phần mở đầu, kết luận, phụ lục, mục lục, chữ viết tắt và tài liệu tham khảo; nội dung nghiên cứu của đề tài gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận. Thực trạng việc rèn luyện kỹ năng cảm thụ âm nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động vận động theo nhạc tại trƣờng Mẫu giáo Tiên Mỹ - Tiên Phƣớc - Quảng Nam. Biện pháp rèn luyện kỹ năng cảm thụ âm nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động vận động theo nhạc và thực nghiệm sƣ phạm tại trƣờng Mẫu giáo Tiên Mỹ - Tiên Phƣớc - Quảng Nam. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHƢƠNG 1:CƠ SỞ LÍ LUẬN 1.1 Một số h i niệ liên quan đến đề tài 1.
Biện pháp Theo từ điển Tiếng Việt: Biện pháp là cách làm, cách giải quyết một vấn đề Biện pháp là sự tác động qua lại giữa chủ thể và khách thể nhằm đặt đƣợc mục đích mong muốn bằng cách khác nhau. Theo Nguyễn Quốc Hùng ( Từ điển giáo dục học, nhà xuất bản từ điển bách khoa): + Biện pháp là cách xử lý công việc hoặc giải quyết vấn đề áp dụng biện pháp kĩ luật nhằm tìm ra cách giải quyết. + Biện pháp là cách thức tổ chức, khắc phục những hiện tƣợng tiêu cực hoặc theo chiều hƣớng tiêu cực. Rút ra kết luận về khái niệm biện pháp:” Biện pháp là cách làm, cách thực hiện, con đƣờng hay cách giải quyết vấn đề nào đó để thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ của vấn đề nhằm giải quyết vấn đề một cách hiệu quả nhất.
ỹ năng Theo tác giả Đặng Thành Hƣng: “ Kỹ năng là một dạng hành động đƣợc thực hiện tự giác dựa trên tri thức về công việc, khả năng vận động và những điều kiện sinh học – tâm lí khác của cá nhân ( chủ thể của kỹ năng đó) nhƣ nhu cầu, tình cảm, ý chí, tính tích cực cá nhân. để đạt đƣợc kết quả theo mục đích hay tiêu chí đã định, hoặc mức độ thành công theo chuẩn hay quy định” [5,tr 1] Theo L.Lêvitôv nhà tâm lý học Liên Xô cho rằng: “ Kỹ năng là sự thực hiện có kết quả một động tác nào đó hay một hoạt động phức tạp hơn bằng cách lựa chọn và áp dụng những cách thực đúng đắn, có tính đến những điều kiện nhất định” Theo tác giả Vũ Dũng thì: “ Kỹ năng là năng lực vận dụng có kết quả tri thức về phƣơng thức hành động đã đƣợc chủ thể thực hiện những nhiệm vụ tƣơng ứng”. [21,tr 3] Từ sự phân tích trên ta có thể hiểu kỹ năng một cách chung nhất: “ Kỹ năng là năng lực thực hiện một hành động hay một hoạt động nào đó bằng cách lựa chọn và vận dụng những tri thức, cách thức hành động đúng đắn để đạt đƣợc mục đích đề ra”.Âm nhạc Theo TS Ngô Thị Nam: “ Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật, phản ánh hiện thực khách quan bằng những hình tƣợng có sức biểu cảm về âm thanh, Với các phƣơng tiện diễn tả cơ bản nhƣ: giai điệu, cƣờng độ, âm sắc , hòa âm, cách cấu tạo, hình thức,… bản chất thời gian trong âm nhạc làm cho nó có vẻ truyền đạt sự vận động của các tình cảm và ý tƣởng trong tất cả những sắc thái tinh tế nhất”.TSKH Phạm Lê Hòa có nêu: “ Âm nhạc là loại hình nghệ thuật sử dụng phƣơng tiện biểu hiện âm thanh, đƣợc sinh ra do chính đòi hỏi của cuộc sống khi cần biểu đạt những tình huống nhất định của thế giới tình cảm – trí tuệ xã hội loài ngƣời”. [17,tr 5] Qua đó thấy đƣợc “ Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật sử dụng âm thanh làm ngôn ngữ thể hiện; bắt nguồn từ những âm thanh trong cuộc sống, nó phản ánh những tình cảm của con ngƣời.
