Nghiên cứu và phân tích cấu trúc tạo hình tủ ô kéo High Boy cổ điển

Tài liệu nghiên cứu Sưu tập mô hình sản phẩm mộc tủ ô kéo kiểu high boy và nghiên cứu phân tích cấu trúc tạo hình của, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Huế
• Người hướng dẫn: TS. Võ Thành Minh
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Công nghệ Mộc và Thiết kế Nội thất
• Đề tài: Sưu tập mô hình sản phẩm mộc tủ ô kéo kiểu “High boy” và nghiên cứu phân tích cấu trúc, tạo hình của một sản phẩm đại diện được lựa chọn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khám phá tủ High Boy Lịch sử và giá trị nghệ thuật độc đáo

Tủ ô kéo kiểu “High boy” là một sản phẩm mộc cao cấp, mang giá trị kinh tế và nghệ thuật lớn. Thuật ngữ chest of drawers dùng để chỉ loại tủ có nhiều ngăn kéo, và tủ highboy là một biến thể cao, thường có cấu trúc hai phần. Phần dưới (lower case) thường rộng hơn phần trên (upper case). Sản phẩm này xuất hiện lần đầu tiên ở Anh nhưng đã trở thành một biểu tượng đỉnh cao của đồ gỗ mỹ nghệ tại Mỹ vào thế kỷ 18. Lịch sử của nó gắn liền với sự phát triển của các phong cách thiết kế nội thất cổ điển phương Tây. Mỗi thời kỳ lịch sử lại để lại dấu ấn riêng trên thiết kế của tủ, từ cấu trúc tổng thể đến các chi tiết trang trí nhỏ nhất. Các phong cách tiêu biểu nhất bao gồm William and Marry, phong cách nội thất Queen Anne, và phong cách Chippendale. Ban đầu, tủ High boy được chế tác hoàn toàn thủ công, đòi hỏi kỹ năng bậc thầy của người thợ. Các kỹ thuật trang trí chủ yếu là chạm khảm hoa văn tinh xảo hoặc dán phủ các tấm veneer quý. Mặc dù công năng chính là để đựng quần áo, tủ High boy ngày nay được xem như một tác phẩm nghệ thuật hơn là một vật dụng thông thường. Giá trị của chúng không chỉ nằm ở vật liệu gỗ tự nhiên quý hiếm như gỗ gụ, gỗ anh đào, mà còn ở giá trị lịch sử và thẩm mỹ công nghiệp vượt thời gian. Sự hồi sinh của các phong cách thiết kế phục cổ đã đưa tủ High boy trở lại thành đối tượng săn đón của các nhà sưu tập và những người yêu thích nội thất cổ điển. Việc nghiên cứu thiết kế sản phẩm này không chỉ giúp hiểu rõ về lịch sử ngành mộc mà còn cung cấp nguồn cảm hứng vô tận cho các thiết kế đương đại.

1.1. Định nghĩa tủ ngăn kéo cao và nguồn gốc từ châu Âu

Tủ High boy, hay tủ ngăn kéo cao, là một loại tủ đựng đồ có chiều cao nổi bật, thường bao gồm năm, sáu, hoặc bảy ngăn kéo dài và hai ngăn kéo ngắn xếp chồng lên nhau. Cấu trúc đặc trưng của nó gồm hai phần tách biệt: phần tủ dưới (lower case) và phần khung trên (upper case), với phần dưới thường có chân cao và rộng hơn. Theo tài liệu nghiên cứu [10], loại tủ này ra đời tại Anh vào cuối thế kỷ 17, sau đó du nhập và phát triển mạnh mẽ tại Mỹ. Nó là sự tiến hóa từ mẫu tủ chest-on-stand (hòm đặt trên chân đế), kết hợp tính tiện dụng của ngăn kéo và dáng vẻ thanh lịch của đồ nội thất có chân.

1.2. Sự phát triển của chest of drawers trong thiết kế nội thất

Sự phát triển của chest of drawers phản ánh sự thay đổi trong lối sống và quan niệm thẩm mỹ qua các thời kỳ. Ban đầu, chúng là những món đồ nội thất nặng nề, chủ yếu mang tính công năng. Tuy nhiên, qua các giai đoạn như Baroque, Rococo, và Tân cổ điển, thiết kế của chúng ngày càng trở nên tinh xảo và trang nhã hơn. Các phong cách này không chỉ ảnh hưởng đến hình dáng tổng thể mà còn quyết định các chi tiết trang trí như kiểu chân, tay nắm ngăn kéo, và họa tiết chạm khắc. Tủ High boy chính là đỉnh cao của sự phát triển này, thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa công năng và nghệ thuật trang trí đỉnh cao.

