quản bột lá nên không quá 3 tháng để tránh mất mát dưỡng chất.

4. Khuyến cáo không vượt quá 6% bột lá chè đại trong khẩu phần để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến sinh trưởng do tăng hàm lượng xơ và các nhân tố kháng dinh dưỡng.

5. Đào tạo kỹ thuật cho người chăn nuôi về cách phối trộn khẩu phần và bảo quản bột lá chè đại nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng và đảm bảo chất lượng sản phẩm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành chăn nuôi: Cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực nghiệm về sử dụng cây thức ăn xanh trong chăn nuôi gia cầm.

2. Chủ trang trại và hộ nông dân chăn nuôi gia cầm: Áp dụng các giải pháp bổ sung bột lá chè đại để giảm chi phí thức ăn và nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng thịt.

3. Các cơ quan quản lý và hoạch định chính sách nông nghiệp: Tham khảo để xây dựng các chương trình phát triển nguồn thức ăn xanh bền vững, góp phần phát triển kinh tế nông thôn.

4. Doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi: Nghiên cứu phát triển sản phẩm thức ăn hỗn hợp có bổ sung bột lá chè đại nhằm đa dạng hóa nguồn nguyên liệu và nâng cao giá trị sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp

1. Bột lá chè đại có ảnh hưởng đến sức khỏe gà không?
   Nghiên cứu cho thấy bổ sung bột lá chè đại với tỷ lệ đến 6% không làm giảm tỷ lệ nuôi sống, chứng tỏ không ảnh hưởng xấu đến sức khỏe gà trong suốt thời gian nuôi.

2. Tỷ lệ bổ sung bột lá chè đại tối ưu là bao nhiêu?
   Tỷ lệ 4% được xác định là tối ưu, giúp tăng sinh trưởng và cải thiện hiệu quả sử dụng thức ăn mà không gây tác động tiêu cực.

3. Bột lá chè đại có làm thay đổi màu sắc thịt gà không?
   Có, do chứa carotenoid tự nhiên, bột lá chè đại giúp tăng sắc tố vàng da và màu thịt, nâng cao giá trị cảm quan sản phẩm.

4. Có cần bổ sung thêm năng lượng khi dùng bột lá chè đại không?
   Có, vì bột lá chè đại có năng lượng thấp, cần bổ sung dầu thực vật hoặc nguồn năng lượng khác để cân đối khẩu phần.

5. Bột lá chè đại có thể bảo quản được bao lâu?
   Bột lá nên được sử dụng trong vòng 3 tháng để tránh mất mát dưỡng chất, đặc biệt là carotenoid do oxy hóa trong quá trình bảo quản.

Kết luận

• Bổ sung bột lá chè đại vào khẩu phần ăn gà Mía lai Lương Phượng với tỷ lệ 2-4% cải thiện đáng kể sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn.
• Tỷ lệ nuôi sống đạt 100% ở tất cả các nhóm, chứng tỏ an toàn cho sức khỏe gà.
• Chất lượng thịt được nâng cao nhờ sắc tố tự nhiên trong bột lá chè đại, tăng giá trị cảm quan sản phẩm.
• Tỷ lệ bổ sung 6% không mang lại hiệu quả sinh trưởng tốt do tăng hàm lượng xơ và nhân tố kháng dinh dưỡng.
• Khuyến nghị áp dụng bổ sung 4% bột lá chè đại trong khẩu phần ăn gà thịt từ 4 đến 12 tuần tuổi để tối ưu hiệu quả kinh tế và chất lượng sản phẩm.

Tiếp theo, cần triển khai nghiên cứu mở rộng quy mô tại các trang trại thực tế và đánh giá tác động lâu dài của bột lá chè đại đến sức khỏe và chất lượng sản phẩm gia cầm. Mời các nhà nghiên cứu và người chăn nuôi áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả chăn nuôi bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Phân loại thực vật, nguồn gốc và đặc điểm thực vật học của cây chè đại (Trichanthera gigantea) 1. Nguồn gốc Cây chè đại (Trichanthera gigantea) thuộc họ Acanthaceae, họ phụ Acanthoideae, bộ Trichanthereae, loài Trichanthera gigantea, tên khoa học là Trichanthera gigantea có nguồn gốc ở chân đồi Andean của Colombia, nhưng cũng được tìm thấy ở dọc bờ sông và khu vực đầm lầy từ Costa Rica đến miền Bắc nước Mỹ và các rừng mưa từ Trung Mỹ đến Peru và lưu vực Amazon, vùng đồng cỏ trên các đảo ở vùng cửa sông Amazon.

