SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN SÁNG KIẾN Đề tài: MỘT SỐ GIẢI PHÁP ’’SỬ DỤNG TỐI ƯU’’CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM HỌC TẬP THEO DỰ ÁN NHẰM PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC TOÁN HỌC CHO HỌC SINH THPT LĨNH VỰC : TOÁN HỌC Năm thực hiện: 2024 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN TRƯỜNG THPT DIỄN CHÂU 2 SÁNG KIẾN Đề tài: MỘT SỐ GIẢI PHÁP ’’SỬ DỤNG TỐI ƯU’’CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM HỌC TẬP THEO DỰ ÁN NHẰM PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC TOÁN HỌC CHO HỌC SINH THPT LĨNH VỰC : TOÁN HỌC Nhóm tác giả : 1. Nguyễn Thị Hoa – ĐT: 0966 282 786 2. Dương Đăng Lợi – ĐT: 0969 871 676 Năm thực hiện: 2024 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT NỘI DUNG VIẾT TẮT VIẾT TẮT Kiểm tra đánh giá KTĐG Học sinh HS Giáo viên GV Sản phẩm dự án SPDA Trung học phổ thông THPT Cơ sở vật chất CSVC Chương trình giáo dục phổ thông CTGDPT Dạy học theo dự án DHTDA MỤC LỤC PHẦN I. Lý do chọn đề tài.
Mục đích nghiên cứu. Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên. Phương pháp nghiên cứu. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU.
Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn. Các xu hướng hiện đại về KTĐG kết quả học tập, giáo dục nhằm 4 phát triển phẩm chất, năng lực học sinh 1. Các xu hướng hiện đại về KTĐG kết quả học tập, giáo dục nhằm phát triển phẩm chất, năng lực học sinh 4. Một số vấn đề về kiểm tra đánh giá trong giáo dục 7 1.
Đánh giá kết quả trong dạy học theo dự án 8 1. Tổng quan về dạy học theo dự án. Ưu điểm, hạn chế của DHTDA trong Môn Toán tại trường THPT 9 hiện nay.Đánh giá sản phẩm dự án học tập môn toán ở trường phổ thông. Phẩm chất và năng lực chung, năng lực toán học cốt yếu được hình 11 thành và phát triển thông qua tổ chức DHTDA 1.
Cơ sở thực tiễn. Khảo sát thực trạng tác động của kết quả đánh giá SPDA đến dự hình 14 thành và phát triển phẩm chất, năng lực toán học của HS THPT. Thực trạng của khai thác và sự dụng tối ưu kết quả đánh giá SPDA nhằm phát triển phẩm chất, năng lực toán học cho HS trong xu thế hiện 16 nay. Thực trạng của dạy học theo dự án trong môn toán ở trường phổ 20 thông.
Nguyên nhân: Phân tích nguyên nhân của các thực trạng 23 1. Ý nghĩa: Từ phân tích nguyên nhân cúa các thực trạng trên rút ra sự 23 cần thiết của việc đề xuất các giải pháp 2. Các giải pháp thực hiện 24 2. Giải pháp 1: Xây dựng các tiêu chí đánh giá SPDA thể hiện phẩm chất năng lực hướng tới, chia điểm tương ứng cho các mức độ của các tiêu chí 24 đánh giá.
Mục tiêu giải pháp 24 2. Nội dung giải pháp 25 2. Ví dụ minh họa 26 2.4 Ý nghĩa giải pháp 27 2.Hướng phát triển giải pháp 28 2. Giải pháp 2: Khai thác tối đa các tính năng của bảng kiểm, thang đo và 30 phiếu đánh giá theo tiêu chí (Rubrics) khi sử dụng đánh giá SPDA.
Mục tiêu giải pháp 30 2. Nội dung giải pháp 30 2. Ví dụ minh họa 31 2.4 Ý nghĩa giải pháp 32 2.Hướng phát triển giải pháp 33 2. Giải pháp 3: Kết hợp hiệu quả các phương pháp khác nhau khi đánh 34 giá sản phẩm dự án.
