Giải pháp nâng cao hiệu quả dạy học dự án môn Toán tại PT DTNT THPT Số 2 Nghệ An

SKKN cấp tỉnh: Giải pháp nâng cao hiệu quả dạy học dự án môn Toán tại trường PT DTNT THPT số 2 Nghệ An. Chia sẻ kinh nghiệm, ứng dụng thực tế.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hiền
• Trường học: Trường PT DTNT THPT số 2 Nghệ An
• Chuyên ngành: Toán học
• Đề tài: Một Số Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Khi Dạy Học Theo Dự Án Trong Môn Toán Tại Trường PT DTNT THPT Số 2 Nghệ An
• Loại tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Nghệ An

Mục lục chi tiết

• MỤC LỤC
• I. PHẦN I: LÍ DO CHỌN CHỦ ĐỀ
• I.1. Mục đích nghiên cứu
• I.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• I.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• I.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• I.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• I.4. Phương pháp nghiên cứu
• I.5. Đóng góp của SKKN
• II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 1. CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN
• 1.1. Vấn đề đổi mới phương pháp dạy học
• 1.2. Sơ lược về phương pháp DHTDA
• 1.2.1. Khái niệm dạy học dựa trên Dự án
• 1.2.2. Điều kiện sử dụng phương pháp DHDA
• 1.2.3. Đặc điểm của phương pháp DHTDA
• 1.2.4. Cách tiến hành dạy học theo dự án
• 1.3. Dạy học dựa trên dự án có ưu thế hình thành các phẩm chất chủ yếu và các năng lực chung
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ KHI DẠY HỌC DỰ ÁN TRONG MÔN TOÁN TẠI TRƯỜNG PT DTNT THPT SỐ 2 NGHỆ AN
• 2.1. Thực trạng việc vận dụng phương pháp DHTDA trong dạy học môn Toán tại trường PT DTNT THPT Số 2 Nghệ An
• 2.2. Những Thuận lợi và hạn chế của dạy học dự án tại trường PT DTNT THPT số 2
• 2.3. Nguyên nhân dẫn đến thực trạng áp dụng phương pháp DHTDA trong dạy học tại trường PT DTNT số 2
• 3. Các giải pháp nâng cao hiệu quả việc sử dụng phương pháp dạy học theo dự án trong môn Toán tại Trường PT DTNT THPT số 2
• 3.1. Giải pháp 1: Lên kế hoạch của dự án chi tiết. Hỗ trợ và tạo môi trường thuận lợi cho HS phát huy phẩm chất, năng lực của bản thân trong học tập theo dự án. Sử dụng các công cụ công nghệ thông tin vào học tập theo dự án
• 3.2. Đề xuất một số chủ đề thực hiện dạy học dự án trong chương trình GDPT 2018
• 3.2.1. Dự án học tập số 1: “Mô hình cầu vượt 3 tầng” (Vận dụng kiến thức hàm số bậc hai và giải tam giác)
• 3.2.2. Dự án học tập số 2: “Em tập làm thống kê”
• 3.2.3. Dự án học tập số 3: “Ứng dụng của kiến thức về hệ thức lượng trong tam giác vào thực tiễn”
• 3.2.4. Dự án học tập số 4: “Vận dụng kiến thức về cấp số cộng, cấp số nhân trong giải quyết các vấn đề thực tiễn”
• 4. KHẢO SÁT SỰ CẤP THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA CÁC GIẢI PHÁP ĐƯỢC ĐỀ XUẤT
• 4.1. Mục đích khảo sát
• 4.2. Nội dung và phương pháp khảo sát
• 4.2.1. Nội dung khảo sát
• 4.2.2. Phương pháp khảo sát và thang đánh giá
• 4.3. Đối tượng khảo sát
• 4.4. Kết quả khảo sát về sự cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất
• 4.4.1. Sự cấp thiết của các giải pháp đã đề xuất
• 4.4.2. Tính khả thi của các giải pháp đề xuất
• 4.5. Ý nghĩa của đề tài
• 4.6. Hướng phát triển của đề tài
• 4.7. Đề xuất và kiến nghị
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG BÁO CÁO

