CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG PHẦN MỀM WHIMSICAL NHẰM RÈN LUYỆN KĨ NĂNG THỰC HÀNH CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC CÁC CHỦ ĐỀ LỊCH SỬ VIỆT NAM LỚP 10 1. Một số khái niệm 1. Phần mềm Whimsical Trong các phần mềm thiết kế sơ đồ tư duy, Whimsical là một trong những phần mềm hữu dụng, thuận lợi, dễ sử dụng cho giáo viên và học sinh trong quá trình thiết kế sơ đồ để tổ chức các hoạt động dạy học, thông qua đó giúp nâng cao hiệu quả quá trình tổ chức các hoạt động dạy học nhằm phát triển theo năng lực, phẩm chất cần thiết cho học sinh. Phần mềm Whimsical 10 Whimsical là một công cụ đa năng để tạo và chia sẻ sơ đồ, bản vẽ và lập kế hoạch trực tuyến.
Với giao diện đẹp và dễ sử dụng, Whimsical giúp cho giáo viên và hoc sinh dùng để thiết kế tạo sơ đồ tư duy và đồ họa trực tuyến thuận tiện và sáng tạo. Phần mềm Whimsical có một số chức năng và đặc điểm chủ yếu sau đây: Sơ đồ tư duy (Mind Maps): Whimsical cho phép người thiết kế sơ đồ có thể tạo ra sơ đồ tư duy để tổ chức và liên kết ý tưởng, thông tin và công việc một cách trực quan. Ngoài ra, trên phần mềm này trong quá trình thiết có thêm các công cụ chính là các nút, nhánh, mũi tên và chú thích,… để xây dựng sơ đồ tư duy theo ý muốn cũng như muốn tạo ra được một sơ đồ tư duy hấp dẫn, thu hút người học thông qua các hoạt động tổ chức dạy học nói chung ở trên lớp và ngoài lớp, nhất là trong hoạt động tự học của học sinh ở tại nhà. Sơ đồ dòng (Flowcharts): Với Whimsical, người thiết kế có thể tạo sơ đồ dòng để mô phỏng quy trình công việc, chuỗi các bước hoặc quy trình logic.
Công cụ này cho phép bạn tạo các hình dạng, kết nối chúng với nhau và tạo các điều kiện hoặc nhánh điều khiển. Đây chính là điều kiện rất thuận lợi để cho người thiết kế sơ đồ có thể phát triển các ý tưởng của mình thông qua việc phát triển thêm các nhánh sơ đồ tư duy, sơ đồ tư duy càng nhiều nhánh thì ý tưởng của người thiết kế càng phong phú và đa dạng. Ngược lại, sơ đồ không phát triển được nhiều nhánh chứng tỏ ý tưởng của người thiết kế rất hạn chế, nhất là hạn chế về mặt kiến thức. Người thiết kế sơ đồ có thể tạo ra các bản phác thảo giao diện để hình dung và trình bày ý tưởng, sắp xếp vị trí các thành phần và kiểm tra luồng tương tác.
Bảng (Tables): Whimsical cung cấp tính năng bảng để người thiết kế sơ đồ tư duy có thể tạo bảng dữ liệu, sắp xếp thông tin và tạo danh sách công việc. Ngoài ra, chúng ta có thể thêm các cột, dòng và sắp xếp các ô theo ý muốn. 11 Cộng tác và chia sẻ: Whimsical cho phép người thiết kế mời thành viên khác vào dự án và cùng nhau làm việc trực tuyến. Có thể chia sẻ sơ đồ, bản vẽ hoặc bảng với người khác để thu thập ý kiến hoặc làm việc cùng nhau trên cùng một tài liệu.
Tích hợp: Whimsical tích hợp với các công cụ như Slack, Jira và Confluence để liên kết và đồng bộ hóa công việc giữa các nền tảng khác nhau. Và có thể dễ dàng nhập và xuất dữ liệu từ các ứng dụng khác. Whimsical được đánh giá cao vì giao diện trực quan và tính linh hoạt của nó, cung cấp một công cụ mạnh mẽ cho việc tạo và chia sẻ sơ đồ và đồ họa trực tuyến. Từ các nhóm làm việc đến người thiết kế sản phẩm, Whimsical phù hợp với nhiều người dùng và tình huống khác nhau.
