Luận văn thạc sĩ cấu trúc sở hữu tác động đến chính sách cổ tức của các doanh nghiệp việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích cấu trúc sở hữu và tác động đến chính sách cổ tức của doanh nghiệp Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về quản trị tài chính.

• Tác giả: Trần Thúy Quỳnh
• Người hướng dẫn: TS. Đoàn Đỉnh Lam
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính-Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Cấu Trúc Sở Hữu Đến Chính Sách Cổ Tức Doanh Nghiệp
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lời mở đầu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Những phần tiếp theo của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VỀ CẤU TRÚC SỞ HỮU TÁC ĐỘNG ĐẾN CHÍNH SÁCH CỔ TỨC
• 2.1. Quan niệm về chính sách cổ tức
• 2.2. Những nghiên cứu trước đây về các yếu tố cấu trúc sở hữu tác động đến chính sách cổ tức
• 2.2.1. Phần trăm cổ phần được nắm giữ bởi các cổ đông lớn nhất (TOP)
• 2.2.2. Tập trung quyền sở hữu (TOP5)
• 2.2.3. Phần trăm cổ phần được nắm giữ bởi các nhà đầu tư tổ chức (INST) và phần trăm cổ phần nắm giữ bởi các nhà đầu tư cá nhân (INDV)
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. CHƯƠNG 5: THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động cấu trúc sở hữu đến chính sách cổ tức doanh nghiệp

Cấu trúc sở hữu đóng vai trò quan trọng trong việc xác định chính sách cổ tức của doanh nghiệp. Nghiên cứu cho thấy rằng các yếu tố như tỷ lệ cổ phần nắm giữ của cổ đông lớn, sự tập trung quyền sở hữu và sự hiện diện của các nhà đầu tư tổ chức có thể ảnh hưởng đến quyết định chi trả cổ tức. Điều này đặc biệt đúng trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam, nơi mà các doanh nghiệp thường có cấu trúc sở hữu tập trung.

1.1. Khái niệm về cấu trúc sở hữu và chính sách cổ tức

Cấu trúc sở hữu được định nghĩa là cách thức mà cổ phần của một doanh nghiệp được phân bổ giữa các cổ đông. Chính sách cổ tức là quyết định của doanh nghiệp về việc phân phối lợi nhuận cho cổ đông dưới dạng cổ tức. Sự tương tác giữa hai yếu tố này có thể tạo ra những ảnh hưởng sâu sắc đến giá trị doanh nghiệp và lợi ích của cổ đông.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu cấu trúc sở hữu

Nghiên cứu về cấu trúc sở hữu không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cách thức hoạt động của doanh nghiệp mà còn cung cấp thông tin quý giá cho các nhà đầu tư. Việc nắm bắt được mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và chính sách cổ tức có thể giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư thông minh hơn.

II. Những thách thức trong việc xác định tác động của cấu trúc sở hữu đến chính sách cổ tức

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về tác động của cấu trúc sở hữu đến chính sách cổ tức, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc xác định mối quan hệ này. Các yếu tố như sự khác biệt trong quy định pháp lý, mức độ phát triển của thị trường và sự đa dạng trong mô hình kinh doanh có thể làm phức tạp thêm vấn đề.

2.1. Sự khác biệt trong quy định pháp lý

Mỗi quốc gia có những quy định pháp lý khác nhau về việc chi trả cổ tức, điều này có thể ảnh hưởng đến quyết định của doanh nghiệp. Tại Việt Nam, các quy định về cổ tức có thể chưa đủ mạnh để bảo vệ quyền lợi của cổ đông thiểu số.

2.2. Mức độ phát triển của thị trường

Thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn đang trong quá trình phát triển, điều này có thể ảnh hưởng đến cách thức mà các doanh nghiệp thực hiện chính sách cổ tức. Các doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc thu hút đầu tư nếu không có chính sách cổ tức rõ ràng.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của cấu trúc sở hữu đến chính sách cổ tức

Để nghiên cứu tác động của cấu trúc sở hữu đến chính sách cổ tức, các nhà nghiên cứu thường sử dụng các phương pháp định lượng. Các mô hình hồi quy được áp dụng để phân tích mối quan hệ giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc.

