Nghiên Cứu Quyền Hưởng Dụng Theo Pháp Luật Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích quyền hưởng dụng theo quy định của pháp luật việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Phạm Hữu Đạt
• Người hướng dẫn: PGS. Phùng Trung Tập
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân Sự và Tố Tụng Dân Sự
• Đề tài: Quyền Hưởng Dụng Theo Quy Định Của Pháp Luật Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM DOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Tình hình nghiên cứu của đề tài
• 3. Mục đích nghiên cứu
• 4. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 6. Phương pháp luận và các phương pháp nghiên cứu
• 7. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA QUYỀN HƯỚNG DỤNG
• 1.1. Khái niệm quyền hưởng dụng
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.1.2. Đặc điểm quyền hưởng dụng
• 1.2. Lịch sử hình thành chế định quyền hưởng dụng trong pháp luật Việt Nam
• 1.2.1. Chế định quyền hưởng dụng ở Việt Nam trước năm 1995
• 1.2.2. Chế định quyền hưởng dụng từ năm 1995 đến nay
• 1.3. Quyền hưởng dụng theo pháp luật của một số quốc gia trên thế giới
• 1.3.1. Pháp luật Dân sự Pháp
• 1.3.2. Pháp luật Dân sự Thụy Sĩ
• 1.3.3. Pháp luật một số bang của Hoa Kỳ
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CHẾ ĐỊNH QUYỀN HUONG DỤNG VÀ HƯỚNG HOÀN THIỆN CHẾ ĐỊNH QUYỀN HƯỚNG DỤNG TRONG BỘ LUẬT DÂN SỰ NĂM 2015
• 2.1. Quyền hưởng dụng trong Bộ luật Dân sự Việt Nam năm 2015
• 2.1.1. Căn cứ xác lập QHD
• 2.1.2. Hiệu lực quyền hưởng dụng
• 2.2. Quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ hưởng dụng
• 2.3. Căn cứ chấm dứt quyền hưởng dụng
• 2.3.1. Chấm dứt QHD
• 2.3.2. Thời hạn của QHD đã hết
• 2.3.3. Theo thỏa thuận của các bên
• 2.3.4. Tài sản là đối tượng của QHD không còn
• 2.3.5. Theo quyết định của tòa án và căn cứ khác theo quy định của pháp luật
• 2.4. Ưu điểm và bất cập của chế định QHD và hướng hoàn thiện pháp luật về QHD
• 2.4.1. Những ưu điểm và bất cập chế định QHD trong BLDS năm 2015
• 2.4.2. Hướng hoàn thiện chế định quyền hưởng dụng trong Bộ luật Dân sự năm 2015
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Quyền hưởng dụng (QHD) là một khái niệm mới mẻ trong Bộ luật Dân sự năm 2015 của Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong việc quy định quyền lợi của các chủ thể không phải là chủ sở hữu tài sản. Việc nghiên cứu QHD là cần thiết để hiểu rõ hơn về các quyền và nghĩa vụ liên quan, cũng như cách thức áp dụng trong thực tiễn. QHD cho phép chủ thể khai thác công dụng và hưởng hoa lợi từ tài sản thuộc quyền sở hữu của người khác trong một thời hạn nhất định. Điều này không chỉ tạo điều kiện cho việc sử dụng tài sản hiệu quả mà còn giúp bảo vệ quyền lợi của những người không phải là chủ sở hữu. Đặc biệt, trong bối cảnh xã hội hiện đại, nhu cầu sử dụng tài sản mà không cần chuyển nhượng quyền sở hữu ngày càng gia tăng. Theo Điều 257 Bộ luật Dân sự năm 2015, QHD được xác lập dựa trên nhiều căn cứ khác nhau, như thỏa thuận hoặc di chúc, điều này càng làm nổi bật tính linh hoạt và cần thiết của quy định này trong đời sống. Việc nghiên cứu sâu về QHD không chỉ có giá trị lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam.