Mutis là người đầu tiên mô tả về cây (Trichanthera gigantea). Vào năm 1801, Humboldt và Bonpland cho rằng cây này là một loài trong giống Ruellia và được phân lớp Ruellia gigantea (tất cả các loài thuộc giống Ruellia đều là cây thân thảo) trích theo Văn Thị Ái Nguyên (2017). Chè đại (Trichanthera gigantea) được mô tả lần đầu với tên gọi Ruellia gigantean 1. Đặc điểm thực vật học của cây (Trichanthera gigantea) Theo mô tả của Leonard (1951) cây (Trichanthera gigantea) là cây thân bụi hoặc có cây cao đến 5 m.

Cây có tán tròn, nhánh bậc 2, lá hình cánh quạt dài đến 26 cm và rộng 14 cm thuôn nhọn về chót lá, bản hẹp, cuống lá dài 1-5 Luan van 4 cm, hoa nở theo chu kỳ. Mỗi quả của cây (Trichanthera gigantea) có 35-40 hạt, có 1.123 quả/kg và 4. Tuy nhiên do hạt cây thường khó hoặc hiếm khi nảy mầm, tỷ lệ trồng bằng hạt chỉ đạt 0-2% (CIPAV, 1996) nên người ta thường chọn cách nhân giống bằng hom. Theo McDade (1983) nguyên nhân là do cây không tự thụ phấn khi nhụy hoa không có hạt phấn.

Rễ là một trong những bộ phận giúp cây (Trichanthera gigantea) có thể nhân giống, phần thân trưởng thành tại vị trí gần đất sẽ hình thành rễ, các rễ này khi tiếp xúc với đất sẽ hình thành cây mới (Gomez và Murgueitio, 1991) (Từ Quang Hiển và cs (2002). Bên cạnh rễ, người ta còn dùng hom để nhân giống cây Trichanthera gigantea. Khi sử dụng các đoạn hom có đường kính 4 cm, dài 50 cm để nhân giống thì tỷ lệ nảy mầm có thể đạt 95% (Acero, 1985). Nhưng khi sử dụng các đoạn hom có đường kính lớn hơn (3,2-3,8 cm) và chiều dài ngắn hơn (20- 30 cm) để nhân giống thì tỉ lệ mọc mầm có thể sẽ thấp hơn 50% (Jaramillo và River, 1991).

Thích nghi sinh thái Cây Trichanthera gigantea có khoảng thích nghi sinh thái rộng thích nghi tốt với khí hậu nhiệt đới ẩm và lượng mưa hàng năm từ 1.800 mm (Acero, 1985; Jaramillo và Corredor, 1989), nhưng nơi có lượng mưa hàng năm khoảng từ 5. Cây phát triển tốt trên đất khô kém màu mỡ và có tính acid (pH là 4,5) nhưng cần phải thoát nước tốt (Acero, 1985). Ở Việt Nam cây Trichanthera gigantea cho thấy khả năng phát triển tốt ở nơi có khí hậu nóng ẩm của miền Bắc hay ở Miền Trung với lượng mưa hàng năm 3.415 mm, nhiệt độ 21-290C, ẩm độ 79-91% (Nguyen Xuan Ba and Le Duc Ngoan, 2003) và thích hợp cả với Miền Nam với lượng mưa hàng năm 1.700 mm, nhiệt độ trung bình 26-280C và ẩm độ 78- 88%. Thành phần hóa học và giá trị dinh dưỡng của cây chè đại (Trichanthera gigantea) Theo Preston (1992) cây Trichanthera gigantea là một trong số những cây đa mục tiêu (multi-purpose tree) được trồng vì nhiều mục tiêu hữu dụng cho con người như: cung cấp nguồn protein cho động vật, chống xói mòn, kho chứa nguồn carbon dioxide (mà đại diện là sinh khối) và methane (sinh ra do tiến trình phân hủy lá rụng trong đất).