Các giao diện trên phần mềm Whimsical có thể lựa chọn để thiết kế sơ đồ tư duy 1. Kĩ năng Có rất nhiều khái niệm khác nhau về kĩ năng. 12 Theo Từ điển Tiếng Việt: “Kĩ năng là khả năng vận dụng những kiến thức thu nhận được trong một lĩnh vực nào đó vào thực tiễn”. Cách giải thích này có chú trọng đến những hành động cụ thể mà chủ thể sử dụng.
Tác giả Nguyễn Thế Bình lại cho rằng: “Kĩ năng là sự thực hiện có kết quả một công việc nào đó (lao động chân tay hay nhận thức) bằng cách vận dụng những tri thức, những kinh nghiệm đã có để hành động phù hợp với hoàn cảnh và những điều kiện cho phép”. Điều này có nghĩa là, kĩ năng gồm những hiểu biết về đối tượng cần tác động, ở đây chú trọng đến quy luật vận động của đối tượng. Như vậy, có thể hiểu, kĩ năng luôn có chủ đích và định hướng rõ ràng. Khi lặp đi lặp lại một hành động nào đó, con người sẽ có kĩ năng.
Kĩ năng thực hành Theo Từ điển Tiếng Việt, thực hành có nghĩa là “làm để áp dụng lí thuyết vào thực tế”. Từ khái niệm trên, có thể hiểu được, “thực hành lịch sử là trên cơ sở những kiến thức và phương pháp học tập bộ môn được lĩnh hội, học sinh biết vận dụng chúng để giải quyết các nhiệm vụ học tập hoặc những vấn đề của thực tế cuộc sống”. Kĩ năng thực hành là khả năng áp dụng và sử dụng kiến thức và kỹ năng trong thực tế một cách thuần thục để thực hiện một nhiệm vụ cụ thể. Đây là khả năng chuyển đổi các kiến thức lý thuyết thành hành động thực tế và đạt được kết quả mong muốn.
Kĩ năng thực hành thường được phát triển thông qua việc thực hành, luyện tập và kinh nghiệm trong lĩnh vực cụ thể. Khi giáo viên và học sinh có kĩ năng thực hành tốt, khả năng áp dụng kiến thức một cách hiệu quả trong các tình huống thực tế. Điều này bao gồm khả năng giải quyết vấn đề, đưa ra quyết định thông minh, tìm kiếm thông tin cần thiết, làm việc nhóm, quản lý thời gian và nắm bắt được các kỹ năng, kỹ thuật hoặc phương 13 pháp làm việc cụ thể. Kĩ năng thực hành rất quan trọng trong nhiều lĩnh vực như kỹ thuật, y tế, nghệ thuật, kinh doanh và quản lý.
Whimsical là một công cụ trực tuyến cho phép tạo ra các sơ đồ, bản vẽ, sơ đồ tư duy, biểu đồ và nhiều loại hình ảnh khác để trình bày ý tưởng và thông tin. Đây là một công cụ rất hữu ích cho việc tạo ra các biểu đồ sơ đồ, lược đồ quy trình, sơ đồ UML, bản vẽ UI/UX và nhiều nội dung hình ảnh khác. Dưới đây là một số kỹ năng thực hành với phần mềm Whimsical: Tạo và tùy chỉnh biểu đồ sơ đồ: Whimsical cho phép giáo viên và học sinh tạo ra các biểu đồ sơ đồ dễ dàng như sơ đồ dòng, sơ đồ cột, sơ đồ tư duy và sơ đồ UML. Bạn có thể kéo và thả các hình ảnh và ký hiệu vào bảng để tạo biểu đồ và tùy chỉnh chúng theo ý muốn.