II. Khái niệm và đặc điểm của quyền hưởng dụng

Khái niệm quyền hưởng dụng được định nghĩa tại Điều 257 Bộ luật Dân sự năm 2015, là quyền của chủ thể được khai thác công dụng và hưởng hoa lợi từ tài sản thuộc quyền sở hữu của người khác trong một thời hạn nhất định. Đặc điểm nổi bật của QHD là nó không trao cho người hưởng dụng quyền sở hữu, mà chỉ là quyền sử dụng và thu lợi từ tài sản. Điều này có nghĩa là người hưởng dụng phải có trách nhiệm bảo quản tài sản và không được làm hư hại tài sản đó. Tính chất này của QHD phản ánh sự cân bằng giữa quyền lợi của người hưởng dụng và quyền lợi của chủ sở hữu. Hơn nữa, QHD có thể được xác lập thông qua nhiều hình thức khác nhau, từ thỏa thuận đến di chúc, cho thấy tính đa dạng trong việc áp dụng quy định này. Việc hiểu rõ khái niệm và đặc điểm của QHD là cần thiết để áp dụng đúng đắn trong thực tiễn, đồng thời giúp các bên liên quan nhận thức rõ quyền và nghĩa vụ của mình.

III. Chế định quyền hưởng dụng và hướng hoàn thiện chế định quyền hưởng dụng trong Bộ luật Dân sự năm 2015

Chế định quyền hưởng dụng trong Bộ luật Dân sự năm 2015 đã tạo ra một khung pháp lý rõ ràng cho việc xác lập, thực hiện và chấm dứt quyền này. Các quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ hưởng dụng được nêu rõ, giúp các bên có thể dễ dàng nắm bắt và thực hiện quyền lợi của mình. Tuy nhiên, thực tế cho thấy còn nhiều hạn chế trong việc áp dụng QHD, như sự thiếu rõ ràng trong các quy định và sự bất cập trong thực tiễn. Để hoàn thiện chế định này, cần có các kiến nghị cụ thể nhằm cải thiện quy định pháp luật, như việc làm rõ hơn các trường hợp chấm dứt QHD và quyền lợi của các bên trong trường hợp này. Đồng thời, việc nghiên cứu và tham khảo kinh nghiệm từ các quốc gia khác về chế định QHD cũng là một hướng đi cần thiết để nâng cao tính khả thi và hiệu quả của pháp luật Việt Nam trong lĩnh vực này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quyền hưởng dụng (QHD) là một chế định pháp lý mới được ghi nhận trong Bộ luật Dân sự (BLDS) Việt Nam năm 2015, đánh dấu bước tiến quan trọng trong hệ thống pháp luật dân sự nước ta. Theo Điều 257 BLDS 2015, QHD là quyền của chủ thể được khai thác công dụng và hưởng hoa lợi, lợi tức đối với tài sản thuộc quyền sở hữu của chủ thể khác trong một thời hạn nhất định. Trước đây, QHD chưa được quy định rõ ràng trong các bộ luật dân sự trước năm 2015, dẫn đến nhiều bất cập trong thực tiễn áp dụng. Luận văn tập trung nghiên cứu sâu sắc về QHD theo quy định của pháp luật Việt Nam, phân tích các nội dung cơ bản, đặc điểm, căn cứ xác lập, chấm dứt quyền hưởng dụng, đồng thời so sánh với pháp luật một số quốc gia như Pháp, Thái Lan, Hoa Kỳ để rút ra bài học kinh nghiệm.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ bản chất, đặc điểm của QHD, đánh giá thực trạng quy định pháp luật hiện hành, chỉ ra những hạn chế, bất cập và đề xuất giải pháp hoàn thiện chế định này đến năm 2025. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định về QHD trong BLDS Việt Nam 2015, đồng thời khảo sát lịch sử hình thành và phát triển của chế định này trong pháp luật Việt Nam và một số quốc gia trên thế giới. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng tài sản, thúc đẩy giao lưu dân sự, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể liên quan.