3.1. Mô hình hồi quy Logit và Tobit

Mô hình hồi quy Logit và Tobit là hai phương pháp phổ biến được sử dụng để phân tích dữ liệu trong nghiên cứu này. Mô hình Logit thường được sử dụng để dự đoán xác suất xảy ra của một sự kiện, trong khi mô hình Tobit được sử dụng khi dữ liệu bị giới hạn ở một khoảng nhất định.

3.2. Phân tích dữ liệu từ các doanh nghiệp niêm yết

Dữ liệu được thu thập từ các doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn từ 2008 đến 2012. Việc phân tích dữ liệu này giúp xác định các yếu tố cấu trúc sở hữu có ảnh hưởng đến chính sách cổ tức.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của cấu trúc sở hữu đến chính sách cổ tức

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng cấu trúc sở hữu có tác động đáng kể đến chính sách cổ tức của các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp có cổ đông lớn là tổ chức thường có xu hướng chi trả cổ tức cao hơn so với các doanh nghiệp có cổ đông cá nhân.

4.1. Tác động của cổ đông lớn đến chính sách cổ tức

Cổ đông lớn có thể yêu cầu doanh nghiệp chi trả cổ tức để giảm chi phí đại diện. Nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp có cổ đông lớn là tổ chức thường có tỷ lệ chi trả cổ tức cao hơn.

4.2. Sự tập trung quyền sở hữu và chính sách cổ tức

Sự tập trung quyền sở hữu có thể tạo ra áp lực cho doanh nghiệp trong việc chi trả cổ tức. Các nghiên cứu cho thấy rằng khi tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn tăng lên, khả năng chi trả cổ tức của doanh nghiệp cũng tăng theo.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về chính sách cổ tức doanh nghiệp

Chính sách cổ tức là một yếu tố quan trọng trong việc thu hút đầu tư và tối đa hóa giá trị doanh nghiệp. Nghiên cứu cho thấy rằng cấu trúc sở hữu có tác động lớn đến chính sách cổ tức, điều này mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp trong việc cải thiện chính sách của mình.

5.1. Tương lai của chính sách cổ tức tại Việt Nam

Trong tương lai, các doanh nghiệp cần chú trọng hơn đến chính sách cổ tức để thu hút đầu tư. Việc cải thiện quản trị doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi cổ đông thiểu số sẽ là yếu tố quyết định.