Mục tiêu giải pháp 34 2. Nội dung giải pháp 35 2. Ví dụ minh họa 36 2.4 Ý nghĩa giải pháp 40 2.Hướng phát triển giải pháp 40 2. Giải pháp 4: Tận dụng tối ưu công nghệ thông tin trong đánh giá sản 41 phẩm học tập theo dự án.
Mục tiêu giải pháp 41 2. Nội dung giải pháp 42 2. Ví dụ minh họa 44 2.4 Ý nghĩa giải pháp 47 2.Hướng phát triển giải pháp 47 3. Mục đích thực nghiệm.
Nội dung thực nghiệm. Đánh giá kết quả thực nghiệm. Khảo sát sự cấp thiết và tính khả thi của đề tài 51 Phần 3. Đóng góp của đềnăng.
Tính khoa học. Tính hiệu quả. Phạm vi ứng dụng. Đối tượng ứng dụng 56 2.
Lý do chọn đề tài. Đánh giá sản phẩm học tập trong dạy học môn toán ở trường THPT đóng một vai trò quan trọng trong quá trình tổ chức dạy học bộ môn, mang lại nhiều lợi ích cho cả HS và GV. Đánh giá sản phẩm học tập không chỉ là công cụ đo lường hiệu suất học tập, sự tiến bộ, đạt được mục tiêu mà còn là một phương tiện quan trọng để phát triển kỹ năng và tư duy sáng tạo của HS, tạo ra một môi trường học tập tích cực và khuyến khích sự tham gia tích cực từ phía HS, đó là một phương pháp đổi mới KTĐG theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học đáp ứng yêu cầu của CTGDPT 2018. Đổi mới KTĐG trong hoạt động dạy học bộ môn toán tại trường THPT cũng là một thành tố trong việc thực hiện nhiệm vụ và giải pháp mà Nghị quyết số 29- NQ/TW ngày 4/11/2013 của Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã đề ra:“Đổi mới chương trình nhằm phát triển năng lực và phẩm chất người học, hài hòa đức, trí, thể, mỹ; dạy người, dạy chữ và dạy nghề.
Chú trọng giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống, tri thức pháp luật và ý thức công dân. Tập trung vào những giá trị cơ bản của văn hóa, truyền thống và đạo lý dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại, giá trị cốt lõi và nhân văn của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh”. Theo quan điểm hiện đại về KTĐG theo hướng phát triển phẩm chất HS chú trọng đến đánh giá quá trình để phát hiện kịp thời sự tiến bộ của HS, vì sự tiến bộ của HS, từ đó điều chỉnh kịp thời hoạt động dạy, hoạt động học trong quá trình dạy học. Quan điểm này thể hiện rõ coi mỗi hoạt động đánh giá như là học tập (Assessment as learning) và đánh giá là vì học tập của HS (Assessment for learning).
Ngoài ra, đánh giá kết quả học tập (Assessment of learning) được thực hiện tại một thời điểm cuối quá trình giáo dục để xác định những gì HS đạt được so với chuẩn đầu ra. Khâu KTĐG là một hoạt động thường xuyên, xuyên suốt trong tiến trình dạy học môn toán ở trường THPT, vì vậy vai trò của KTĐG hết sức quan trọng trong tiến trình hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực HS. Đánh giá SPDA trong dạy học theo dự án môn toán là một thành phần không thể thiếu trong tiến trình DHTDA ở trường THPT. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để phát huy tối đa hiệu quả của việc đánh giá SPDA và sử dụng hiệu quả bộ công cụ đánh giá SPDA nhằm phát triển phẩm chất và năng lực môn toán cho HS THPT.