Theo ước tính, việc hoàn thiện chế định QHD sẽ góp phần giảm thiểu chi phí giao dịch, tăng giá trị kinh tế của tài sản, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các chủ thể không phải là chủ sở hữu khai thác tài sản một cách hợp pháp và hiệu quả. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc xây dựng hệ thống pháp luật dân sự hiện đại, phù hợp với xu thế phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về vật quyền và quyền khác đối với tài sản, trong đó tập trung vào:

• Lý thuyết về vật quyền: Phân biệt giữa quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản, đặc biệt là quyền hưởng dụng như một vật quyền hạn chế, phái sinh từ quyền sở hữu.
• Mô hình quyền hưởng dụng trong pháp luật La Mã cổ đại: Quyền usufructus cho phép người hưởng dụng sử dụng tài sản của người khác và thu lợi tức mà không làm mất giá trị tài sản gốc.
• Khái niệm và đặc điểm của quyền hưởng dụng: Bao gồm các khái niệm chính như quyền sử dụng, quyền hưởng hoa lợi, thời hạn quyền, nghĩa vụ bảo quản tài sản, và căn cứ xác lập, chấm dứt quyền hưởng dụng.
• So sánh pháp luật quốc tế: Phân tích các quy định về QHD trong pháp luật Pháp, Thái Lan, Hoa Kỳ để làm rõ điểm tương đồng và khác biệt, từ đó rút ra bài học cho pháp luật Việt Nam.

Các khái niệm chính được làm rõ gồm: quyền hưởng dụng, tài sản tiêu hao và không tiêu hao, quyền sở hữu giảm thiểu, hiệu lực và thời hạn của quyền hưởng dụng, nghĩa vụ của người hưởng dụng và chủ sở hữu tài sản.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin làm cơ sở tư tưởng. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể bao gồm:

• Phương pháp lịch sử: Nghiên cứu sự hình thành và phát triển của chế định QHD trong pháp luật Việt Nam và pháp luật các quốc gia khác.
• Phương pháp phân tích và bình luận: Đánh giá các quy định pháp luật hiện hành về QHD trong BLDS 2015, làm rõ các điểm mạnh, hạn chế và bất cập.
• Phương pháp so sánh pháp luật: So sánh quy định về QHD giữa pháp luật Việt Nam và một số quốc gia như Pháp, Thái Lan, Hoa Kỳ để rút ra bài học kinh nghiệm.
• Phương pháp diễn dịch, quy nạp và tổng hợp: Khái quát các nội dung nghiên cứu, hệ thống hóa các luận điểm và đề xuất giải pháp hoàn thiện.

Nguồn dữ liệu chính là các văn bản pháp luật Việt Nam (BLDS 2015, Luật Đất đai, Luật Nhà ở), các công trình nghiên cứu, sách chuyên khảo, bài báo khoa học trong và ngoài nước. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các quy định pháp luật, các trường hợp thực tiễn và các tài liệu tham khảo có liên quan. Phương pháp phân tích chủ yếu là phân tích nội dung văn bản pháp luật kết hợp với so sánh pháp luật và phân tích tình huống giả định.

Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2015 đến 2021, với việc khảo sát lịch sử pháp luật từ trước năm 1995 để làm rõ quá trình phát triển của chế định QHD.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Bản chất và đặc điểm của quyền hưởng dụng: QHD là quyền của chủ thể được khai thác công dụng và hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản thuộc quyền sở hữu của người khác trong một thời hạn nhất định. QHD mang tính tạm thời, không đầy đủ quyền năng như quyền sở hữu, không có quyền định đoạt tài sản, và phải bảo toàn giá trị tài sản (Điều 257, 260 BLDS 2015). Thời hạn tối đa của QHD là hết cuộc đời người hưởng dụng đầu tiên nếu là cá nhân, hoặc tối đa 30 năm nếu là pháp nhân.

2. Căn cứ xác lập và chấm dứt quyền hưởng dụng: QHD được xác lập theo ba căn cứ chính: theo quy định của pháp luật, theo thỏa thuận giữa các bên, hoặc theo di chúc (Điều 258 BLDS 2015). QHD chấm dứt khi hết thời hạn, theo thỏa thuận, khi người hưởng dụng chết hoặc trở thành chủ sở hữu tài sản, hoặc khi tài sản không còn giá trị sử dụng (Điều 265 BLDS 2015).

3. Quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan: Người hưởng dụng có quyền sử dụng, khai thác công dụng, thu hoa lợi, cho thuê tài sản trong thời gian hưởng dụng (Điều 261, 264 BLDS 2015). Người hưởng dụng có nghĩa vụ bảo quản, sửa chữa tài sản để không làm giảm giá trị tài sản, và phải hoàn trả tài sản cho chủ sở hữu khi QHD chấm dứt (Điều 262, 263 BLDS 2015). Chủ sở hữu không được làm cản trở quyền của người hưởng dụng và có quyền yêu cầu tòa án truất quyền hưởng dụng khi người hưởng dụng vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ.

4. Thực trạng quy định pháp luật Việt Nam về QHD: Mặc dù BLDS 2015 đã ghi nhận QHD, nhưng các quy định còn chung chung, thiếu cụ thể về thủ tục xác lập, đăng ký, bảo vệ quyền lợi của người hưởng dụng và chủ sở hữu. Việc chưa có quy định rõ ràng về đăng ký QHD đối với tài sản động sản và bất động sản gây khó khăn trong quản lý và bảo vệ quyền lợi các bên. Ngoài ra, pháp luật chưa quy định rõ về việc lập bảng kê tài sản hưởng dụng, dẫn đến khó khăn trong việc xác định nghĩa vụ hoàn trả tài sản.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ việc QHD là chế định mới trong pháp luật Việt Nam, chưa có tiền lệ pháp lý rõ ràng và chưa được áp dụng rộng rãi trong thực tiễn. So với pháp luật các nước như Pháp, Thái Lan, Hoa Kỳ, Việt Nam còn thiếu các quy định chi tiết về thủ tục xác lập, đăng ký và bảo vệ quyền lợi của người hưởng dụng. Ví dụ, pháp luật Pháp cho phép người hưởng dụng tự sửa chữa tài sản và yêu cầu chủ sở hữu hoàn trả chi phí, trong khi BLDS Việt Nam chưa có quy định tương tự. Pháp luật Thái Lan cho phép người hưởng dụng ký hợp đồng cho thuê QHD với bên thứ ba kéo dài đến 30 năm, bảo vệ lợi ích người thuê, điều này chưa được quy định rõ ở Việt Nam.

Việc thiếu cơ chế đăng ký và bảo vệ quyền lợi của người hưởng dụng làm tăng nguy cơ tranh chấp, gây bất ổn trong quan hệ dân sự. Các biểu đồ hoặc bảng so sánh có thể minh họa sự khác biệt về quy định QHD giữa Việt Nam và các quốc gia khác, giúp làm rõ điểm mạnh và điểm yếu của pháp luật Việt Nam.

Tuy nhiên, việc ghi nhận QHD trong BLDS 2015 là bước tiến quan trọng, tạo cơ sở pháp lý cho việc khai thác hiệu quả tài sản, giảm chi phí giao dịch và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội. Việc hoàn thiện chế định này sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, ổn định và hiệu quả trong quản lý tài sản.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định về thủ tục xác lập và đăng ký quyền hưởng dụng: Ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết về thủ tục xác lập QHD, bao gồm việc lập hợp đồng, di chúc, thỏa thuận bằng văn bản và quy định bắt buộc đăng ký QHD đối với cả tài sản động sản và bất động sản. Mục tiêu nâng cao tính pháp lý và bảo vệ quyền lợi các bên, thực hiện trong vòng 2 năm tới, do Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường.

2. Xây dựng cơ chế bảo vệ quyền lợi người hưởng dụng và chủ sở hữu: Quy định rõ quyền và nghĩa vụ của các bên, bổ sung quy định cho phép người hưởng dụng được tự sửa chữa tài sản và yêu cầu chủ sở hữu hoàn trả chi phí hợp lý. Đồng thời, thiết lập cơ chế xử lý tranh chấp nhanh chóng, hiệu quả. Thời gian thực hiện trong 3 năm, do Tòa án nhân dân tối cao và Bộ Tư pháp phối hợp thực hiện.