II. Thách thức trong việc phục dựng cấu trúc sản phẩm mộc cổ

Việc nghiên cứu và tái tạo các sản phẩm mộc cổ điển như tủ High boy đặt ra nhiều thách thức lớn. Khó khăn đầu tiên đến từ sự phức tạp trong cấu trúc sản phẩm mộc và các kỹ thuật ghép mộng truyền thống. Các nghệ nhân xưa đã sử dụng những liên kết mộng tinh vi như mộng đuôi én, mộng thẳng để tạo ra những sản phẩm bền vững mà không cần đến đinh vít hiện đại. Việc hiểu và thực hành lại các liên kết gỗ truyền thống này đòi hỏi kiến thức sâu rộng và tay nghề cao. Thêm vào đó, việc lựa chọn vật liệu gỗ tự nhiên phù hợp cũng là một vấn đề. Các loại gỗ được sử dụng trong quá khứ như gỗ gụ Honduras hay gỗ anh đào Mỹ không phải lúc nào cũng sẵn có. Yếu tố thứ hai là yêu cầu khắt khe về thẩm mỹ công nghiệp và sự tinh xảo trong chế tác. Từng chi tiết chạm khắc, đường cong của chân tủ, hay tỷ lệ giữa các bộ phận đều phải tuân theo những quy tắc nghiêm ngặt của từng phong cách. Việc tái hiện lại “phần hồn” của sản phẩm, từ cảm giác về tỷ lệ và hình khối trong thiết kế đến sự hài hòa về màu sắc, là một thách thức không nhỏ. Đây là một quá trình đòi hỏi sự kết hợp giữa kiến thức lịch sử nghệ thuật, kỹ năng chế tác và sự am hiểu sâu sắc về vật liệu. Tại Việt Nam, các công trình nghiên cứu về đồ mộc phương Tây cao cấp còn hạn chế, tạo ra một khoảng trống kiến thức cần được lấp đầy để đáp ứng nhu cầu thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

2.1. Sự phức tạp của các kỹ thuật ghép mộng truyền thống

Liên kết mộng là nền tảng tạo nên độ bền và tính thẩm mỹ cho đồ gỗ cổ điển. Kỹ thuật ghép mộng không chỉ là một giải pháp kết cấu mà còn là một hình thức nghệ thuật. Các loại mộng như mộng thẳng, mộng đuôi én, và mộng tròn được tính toán cẩn thận để chịu lực và chống lại sự co ngót tự nhiên của gỗ. Việc gia công các liên kết này hoàn toàn bằng tay đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối. Sai sót nhỏ nhất cũng có thể làm hỏng toàn bộ chi tiết, ảnh hưởng đến kết cấu chung của sản phẩm. Đây là thách thức lớn nhất đối với các nghệ nhân đương đại muốn phục dựng sản phẩm theo đúng nguyên bản.

2.2. Yêu cầu về thẩm mỹ và vật liệu gỗ tự nhiên trong chế tác

Nghệ thuật chế tác gỗ cổ điển đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về đặc tính của từng loại vật liệu gỗ tự nhiên. Người thợ phải biết cách chọn gỗ, xử lý gỗ để hạn chế cong vênh, và tận dụng vẻ đẹp của vân gỗ để tăng giá trị thẩm mỹ cho sản phẩm. Mỗi phong cách lại ưa chuộng một loại gỗ khác nhau: phong cách Chippendale thường dùng gỗ gụ, trong khi phong cách Queen Anne lại phổ biến với gỗ anh đào. Việc tìm kiếm và sử dụng đúng loại vật liệu nguyên bản là một thách thức lớn trong bối cảnh hiện nay.