Tóm tắt

I. Dạy học dự án Toán Hướng đi tất yếu tại PTDTNT Số 2

Trong bối cảnh giáo dục hiện đại, đổi mới phương pháp dạy học là yêu cầu cấp thiết, đặc biệt với việc triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Chương trình này nhấn mạnh việc chuyển đổi từ tiếp cận nội dung sang phát triển năng lực học sinh. Điều này có nghĩa là mục tiêu giáo dục không chỉ dừng lại ở việc học sinh biết gì, mà quan trọng hơn là vận dụng được gì từ kiến thức đã học. Một trong những phương pháp đáp ứng tốt nhất yêu cầu này chính là dạy học theo dự án môn Toán. Phương pháp này không chỉ truyền thụ kiến thức mà còn tạo ra một môi trường học tập tích cực, nơi học sinh trở thành trung tâm của quá trình học. Các em được tham gia vào các nhiệm vụ học tập phức hợp, kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý thuyết và thực hành, từ đó giải quyết các vấn đề thực tiễn. Đặc biệt, tại các trường PTDT nội trú như PTDTNT Số 2 Nghệ An, nơi đối tượng là học sinh dân tộc thiểu số, phương pháp này càng phát huy hiệu quả. Nó không chỉ giúp các em tiếp thu kiến thức Toán học một cách tự nhiên mà còn trang bị những kỹ năng mềm quan trọng như kỹ năng hợp tác, giao tiếp và tư duy sáng tạo. Sáng kiến kinh nghiệm của nhóm giáo viên tại trường PTDTNT Số 2 đã chứng minh rằng dạy học tích cực thông qua dự án giúp học sinh hứng thú hơn, thấy được ý nghĩa thực tiễn của môn Toán, từ đó nâng cao hiệu quả giáo dục một cách toàn diện. Đây không còn là một lựa chọn, mà là một hướng đi chiến lược để phát triển con người trong kỷ nguyên số.

1.1. Khái niệm cốt lõi của phương pháp dạy học dự án PBL

Phương pháp dạy học dự án (Project-Based Learning - PBL) được định nghĩa là một mô hình giảng dạy trong đó học sinh thực hiện một nhiệm vụ học tập phức tạp, có tính tích hợp và định hướng thực tiễn. Thay vì học các kiến thức rời rạc, học sinh sẽ làm việc theo nhóm để giải quyết một vấn đề hoặc tạo ra một sản phẩm học tập cụ thể trong một khoảng thời gian nhất định. Quá trình này đòi hỏi sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, giúp kiến thức không còn khô khan trên sách vở. Đặc điểm nổi bật của phương pháp này là tính tự lực cao của học sinh, sự định hướng hành động và tính phức hợp liên môn. Giáo viên từ vai trò người truyền thụ chuyển sang người hướng dẫn, cố vấn và tạo điều kiện. Theo tài liệu nghiên cứu, đây là phương pháp có ưu thế vượt trội trong việc hình thành phẩm chất và năng lực chung, đặc biệt là năng lực giải quyết vấn đề.

1.2. Sự tương thích với Chương trình giáo dục phổ thông 2018

Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đặt mục tiêu cốt lõi là phát triển năng lực học sinh. Dạy học dự án hoàn toàn tương thích và là công cụ hữu hiệu để hiện thực hóa mục tiêu này. Thay vì chỉ kiểm tra kiến thức ghi nhớ, phương pháp này đánh giá năng lực học sinh một cách toàn diện qua quá trình làm việc và sản phẩm cuối cùng. Các năng lực chung như tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo được rèn luyện một cách tự nhiên. Bên cạnh đó, các năng lực đặc thù của môn Toán như năng lực tư duy và lập luận, năng lực mô hình hóa, năng lực giao tiếp toán học cũng được phát triển mạnh mẽ. Như công văn Số 2018/SGD&ĐT-GDTrH của Sở GD&ĐT Nghệ An đã yêu cầu, mỗi cơ sở giáo dục phải thực hiện ít nhất một chủ đề dạy học dự án mỗi môn, cho thấy tầm quan trọng chiến lược của phương pháp này trong lộ trình đổi mới.

