Sự Phát Triển Chính Trị Của Myanmar Từ 1988 Đến 2016

Tài liệu nghiên cứu Sự phát triển chính trị của myanmar từ 1988 đến 2016, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Văn Trung Hiếu
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hoàng Văn Việt
• Trường học: Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Lịch sử thế giới
• Đề tài: Sự Phát Triển Chính Trị Myanmar (1988-2016): Từ Độc Tài Đến Dân Chủ
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Sự Phát Triển Chính Trị Myanmar 1988 2016

Myanmar, tên chính thức là Cộng hòa Liên bang Myanmar, trải qua nhiều biến động chính trị từ năm 1988 đến 2016. Giai đoạn này chứng kiến sự chuyển đổi từ chế độ độc tài quân sự sang một hệ thống chính trị dân chủ hơn. Tuy nhiên, quá trình này không hề dễ dàng, đầy rẫy những thách thức và phức tạp. Từ một quốc gia giàu có, Myanmar rơi vào nội chiến và nghèo khó dưới thời chính phủ U Nu (1948-1962). Quân đội đảo chính và thiết lập chế độ độc tài quân sự. Những thay đổi mạnh mẽ của thế giới và khu vực, đặc biệt là sau cuộc khủng hoảng của hệ thống Chủ nghĩa Xã hội ở Liên xô và Đông Âu, đã thúc đẩy Myanmar tiến hành cải cách. Kết quả là cuộc tổng tuyển cử dân chủ đầu tiên vào năm 2015, thiết lập chính phủ dân cử của Tổng thống dân sự đầu tiên Htin Kyaw từ ngày 30 tháng 3 năm 2016.

1.1. Bối Cảnh Lịch Sử Myanmar Trước Năm 1988

Trước năm 1988, lịch sử Myanmar bị chi phối bởi chế độ độc tài quân sự dưới sự lãnh đạo của Ne Win. Chế độ này áp dụng chính sách 'Con đường Xã hội chủ nghĩa Miến Điện', dẫn đến sự trì trệ kinh tế và bất ổn xã hội. Theo Yoshihiro Nakanishi, việc thực hiện kế hoạch “con đường Myanmar đi lên chủ nghĩa xã hội” đã góp phần vào việc mở rộng vai trò chính trị của lực lượng vũ trang trong nền chính trị Myanmar. Sự quan liêu của bộ máy tập trung quyền lực cao độ trong một thời gian dài đó đã dẫn đến cuộc khủng hoảng chính trị và cuộc đảo chính quân sự năm 1988.

1.2. Cuộc Khủng Hoảng Chính Trị Năm 1988 và Hậu Quả

Năm 1988, Myanmar chứng kiến một cuộc nổi dậy dân chủ quy mô lớn, bị đàn áp dã man bởi quân đội. Sự kiện này dẫn đến việc thành lập Hội đồng Khôi phục Trật tự và Luật pháp Quốc gia (SLORC), một chính quyền quân sự nắm quyền kiểm soát đất nước. Theo Mary Callahan, các tác giả đều khẳng định “quân đội là công cụ cai trị duy nhất của Myanmar kể từ khi Ne Win cầm quyền năm 1962. Các thủ lĩnh quân sự có thể bị thuyết phục chia sẻ quyền lực và dân sự hóa dần chính phủ.

II. Chế Độ Độc Tài Quân Sự Myanmar 1988 1997 Phân Tích

Giai đoạn 1988-1997 là thời kỳ củng cố quyền lực của chế độ độc tài quân sự Myanmar. SLORC, sau này là Hội đồng Hòa bình và Phát triển Quốc gia (SPDC), đã sử dụng các biện pháp cứng rắn để duy trì trật tự và đàn áp các lực lượng đối lập. Tuy nhiên, áp lực từ cộng đồng quốc tế và nhu cầu phát triển kinh tế đã buộc chính quyền quân sự phải bắt đầu quá trình cải cách. Theo Andrew Selth, các quốc gia ở khu vực Châu Á Thái Bình Dương (ví dụ như Trung Quốc, Ấn Độ) đã tham gia tiến trình mở rộng nhanh chóng và hiện đại hóa của quân đội Myanmar từ sau cuộc đảo chính quân sự năm 1988.