5.2. Khuyến nghị cho các doanh nghiệp

Các doanh nghiệp nên xem xét lại cấu trúc sở hữu của mình và tìm cách tối ưu hóa chính sách cổ tức để đáp ứng nhu cầu của cổ đông. Việc này không chỉ giúp tăng cường lòng tin của nhà đầu tư mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam từ năm 2008 đến 2012 đã trải qua nhiều biến động do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008, tác động trực tiếp đến kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết trên hai sàn HOSE và HNX. Trong bối cảnh đó, chính sách cổ tức trở thành một chỉ tiêu quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích tác động của cấu trúc sở hữu đến chính sách cổ tức của các doanh nghiệp Việt Nam, tập trung vào các công ty niêm yết trên HOSE và HNX trong giai đoạn 2008-2012. Nghiên cứu nhằm làm rõ liệu các yếu tố như tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn, tập trung quyền sở hữu, sở hữu của nhà đầu tư tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước có ảnh hưởng đến quyết định chi trả cổ tức và mức chi trả cổ tức hay không. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý doanh nghiệp và nhà đầu tư trong việc xây dựng và điều chỉnh chính sách cổ tức, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi cổ đông.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết tài chính doanh nghiệp và quản trị doanh nghiệp để giải thích mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và chính sách cổ tức. Lý thuyết dòng tiền tự do của Jensen (1986) cho rằng cổ tức được sử dụng như một cơ chế để giảm chi phí đại diện do nhà quản lý có thể sử dụng dòng tiền tự do cho các dự án không hiệu quả. Easterbrook (1984) cũng nhấn mạnh rằng chi trả cổ tức buộc nhà quản lý phải huy động vốn bên ngoài, tăng sự giám sát từ thị trường. Ngoài ra, lý thuyết về tập trung quyền sở hữu (Shleifer và Vishny, 1986) cho rằng cổ đông lớn có vai trò giám sát hiệu quả, ảnh hưởng đến chính sách cổ tức. Các khái niệm chính bao gồm: tỷ lệ chi trả cổ tức (Dividend Payout Ratio - DPR), cấu trúc sở hữu (bao gồm phần trăm cổ phần của cổ đông lớn nhất - TOP, tập trung quyền sở hữu - TOP5, sở hữu của nhà đầu tư tổ chức - INST, sở hữu cá nhân trong và ngoài nước), cùng các biến tài chính như lợi nhuận trên tài sản (ROA), dòng tiền tự do (FCF), quy mô công ty (SIZE), tỷ lệ giá trị thị trường trên giá trị sổ sách (MTB), đòn bẩy tài chính (LEV), tỷ lệ lợi nhuận giữ lại (RETE) và độ tuổi công ty (AGE).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán và các công bố về quyền sở hữu của các công ty niêm yết trên HOSE và HNX trong giai đoạn 2008-2012. Mẫu nghiên cứu gồm 283 công ty phi tài chính với tổng số 1415 quan sát sau khi loại trừ các công ty không có dữ liệu đầy đủ hoặc có biến động bất thường. Phân tích được thực hiện qua ba bước: (1) thống kê mô tả các yếu tố cấu trúc sở hữu và tài chính; (2) hồi quy Logit nhị phân để kiểm định tác động của cấu trúc sở hữu đến quyết định chi trả cổ tức (biến phụ thuộc là biến giả 0 hoặc 1); (3) hồi quy Tobit để phân tích ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu đến tỷ lệ chi trả cổ tức (DPR), xử lý các quan sát có giá trị DPR bằng 0. Phần mềm Stata11 được sử dụng để phân tích dữ liệu. Ngoài ra, kiểm định khả năng nội sinh được thực hiện bằng quy trình hai bước của Smith và Blundell (1986) nhằm đảm bảo tính vững chắc của mô hình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của lợi nhuận và quy mô công ty: Kết quả hồi quy Logit và Tobit cho thấy lợi nhuận trên tài sản (ROA) có tác động cùng chiều và có ý nghĩa thống kê đến quyết định chi trả cổ tức và mức chi trả cổ tức. Cụ thể, các công ty có lợi nhuận cao hơn có khả năng chi trả cổ tức cao hơn. Ngược lại, quy mô công ty (SIZE) lại có tác động ngược chiều, các công ty quy mô nhỏ có xu hướng chi trả cổ tức cao hơn, điều này phản ánh đặc thù thị trường Việt Nam, nơi các công ty nhỏ sử dụng cổ tức như một công cụ thu hút nhà đầu tư.

2. Tác động của cấu trúc sở hữu: Sở hữu của các nhà đầu tư tổ chức trong nước (DINST) có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến cả quyết định chi trả cổ tức và mức chi trả cổ tức. Các công ty có tỷ lệ sở hữu tổ chức trong nước cao hơn thường trả cổ tức nhiều hơn. Ngược lại, sở hữu của các cá nhân trong nước (DINDV) có tác động ngược chiều, làm giảm khả năng và mức chi trả cổ tức. Sở hữu của cổ đông lớn nhất (TOP) và tập trung quyền sở hữu (TOP5) không có ảnh hưởng đáng kể đến chính sách cổ tức trong mẫu nghiên cứu. Sở hữu nước ngoài (FOREIGN) cũng không có tác động rõ ràng đến chính sách cổ tức.