Trong khuôn khổ nghiên cứu chúng tôi chủ yếu đề cập và kỳ vọng ở mục tiêu cung cấp nguồn đạm cho vật nuôi. gigantea có hàm lượng đạm 15-22% phần lớn là đạm thô hữu dụng (Rosales, 1997) và hàm lượng canxi đặc biệt cao hơn so với các loại cây thức ăn khác (Rosales và Galino, 1987). Điều này được cho là do có sự hiện diện của cystoliths trong lá, đặc trưng của họ Acanthaceae. Chất cystoliths là các khối khoáng nhỏ (small mineral concretions) xuất hiện bên trong những đường nhỏ nằm ở bề mặt trên của lá, phần bên trên của cọng, trên nhánh của phát hoa và trên đài hoa (trích dẫn của Nguyễn Thị Hồng Nhân và Huỳnh Thị Ngọc Trinh, 2012).

Nguyen Xuan Ba và Le Duc Ngoan (2003) cho biết: tùy thuộc vị trí địa lý, đất đai và khí hậu mà thành phần hóa học cây Trichanthera gigantea có sự biến động. Tại miền Bắc Việt Nam lá cây chè đại có hàm lượng DM: 12,8 - 16,5%; CP: 11,8 - 15,4%, miền Trung hàm lượng DM: 14%; CP: 12,4% và miền Nam có hàm lượng DM và CP cao nhất 16,41% và 21,66%. Từ đó cho thấy điều kiện khí hậu đã có tác động tích cực đến hàm lượng DM và CP tích lũy lại trong lá cây T. Năng suất chất xanh và giá trị sử dụng của cây chè đại Cây Trichanthera gigantea rất phù hợp với đất và khí hậu, thời tiết vùng Tây Nguyên.

Kết quả nghiên cứu Viện Khoa học kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên cho thấy Trichanthera gigantea trồng tại Đắc Lắc sinh trưởng và phát triển tốt, có khả năng chống chịu hạn trong điều kiện mùa Luan van 6 khô không tưới nước, năng suất sinh khối tương đối cao, từ 8 tấn - 13,5 tấn/ha/lứa cắt. Có thể trồng xen Trichanthera gigantea trong vườn cây ăn quả và vườn điều, tiêu, cao su,. cây vẫn sinh trưởng và phát triển tốt, đồng thời đây là loại cây thức ăn có thể chế biến phơi khô, ủ xanh làm thức ăn dự trữ cho gia súc. Theo phân tích tại Phòng Nông hóa thổ nhưỡng thì lá cây Trichanthera gigantea có tỷ lệ VCK: 21,29%, trong vật chất khô, tỷ lệ protein thô rất cao lên tới 21,66%, lipit thô: 6,92%, xơ thô: 25,42%.

Lá tươi và bột lá Trichanthera gigantea bổ sung vào khẩu phần của gia cầm, gia súc (bò sữa) đã góp phần giảm chi phí thức ăn nhưng không giảm năng suất, chất lượng sản phẩm thịt, trứng, sữa. gigantea có thể thay thế từ 15 - 30% thức ăn hỗn hợp (khoảng 3-6 kg lá tươi/con/ngày) trong khẩu phần bò vắt sữa giúp tăng lợi nhuận từ 5-10% do giảm chi phí thức ăn hỗn hợp trong khi năng suất, chất lượng sữa và khối lượng cơ thể của bò không bị giảm. Năng suất chất xanh của Trichanthera gigantea trồng bằng hom thân với mật độ hàng cách hàng 60cm, cây cách cây 60 cm, đạt từ 50 - 60 tấn/ha. Người ta thường thu hoạch 3 lần/năm, đợt đầu tiên thu hoạch sau trồng 6 tháng và năng suất đạt từ 18-20 tấn/ha, tái sinh đợt 1 thu hoạch sau đợt cắt đầu tiên là 3 tháng và năng suất đạt từ 17-18 tấn/ha, tái sinh đợt 2 thu hoạch sau đợt cắt 1 là 3 tháng và năng suất chỉ đạt từ 15-16 tấn/ha (Văn Thị Ái Nguyên, 2017) Trichanthera gigantea là loại cây trồng mới sử dụng làm thức ăn cho gia súc, được nhập vào Việt Nam năm 1990 từ nước Colombia, đây là loại cây thân bụi, lá to, năng suất khá cao, rất giàu protein, khoáng và vitamin.