II. Thách thức dạy học dự án Toán tại trường PTDTNT nội trú

Việc áp dụng phương pháp dạy học dự án môn Toán tại trường PTDT nội trú Số 2 Nghệ An đối mặt với nhiều thách thức đặc thù. Mặc dù tiềm năng của phương pháp này là rất lớn, thực trạng cho thấy việc triển khai còn nhiều hạn chế và chưa được áp dụng rộng rãi. Khảo sát thực tế trong sáng kiến kinh nghiệm chỉ ra rằng, 90% học sinh chưa từng tham gia một dự án học tập nào liên quan đến môn Toán. Phương pháp giảng dạy chủ yếu vẫn là thuyết trình truyền thống, lấy giáo viên làm trung tâm. Điều này dẫn đến việc học sinh, đặc biệt là học sinh dân tộc thiểu số, ít có cơ hội phát triển các kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Một trong những nguyên nhân chính là sự thiếu kinh nghiệm của giáo viên trong việc tổ chức dạy học dự án. Nhiều giáo viên còn lúng túng trong khâu thiết kế dự án học tập, quản lý thời gian và đánh giá năng lực học sinh theo quy trình mới. Bên cạnh đó, điều kiện cơ sở vật chất, sĩ số lớp đông và áp lực hoàn thành chương trình học cũng là những rào cản không nhỏ. Tuy nhiên, môi trường nội trú cũng mang lại những thuận lợi nhất định như học sinh có nhiều thời gian học tập, sinh hoạt tập thể, dễ dàng trao đổi và thực hiện các nhiệm vụ nhóm ngoài giờ lên lớp. Việc nhận diện đúng những khó khăn và thuận lợi này là bước đầu tiên để xây dựng các giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục.

2.1. Thực trạng áp dụng các phương pháp dạy học tích cực

Theo kết quả điều tra được nêu trong báo cáo khoa học sư phạm ứng dụng, việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực tại trường còn rất hạn chế. Phương pháp thuyết trình vẫn chiếm ưu thế tuyệt đối. Các hoạt động như thảo luận nhóm, làm việc nhóm hay thực hiện bài tập lớn diễn ra không thường xuyên. Điều này khiến cả giáo viên và học sinh ít được tiếp cận với các phương pháp dạy và học mới. Đa số giáo viên tự học hỏi về dạy học theo dự án môn Toán và tổ chức một cách tự phát, thiếu tính hệ thống. Mặc dù học sinh thể hiện thái độ tích cực khi được tham gia, hiệu quả tổng thể vẫn chưa cao do phương pháp chưa được sử dụng thường xuyên và đồng bộ.

2.2. Khó khăn đặc thù đối với giáo viên và học sinh

Giáo viên đối mặt với nhiều khó khăn. Thứ nhất, dạy học dự án đòi hỏi nhiều thời gian chuẩn bị và triển khai, gây áp lực về tiến độ chương trình. Thứ hai, nhiều giáo viên thiếu cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn, dẫn đến sự không tự tin khi áp dụng. Thứ ba, kinh phí để thực hiện các dự án quy mô lớn cũng là một trở ngại. Về phía học sinh, đặc biệt là học sinh dân tộc thiểu số, các em có thể gặp khó khăn ban đầu trong việc tự quản lý thời gian, tìm kiếm thông tin và kỹ năng hợp tác nhóm. Việc thiếu sự hỗ trợ từ gia đình (do đặc thù trường nội trú) cũng đặt gánh nặng hỗ trợ hoàn toàn lên vai giáo viên.

III. Phương pháp thiết kế dự án Toán học thu hút và hiệu quả

Để vượt qua các thách thức, giải pháp nền tảng là phải thiết kế dự án học tập một cách chi tiết và khoa học. Một kế hoạch dự án tốt chính là kim chỉ nam cho cả giáo viên và học sinh, đảm bảo các mục tiêu giáo dục được hoàn thành. Việc lên kế hoạch chi tiết giúp tạo ra một "khung nhìn" rõ ràng, giúp học sinh thấy được mối liên hệ giữa nỗ lực của mình và kết quả cuối cùng. Theo sáng kiến kinh nghiệm, có một số nguyên tắc cốt lõi cần tuân thủ khi thiết kế dự án. Trước hết, dự án phải đảm bảo phù hợp với nhu cầu và năng lực của học sinh, tạo cơ hội để các em tự lực thực hiện. Thứ hai, nội dung dự án phải bám sát chương trình sách giáo khoa nhưng đồng thời có tính liên môn để mở rộng kiến thức. Nguyên tắc quan trọng nhất là tính thiết thực, gần gũi với đời sống. Các chủ đề như “Mô hình cầu vượt 3 tầng” hay “Em tập làm thống kê” là những ví dụ điển hình về việc gắn Toán học với thực tiễn, giúp học sinh thấy được ứng dụng của kiến thức. Cuối cùng, một giáo án dạy học dự án môn Toán thành công phải thể hiện được các giá trị sống và kỹ năng sống, giúp phát triển năng lực học sinh một cách toàn diện, từ tư duy sáng tạo đến trách nhiệm xã hội.