3. Kiểm định nội sinh: Kết quả kiểm định cho thấy các biến cấu trúc sở hữu như DINST, DINDV và FOREIGN không bị ảnh hưởng bởi vấn đề nội sinh, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của các kết quả hồi quy.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết chi phí đại diện, trong đó các nhà đầu tư tổ chức đóng vai trò giám sát hiệu quả, thúc đẩy công ty chi trả cổ tức để giảm thiểu chi phí đại diện. Việc sở hữu tổ chức trong nước có tác động tích cực phản ánh thực tế tại Việt Nam, nơi các tổ chức đầu tư có cơ chế giám sát và ưu đãi thuế khi nhận cổ tức, khác biệt với các nhà đầu tư cá nhân chịu thuế thu nhập cá nhân. Mối quan hệ ngược chiều giữa sở hữu cá nhân trong nước và chính sách cổ tức cho thấy các cổ đông cá nhân thường có quyền lực thấp, dễ bị chi phối bởi cổ đông lớn và ban quản trị, dẫn đến việc giảm cổ tức để phục vụ lợi ích riêng. Kết quả này cũng cho thấy sự khác biệt so với các nghiên cứu quốc tế, nơi sở hữu nước ngoài thường có ảnh hưởng tích cực đến cổ tức, trong khi tại Việt Nam, sở hữu nước ngoài chưa có vai trò rõ ràng trong chính sách cổ tức. Việc quy mô công ty nhỏ có xu hướng chi trả cổ tức cao hơn có thể do các công ty này cần tạo niềm tin và thu hút vốn từ nhà đầu tư thông qua chính sách cổ tức hấp dẫn. Các dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân phối tỷ lệ chi trả cổ tức theo nhóm sở hữu và quy mô công ty, cũng như bảng so sánh hệ số hồi quy giữa các biến cấu trúc sở hữu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường vai trò giám sát của nhà đầu tư tổ chức trong nước: Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần khuyến khích sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức trong nước nhằm nâng cao hiệu quả giám sát, thúc đẩy chính sách cổ tức minh bạch và công bằng. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Bộ Tài chính, Sở Giao dịch Chứng khoán, doanh nghiệp niêm yết.

2. Bảo vệ quyền lợi cổ đông cá nhân: Cần hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế bảo vệ cổ đông thiểu số, đặc biệt là cổ đông cá nhân trong nước, nhằm giảm thiểu tình trạng bị chi phối và khai thác lợi ích riêng. Thời gian thực hiện: 2-3 năm; Chủ thể: Quốc hội, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các tổ chức bảo vệ nhà đầu tư.

3. Xây dựng chính sách cổ tức phù hợp với quy mô doanh nghiệp: Doanh nghiệp nhỏ nên được hỗ trợ xây dựng chính sách cổ tức linh hoạt, vừa đảm bảo thu hút vốn vừa duy trì nguồn lực tái đầu tư. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Ban lãnh đạo doanh nghiệp, các tổ chức tư vấn tài chính.

4. Nâng cao nhận thức và minh bạch thông tin: Tăng cường công bố thông tin về cấu trúc sở hữu và chính sách cổ tức để nhà đầu tư có cơ sở đánh giá và ra quyết định đầu tư chính xác. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và duy trì; Chủ thể: Doanh nghiệp niêm yết, Sở Giao dịch Chứng khoán, các tổ chức giám sát.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ tác động của cấu trúc sở hữu đến chính sách cổ tức, từ đó xây dựng chiến lược tài chính phù hợp nhằm tối đa hóa giá trị doanh nghiệp và lợi ích cổ đông.

2. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Cung cấp thông tin khoa học để đánh giá chính sách cổ tức của doanh nghiệp, hỗ trợ quyết định đầu tư hiệu quả và bảo vệ quyền lợi đầu tư.

3. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán: Là cơ sở để hoàn thiện chính sách quản lý, bảo vệ nhà đầu tư và nâng cao tính minh bạch, công bằng trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

4. Giảng viên và sinh viên ngành Tài chính - Ngân hàng: Tài liệu tham khảo quý giá cho nghiên cứu, giảng dạy và phát triển các đề tài liên quan đến quản trị doanh nghiệp và tài chính doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Cấu trúc sở hữu ảnh hưởng như thế nào đến chính sách cổ tức của doanh nghiệp Việt Nam?
   Nghiên cứu cho thấy sở hữu của nhà đầu tư tổ chức trong nước có tác động tích cực đến việc chi trả cổ tức, trong khi sở hữu cá nhân trong nước có tác động ngược chiều, làm giảm khả năng và mức chi trả cổ tức.

2. Tại sao quy mô công ty nhỏ lại có xu hướng chi trả cổ tức cao hơn?
   Các công ty nhỏ thường sử dụng cổ tức như một công cụ để thu hút nhà đầu tư do khó khăn trong việc huy động vốn, tạo niềm tin về hiệu quả hoạt động và tăng sức hấp dẫn trên thị trường.

3. Sở hữu nước ngoài có ảnh hưởng đến chính sách cổ tức không?
   Kết quả nghiên cứu tại Việt Nam cho thấy sở hữu nước ngoài không có tác động đáng kể đến quyết định chi trả cổ tức và mức chi trả cổ tức, khác với một số nghiên cứu ở các quốc gia khác.

4. Làm thế nào để kiểm định vấn đề nội sinh trong nghiên cứu này?
   Nghiên cứu sử dụng quy trình hai bước của Smith và Blundell (1986) với biến công cụ là độ tuổi công ty (AGE) để kiểm định nội sinh, kết quả cho thấy các biến cấu trúc sở hữu không bị ảnh hưởng bởi nội sinh.

5. Chính sách cổ tức có vai trò gì trong quản trị doanh nghiệp?
   Chính sách cổ tức giúp giảm chi phí đại diện bằng cách buộc nhà quản lý phải phân phối dòng tiền tự do, tăng sự giám sát từ thị trường và cổ đông, đồng thời tạo tín hiệu tích cực về hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Kết luận

• Chính sách cổ tức của các doanh nghiệp Việt Nam chịu ảnh hưởng đáng kể từ cấu trúc sở hữu, đặc biệt là sở hữu của nhà đầu tư tổ chức trong nước và sở hữu cá nhân trong nước.
• Lợi nhuận và cơ hội tăng trưởng có tác động tích cực đến quyết định và mức chi trả cổ tức, trong khi quy mô công ty nhỏ lại có xu hướng chi trả cổ tức cao hơn.
• Sở hữu nước ngoài và tập trung quyền sở hữu không có ảnh hưởng rõ ràng đến chính sách cổ tức trong giai đoạn nghiên cứu.
• Kiểm định nội sinh cho thấy các kết quả nghiên cứu là vững chắc và không bị sai lệch do vấn đề nội sinh.
• Đề xuất tăng cường vai trò giám sát của nhà đầu tư tổ chức, bảo vệ cổ đông cá nhân và nâng cao minh bạch thông tin nhằm cải thiện chính sách cổ tức và quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam.

Next steps: Các nhà quản lý và nhà đầu tư nên áp dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chính sách cổ tức phù hợp, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và thời gian để cập nhật xu hướng mới.