3. Tăng cường công tác tuyên truyền, đào tạo về quyền hưởng dụng: Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo cho cán bộ pháp luật, công chứng viên, luật sư và người dân nhằm nâng cao nhận thức và hiểu biết về QHD, góp phần giảm thiểu tranh chấp và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật. Thực hiện liên tục hàng năm, do các trường đại học luật và các cơ quan pháp luật phối hợp tổ chức.

4. Nghiên cứu xây dựng hệ thống đăng ký quyền tài sản đồng bộ, hiện đại: Phát triển hệ thống đăng ký điện tử, liên thông giữa các cơ quan công chứng, đăng ký đất đai và các cơ quan liên quan để quản lý hiệu quả QHD, đảm bảo tính minh bạch và an toàn pháp lý. Thời gian triển khai trong 5 năm, do Bộ Tư pháp và Bộ Thông tin và Truyền thông chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ pháp luật và nhà làm luật: Giúp hiểu rõ bản chất, đặc điểm và các quy định pháp luật về QHD, từ đó xây dựng, hoàn thiện chính sách pháp luật phù hợp với thực tiễn.

2. Luật sư, công chứng viên và chuyên gia pháp lý: Cung cấp kiến thức chuyên sâu để tư vấn, giải quyết tranh chấp liên quan đến QHD, nâng cao hiệu quả công tác pháp lý trong lĩnh vực dân sự.

3. Chủ sở hữu và người hưởng dụng tài sản: Nắm bắt quyền và nghĩa vụ của mình trong quan hệ QHD, bảo vệ quyền lợi hợp pháp, tránh rủi ro pháp lý trong giao dịch và sử dụng tài sản.

4. Giảng viên và sinh viên ngành luật: Là tài liệu tham khảo quý giá để nghiên cứu, giảng dạy về chế định QHD, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học pháp lý.

Câu hỏi thường gặp

1. Quyền hưởng dụng là gì và có đặc điểm gì nổi bật?
   Quyền hưởng dụng là quyền của chủ thể được sử dụng, khai thác công dụng và hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản thuộc quyền sở hữu của người khác trong một thời hạn nhất định. Đặc điểm nổi bật là tính tạm thời, không có quyền định đoạt tài sản và phải bảo toàn giá trị tài sản gốc.

2. Làm thế nào để xác lập quyền hưởng dụng theo pháp luật Việt Nam?
   QHD được xác lập theo quy định của pháp luật, theo thỏa thuận giữa các bên hoặc theo di chúc. Hiệu lực của QHD bắt đầu từ thời điểm người hưởng dụng nhận chuyển giao tài sản.

3. Quyền và nghĩa vụ của người hưởng dụng là gì?
   Người hưởng dụng có quyền sử dụng, khai thác tài sản, thu hoa lợi, cho thuê tài sản trong thời gian hưởng dụng. Nghĩa vụ bao gồm bảo quản, sửa chữa tài sản, không làm giảm giá trị tài sản và hoàn trả tài sản khi QHD chấm dứt.

4. Khi nào quyền hưởng dụng chấm dứt?
   QHD chấm dứt khi hết thời hạn thỏa thuận hoặc pháp luật quy định, khi người hưởng dụng chết hoặc trở thành chủ sở hữu tài sản, khi tài sản không còn giá trị sử dụng hoặc theo quyết định của tòa án.

5. Pháp luật Việt Nam có quy định về đăng ký quyền hưởng dụng không?
   Hiện nay, pháp luật Việt Nam chưa có quy định cụ thể về đăng ký QHD đối với tài sản động sản và bất động sản, gây khó khăn trong quản lý và bảo vệ quyền lợi các bên. Đây là một trong những điểm cần hoàn thiện trong thời gian tới.