PPDH theo dự án (Project – based Learning – PBL), còn gọi là (DHTDA) có nhiều ưu điểm, trong quá trình dạy và học có sự gắn kết giữa lý thuyết, thực tiễn và thực hành. Quá trình người học thực hiện nhiệm vụ đó sẽ phát huy được tính tự lực đồng thời phát triển tư duy sáng tạo, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề cho người học. Nâng cao trách nhiệm, tinh thần làm việc có kế hoạch và khả năng làm việc hợp tác của người học. Đi kèm với phương pháp tổ chức DHTDA là quá 1 trình KTĐG hoạt động DHTDA mà hoạt động trọng tâm của quá trình này là đánh giá SPDA (sản phẩm đầu ra của DHTDA).
Hiện nay việc triển khai dạy học theo dự án môn toán ở trường THPT trong địa bàn tỉnh Nghệ An nói chung và trong huyện Diễn Châu , các huyện lân cận nói riêng chưa được rộng rãi và còn lẻ tẻ với một vài dự án trên một năm cho một trường và nhiều trường phổ thông ngoài công lập và công lập ở địa bàn vùng sâu, vùng xa cũng chưa thực hiện được, vì vậy kinh nghiệm về dạy học theo dự án nói chung và kinh nghiệm về sử dụng công cụ đánh giá SPDA nhằm phát triển phẩm chất, năng lực toán học cho HS THPT nói riêng còn ít và hiếm. Với nhiều nguyên nhân khác nhau như: đội ngũ nhà giáo còn lúng túng trong việc triển khai DHTDA, bế tắc trong cách thức sử xây dựng và sử dụng công cụ đánh giá SPDA nhằm phát huy phẩm chất, năng lực người học, đối tượng HS còn yếu chưa triển khai được, CSVC và điều kiện tài chính, thời gian không cho phép. Trong năm học 2022 – 2023 và năm học 2023 – 2024 là hai năm áp dụng CTGDPT 2018 (Luật GD 2019, điều 31) cho cấp THPT, đội ngũ GV ở trường THPT Diễn Châu 2 còn rất ít GV tham gia DHTDA môn toán, vì vậy phương pháp tổ chức DHTDA cũng như biện pháp sử dụng công cụ đánh giá SPDA là chưa có hoặc còn ít ỏi hoặc phương pháp đánh giá chưa hiệu quả , chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển phẩm chất, năng lực của HS THPT. Với vai trò là những GV dạy môn toán THPT và từng tổ chức DHTDA trong hai năm học 2022 – 2023, năm 2023 – 2024, chúng tôi nhận thức được vai trò và trách nhiệm bản thân trong việc tổ chức DHTDA và đưa ra các giải pháp tối ưu nhằm phát triển phẩm chất và năng lực môn toán cho HS THPT, đáp ứng yêu cầu của CTGDPT 2018.
Với những lý do trên nhóm tác giả chọn đề tài”Một số biện pháp”sử dụng tối ưu” công cụ đánh giá sản phẩm theo dự án nhằm phát triển phẩm chất, năng lực toán học cho học sinh THPT” để nghiên cứu. Đề tài chúng tôi thực hiện chưa từng được cứu, được áp dụng thực tiễn trong bối cảnh giáo dục hiện nay tại trường THPT Diễn Châu 2. Mục đích nghiên cứu. - Tổng hợp cơ sở lý luận về quan điểm, mục đích, yêu cầu và quy trình kiểm tra đánh giá năng lực; phương pháp sử dụng công cụ đánh giá các sản phẩm học tập theo dự án.
- Đánh giá thực trạng sử dụng công cụ đánh giá sản phẩm học tập theo dự án” và tác động của nó đến quá trình hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực toán học trong trường THPT hiện nay. Đề xuất một số giải pháp “Sử dụng tối ưu” công cụ đánh giá sản phẩm học tập theo dự án nhằm phát triển phẩm chất và năng lực toán học cho học sinh THPT. Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên: - Đối tượng nghiên cứu: công cụ đánh giá SPDA trong dạy DHTDA môn toán hiệu quả cao trong việc hình thành phẩm chất và năng lực toán học của HS lớp 10, lớp 12 trường THPT Diễn Châu 2 năm học 2022 – 2023 và năm học 2023 – 2024.