2.1. Chính Sách và Cơ Cấu Tổ Chức của SLORC SPDC

SLORC/SPDC tập trung quyền lực vào tay quân đội, kiểm soát chặt chẽ mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Chính quyền quân sự áp dụng các chính sách kinh tế theo hướng thị trường, nhưng vẫn duy trì sự can thiệp mạnh mẽ của nhà nước. Theo sơ đồ 1.1: Cấu trúc chính phủ của Hội đồng Cách mạng 1992-1997, quyền lực tập trung cao độ vào Hội đồng.

2.2. Tình Hình Nhân Quyền và Các Lực Lượng Đối Lập

Trong giai đoạn này, tình hình nhân quyền Myanmar rất tồi tệ. Các tổ chức quốc tế lên án chính quyền quân sự về các hành vi vi phạm nhân quyền, đàn áp chính trị và hạn chế tự do ngôn luận. Các lực lượng đối lập, đặc biệt là Liên minh Quốc gia vì Dân chủ (NLD) do Aung San Suu Kyi lãnh đạo, tiếp tục đấu tranh cho dân chủ. AI (The Amnesty International) liên tục lên án các hành vi vi phạm nhân quyền.

2.3. Đại Hội Quốc Dân và Dự Thảo Hiến Pháp Mới

Chính quyền quân sự tổ chức Đại hội Quốc dân (1993-1996) để soạn thảo hiến pháp mới. Tuy nhiên, quá trình này bị chỉ trích là thiếu minh bạch và không đại diện cho ý chí của người dân. Hiến pháp mới được thông qua năm 2008, nhưng vẫn trao nhiều quyền lực cho quân đội. Theo tài liệu gốc, chính phủ Saw Maung tiến hành tổ chức đại hội quốc dân giai đoạn 1993-1996.

III. Các Yếu Tố Thúc Đẩy Chuyển Đổi Dân Chủ Myanmar 1998 2008

Giai đoạn 1998-2008 chứng kiến sự thay đổi dần dần trong chính trị Myanmar. Áp lực từ cộng đồng quốc tế, sự trỗi dậy của các lực lượng xã hội dân sự và nhu cầu phát triển kinh tế đã tạo động lực cho quá trình chuyển đổi dân chủ Myanmar. Tuy nhiên, quân đội vẫn giữ vai trò quan trọng trong quá trình này. Theo bảng 2.1: Bảng so sánh thay đổi tên gọi các cơ quan nhà nước Myanmar 1997 và bảng 2.2: Danh mục thay đổi các tên gọi của chức danh nhà nước năm 1997, có sự thay đổi về hình thức nhưng bản chất quyền lực không thay đổi.

3.1. Vai Trò của Aung San Suu Kyi và NLD

Aung San Suu Kyi và NLD tiếp tục là biểu tượng của phong trào dân chủ Myanmar. Sự kiên trì và đấu tranh bất bạo động của bà đã thu hút sự ủng hộ rộng rãi từ trong và ngoài nước. NLD giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử năm 1990, nhưng kết quả bị chính quyền quân sự bác bỏ.

3.2. Áp Lực Quốc Tế và Các Biện Pháp Trừng Phạt

Cộng đồng quốc tế, đặc biệt là các nước phương Tây, áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế và ngoại giao đối với Myanmar để gây áp lực lên chính quyền quân sự. Tuy nhiên, hiệu quả của các biện pháp này còn gây tranh cãi. EU (The European Union) áp đặt nhiều biện pháp trừng phạt kinh tế.

3.3. Hiến Pháp 2008 và Lộ Trình Dân Chủ

Hiến pháp 2008 được thông qua thông qua trưng cầu dân ý, mở ra một lộ trình dân chủ 'có kiểm soát'. Hiến pháp này trao nhiều quyền lực cho quân đội, nhưng cũng cho phép tổ chức bầu cử và thành lập chính phủ dân sự. Theo tài liệu gốc, trưng cầu ý dân để thông qua hiến pháp mới.

IV. Xây Dựng và Củng Cố Dân Chủ Myanmar 2009 2016 Đánh Giá

Giai đoạn 2009-2016 là thời kỳ xây dựng và củng cố chế độ dân chủ Myanmar. Cuộc bầu cử năm 2010 và 2015 đánh dấu những bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển đổi chính trị. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức, bao gồm vai trò của quân đội, vấn đề xung đột sắc tộc Myanmar và tình hình nhân quyền Myanmar. Theo tài liệu gốc, bầu cử Quốc hội theo Hiến pháp mới.