Âm nhạc phản ánh tƣ tƣởng, trí tuệ của con ngƣời và có tác động mạnh mẽ đến cảm xúc của bao ngƣời khác, nó giúp mọi ngƣời nhận thức và yêu cuộc sống hơn, đem lại cho con ngƣời những cảm xúc về thẫm mỹ”. Có thể nói, âm nhạc là một phƣơng tiện hiệu quả để giáo dục con ngƣời phát triển toàn diện.Cảm thụ âm nhạc Theo quan điểm cá nhân có thể hiểu: “ Cảm thụ âm nhạc là phƣơng pháp cho trẻ tập làm quen, tiếp cận với âm nhạc thông qua các hoạt động nhƣ hát, nghe, vận động theo nhạc,. qua đó thúc đẩy quá trình phát triển nhận thức, cảm xúc và có biểu hiện tích cực đối với âm nhạc. Ngoài ra, cảm thụ âm nhạc còn là sự nhận biết, thƣởng thức và phân tích các thể loại âm nhạc, nó vừa dạy con ngƣời cách sử dụng âm nhạc vừa là phƣơng tiện để khám phá, tìm hiểm về cuộc sống xung quanh cũng nhƣ thể hiện những cảm nhận, nhận định về cuộc sống thông qua âm nhạc”.
Vận động theo nhạc Theo quan điểm cá nhân có thể hiểu: Vận động theo nhạc là hoạt động phối hợp giữa âm nhạc và các động tác của cơ thể hoặc sử dụng đồ chơi âm nhạc, gõ đệm theo nhịp điệu âm nhạc tạo cho trẻ có đƣợc sự cảm nhận về nhịp điệu, sự khéo léo, phản ứng nhanh, đúng với tính chất âm nhạc góp phần tích cực vào việc phát triển toàn diện nhân cách. 7 Hoạt động vận động theo nhạc ở lứa tuổi mầm non có thể chia làm 2 nhóm: - Nhóm thứ nhất: Là những động tác đơn giản biểu hiện cảm xúc theo tính chất, nhịp điệu âm nhạc nhƣ vỗ tay, gõ đệm, nhún nhảy…trẻ nghe và phân biệt cao độ, sắc thái, tốc độ, trọng âm, âm hình tiết tấu. - Nhóm thứ hai: Hƣớng vào những kỹ năng chuyển động trong quá trình vận động theo nhạc. Tất cả các động tác vận động theo nhạc nhƣ gõ nhịp, âm hình, tiết tấu, múa…đều thực hiện nhiệm vụ chung là cảm nhận tiết tấu âm nhạc, nhƣng mỗi loại vận động có chức năng riêng, do đó khác nhau về yêu cầu.
Vận động theo nhạc không chỉ giúp trẻ tập phối hợp các động tác di chuyển nhẹ nhàng mà tất cả những vận động của tay, chân và thân mình nhờ có sự phụ họa âm nhạc cũng trở nên chính xác, nhịp nhàng hơn. Rèn luyện kỹ năng cảm thụ âm nhạc thông qua hoạt động vận động theo nhạc nhằm giúp trẻ phát triển về trí tuệ, thể chất, cảm thụ nhịp điệu một cách chính xác và hiệu quả nhất. Một số vấn đề lý luận về ỹ năng cả th â nh c.Một số kỹ năng cảm thụ âm nhạc Việc rèn kỹ năng cảm thụ cho trẻ có thể diễn ra mọi lúc mọi nơi và bằng nhiều hình thức kỹ năng khác nhau. Cảm thụ âm nhạc nó mang tính trừu tƣợng chứ không cụ thể, có thể cho trẻ cảm thụ nhịp điệu thông qua một bài hát cụ thể nào đó.