III. Phương pháp sưu tập và phân loại tủ Highboy theo phong cách

Để thực hiện đề tài “Sưu tập mô hình sản phẩm mộc tủ ô kéo kiểu high boy”, phương pháp nghiên cứu chính là phương pháp thư viện và phương pháp chuyên gia. Quá trình sưu tập được thực hiện thông qua việc tham khảo tài liệu, hình ảnh từ Internet, các tạp chí chuyên ngành và sách về lịch sử nội thất. Việc phân loại các mẫu tủ Highboy được dựa trên những đặc trưng khác biệt về phong cách qua các thời kỳ lịch sử. Mỗi phong cách được nhận diện thông qua các yếu tố tạo hình đặc trưng như kiểu dáng chân tủ, hình dạng nóc tủ, họa tiết trang trí và loại tay nắm ngăn kéo. Cụ thể, tủ High boy phong cách William and Marry (cuối thế kỷ 17) thường có chân tiện tròn (ball foot), nóc phẳng và được trang trí bằng kỹ thuật dán veneer thay vì chạm khắc. Chuyển sang phong cách nội thất Queen Anne (đầu thế kỷ 18), tủ trở nên thanh thoát và duyên dáng hơn với chân cabriole (chân quỳ), nóc tủ có dạng vòm cuộn (bonnet top) và họa tiết hình quạt được chạm khắc tinh tế. Cuối cùng, phong cách Chippendale (giữa thế kỷ 18) thể hiện sự cầu kỳ và sang trọng, kết hợp các yếu tố từ Rococo, Gothic và Trung Hoa. Đặc trưng của phong cách này là chân claw-and-ball (móng vuốt giữ ngọc) và các chi tiết chạm khắc hoa lá, ruy băng phức tạp. Việc phân loại này là cơ sở quan trọng để tiến hành phân tích kết cấu đồ gỗ và lựa chọn một sản phẩm đại diện cho nghiên cứu sâu hơn.

3.1. Nhận diện phong cách William and Marry qua chi tiết

Phong cách William and Marry nổi bật với sự đơn giản nhưng trang trọng. Đặc điểm nhận dạng chính của tủ High boy thuộc phong cách này là sáu chân tiện tròn hoặc chân trumpet, được nối với nhau bằng các thanh giằng uốn lượn. Nóc tủ thường là dạng phẳng (flat top). Thay vì chạm khắc cầu kỳ, bề mặt tủ được trang trí bằng các tấm veneer gỗ óc chó hoặc gỗ phong có vân đẹp mắt, tạo ra sự tương phản về màu sắc và hoa văn. Tay nắm ngăn kéo thường có dạng giọt nước (teardrop pulls).

3.2. Đặc trưng của phong cách Queen Anne và Chippendale

Phong cách nội thất Queen Anne được đặc trưng bởi những đường cong mềm mại và vẻ đẹp thanh lịch. Chân cabriole với đầu gối uốn cong và kết thúc bằng đệm tròn (pad foot) là dấu hiệu nhận biết rõ ràng nhất. Nóc tủ thường có dạng vòm cuộn (bonnet top) và được trang trí bằng các chóp nhọn (finials). Ngược lại, phong cách Chippendale mang vẻ đẹp mạnh mẽ và lộng lẫy hơn. Chân tủ thường là dạng móng vuốt đại bàng quắp quả cầu (claw-and-ball foot). Nghệ thuật chạm khắc được sử dụng rộng rãi trên các bộ phận như diềm mái, yếm tủ và cả đầu gối của chân cabriole.

IV. Hướng dẫn phân tích kết cấu đồ gỗ và nguyên lý tạo hình

Việc phân tích kết cấu đồ gỗ và tạo hình của một sản phẩm như tủ High boy dựa trên các nguyên lý cơ bản của thiết kế và mỹ học. Quá trình này bắt đầu từ việc nghiên cứu bản vẽ kỹ thuật tủ gỗ để hiểu rõ cấu trúc khung, các bộ phận và chi tiết liên kết. Phân tích kết cấu tập trung vào các liên kết gỗ truyền thống như mộng và rãnh. Các liên kết này không chỉ đảm bảo sự vững chắc mà còn ảnh hưởng đến thẩm mỹ chung của sản phẩm. Chẳng hạn, mộng đuôi én ở các góc ngăn kéo vừa là giải pháp kết cấu bền bỉ, vừa là một chi tiết trang trí thể hiện tay nghề của người thợ. Về tạo hình, các nguyên lý về tỷ lệ và hình khối trong thiết kế đóng vai trò quyết định. Một sản phẩm được coi là đẹp khi có sự hài hòa giữa chiều cao, chiều rộng và chiều sâu, cũng như sự cân đối giữa các bộ phận như phần trên và phần dưới. Các yếu tố như sự thay đổi và thống nhất, cân bằng và ổn định, lặp lại và vận luật đều được áp dụng để tạo ra một tổng thể hấp dẫn về mặt thị giác. Ví dụ, sự lặp lại của các ngăn kéo tạo ra nhịp điệu, trong khi các chi tiết trang trí như chóp nóc hay yếm tủ tạo ra điểm nhấn, phá vỡ sự đơn điệu. Đây là những kiến thức nền tảng cần thiết cho bất kỳ đồ án tốt nghiệp nội thất nào liên quan đến thiết kế sản phẩm cổ điển.