4.1. Bầu Cử Năm 2010 và Sự Tham Gia của NLD

Cuộc bầu cử năm 2010 bị nhiều người chỉ trích là không công bằng và thiếu minh bạch. NLD tẩy chay cuộc bầu cử này. Tuy nhiên, cuộc bầu cử này vẫn đánh dấu một bước tiến trong quá trình chuyển đổi chính trị. UEC (The Union Election Commission) tổ chức bầu cử.

4.2. Bầu Cử Lịch Sử Năm 2015 và Chiến Thắng của NLD

Cuộc bầu cử năm 2015 được đánh giá là công bằng và tự do hơn so với cuộc bầu cử năm 2010. NLD giành chiến thắng áp đảo, mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử Myanmar. Theo tài liệu gốc, xây dựng và củng cố hệ thống chính phủ dân chủ.

4.3. Các Vấn Đề Tồn Đọng và Thách Thức

Mặc dù có những tiến bộ đáng kể, Myanmar vẫn phải đối mặt với nhiều vấn đề tồn đọng, bao gồm vai trò của quân đội trong chính trị, vấn đề xung đột sắc tộc và tình hình nhân quyền. Giải quyết những vấn đề này là chìa khóa để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của Myanmar. Theo tài liệu gốc, giải quyết vấn đề ly khai và xung đột dân tộc.

V. Tác Động của Phát Triển Chính Trị Myanmar 1988 2016

Sự phát triển chính trị Myanmar từ 1988 đến 2016 có tác động sâu rộng đến mọi mặt của đời sống xã hội. Quá trình chuyển đổi dân chủ đã mang lại những thay đổi tích cực, nhưng cũng tạo ra những thách thức mới. Việc đánh giá toàn diện những tác động này là cần thiết để hiểu rõ hơn về tương lai của Myanmar. Theo tài liệu gốc, điều chỉnh các quan hệ đối ngoại.

5.1. Tác Động Đến Kinh Tế Myanmar

Quá trình chuyển đổi dân chủ đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế của Myanmar. Các nhà đầu tư nước ngoài bắt đầu quan tâm đến Myanmar, mang lại nguồn vốn và công nghệ mới. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều rào cản đối với sự phát triển kinh tế, bao gồm cơ sở hạ tầng yếu kém và tham nhũng. Theo tài liệu gốc, xây dựng đất nước phát triển, hiện đại và dân chủ.

5.2. Tác Động Đến Xã Hội Myanmar

Quá trình chuyển đổi dân chủ đã mang lại những thay đổi tích cực cho xã hội Myanmar, bao gồm sự gia tăng tự do ngôn luận và tự do hội họp. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề xã hội cần giải quyết, bao gồm nghèo đói, bất bình đẳng và phân biệt đối xử. Theo tài liệu gốc, tình hình nhân quyền Myanmar.

5.3. Tác Động Đến Quan Hệ Quốc Tế Myanmar

Quá trình chuyển đổi dân chủ đã cải thiện đáng kể quan hệ quốc tế của Myanmar. Các nước phương Tây dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt và tăng cường hợp tác với Myanmar. Tuy nhiên, Myanmar vẫn phải đối mặt với những thách thức trong quan hệ với các nước láng giềng, đặc biệt là vấn đề người tị nạn Rohingya. Theo tài liệu gốc, quan hệ quốc tế Myanmar.

VI. Kết Luận và Triển Vọng Phát Triển Chính Trị Myanmar

Sự phát triển chính trị Myanmar từ 1988 đến 2016 là một quá trình phức tạp và đầy thách thức. Mặc dù đã đạt được những tiến bộ đáng kể, Myanmar vẫn còn một chặng đường dài phía trước để xây dựng một nền dân chủ thực sự. Tương lai của Myanmar phụ thuộc vào sự hợp tác của tất cả các lực lượng chính trị và xã hội trong nước. Theo tài liệu gốc, đánh giá sự phát triển chính trị Myanmar.