Tuy nhiên để có sự tác động phụ hợp với từng độ tuổi cũng nhƣ tâm sinh lí của trẻ, giúp trẻ phát triển toàn diện thì việc đầu tiên là rèn cho trẻ các kỹ năng cảm thụ âm nhạc sau: 1. Kỹ năng cảm thụ tính chất âm nhạc Cảm thụ tính chất âm nhạc là giúp trẻ hiểu và cảm nhận đƣợc bài hát đó có giai điệu, mang âm hƣởng dân ca hay vui nhộn, tiết tấu nhanh hay chậm, khi trẻ hiểu đƣợc và cảm nhận đƣợc rồi thì việc vận dụng vào trong các động tác sẽ dễ dàng và hiệu quả hơn. Cho trẻ nghe một bài hát, bản nhạc là một phần không thể thiếu trong một tiết hoạt động giáo dục âm nhạc mà đặc biệt đối với quá trình rèn luyện cảm thụ tính chất âm nhạc cho trẻ thì hoạt động nghe nhạc đóng vai trò khá quan trọng. Đa số 8 giáo viên tại trƣờng mầm non đều sử dụng hình thức này để đƣa âm nhạc đến với trẻ và đây cũng là hình thức trẻ dễ dàng tiếp cận nhất và giúp trẻ hiểu đƣợc tính chất của âm nhạc đó là nhanh hay chậm, khi trẻ đã hiểu đƣợc tính chất âm nhạc của bài hát đó ra sao thì trẻ mới có thể vận động một cách chính xác nhất.
Kỹ năng cảm thụ nhịp điệu Cảm thụ nhịp điệu thông qua một số bài hát trẻ gõ đƣợc bao nhiêu nhịp trong một bài hát. Lúc này giáo viên cần có những phƣơng pháp dạy phù hợp để trẻ dễ nhận biết và phân biệt nhịp điệu trong bài hát, bản nhạc từ đó trẻ có thể vận dụng vào các động tác múa, gõ đệm hay nhún nhảy một cách đúng chuẩn nhịp nhất. Trong quá trình cho trẻ nghe nhạc, tất cả các hoạt động đều phải đƣợc triển khai một cách liên hoàn, nhịp nhàng và linh hoạt. Khi cho trẻ nghe hoặc cô biểu diễn thì cô đếm nhịp để trẻ dễ hình dung vào từng động tác múa, giáo viên luôn quan sát, chú ý đến thái độ của trẻ, hƣớng trẻ vào hoạt động, cùng trẻ vận động múa hát theo nếu trẻ muốn cùng tham gia; thông qua quá trình vận động giúp trẻ phát triển về mặt thể chất.
Kỹ năng cảm thụ âm điệu Cảm thụ âm điệu là cảm thụ giai điệu của bài hát. Trẻ phân biệt âm cao thấp, to nhỏ, mạnh nhẹ, độ ngân dài ngắn của âm thanh, bản nhạc đó vui tƣơi hay bi tráng nhằm giúp trẻ hiểu và thể hiện cảm xúc vào những động tác múa hay gõ đệm theo nhạc sao cho phù hợp với từng bài hát đó. Việc chuẩn bị kỹ lƣỡng trƣớc khi cho trẻ nghe cũng khá quan trọng, lúc này giáo viên quan sát tập trung cho trẻ lắng nghe bài hát để biết bài hát có giai điệu gì nhằm giúp trẻ cảm nhận bài tốt hơn. Trong quá trình rèn luyện kỹ năng cảm thụ âm điệu cho trẻ thì cho trẻ nge nhiều bài hát, bản nhạc sẽ giúp trẻ nắm đƣợc giai điệu của bài hát đó cũng nhƣ phân biệt đƣợc bài hát đó cần thể hiện nhƣ thế nào cho đúng với cảm xúc của bài hát vào trong các động tác múa.
Kỹ năng ghi nhớ hình tượng Ghi nhớ hình tƣợng là khi cho trẻ nge bài hát thì trẻ có thể ghi nhớ đƣợc hình tƣợng trong bài hát đó là ai, cái gì, con gì trong bài hát đó không. 9 Để giúp trẻ phát triển kỹ năng ghi nhớ hình tƣợng thì giáo viên cần có phƣơng pháp phù hợp câu hỏi gợi mở để trẻ tự trả lời sau đó giáo viên mới bao quát lại nội dung trong bài hát đó nhƣ thế nào có những ai, cái gì , con gì trong bài hát. Khi trẻ hiểu đƣợc nội dung trong bài hát đó trẻ sẽ nhớ đƣợc hình tƣợng trong bài hát và từ đó sẽ giúp trẻ vận động múa một cách hay nhất. Đặc điể và hả năng cả th â nh c của trẻ ẫu gi o 5-6 tuổi 1.
Đặc đi m tâm sinh lý của trẻ 5-6 tuổi 1.