Kết luận

• Quyền hưởng dụng là một vật quyền phái sinh, mang tính tạm thời, cho phép người hưởng dụng khai thác công dụng và hưởng hoa lợi từ tài sản của người khác trong một thời hạn nhất định.
• BLDS Việt Nam năm 2015 đã ghi nhận và quy định QHD, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc quản lý và sử dụng tài sản hiệu quả.
• Quy định hiện hành còn nhiều hạn chế về thủ tục xác lập, đăng ký và bảo vệ quyền lợi các bên, cần được hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn và pháp luật quốc tế.
• Việc hoàn thiện chế định QHD sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giảm chi phí giao dịch và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các chủ thể.
• Các bước tiếp theo bao gồm xây dựng văn bản hướng dẫn, hoàn thiện hệ thống đăng ký, tăng cường tuyên truyền và đào tạo, nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về QHD tại Việt Nam.

Quý độc giả và các nhà nghiên cứu được khuyến khích tiếp tục tìm hiểu, áp dụng và phát triển các nội dung liên quan đến quyền hưởng dụng nhằm góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật dân sự Việt Nam trong tương lai gần.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Khai niệm và đặc điểm của quyén hưởng dụng Chương 2: Chế định quyền hưởng dụng và hướng hoàn thiện chế định quyển hưởng dung trong Bộ Luật dân sự năm 2015 CHUONG1 KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC DIEM CUA QUYEN HUONG DUNG Khái niệm quyên hưởng dụng. LLL Khái niệm Khai niệm QHD là một khái niệm hoàn toàn mới quy định trong BLDS năm 2015, theo đó QHD là quyén của chủ thé duoc khai thác công dung va hưởng hoa lợi, lợi tức đối với tài sẵn thuộc quyền sở hữm của chai thé khác. trong một thời ham nhất định (Điều 257 BLDS năm 2015). ‘Theo pháp luật La Mã thì QHD (usufrutus) là một dịch quyển thuộc người theo đó một người được quyển sử dụng tai sản của người khác cũng như quyển thu hoạch mọi lợi tức do tải sản đó mang lại nhưng với diéu kiện 'phải bão toàn tải sản đó nguyên ven’.

Sự xuất hiện của QHD trong pháp luật La Mã hay trong pháp luật phong kiến Việt Nam có thé bắt nguôn tử nguyên nhân cơ bản đó là sự tác động của tối cảnh lich sử, cũng như quan niêm chung vẻ địa vi thắp kém của người phụ. nữ, không có địa vi trong gia định, người vợ không được gia nhâp hợp pháp trong gia dinh chồng. Sau khi người chồng chết di, người vợ không có quyển thửa kế tài săn. Pháp luật La Mã đã xây dựng nên “QHD” để cho người phụ.

nữ góa bua có thé tân hưởng tai sin của người chẳng đã chết để lại ngay cả khi người phụ nữ không phải người thừa kế hoặc chủ sở hữu. Tương tự đó, pháp luật thời phong kiến nước ta coi trong việc kế thừa gia sin theo huyết thống, coi trong việc giữ gin hương héa, gia sản theo kiểu “cha truyền con nối", không coi trong vi trí của người vo mà đặc biết là vợ sau, vợ lẽ. Do đó, QHD được manh nha xuất hiện trong thời kỳ nảy khi cho người vợ sau được hưởng "tạm thời" một phan di sản va chỉ được sử dung phin di sin này để nuôi sống cuộc đời minh, nhằm dm bão cho người phụ nữ góa bua không Ì bụi Học Quốc Ga Hi Nội G004), Go trăn Lut La MA. 65-7, lâm vảo cảnh khó khăn Nhưng nếu người vợ chết hoặc lấy chồng khác thi phan di sản nay được trả vé cho con của chẳng trong khi quy định nay không.