6.1. Bài Học Kinh Nghiệm từ Quá Trình Chuyển Đổi

Quá trình chuyển đổi dân chủ của Myanmar mang lại nhiều bài học kinh nghiệm quý giá cho các nước đang phát triển khác. Một trong những bài học quan trọng nhất là sự cần thiết của sự đồng thuận và hợp tác giữa tất cả các lực lượng chính trị và xã hội.

6.2. Triển Vọng Phát Triển Chính Trị Myanmar Trong Tương Lai

Triển vọng phát triển chính trị của Myanmar trong tương lai vẫn còn nhiều bất định. Tuy nhiên, với sự cam kết của tất cả các bên liên quan, Myanmar có thể tiếp tục tiến bước trên con đường dân chủ và phát triển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu và Kết luận, công trình được cấu trúc thành ba chương, các tác giả nhận định, kể từ khi chính phủ dân sự lên điều hành đất nước, Myanmar đã có những cải cách thật sự về chính trị và kinh tế. Về chính trị, những cải cách diễn ra theo hướng dân chủ, thể hiện ở sự kiểm soát lẫn nhau của các trung tâm quyền lực; sự tham gia tự do vào đời sống chính trị của các đảng phái và các tổ chức phi nhà nước; ở việc các quyền của người dân được từng bước đảm bảo… Về kinh tế, cải cách được tiến hành theo hướng tự do hóa, từng bước đưa Myanmar hội nhập với khu vực và thế giới. Mặc dù còn đó những khó khăn nhưng với quyết tâm của chính phủ, các lực lượng chính trị và người dân Myanmar, cuộc cải cách ở quốc gia này chắc chắn sẽ được tiếp tục nhưng với những bước đi cẩn trọng. Trong thời gian trước mắt, khả năng lớn nhất là Liên đoàn quốc gia vì Dân chủ và chính quyền hiện nay sẽ tìm được tiếng nói chung để tiếp tục thúc đẩy tiến trình cải cách ở Myanmar.

Trong chương 3 bằng việc hướng vào đánh giá các tác động của những biến đổi về chính trị và kinh tế ở Myanmar từ cuối tháng 3 năm 2011 đến quá trình thực hiện hóa Cộng đồng ASEAN, quan hệ quốc tế ở khu vực và Việt Nam trong các lĩnh vực chính trị và kinh tế, các tác giả cho rằng những tác động này đã ảnh hưởng không nhỏ tới tiến trình thực hiện hóa Cộng đồng ASEAN và vấn đề cạnh tranh ảnh hưởng nước lớn ở khu vực và tới Việt Nam. Trên cơ sở phân tích những biến đổi chính trị và kinh tế ở Myanmar từ cuối tháng 3 năm 2011, công trình “Biến đổi chính trị, kinh tế ở Myanmar từ 2011 đến nay: Bối cảnh, nội dung và tác động” đã góp phần cung cấp các luận cứ khoa học quan trọng, đánh giá những tác động của quá trình này qua việc làm rõ được những thuận lợi, khó khăn và dự báo tình hình phát triển của Myanmar những năm sắp tới. Tuy nhiên, công trình cũng dừng lại kể về những kết quả đạt được từ 2011 đến năm 2015, chứ chưa đề cập quá trình đi đến dân chủ của Myanmar kể từ ngày 9 tháng 1 năm 1993 đến nay. Sẽ là một thiếu sót không nhỏ nếu không đề cập tới các bài báo khoa học được các nhiều nhà khoa học quan tâm và đã bước đầu đăng các kết quả nghiên cứu của mình trên các tạp chí nghiên cứu chuyên ngành, cụ thể như: 12 Với bài viết “Tại sao Myanmar chuyển hướng” của Trần Văn Tùng đăng trên tạp chí nghiên cứu Châu phi và Trung Đông số 12 (88) tháng 12 năm 2012, tác giả nhận định rằng “có thể thấy, áp lực từ phía bên ngoài rất mạnh nên kinh tế Myanmar bị kẹt, bị cô lập và bị lệ thuộc vào Trung Quốc.