3.1. Các nguyên tắc vàng trong việc xây dựng ý tưởng dự án

Sáng kiến kinh nghiệm đã hệ thống hóa các nguyên tắc quan trọng. Thứ nhất, đảm bảo phù hợp với nhu cầu của học sinh và tạo cơ hội tự thực hiện. Các sản phẩm học tập phải do chính học sinh thiết kế, giáo viên chỉ đóng vai trò tư vấn, hỗ trợ. Thứ hai, đảm bảo nội dung chương trình và mối quan hệ liên môn. Trọng tâm là kiến thức Toán nhưng cần liên kết với các môn khoa học khác. Thứ ba, đảm bảo tính thiết thực, gần gũi. Lựa chọn các chủ đề gắn với thực tiễn giúp học sinh giải quyết vấn đề đời sống. Thứ tư, đảm bảo thể hiện giá trị sống và kỹ năng sống. Dự án phải là cơ hội để rèn luyện các kỹ năng của thế kỷ 21 như giao tiếp, hợp tác, và năng lực giải quyết vấn đề.

3.2. Quy trình 4 bước để lên kế hoạch dự án chi tiết

Một kế hoạch chi tiết bao gồm bốn bước chính. Bước 1: Chuẩn bị. Giáo viên xây dựng bộ câu hỏi định hướng, thiết kế nhiệm vụ và chuẩn bị tài liệu. Học sinh cùng giáo viên thống nhất tiêu chí đánh giá và xây dựng kế hoạch thực hiện của nhóm. Bước 2: Thực hiện. Giáo viên theo dõi, hướng dẫn và tạo điều kiện. Học sinh thu thập thông tin, xử lý và xây dựng sản phẩm. Bước 3: Tổng hợp. Học sinh hoàn tất sản phẩm và chuẩn bị cho buổi báo cáo. Bước 4: Đánh giá. Học sinh giới thiệu sản phẩm, tự đánh giá và đánh giá chéo giữa các nhóm. Quy trình này đảm bảo việc tổ chức dạy học dự án diễn ra một cách bài bản, có hệ thống và đạt được mục tiêu đề ra.

IV. Bí quyết tổ chức dạy học dự án phát triển năng lực HS

Việc tổ chức dạy học dự án thành công không chỉ dừng lại ở một kế hoạch tốt, mà còn phụ thuộc rất nhiều vào vai trò của giáo viên và việc tạo ra một môi trường học tập thuận lợi. Trong mô hình này, giáo viên không còn là người "truyền thụ một chiều" mà trở thành người hỗ trợ, định hướng và khơi gợi tiềm năng. Với học sinh dân tộc thiểu số tại trường nội trú, sự hỗ trợ này càng trở nên quan trọng. Giáo viên cần tôn trọng sở thích và năng lực của từng cá nhân, khuyến khích tư duy sáng tạo và không giới hạn học sinh trong một phương pháp giải quyết vấn đề cố định. Việc tăng cường làm việc nhóm, hình thành các nguyên tắc hoạt động rõ ràng sẽ thúc đẩy kỹ năng hợp tác. Bên cạnh đó, việc tích hợp công nghệ thông tin là một giải pháp then chốt. Trong thời đại chuyển đổi số, sử dụng các công cụ như Geogebra, Canva, Capcut... không chỉ giúp tạo ra các sản phẩm học tập hấp dẫn mà còn nâng cao kỹ năng số cho học sinh. Tại trường PTDTNT Số 2, mặc dù học sinh bị hạn chế sử dụng thiết bị hiện đại, việc giáo viên hướng dẫn và cung cấp nguồn lực công nghệ là yếu tố quyết định, giúp các em hiện thực hóa ý tưởng và nâng cao hiệu quả giáo dục.