Khuyến khích các doanh nghiệp niêm yết công bố minh bạch thông tin về cấu trúc sở hữu và chính sách cổ tức, đồng thời thúc đẩy sự tham gia tích cực của nhà đầu tư tổ chức trong nước để nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lời mở đầu Thị trường chứng khoán Việt Nam là kênh tạo và huy động vốn rất quan trọng, cung cấp nhiều cơ hội cho các nhà đầu tư. Từ sau cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2008 ảnh hưởng đến nền Kinh tế Việt Nam nói chung và kết quả kinh doanh của những Công ty niêm yết trên cả hai sàn HOSE và HNX nói riêng, chính sách cổ tức trở thành một chỉ tiêu nhạy cảm và có thể nói là quan trọng nhất đối với nhà đầu tư. Ngoài quyết định đầu tư và quyết định tài trợ, quyết định chi trả cổ tức là một trong 3 quyết định cơ bản của tài chính doanh nghiệp nhằm một mục đích nhất quán là tối đa hóa giá trị doanh nghiệp và lợi ích của cổ đông. Chính sách cổ tức là một trong những chủ đề quan trọng và hấp dẫn trong nghiên cứu tài chính vì nó vừa ảnh hưởng trực tiếp đến cổ đông, vừa ảnh hưởng đến sự phát triển của Công ty.

Ở Việt Nam hiện nay, việc chi trả cổ tức còn mang nặng tính đối phó và phục vụ mục đích trước mắt, các nhà đầu tư hầu như chưa nhận thức rõ tầm quan trọng của chính sách cổ tức trong việc bảo vệ quyền lợi cho mình. Nhiều nghiên cứu cả về lý thuyết và thực tiễn trước đây tại Mỹ và các nước khác trên thế giới đã cho thấy một trong các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức là cấu trúc sở hữu của doanh nghiệ u cho nhiều kết quả ộc vào trình độ phát triển của nền kinh tế ừng quốc gia khác nhau, biến sử dụng, thời gian nghiên cứu, mô hình sử dụng. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 Tại thị trường Việt Nam, nhiều tác giả đã nghiên cứu xoay quanh chủ đề này nhưng chỉ tập trung ở quy mô tương đối và bị hạn chế do thiếu thông tin để nghiên cứu đầy đủ do Việt Nam là một quốc gia đang phát triển, phần lớn các doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ với mức độ tập trung sở hữu cao, cổ đông nhà nước chiếm số đông, các cổ đông nằm trong ban quản trị chiếm số lượng lớn, thông tin công bố tình hình chứ ạn chế ảo vệ cổ đông thiểu số Mặt khác, việc chi trả cổ tức còn mang nặng tính đối phó và phục vụ mục đích trước mắt, các nhà đầu tư hầu như chưa nhận thức rõ tầm quan trọng của chính sách cổ tức trong việc bảo vệ quyền lợi cho mình. Xuất phát từ những nhu cầu trên, tác giả đã chọn nghiên cứu vấn đề “Cấu trúc sở hữu tác động đến chính sách cổ tức của các doanh nghiệp Việt Nam”.2 Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu cốt lõi của luận văn là phân tích tác động của cấu trúc sở hữu quyết định và mức chi trả cổ tức cho những cổ đông.

Cụ thể, Công ty có những cổ đông lớn là các tổ chức hoặc có sự tập trung quyền sở hữu cao thì nhiều khả năng sẽ trả cổ tức hơn? Công ty có cổ đông là tổ chức thay vì cá nhân nắm giữ một tỷ lệ lớn cổ phần thì khoản tiền chi trả cổ tức cũng cao hơn? 1.3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng và phạm vi nghiên cứu là các Công ty niêm yết trên HOSE và HNX có chi trả cổ tức, giai đoạn từ năm 2008 đến năm 2012.4 Phƣơng pháp nghiên cứu TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 Bài nghiên cứu được thực hiện theo phương pháp định lượng, khám phá lịch sử chi trả cổ tức (dữ liệu thứ cấp) của các Công ty niêm yết trên sàn HOSE và HNX nhằm kiểm định các yếu tố tác động đến chính sách cổ tức của các doanh nghiệp Việt Nam. Tác giả dựa vào phương pháp của tác giả Yordying Thanatawee (2012) trong bài nghiên cứu “Cấu trúc sở hữu và chính sách cổ tức: Bằng chứng từ Thái Lan” để xem các yếu tố cấu trúc sở hữu tác động đến chính sách của các Công ty niêm yết trên HOSE và HNX. Phương pháp thực hiện qua các giai đoạn: - Thu thập dữ liệu nghiên cứu bằng các số liệu thống kê với kích thước mẫu N= 1415. - Phân tích hồi quy theo hai bước: Hồi quy Logit nhị phân và hồi quy Tobit thông qua phần mềm xử lý Stata11 nhằm đánh giá các yếu tố tác động đến mục tiêu nghiên cứu.