Hiện nay có lẽ một trong những diễn biến nổi bật trên bình diện quốc tế là chuyện Myanmar bất ngờ cải cách đáng kể”. Bài viết đã đề cập đến nguyên nhân cải cách là: sự phản đối của người dân; thoát khỏi biện pháp trừng phạt của phương tây và bớt sự lệ thuộc vào Trung Quốc; nhằm theo kịp thế giới. Trên cơ sở nảy, tác giả đã đề cập đến các các trọng tâm cải cách kinh tế của Thein Sein như: miễn thuế và thêm ưu đãi; tăng cường dịch vụ hỗ trợ; thả nổi tiền tệ. Bài viết “Cải cách dân chủ ở Myanmar: Nguyên nhân và tác động” của Mẫn Huyền Sâm đăng trên tạp chí nghiên cứu Đông Nam Á số 1 năm 2013, tác giả nhận định rằng “Từ tháng 3 năm 2011 đến nay, Myanmar đã tiến hành một loạt cải cách quan trọng trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, đối ngoại, tạo ra những thay đổi nhanh chóng tại Myanmar, giúp Myanmar nổi lên như một điểm sáng, thu hút sự quan tâm lớn của cộng đồng quốc tế”.

Bài viết đã đề cập đến: một số chính sách cải cách quan trọng; tác động của tiến trình cải cách đến các mặt đời sống chính trị - xã hội đất nước; những nhân tố thúc đẩy quá trình cải cách tại Myanmar. Trên cơ sở này, tác giả đề cập đến ba thách thức mà Myanmar phải vượt qua trong tương lai, đó là duy trì ổn định chính trị; thách thức trong cải cách quản lý hàn hchín hnhà nước và phát triển kinh tế; giải quyết bài toan xung đột sắc tộc. Vũ Quang Thiện với bài viết “Mở cửa và cải cách kinh tế ở Myanma” đăng trên tạp chí nghiên cứu Đông Nam Á số 3 năm 1994. Bài viết trình bày và phân tích ba chính sách cải cách kinh tế lớn của Myanma là: kêu gọi đầu tư mở cửa, giải phóng khu vực kinh tế tư nhân và các biện pháp xử lý đối với doanh nghiệp nhà nước.

Các chính sách cải cách này bước đầu đã gặt hái được một số thành công nhưng vẫn còn một số khó khăn cần phải tháo gỡ. Trương Duy Hòa với “Kinh tế Mianma: Thực trạng hiện nay và triển vọng phát triển” đăng trên tạp chí nghiên cứu Đông Nam Á số 2 năm 2001. Bài viết đề cập đến tình hình kinh tế Mianma từ năm 1962 đến nay, thực trạng kinh tế vĩ mô, vai trò của năng lượng và tài nguyên khoáng sản trong phát triển kinh tế của quốc gia này. Đưa ra dự báo về triển vọng phát triển kinh tế Mianma những năm tới.

Bài viết “Quan hệ thương mại và đầu tư giữa Ấn Độ - Myanmar từ năm 2010 đến năm 2015” của Lê Thế Cường và Phan Thị Châu đăng trên tạp chí Nghiên cứu Đông Nam Á số 7 năm 13 2016. Bài viết đề cập đến việc hai nước phục hồi, nâng cấp và đa dạng hóa các cơ chế hợp tác song phương; trình bày quan hệ thương mại và đầu tư giữa hai nước giai đoạn 2011-2015. Tác giả kết luận “Quan hệ thương mại và đầu tư Ấn Độ - Myanmar giai đoạn 2010-2015 có nhiều chuyển biến khá mạnh mẽ. Bên vạnh sức hút của một thị trường giàu tiềm năng, rõ ràng Myanmar đang nằm trong tâm điểm của cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn.

Ấn độ đã tỏ rõ vai trò của mình trên lĩnh vực kinh tế, sẵn sàng thúc đẩy quan hệ với Myanmar xứng tầm với vị trí của nó trong chính sách hướng đông của mình”. Ngô Quế Lân và Hoàng Thị Mỹ Nhị với “Vài nét về hỗ trợ phát triển chính thức của Nhật Bản cho Myanmar những năm gần đây” đăng trên tạp chí Nghiên cứu Đông Nam Á số 6 năm 2016. Bài viết đề cập đến động lực thúc đẩy Nhật Bản tăng cường cung cấp ODA cho Myanmar; Chiến lược, chính sách cung cấp ODA của Nhật Bản cho Myanmar ; Tình hình cung cấp ODA của Nhật Bản cho Myanmar những năm gần đây. Tác giả kết luận “Quan điểm, cách tiếp cận hỗ trợ của Nhật Bản cho Myanmar là tương đối khác biệt so với cộng đồng quốc tế, nhất là so với các quốc gia phương Tây.