4.1. Nghiên cứu tỷ lệ và hình khối trong thiết kế sản phẩm mộc

Tỷ lệ là yếu tố quan trọng hàng đầu trong tạo hình sản phẩm công nghiệp. Một chiếc tủ High boy đẹp phải có tỷ lệ cân đối giữa phần trên và phần dưới, giữa chiều cao tổng thể và chiều rộng. Các nhà thiết kế xưa thường áp dụng các tỷ lệ vàng hoặc các quy tắc hình học để tạo ra sự hài hòa. Hình khối của sản phẩm cũng được xem xét kỹ lưỡng, từ khối chữ nhật cơ bản của thân tủ đến các đường cong phức tạp của chân cabriole và nóc vòm, tất cả phải kết hợp để tạo ra một cảm giác thống nhất và thanh lịch.

4.2. Vai trò của liên kết gỗ truyền thống trong cấu trúc tủ

Các liên kết gỗ truyền thống là xương sống của cấu trúc sản phẩm mộc. Chúng không chỉ có chức năng kết nối các chi tiết mà còn là một phần của ngôn ngữ thiết kế. Mộng và lỗ mộng được sử dụng để lắp ráp khung chính của tủ, đảm bảo sự vững chắc. Mộng đuôi én được dùng cho các hộc kéo, thể hiện sự khéo léo và mang lại độ bền vượt trội. Việc lựa chọn và thực hiện đúng loại liên kết cho từng vị trí là minh chứng cho trình độ của nghệ thuật chế tác gỗ.

V. Kết quả Phân tích chi tiết tủ High Boy phong cách Queen Anne

Sản phẩm đại diện được lựa chọn để phân tích sâu là một chiếc tủ High Boy mang phong cách nội thất Queen Anne, một mẫu tủ điển hình của Mỹ thế kỷ 18. Mẫu tủ này thể hiện rõ nét sự thanh lịch, nhẹ nhàng nhưng không kém phần quý phái. Phân tích cho thấy tủ có cấu trúc hai phần rõ rệt. Phần dưới (Lower case) gồm bốn ngăn kéo, đặt trên bốn chân quỳ cabriole duyên dáng với kiểu chân pad foot. Yếm tủ (apron) được tạo dáng lượn sóng mềm mại, với một họa tiết hình quạt chạm khắc ở trung tâm. Phần trên (Upper case) gồm bảy ngăn kéo, với phần nóc tủ có dạng vòm cuộn (bonnet top), tạo cảm giác mềm mại và cao ráo. Các chi tiết trang trí như chóp nhọn hình ngọn lửa và tay nắm bằng đồng thau được chế tác tinh xảo, làm tăng thêm vẻ sang trọng. Về vật liệu, tủ được làm chủ yếu từ vật liệu gỗ tự nhiên như gỗ anh đào hoặc gỗ gụ, với ngăn kéo được làm từ gỗ tuyết tùng hoặc bạch dương để chống mối mọt. Việc phân tích kết cấu đồ gỗ cho thấy các nghệ nhân đã sử dụng thành thạo kỹ thuật ghép mộng để liên kết khung và các chi tiết, đảm bảo độ bền vững cho sản phẩm qua hàng trăm năm. Từng chi tiết đều cho thấy sự cân nhắc kỹ lưỡng về tỷ lệ và hình khối trong thiết kế, tạo nên một tổng thể hài hòa và cân đối.