- Sau cùng kiểm định khả năng nội sinh các biến quyền sở hữu để đảm bảo tính vững cho mô hình.5 Những phần tiếp theo của luận văn gồm - Chương 2: Tổng quan các nghiên cứu trước đây có liên quan đến luận văn. - Chương 3: Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu. - Chương 4: Nội dung và kết quả nghiên cứu. - Chương 5: Thảo luận kết quả nghiên cứu và khuyến nghị.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 CHƢƠNG 2 NHỮNG NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY VỀ CẤU TRÚC SỞ HỮU TÁC ĐỘNG ĐẾN CHÍNH SÁCH CỔ TỨC Trong chương này sẽ điểm qua một số vấn đề lý thuyết liên quan đến chính sách cổ tức, các yếu tố cấu trúc sở hữu tác động đến chính sách cổ tức, các nghiên cứu trước đây liên quan đến vấn đề này và sự khác biệt giữa nghiên cứu ở các nước trên thế giới và nghiên cứu tại Việt Nam.1 Quan niệm về chính sách cổ tức Theo đề xuất về việc phân bổ cổ tức của Miller và Modigliani (1961), nhiều nhà nghiên cứu đã cố gắng giải thích tại sao các công ty phải trả một phần đáng kể thu nhập dưới dạng cổ tức nếu lượng cổ tức trả cho cổ đông không ảnh hưởng đến giá trị công ty. Một trong những lý do được trích dẫn nhiều nhất là lý thuyết dòng tiền tự do, dựa trên quan điểm rằng có sự mâu thuẫn về lợi ích giữa nhà quản lý và cổ đông. Thay vì hành động cho lợi ích tốt nhất của cổ đông, các nhà quản lý có thể phân bổ nguồn lực của công ty để mang lại lợi ích bản thân (Jensen và Meckling, 1976). Hành vi ích kỷ các nhà quản lý có thể bao gồm thực hiện những cuộc mua bán, sáp nhập phi lý hoặc chi tiêu hoang phí các đặc quyền.

Do đó, dòng tiền tự do có thể tạo ra chi phí đại diện vì chúng có thể được sử dụng để tài trợ cho các dự án có NPV âm. Để giảm thiểu chi phí đại diện, Easterbrook (1984) và Jensen (1986) đề xuất các công ty nên chi dòng tiền tự do này cho các cổ đông dưới dạng cổ tức. Easterbrook (1984) lập luận rằng việc chi trả cổ tức yêu cầu các nhà quản lý huy động nguồn vốn bên ngoài thường xuyên hơn và do đó bị kiểm soát nhiều hơn. Theo Jensen (1986), cổ tức làm giảm lượng tiền mặt bị lãng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 phí bởi các nhà quản lý, La Porta et al.