Hiện nay, cây Trichanthera gigantea được trồng nhiều ở miền Tây Nam Bộ, Tây Nguyên và vùng núi phía Bắc nước ta để làm thức ăn cho gia súc, gia cầm, thỏ và cá. Kết quả cho thấy sử dụng loại cây này đã mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt trong chăn nuôi. Luan van 7 Cây Trichanthera gigantea có hàm lượng nước trong lá cao, từ 80-85% khi lá ở độ tuổi 30-45 ngày, vì vậy lá mềm mại nhưng lại khó phơi khô; tỷ lệ protein thô trong VCK của lá dao động từ 18-26% tùy thuộc vào tuổi của lá; trong protein hầu hết là protit, nitơ phi protit rất ít; tỷ lệ lipit thấp, khoảng 2- 3% VCK; tỷ lệ xơ thô thấp, khoảng 10-18% VCK tùy theo tuổi của lá; tỷ lệ khoáng rất cao (20-25% VCK), hàm lượng canxi cao hơn rất nhiều so với các loại cây thức ăn khác, do đó có thể sử dụng bột lá T. gigantea như một nguồn cung cấp can xi cho vật nuôi.

Tỷ lệ protein và khoáng trong VCK của lá cao đã làm cho tỷ lệ dẫn xuất không chứa nitơ (DXKN) thấp hơn so với một số loại lá khác, nó dao động từ 30-40% VCK. Tỷ lệ lipit và DXKN trong VCK đều thấp dẫn đến năng lượng của bột lá thấp. Đây là điều cần lưu ý khi phối hợp bột lá vào khẩu phần ăn của vật nuôi; bổ sung thêm dầu, mỡ để bù đắp năng lượng thiếu hụt là yêu cầu bắt buộc khi bổ sung bột lá vào khẩu phần ăn của gia cầm. Bằng phương pháp tiêu hóa dạ cỏ để xác định tỷ lệ tiêu hoá đối với lá cây Trichanthera gigantea thấy rằng tỷ lệ phân giải chất khô là 77%.

Cây Trichanthera gigantea có thể thu hoạch lứa đầu vào lúc 4-6 tháng sau khi trồng, năng suất đạt 15,64 đến 16,74 tấn/ha (thân lá tươi) với mật độ trồng 40. Sản lượng sinh khối (lá tươi và thân) đạt trên 50 tấn/ha/năm; khi trồng với mật độ 17.690 cây/ha (khoảng cách 0,75m x 0,75m) và khoảng cách cắt (KCC) 1,5 - 3 tháng một lần, năng suất bình quân đạt 17 tấn/ha/lứa ở năm thứ 2 trở đi. Sản lượng sinh khối (lá tươi và thân) đạt trên dưới 100 tấn/ha/năm. gigantea có khả năng tái sinh mạnh mẽ, ngay cả trong điều kiện thu hoạch nhiều lần mà không cung cấp phân bón.

Điều này cho thấy quá trình tổng hợp nitơ có thể xảy ra ở phần rễ thông qua hoạt động của mycorrhiza hay những vi sinh vật khác. Chất kháng dinh dưỡng Nhân tố kháng dưỡng được định nghĩa là các cơ chất có trong thực liệu thức ăn sinh ra từ quá trình chuyển hóa tự nhiên của loài và một số cơ chế Luan van 8 khác (như: sự bất hoạt của một số dưỡng chất, làm giảm các tiến trình tiêu hóa hoặc hiệu quả chuyển hóa thức ăn) đưa đến những ảnh hưởng trái ngược với tiến trình hấp thu dinh dưỡng. Nhân tố kháng dinh dưỡng không phải là đặc tính nội tại của hợp chất mà tùy thuộc vào quá trình tiêu hóa của vật nuôi ăn chúng vào. Các nhân tố kháng trypsin (trypsin inhibitors) bị phân hủy trong dạ cỏ loài nhai lại nên những ảnh hưởng mà chúng gây ra chủ yếu được nhận thấy trên gia súc dạ dày đơn (Cheeke và Shull, 1985).

Các chất kháng dưỡng được tìm thấy trong các nguồn protein thực vật là: các acid amin độc, acid oxalic, glycosides, phytohemagglutinins, polyphenolics và triterpenes (Kumar, 1991). Theo Văn Thị Ái Nguyên (2017), trong thử nghiệm sơ bộ định tính các hợp chất kháng dưỡng (bằng các thử nghiệm sinh hóa sơ bộ) cho thấy không có các alkaloids và các tanins trong cây Trichanthera gigantea và hàm lượng saponin và steroid thì rất thấp.