5.1. Phân tích cấu trúc phần thân dưới Lower case của tủ

Phần Lower case là bộ phận chịu lực chính và tạo nên dáng đứng của tủ. Cấu trúc khung của nó được liên kết bằng mộng và lỗ mộng, rất chắc chắn. Bốn chân cabriole không chỉ là chi tiết trang trí mà còn là một phần của kết cấu khung. Mặt trước của phần dưới thường có một ngăn kéo dài và ba ngăn kéo nhỏ bên dưới. Ngăn kéo trung tâm thường được chạm khắc họa tiết hình quạt, một đặc trưng của phong cách Queen Anne. Yếm tủ được cắt lượn cong, tạo sự nhẹ nhàng và thanh thoát cho phần chân đế.

5.2. Đánh giá tạo hình phần khung trên Upper case và chi tiết

Phần Upper case được đặt khớp lên phần Lower case. Kết cấu của nó cũng là dạng khung liên kết bằng mộng. Cách bố trí ngăn kéo rất hợp lý, thường có ba ngăn kéo nhỏ ở trên cùng, bên dưới là bốn ngăn kéo dài với kích thước tăng dần. Đặc điểm nổi bật nhất là phần nóc tủ dạng vòm cuộn, được viền bởi gờ chỉ chạy cong mềm mại. Ba chóp trang trí (finials) được đặt trên đỉnh, tạo điểm nhấn và tăng chiều cao thị giác cho sản phẩm. Đây là một ví dụ điển hình của việc áp dụng các nguyên lý tạo hình sản phẩm công nghiệp vào đồ gỗ mỹ nghệ.

VI. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào đồ án tốt nghiệp nội thất

Kết quả từ việc sưu tập và phân tích cấu trúc tạo hình của tủ High boy mang lại giá trị tham khảo to lớn, đặc biệt cho sinh viên và nhà thiết kế trong lĩnh vực nội thất. Những kiến thức này có thể được ứng dụng trực tiếp vào việc thực hiện các đồ án tốt nghiệp nội thất theo chủ đề cổ điển hoặc tân cổ điển. Việc hiểu rõ các nguyên tắc về tỷ lệ và hình khối trong thiết kế, các kỹ thuật ghép mộng tinh xảo, và cách xử lý vật liệu của các nghệ nhân xưa là nền tảng vững chắc để tạo ra những sản phẩm mới vừa mang giá trị thẩm mỹ cao, vừa đảm bảo chất lượng kết cấu. Hơn nữa, nghiên cứu này còn góp phần làm đa dạng hóa thị trường đồ gỗ mỹ nghệ tại Việt Nam. Thay vì chỉ tập trung vào phong cách Trung Hoa cổ điển, các doanh nghiệp và làng nghề có thể tiếp thu và phát triển các mẫu sản phẩm lấy cảm hứng từ phong cách phương Tây, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Đây là một hướng đi phù hợp với xu thế hội nhập, kế thừa và phát triển những thành tựu văn minh nhân loại vào thực tế sản xuất, góp phần nâng tầm lịch sử ngành mộc Việt Nam trên trường quốc tế. Việc đầu tư vào nghiên cứu thiết kế sản phẩm một cách bài bản sẽ là chìa khóa để tạo ra những sản phẩm có giá trị và sức cạnh tranh bền vững.

6.1. Tiềm năng phát triển đồ gỗ mỹ nghệ theo phong cách cổ điển

Thị trường Việt Nam đang chứng kiến sự gia tăng nhu cầu đối với các sản phẩm nội thất cao cấp, mang phong cách cổ điển. Kết quả nghiên cứu về tủ High boy cung cấp một nguồn tư liệu quý giá để các nhà sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ có thể phát triển những dòng sản phẩm mới. Việc kết hợp nghệ thuật chế tác gỗ truyền thống của Việt Nam với các phong cách thiết kế kinh điển của phương Tây sẽ tạo ra những sản phẩm độc đáo, có giá trị cao, phục vụ không chỉ thị trường trong nước mà còn hướng đến xuất khẩu.