4.1. Vai trò của giáo viên Từ người giảng dạy thành người hỗ trợ

Vai trò của giáo viên thay đổi rõ rệt. Thay vì giảng bài, giáo viên cần tập trung vào việc: xác định và tôn trọng sở thích của học sinh; khuyến khích các cách tiếp cận sáng tạo; tăng cường làm việc nhóm hiệu quả; hướng dẫn kỹ năng quản lý thời gian. Đặc biệt với học sinh nội trú, giáo viên là người trợ giúp hàng đầu khi các em gặp khó khăn. Việc tạo ra một môi trường an toàn, nơi học sinh không ngại đặt câu hỏi và thử nghiệm ý tưởng mới, là chìa khóa để phát triển năng lực học sinh một cách bền vững. Sự hỗ trợ kịp thời và đúng lúc sẽ giúp học sinh vượt qua trở ngại và tiến bộ trong suốt quá trình dự án.

4.2. Ứng dụng công cụ công nghệ thông tin vào dự án học tập

Công nghệ thông tin là công cụ đắc lực trong dạy học theo dự án môn Toán. Giáo viên cần hướng dẫn học sinh sử dụng các phần mềm toán học (Geogebra), ứng dụng thiết kế (Canva), phần mềm chỉnh sửa video (Capcut) để tạo sản phẩm. Sáng kiến kinh nghiệm tại trường PTDTNT Số 2 cho thấy học sinh đã sử dụng thành thạo các công cụ này để làm mô hình, tạo bài trình chiếu và video minh họa. Việc này không chỉ làm cho sản phẩm học tập trở nên chuyên nghiệp và sinh động hơn mà còn trang bị cho học sinh những kỹ năng cần thiết cho tương lai, góp phần vào thành công của việc đổi mới phương pháp dạy học.

V. Minh chứng hiệu quả dạy học dự án Toán qua thực tiễn

Lý thuyết sẽ trở nên vô nghĩa nếu không có minh chứng từ thực tiễn. Sáng kiến kinh nghiệm tại trường PTDT nội trú Số 2 Nghệ An đã cung cấp những bằng chứng sống động về hiệu quả giáo dục của phương pháp dạy học dự án. Dự án tiêu biểu “Mô hình cầu vượt 3 tầng” được triển khai cho học sinh lớp 10 là một ví dụ điển hình. Dự án này yêu cầu học sinh vận dụng kiến thức về hàm số bậc hai và hệ thức lượng trong tam giác để giải quyết các bài toán thực tế như tính bán kính vòng xuyến hay chiều cao trụ tháp, sau đó xây dựng một mô hình vật lý. Quá trình thực hiện dự án kéo dài 4 tuần đã cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong thái độ và năng lực của học sinh. Các em không chỉ nắm vững kiến thức toán học mà còn phát triển vượt bậc các năng lực cốt lõi. Sản phẩm học tập cuối cùng không chỉ là các bài báo cáo, video hay mô hình, mà còn là sự trưởng thành trong tư duy và kỹ năng. Kết quả của dự án không chỉ được ghi nhận qua điểm số mà còn qua sự hào hứng, tự tin của học sinh khi trình bày sản phẩm. Thậm chí, dự án này đã được đăng trên Bản tin Giáo dục & Đào tạo Nghệ An, khẳng định tính khả thi và sức lan tỏa của mô hình.

5.1. Phân tích dự án Mô hình cầu vượt 3 tầng

Dự án “Mô hình cầu vượt 3 tầng” được thiết kế công phu với mục tiêu rõ ràng về kiến thức, phẩm chất và năng lực. Học sinh được chia thành các nhóm, nhận nhiệm vụ cụ thể: tìm hiểu về công trình thực tế, giải bài toán ứng dụng, và chế tạo mô hình thu nhỏ. Quá trình này giúp các em vận dụng kiến thức lý thuyết vào giải quyết vấn đề một cách trực tiếp. Ví dụ, để tính chiều cao tháp Parabol, học sinh phải gắn hệ trục tọa độ và giải phương trình. Để làm mô hình, các em phải có kỹ năng hợp tác, lên kế hoạch và phân công công việc. Quá trình triển khai cho thấy sự tham gia tích cực của tất cả học sinh, từ việc thảo luận ý tưởng đến hoàn thiện sản phẩm.