Khác với các quốc gia phương Tây, Nhật Bản không yêu cầu Myanmar phải thực hiện những cải cách bắt buộc để có thể nhận được tài trợ, mà coi những hỗ trợ về cơ sở hạ tầng, việc làm hay phát triển nguồn nhân lực như là một biện pháp thúc đẩy tiến trình cải cách chính trị”. “Cạnh tranh chiến lược giữa Trung Quốc và Mỹ ở Myanmar trong thập niên thứ hai của thế kỷ XXI” của Lê Văn Mỹ và Trần Hải Yến đăng trên tạp chí nghiên cứu Đông Nam Á số 2 năm 2015. Tác giả đã trình bày và phân tích Myanmar với lợi ích chiến lược của Trung Quốc và Mỹ; Cạnh tranh ảnh hưởng giữa Trung Quốc và Mỹ ở Myanmar gia đoạn 2011 đến nay. Bài viết kết luận “Tại Myanmar có lẽ Trung Quốc vẫn giữ được vai trò nổi trội hơn so với Mỹ, nhưng Mỹ cũng đang trong quá trình đầy nhanh ảnh hưởng của mình tại đây.

Điều quan trọng là chính quyền NayPyitaw sẽ có những phản ứng thiết thực như thế nào trong việc sử dụng nguồn tài nguyên địa – chính trị, kinh tế để cân bằng lợi ich của các nhân tố bên ngoài đặc biệt là các nước lớn như Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản. Ngoài ra, chúng ta có thể bắt gặp các nội dung đề cập gián tiếp đến quá trình cải cách tiến tới dân chủ tại Myanmar ở các luận văn thạc sĩ của các tác giả, như: Vấn đề Myanmar trong quan hệ Mỹ - ASEAN của Văn Trung Hiếu (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh năm 2010); Quan hệ Myanmar - Việt Nam từ năm 1975 đến năm 2010 của Nguyễn Thị Ái Hương (Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh năm 2012); Vai trò Phật giáo trong đời 14 sống chính trị - xã hội Myanmar từ năm 1948 đến nay của Trần Thị Khánh Tâm (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh năm 2013); Những chuyển biến trong chính sách của Mỹ đối với Myanmar từ sau chiến tranh lạnh đến năm 2013 của Lường Lâm Quỳnh (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội năm 2014); Thein Sein và công cuộc cải cách ở Myanmar của Phạm Thị Hương Lan (Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh năm 2014); Cải cách ở Myanmar và những tác động tới quan hệ quốc tế của Myanmar của Lê Văn Quỳnh Trang (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội năm 2014);…. Với các công trình, bài báo khoa học nêu trên, các tác giả đã đề cập đến nhiều khía cạnh khác nhau của vấn đề, tài liệu tiếng Việt liên quan đến Myanmar và dân chủ ở Myanmar không nhiều, chủ yếu tập trung ở tài liệu tiếng Anh. Tuy nhiên, với chế độ độc tài quân sự đóng kín ở Myanmar, nên việc tìm hiểu nghiên cứu của nước ngoài về Myanmar rõ ràng cũng không được nhiều, đôi lúc cũng mang tính phiến diện, các công trình đã dừng lại ở trình bày các cập nhật về tình hình chính trị kinh tế Myanmar dưới chế độ độc tài và các hoạt động dân chủ bị đàn áp của Aung San Suu Kyi.

Tuy nhiên, các công trình, các bài báo nghiên cứu trong và ngoài nước nêu trên đã cung cấp nền tảng cho tôi nghiên cứu vấn đề này và có ý nghĩa gợi mở để chúng tôi hình thành đề tài và là một trong những nguồn tư liệu tham khảo có liên quan trong việc triển khai thực hiện và dùng để trích dẫn cho luận án của mình. Đến nay, hầu như chưa có bất kỳ công trình nào nghiên cứu về sự phát triển chính trị ở Myanmar từ năm 1988 đến nay.