6.2. Hướng đi tương lai cho nghiên cứu và thiết kế sản phẩm mộc

Nghiên cứu này mở ra một hướng đi mới cho việc học tập và nghiên cứu trong ngành công nghệ gỗ và thiết kế nội thất tại Việt Nam. Trong tương lai, cần có thêm nhiều công trình nghiên cứu sâu hơn về các loại hình sản phẩm mộc nổi tiếng khác trên thế giới. Việc xây dựng một cơ sở dữ liệu phong phú về các phong cách, kỹ thuật và bản vẽ kỹ thuật tủ gỗ sẽ là tài sản vô giá cho thế hệ các nhà thiết kế và nghệ nhân kế cận, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Xã hội ngày càng phát triển, đời sống con người ngày càng được nâng cao, nhu cầu có được một cuộc sống đầy đủ hơn cả về vật chất lẫn tinh thần của con người ngày càng lớn. Theo đó, các vật dụng phục vụ lợi ích của con người cũng ngày càng phong phú đa dạng. Trong các vật dụng phục vụ lợi ích con người thì sản phẩm mộc là gần gũi, thiết yếu và ra đời sớm nhất. Qua thời gian, với sự ra đời của rất nhiều các loại đồ gia dụng hiện đại nhưng đồ mộc đặc biệt là mộc cổ điển cao cấp vẫn rất được quan tâm, ưa chuộng.

Điều này có được là bởi đồ mộc cổ điển cao cấp không chỉ đem lại giá trị công năng khi sử dụng mà còn là “sản phẩm văn hoá, nghệ thuật” mang lại giá trị tinh thần cho con người khi chiêm ngưỡng nó. Phong cách của đồ mộc cổ điển chịu ảnh hưởng của giai đoạn lịch sử mà nó được sinh ra, nó mang trong mình bản sắc văn hoá và những nét đặc trưng của thời đại đó. Trên thế giới có nhiều nền văn hoá khác nhau do đó cũng có rất nhiều loại hình sản phẩm mộc đặc sắc, có giá trị nghệ thuật cao. Có những loại hình sản phẩm mộc đã trở thành đặc trưng của cả thời đại hay của một quốc gia, như loại tủ ô kéo “High boy” theo phong cách cổ điển phương Tây (Âu – Mỹ).

Tủ ô kéo kiểu “High boy” theo phong cách cổ điển phương Tây là một loại sản phẩm mộc cao cấp, có giá trị kinh tế cũng như giá trị về mặt nghệ thuật cao. Nó xuất hiện lần đầu tiên ở Anh nhưng lại trở thành sản phẩm mộc đỉnh cao của Mỹ. Tủ ô kéo High boy mang nhiều phong cách theo các thời kỳ: Phong cách William and Marry; phong cách Queen Anne; phong cách Chippendale, với mỗi một phong cách tủ High boy lại có những nét đẹp và đặc trưng riêng. Các loại tủ High boy chủ yếu được tạo ra theo phương pháp thủ công, rất hoàn mỹ về mặt tạo hình.

Thủ pháp trang trí được sử dụng chủ yếu là chạm khảm hình hoa văn tinh xảo, hoặc dán phủ các tấm trang trí. 2 Hiện nay ở nước ta, nhờ kinh tế phát triển, chất lượng cuộc sống được cải thiện. Các sản phẩm đồ mộc truyền thống, cổ điển cao cấp đang là mặt hàng được ưa chuộng. Thực tế đã thể hiện điều này qua sự phát triển của các làng nghề, các doanh nghiệp chế biến gỗ xuất khẩu.

Qua khảo sát cho thấy sản phẩm mộc truyền thống trên thị trường Việt Nam còn hạn chế về kiểu loại, chủ yếu theo phong cách Trung Hoa cổ điển [2],[5]. Như vậy, vấn đề tìm kiếm, sưu tập các sản phẩm mộc nổi tiếng trên thế giới nói chung, các kiểu loại tủ nói riêng là vấn đề quan trọng, cần thiết, phù hợp với định hướng kế thừa và phát triển những thành tựu văn minh nhân loại vào thực tế sản xuất ở Việt Nam, trong đó có lĩnh vực Công nghệ gỗ. Xuất phát từ những lý do trên, được sự giúp đỡ của thầy giáo T.S Võ Thành Minh, thầy giáo K.S Trần Đức Thiện và sự phân công của khoa Chế biến Lâm sản tôi thực hiện đề tài khoá luận: “Sưu tập mô hình sản phẩm mộc tủ ô kéo kiểu “High boy” và nghiên cứu phân tích cấu trúc, tạo hình của một sản phẩm đại diện được lựa chọn”. Đề tài khoá luận đã hoàn thành với những kết quả được trình bày trong bản khoá luận tốt nghiệp này.