5.2. Kết quả đạt được và sự phát triển năng lực của học sinh

Kết quả của dự án vượt xa mong đợi. Về kiến thức, học sinh hiểu sâu sắc và nhớ lâu các công thức về hàm số bậc hai và hệ thức lượng. Về năng lực, các em đã phát triển năng lực học sinh một cách rõ rệt. Năng lực giải quyết vấn đề thể hiện qua việc tự tìm ra cách tính toán các thông số thực tế. Kỹ năng hợp tác và giao tiếp được rèn luyện qua các buổi làm việc nhóm. Năng lực sử dụng công cụ và phương tiện học toán được nâng cao qua việc dùng phần mềm để thiết kế và trình bày. Buổi báo cáo sản phẩm dự án đã thành công tốt đẹp, cho thấy sự tự tin và khả năng thuyết trình của học sinh. Đây là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy dạy học dự án là một giải pháp hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN 1. Vấn đề đổi mới phương pháp dạy học Đổi mới PPDH đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực học sinh, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc HS học được cái gì đến chỗ quan tâm HS vận dụng được cái gì qua việc học. Để đảm bảo được điều đó phải thực hiện chuyển từ PPDH theo lối “truyền thụ một chiều” sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kĩ năng, hình thành năng lực và phẩm chất.

Bên cạnh việc học tập những kiến thức và kĩ năng riêng lẻ của từng môn học thì cần bổ sung các chủ đề học tập tích hợp liên môn nhằm giải quyết các vấn đề phức hợp. Phải phat huy tính tự giác, tích cực, chủ động của HS, hình thành và phát triển năng lực tự học. Vào ngày 16/6/2023 tỉnh Nghệ An tổ chức hội nghị tổng kết thực hiện 10 năm thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Tại hội nghị các đại biểu đã tham luận, thảo luận phân tích làm rõ thêm những kết quả đạt được, khó khăn, vướng mắc còn tồn tại, bài học kinh nghiệm, đưa ra các giải pháp để thực hiện hiệu quả công tác đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trong thời gian tới.

Tiếp tục triển khai thực hiện nhiệm vụ giáo dục theo Nghị quyết số 29 đề ra. Để nâng cao hiệu quả của các PPDH tích cực người GV trước hết phải nắm vững các yêu cầu và sử dụng thành thạo các kỹ thuật dạy học trong việc chuẩn bị cũng như tiến hành trên lớp. Sơ lược về phương pháp DHTDA 2. Khái niệm dạy học dựa trên Dự án Dạy học dựa trên dự án là một phương pháp dạy học, trong đó người học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn, thực hành.

Điều kiện sử dụng phương pháp DHDA Chỉ phù hợp với những nội Dạy học theo dự án đồi hỏi dung gần gũi với thực tiễn thời gian phải phù hợp, tùy cuộc sống và có nhiều nội quy mô dự án thời gian có thể dung thực hành kéo dài vài tiết học, vài tuần. ĐIỀU KIỆN SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN 3 Sáng kiến kinh nghiệm Một số giải pháp nâng cao hiệu quả khi dạy học theo dự án trong môn Toán tại trường PT DTNT THPT số 2 Nghệ An 2. Đặc điểm của phương pháp DHTDA * Chủ đề từ thực tiễn * Phù hợp với học sinh * Sử dụng ĐỊNH * Công bố HƯỚNG Tác động Xã hội THỰC TIỄN * Giới thiệu ĐỊNH Ý NGHĨA tích cực HƯỚNG SẢN THỰC TIỄN PHẨM XÃ HỘI * Thực hiện theo nhóm ĐỊNH Học sinh trực tiếp * Rèn luyện tính sẵn TÍNH HỢP ĐẶC HƯỚNG TÁC ĐIỂM HỨNG THÚ tham gia mọi sàng và cộng tác CỦA HỌC SINH công đoạn Tham gia tích cực TÍNH TỰ TÍNH PHỨC Kết hợp với nhiều LỰC HỢP và tự lực trong mọi lĩnh vực hay công đoạn ĐỊNH HƯỚNG nhiều môn học HÀNH ĐỘNG Kết hợp lý thuyết và vận dụng thực hành 2. Cách tiến hành dạy học theo dự án TIẾN TRÌNH DẠY HỌC THEO DỰ ÁN Giai đoạn 1: Chuẩn bị Giai đoạn 2: Giai đoạn 3: Báo cáo dự án Thực hiện dự án và đánh giá dự án Đề xuất ý tưởng và chọn Học sinh thu thập đề tài dự án Đề xuất các phương kết quả, công bố sản án giải quyết và kiểm phẩm trước lớp tra, nghiên cứu tài Chia nhóm và nhận liệu, tiến hành các thí nhiệm vụ dự án nghiệm, trao đổi và hợp tác với các thành Học sinh tự đánh viên trong nhóm giá, đánh giá lẫn Lập kế hoạch thực hiện nhau.