(2000) tìm thấy bằng chứng cho thấy những Công ty tại quốc gia có sự quản trị doanh nghiệp yếu và hạn chế bảo vệ quyền lợi cổ đông có xu hướng chi trả cổ tức thấp và những quốc gia có sự tập trung quyền sở hữu cao có xu hướng chi cổ tức cao hơn. Tương tự như vậy, Mitton (2005) cho rằng, tại các thị trường mới nổi, các công ty có quản trị doanh nghiệp mạnh chi trả cổ tức cao hơn. Như vậy, cổ tức có thể được sử dụng như một cơ chế để giảm bớt chi phí đại diện của dòng tiền tự do. Dựa trên những lý thuyết về chi phí đại diện, những nghiên cứu gần đây tập trung vào việc kiểm tra tác động của tiêu chuẩn quản lý và cấu trúc sở hữu đến chính sách cổ tức của Công ty.2 Những nghiên cứu trƣớc đây về các yếu tố cấu trúc sở hữu tác động đến chính sách cổ tức Một quyết định chính sách cổ tức sẽ bị tác động bởi nhiều yếu tố.

Bao gồm cả yếu tố bên trong và bên ngoài, yếu tố định lượng và định tính. Trong phạm vi bài nghiên cứu này, tập trung vào những yếu tố cấu trúc sở hữu tác động ngược chiều hay cùng chiều, tác động mạnh hay yếu đến chính sách cổ tức trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Kế thừa nghiên cứu của Yordying Thanatawee (2012) sử dụng các biến cấu trúc sở hữu như: phần trăm cổ phần được nắm giữ bởi các cổ đông lớn nhất (TOP), tập trung quyền sở hữu (TOP5), phần trăm cổ phần được nắm giữ bởi các nhà đầu tư tổ chức (INST), phần trăm cổ phần được nắm giữ bởi các tổ chức trong nước (DINST), phần trăm cổ phần được nắm giữ bởi các tổ chức nước ngoài (FINST), phần trăm cổ phần được nắm giữ bởi các nhà đầu tư cá nhân (INDV), phần trăm cổ phần được nắm giữ bởi các cá nhân trong nước (DINDV), phần trăm cổ phần được nắm giữ bởi các cá nhân nước ngoài TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 (FINDV), phần trăm cổ phần được nắm giữ bởi các tổ chức và cá nhân nước ngoài (FOREIGN) để nghiên cứu sự tác động của những yếu tố này đến chính sách cổ tức. Trong nghiên cứu của tác giả này thì các yếu tố cấu trúc sở hữu tác động đến cổ tức chỉ có yếu tố sở hữu nước ngoài là không tác động đến chính sách cổ tức.

Cũng có nhiều kết quả nghiên cứu về chính sách cổ tức ở các quốc gia và đã có nhiều kết luận khác nhau, do tại mỗi quốc gia có sự khác nhau trong giai đoạn tăng trưởng, khác nhau trong chính sách thuế, khác nhau trong kiểm soát doanh nghiệp… 2.1 Phần trăm cổ phần đƣợc nắm giữ bởi các cổ đông lớn nhất (TOP) Về cơ bản, so với các công ty có cá nhân là cổ đông lớn nhất, các công ty có tổ chức là cổ đông lớn nhất có nhiều khả năng để trả cổ tức hơn. Cổ đông lớn có thể yêu cầu nhà quản lý doanh nghiệp trả cổ tức để giảm chi phí đại diện của dòng tiền tự do nhưng họ có thể tác động nhà quản lý thiết lập chính sách cổ tức thấp để được hưởng lợi riêng trên khoảng thiệt hại của cổ đông thiểu số. Các nghiên cứu hiện có cung cấp kết quả khác nhau về tác động của cổ đông lớn đến việc chi trả cổ tức.  Gugler và Yurtoglu (2003) cho rằng mối quan hệ ngược chiều giữa quyền sở hữu của cổ đông lớn nhất và tỷ lệ chia cổ tức vì cổ đông lớn thích khai thác lợi ích riêng của việc kiểm soát hơn là nhận cổ tức được hưởng đồng đều cho tất cả các cổ đông.

Do đó, sở thích của họ được dự đoán là ủng hộ cho việc chi cổ tức thấp.  Mancinelli và Ozkan ( 2006) cũng cho thấy sở hữu của cổ đông lớn nhất càng cao thì công ty thực hiện thanh toán cổ tức thấp hơn. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.