Mặc dù đã hết sức cố gắng, nhưng do kiến thức còn nhiều hạn chế nên không tránh khỏi những thiếu sót. Kính mong nhận được sự góp ý, chỉ bảo của các thầy cô giáo để đề tài này được hoàn thiện hơn. 3 Chƣơng I TỔNG QUAN CHUNG VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới Tủ ô kéo kiểu “High boy” là sản phẩm mộc cao cấp rất được ưa chuộng tại các nước trên thế giới đặc biệt là các nước Âu - Mỹ.

Cũng như các sản phẩm mộc gia dụng khác, những nghiên cứu về “High boy” được tập trung vào nguyên liệu, tạo dáng, kết cấu và màu sắc ở thời kỳ đầu ra đời tại vương quốc Anh. Những nghiên cứu hoàn thiện kết cấu tạo dáng và trang trí đã đưa “ High boy” thành đồ mộc đỉnh cao tại Mỹ vào nửa đầu thế kỷ 18,[10]. Chế tạo các sản phẩm này đều là thủ công, thao tác hiện trường là chính, phương thức sản xuất thủ công gia đình làm phường hội tương đối phổ biến. Tuy nhiên, khoảng sau năm 1775 “High boy” gặp phải trầm lắng, hiếm khi được sản xuất.

Ngày nay, loại sản phẩm này lại rất được ưa chuộng tại các nước phương Tây. Những công trình nghiên cứu về phân loại, phong cách, nghệ thuật và cả trường phái tư tưởng trong “High boy” ra đời và “High boy” được xem như một tác phẩm nghệ thuật hơn là một sản phẩm mộc với công năng hiện hữu. Cố Liệu Bách [1] đồng thời với tư tưởng thiết kế sản phẩm mộc hiện đại ứng dụng nhiều tri thức Ergonomics là trào lưu tư tưởng thiết kế phục cổ đang rất phát triển. Tủ ô kéo “ High boy” vì vậy đang là đối tượng đắt giá.

Những nghiên cứu tạo sản phẩm theo phong cách cổ điển này bao hàm nhiều nội dung: vật liệu - theo hướng tạo vật liệu mới trên cơ sở kỹ thuật mới hiện đại như polime gỗ (Wood plastic composites, W.C ), kỹ thuật hoá dẻo, nhuộm màu…,[1],[6],[17]. Chế tạo sản phẩm, ngoài làm sản phẩm nghệ thuật, “High boy” còn được nghiên cứu để thành sản phẩm công nghiệp. Những công trình nghiên cứu về 4 công nghệ CAD/CAM, hệ thống sản xuất linh hoạt (FMS – Flexibel Manufacturing System), hay sản xuất trí tuệ (Intelectuall Production) được ứng dụng vào rất hiệu quả. Công lao lớn về lĩnh vực này là các nhà khoa học Liên Bang Đức và Mỹ [3],[7],[18].

Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam Ở Việt Nam những nghiên cứu về đồ mộc cao cấp, đồ mộc truyền thống trong thời gian gần đây đã được quan tâm. Đáng kể nhất là công trình của T.S Võ Thành Minh về lĩnh vực các biện pháp công nghệ nâng cao chất lượng đồ mộc cao cấp truyền thống [5], công trình về chạm khắc gỗ của NGUT, KS Trịnh Quốc Đạt [2].Tuy nhiên, với các sản phẩm mộc cao cấp phương Tây nói chung, tủ ô kéo kiểu “High boy’ nói riêng chưa có công trình nào đề cập. Trước yêu cầu của thị trường tiêu thụ trong nước, đặc biệt là trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế, đầu tư của nước ngoài và sản phẩm nước ngoài nhập vào Việt Nam, hình thành cục diện cạnh tranh quốc tế, đã đặt ra những nhiệm vụ to lớn cần tập trung giải quyết để đẩy nhanh tiến bộ toàn diện công nghiệp đồ gỗ gia dụng của chúng ta, nhất là thiết kế tạo lập sản phẩm. Từ những phân tích trên một lần nữa, cho phép khẳng định hướng nghiên cứu của đề tài là cần thiết và có ý nghĩa thiết thực.