Tạo và chỉnh sửa lược đồ quy trình: Whimsical cung cấp các công cụ để tạo và chỉnh sửa lược đồ quy trình. Giáo viên và học sinh có thể thêm các hình ảnh biểu tượng của quy trình, chuyển đổi giữa các bước, tạo điều kiện và kết nối các thành phần để tạo lược đồ quy trình hợp lý. Tạo bản vẽ UI/UX: Whimsical cung cấp các công cụ vẽ và thiết kế cho phép giáo viên và học sinh tạo ra bản vẽ giao diện người dùng (UI) và trải nghiệm người dùng (UX). Giáo viên và học sinh có thể thêm các yếu tố như ô đầu vào, ô đầu ra, nút, thanh trượt và các yếu tố UI khác để tạo bản vẽ UI/UX đẹp mắt.
Chia sẻ và làm việc nhóm: Whimsical cho phép người thiết kế sơ đồ tư duy chia sẻ và làm việc nhóm trực tuyến. Người thiết kế có thể mời thành viên khác vào dự án của mình và cùng nhau chỉnh sửa, bình luận và cộng tác trực tiếp trên biểu đồ và sơ đồ. Sử dụng các tính năng khác: Whimsical còn cung cấp nhiều tính năng khác như tạo mind map, bản vẽ wireframe, sơ đồ hành vi, sơ đồ lưu đồ và nhiều hơn nữa. Căn cứ vào từng nội dung kiến của bài học, mục đích sử dụng sơ đồ tư duy, trình độ nhận thức của người thiết,… có thể lựa chọn các tính năng phù hợp với điều 14 kiện nhằm làm cho sơ đồ được thiết kế trở nên hấp dẫn, phong phú, thu hút và lôi cuốn người học.
Những kĩ năng thực hành cần rèn luyện cho học sinh 1. Khả năng sử dụng phần mềm Whimsical trong thiết kế sơ đồ tư duy Whimsical là một công cụ chuyên biệt để tạo và thiết kế sơ đồ tư duy. Với các tính năng và công cụ linh hoạt, có thể tạo ra sơ đồ tư duy chuyên nghiệp và trực quan. Dưới đây là cách Whimsical hỗ trợ giáo viên và học sinh trong việc thiết kế sơ đồ tư duy: Các ký hiệu và hình dạng: Whimsical cung cấp một bộ sưu tập các hình dạng và ký hiệu phong phú để giáo viên và học sinh tạo ra sơ đồ tư duy.
Hơn nữa, cũng có thể sử dụng các hình tròn, hình vuông, mũi tên, biểu đồ và nhiều hơn nữa để biểu diễn ý tưởng và quan hệ giữa các yếu tố. Tuy nhiên, việc lựa chọn các yếu tố đó cần căn cứ vào nội dung kiến thức đã được thiết kế bằng sơ đồ tư duy, mối liên hệ giữa các nội dung kiến để lựa chọn các công cụ kết nối phù hợp, có thể kết nối tri thức bài học với nhau. Kết nối và liên kết: Bằng cách sử dụng công cụ nối và kết nối của Whimsical, có thể tạo các liên kết giữa các yếu tố trong sơ đồ tư duy. Điều này giúp việc thể hiện mối quan hệ, luồng thông tin hoặc quy trình giữa các yếu tố khác nhau trong sơ đồ tư duy.
Tùy chỉnh và hiệu ứng: Whimsical cho phép tùy chỉnh các yếu tố trong sơ đồ tư duy được thiết kế. Ngoài ra, người thiết kế có thể thay đổi màu sắc, kích thước, phông chữ và kiểu chữ của các yếu tố để tạo sự tương phản và tạo điểm nhấn nhằm thu hút học sinh, tạo hứng thú cho người học trong quá trình tổ chức dạy học. Sắp xếp và tổ chức: Người thiết kế sơ đồ tư duy có thể dễ dàng kéo và thả các yếu tố trong Whimsical để sắp xếp và tổ chức sơ đồ tư duy của mình. Ngoài 15 ra, có thể tạo các nhóm, vùng hoặc lớp để phân loại và phân cấp các yếu tố, giúp người thiết kế tổ chức thông tin một cách logic và dễ theo dõi.