Giáo viên dự án đánh giá 4 Sáng kiến kinh nghiệm Một số giải pháp nâng cao hiệu quả khi dạy học theo dự án trong môn Toán tại trường PT DTNT THPT số 2 Nghệ An Khi tiến hành DHTDA người dạy có thể chia nhỏ các bước để thực hiện một cách dễ dàng hơn. Ta có thể khái quát hóa quy trình tổ chức các dự án như sau: Bước 1: Chuẩn bị Công việc của GV: - Xây dựng bộ câu hỏi định hướng: xuất phát từ nội dung học và mục tiêu cần đạt được. - Thiết kế dự án: xác định lĩnh vực thực tiễn ứng dụng nội dung học, ai cần, ý tưởng và tên dự án. - Thiết kế các nhiệm vụ cho HS: làm thế nào để HS thực hiện xong thì bộ câu hỏi được giải quyết và các mục tiêu đồng thời cũng đạt được.

- Chuẩn bị các tài liệu hỗ trợ GV và HS cũng như các điều kiện thực hiện dự án trong thực tế. Công việc của HS: - Cùng GV thống nhất các tiêu chí đánh giá - Làm việc nhóm để xây dựng dự án - Xây dựng kế hoạch dự án: xác định những công việc cần làm, thời gian dự kiến, vật liệu, kinh phí, phương pháp tiến hành và phân công công việc trong nhóm. - Chuẩn bị các nguồn thông tin đáng tin cậy để chuẩn bị thực hiện dự án. Bước 2: Thực hiện Công việc của GV: - Theo dõi, hướng dẫn, đánh giá HS trong quá trình thực hiện dự án - Chuẩn bị cơ sở vật chất, tạo điều kiện thuận lợi cho HS thực hiện dự án.

Công việc của HS: - Phân công nhiệm vụ các thành viên trong nhóm thực hiện dự án theo đúng kế hoạch - Tiến hành thu thập, xử lý thông tin thu được. - Xây dựng sản phẩm hoặc bản báo cáo. - Liên hệ, tìm nguồn giúp đỡ khi cần. - Thường xuyên phản hồi, thông báo thông tin cho GV và các nhóm khác qua các buổi thảo luận.

Bước 3: Tổng hợp Công việc của GV: - Theo dõi, hướng dẫn, đánh giá HS giai đoạn cuối dự án - Bước đầu thông qua sản phẩm cuối của các nhóm HS. 5 Sáng kiến kinh nghiệm Một số giải pháp nâng cao hiệu quả khi dạy học theo dự án trong môn Toán tại trường PT DTNT THPT số 2 Nghệ An Công việc của HS: - Hoàn tất sản phẩm của nhóm. - Chuẩn bị tiến hành giới thiệu sản phẩm. Bước 4: Đánh giá Công việc của GV: - Chuẩn bị cơ sở vật chất cho buổi báo cáo dự án.

- Theo dõi, đánh giá sản phẩm dự án của các nhóm. Công việc của HS: - Tiến hành giới thiệu sản phẩm. - Tự đánh giá sản phẩm dự án của nhóm. - Đánh giá sản phẩm dự án của các nhóm khác theo tiêu chí đã đưa ra.