Mục tiêu của đề tài 1. Mục tiêu tổng quát: Đề tài khoá luận thực hiện nhằm sưu tập được các mô hình sản phẩm mộc thuộc loại tủ ô kéo kiểu “High boy” theo phong cách cổ điển phương Tây (Âu - Mỹ). Phân tích được nguyên lý cấu trúc, tạo dáng của một sản phẩm đại diện lựa chọn. Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo có giá trị, góp phần làm đa dạng thêm thị trường sản phẩm mộc trong nước.

Các mục tiêu cụ thể: Thu thập được các mô hình về loại tủ ô kéo kiểu “High boy” phong cách cổ điển phương Tây (Âu - Mỹ) phổ biến hiện có trên thế giới; Lựa chọn một mô hình sản phẩm tủ đáp ứng tính đại diện tiêu biểu để tiến hành nghiên cứu cấu trúc và biểu đạt thiết kế sơ bộ công năng và tạo dáng của mẫu; Trên cơ sở nghiên cứu công nghệ gia công đưa ra được bản vẽ thi công một số chi tiết tiêu biểu của sản phẩm đảm bảo tính khoa học và thực tiễn. Các nội dung chính và phạm vi của đề tài 1. Các nội dung chính của đề tài Đề tài tập trung giải quyết các nội dung chính sau: Tổng hợp những cơ sở lý luận về sản phẩm mộc cao cấp và tủ ô kéo kiểu “High boy” thuộc phong cách cổ điển phương Tây, những nguyên lý cơ bản về cấu trúc và tạo dáng một sản phẩm mộc; Sưu tập các mẫu mô hình tủ ô kéo kiểu “High boy” thuộc phong cách cổ điển phương Tây (Âu -–Mỹ) và lựa chọn một mẫu sản phẩm tiêu biểu có các ưu điểm nổi bật về mặt thiết kế; Tiến hành nghiên cứu cấu trúc, tạo hình của sản phẩm đại diện; Nghiên cứu phương pháp gia công một số chi tiết tiêu biểu của mẫu đã lựa chọn. Phạm vi của đề tài Nghiên cứu về đồ mộc kiểu tủ ô kéo “High boy” theo phong cách cổ điển phương Tây là một vấn đề lớn, đòi hỏi nhiều thời gian và đầu tư lớn.

Trong khuôn khổ khoá luận và do không có điều kiện khảo sát thực tế nên nội dung sưu tập các mẫu sản phẩm mộc chỉ thực hiện thông qua phương tiện Internet, các tạp chí, sách báo. 6 Phương pháp gia công, tạo lập công nghệ gia công các chi tiết đưa ra trên cơ sở lý thuyết, chưa thực hiện khảo nghiệm thực tế. Phƣơng pháp nghiên cứu Để đạt được mục đích, yêu cầu đặt ra những phương pháp được sử dụng trong quá trình nghiên cứu là: Phương pháp thư viện: tham khảo tài liệu, ghi và save ảnh từ mạng Internet, các tạp chí nước ngoài về loại hình sản phẩm (đối tượng) nghiên cứu; Phương pháp chuyên gia: lấy ý kiến chuyên gia về các vấn đề đòi hỏi kinh nghiệm và nhận thức như lựa chọn mẫu sản phẩm tiêu biểu, các phương pháp gia công khả thi; Phương pháp lý thuyết: các phương pháp qui nạp, suy diễn lý thuyết, phân tích tài liệu khoa học, phân tích thông tin thực tế và dựa trên nền tảng lý thuyết để đề ra hướng dẫn công nghệ gia công và được đấnh giá bằng phương pháp chuyên gia; Phương pháp phương tiện nghiên cứu thiết kế: các phương pháp của cơ học kỹ thuật, chương trình thiết kế 3DS MAX phục vụ phân tích, nhận xét và tái hiện các thông tin thiết kế của sản phẩm và tạo lập các bản vẽ kỹ thuật. 7 Chƣơng 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT CHO VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Để định hướng cho nghiên cứu và giải quyết các nội dung đề tài, ở đây cần tổng hợp những luận điểm chung về đồ mộc cổ điển phương Tây, tủ High boy phong cách cổ điển phương Tây và cơ sở lý thuyết về cấu trúc, liên kết cũng như nguyên lý tạo dáng sản phẩm mộc.