Trên đây chúng tôi đã đưa ra tổng hợp một số nguyên tắc thiết kế dự án học tập trong DHTDA đối với môn Toán nhằm giúp cho việc thiết kế các dự án học tập có hiệu quả hơn trong việc gắn liền lí thuyết toán học với thực tiễn. Đồng thời chúng tôi cũng đã thiết kế một số dự án gắn với thực tiễn trong chương trình toán THPT sách Kết nối tri thức và cuộc sống trên cơ sở lí luận về DHTDA và các nguyên tắc thiết kế dự án đã nêu ở trên. Dạy học dựa trên dự án có ưu thế hình thành các phẩm chất chủ yếu và các năng lực chung. 6 Sáng kiến kinh nghiệm Một số giải pháp nâng cao hiệu quả khi dạy học theo dự án trong môn Toán tại trường PT DTNT THPT số 2 Nghệ An Bảng mô tả ưu thế của dạy học dựa trên dự án với việc hình thành các phẩm chất chủ yếu và năng lực của học sinh CÁC PHẨM CHẤT BIỂU HIỆN NĂNG LỰC Thường xuyên thực hiện và theo dõi việc thực hiện Chăm chỉ các nhiệm vụ được phân công trong dự án.

Có ý thức báo cáo chính xác, khách quan kết quả dự Phẩm Trung thực án đã thực hiện được. chất Có ý thức hoàn thành công việc mà bản thân được Trách nhiệm phân công, phối hợp với thành viên trong nhóm để hoàn thành dự án. Tự lựa chọn đề tài dự án, tự phân công nhiệm vụ cho Tự chủ và các thành viên trong nhóm, tự quyết định cách thức tự học thực hiện dự án, tự đánh giá về quá trình và kết quả thực hiện dự án. Năng lực Giải quyết Chủ động đề ra kế hoạch, cách thức thực hiện dự án, chung vấn đề và cách thức xử lí các vấn đề phát sinh một cách sáng sáng tạo tạo nhằm đạt được kết quả tốt nhất.

Giao tiếp và Tăng cường sự tương tác tích cực giữa các thành viên hợp tác trong nhóm khi thực hiện dự án. - Thực hiện được các thao tác tư duy, đặc biệt biết Năng lực tư quan sát, tìm kiếm sự tương đồng và khác biệt trong duy và lập những tình huống quen thuộc và mô tả được kết quả luận toán của việc quan sát. học - Nêu được chứng cứ, lí lẽ và biết lập luận hợp lí trước khi kết luận. - Lựa chọn được các phép toán, công thức số học, sơ đồ, bảng biểu, hình vẽ để trình bày, diễn đạt (nói hoặc Năng lực viết) được các nội dung, ý tưởng của tình huống xuất đặc thù Năng lực hiện trong bài toán thực tiễn.

của toán mô hình hoá - Giải quyết được những bài toán xuất hiện từ sự lựa học toán học chọn trên. - Nêu được câu trả lời cho tình huống xuất hiện trong bài toán thực tiễn. - Nhận biết được vấn đề cần giải quyết và nêu được Năng lực thành câu hỏi. giải quyết vấn đề toán - Nêu được cách thức giải quyết vấn đề.

học - Thực hiện và trình bày được cách thức giải quyết vấn đề ở mức độ đơn giản. 7 Sáng kiến kinh nghiệm Một số giải pháp nâng cao hiệu quả khi dạy học theo dự án trong môn Toán tại trường PT DTNT THPT số 2 Nghệ An - Kiểm tra được giải pháp đã thực hiện. - Nghe hiểu, đọc hiểu và ghi chép (tóm tắt) được các thông tin toán học trọng tâm trong nội dung văn bản hay do người khác thông, từ đó nhận biết được vấn đề cần giải quyết. - Nói hoặc viết được các nội dung, ý tưởng, giải pháp Năng lực toán học trong sự tương tác với người khác.

Nêu và giao tiếp trả lời được câu hỏi khi lập luận, giải quyết vấn đề. toán học - Sử dụng được ngôn ngữ toán học kết hợp với ngôn ngữ thông thường, động tác hình thể để biểu đạt các nội dung toán học - Thể hiện được sự tự tin khi trả lời câu hỏi, khi trình bày, thảo luận các nội dung toán học ở những tình huống đơn giản. - Nhận biết được tên gọi, tác dụng, quy cách sử dụng, phương tiện học toán đơn giản.