ap dụng đối với người chẳng. ‘Theo pháp luật Pháp thì quyển hưởng hoa lợi, lợi tức 1a QHD tai sản thuộc sở hữu của người khác như chính chủ sở hữu, nhưng có trách nhiệm giữ nguyên tai sin đó (Điều 578 BLDS Pháp) ‘Theo pháp luật của Đức thi “Một vật có thé bi hạn chỗ quyễn sở him của mình theo cách thức mà một người được hưởng quyén lợi tie sự hạn chỗ đó được quyén hưởng lợi ích từ vật a5 (QHD). Tiếp tục Phin 1037, BLDS Đức quy định vẻ Thay đỗi vật nói rằng “(1) Người lưỡng dung không được phép làm biển dang vật hoặc làm thay đổi lớn đối với vật. (2) Người hưởng dung một mảnh dat có thé xâp dung các cơ sở vật chất mới dé lắp đáquý, cát cinta vàng cát, mim, macno, tham bìm và các thành phâm Rhác của kim đất trừ trường hop két quả là muc đích kinh tế của: kim đất bị thay đối lớn.

Mặc dit các định nghĩa về QHD của các nước trên thể giới nêu trên không hoàn toàn giống nhau nhưng chúng ta dé ding nhận thấy ring khái niệm QHD ở tat cả các nước đều được hiểu là quyền cho phép một người sử “mg. hướng lợi và thu lợi tức trên tài sẵn cũa người khác mài không làm ảnh Tưởng đắn tài sản Người có QHD không có quyén sở hữu đổi với tai săn và không được tiêu hủy tài sản và có nghĩa vụ bao quản tải sin Tài sản phải được sử dụng đúng với mục đích va cảch thức ma đã được dự định trong một khoảng thời han nhất định hoặc cho đến khí xảy ra một sự kiên trong tương Jai. Ví đụ một người có QHD đối với một trang trại sẽ có QHD đổi với tat cả ngôi nha xây dung trên trang trại đó và đổi với tat cả gia súc, dung cụ, thiết bị của trang trai cũng như đối với toàn bô đỗ đạc của khu trang trai nay. Người có QHD có quyển thu hưởng tất cả các hoa lợi tư nhiên (natural fruits), hoa 10 lợi công nghiệp (industrial fruits) và hoa lợi dân sự (civil fruits).

Hoa lợi là tai sản (hay sản phẩm) được tao ra hoặc thu được từ tải sản khác ma không lam mất đi bản chất của tài sản này. Hoa lợi tự nhiên là sản phẩm của dat hoặc súc vật. Hoa lợi công nghiệp lả những sản phẩm của đất nhờ kết quả của việc trồng trot va lao động, Hoa lợi dân sự lả thu nhập có được tử tài sin bởi hiệu lực của pháp luật hoặc béi một hành vi pháp lý (hợp đảng hay hảnh vi pháp lý đơn phương). Người được hung dụng ích phai béi thường thiệt hại cho chủ sở hữu nêu không sử dung tai sản đúng mục đích hoặc lam quyển trong việc sử dụng tai sản.

Trong trường hop vật thay đổi mục đích sử dung do điểu kiện tự nhiên ma không phải do lỗi của người được hưỡng dung ích thi họ không phải chịu trách nhiệm trong việc thay đổi bản chất của vật đó, tuy nhiên, do. việc thay đỗi nay nên mục dich dụng ích cũng không còn tổn tai vì vây, dụng ích cũng cham đứt (một người được quyển sử dụng một cái ao để thả cá nhưng đo khô, hạn mà ao hết nước không thé tha cá được thi QHD của người đó cũng chim đứt)”. Tuy nhiên, người hưởng dụng vẫn tiếp tục hưởng dụng 'vât/tải san khi vat/tai sân đó được bán, tặng, cho, chuyển giao, chuyển nhượng cho một chủ sở hữu khác Tuy nhiên, đù lả một quyển có ý ngiấa quan trong nhưng đến BLDS năm 1995 và BLDS năm 2005 đã không côn bat cứ quy định nao về QHD. nhân có thé bắt nguồn từ quan điểm lập pháp ở thời ky nảy dường như chỉ tập trung và coi quyền sỡ hữu như một quyển năng tối thượng.

Do đó, pháp luật giai đoạn nay chỉ tập trung quy định vé quyển sở hữu tai sản ma không có những quy định về những quan hệ khác có liên quan - quan hệ vật quyền, đặc biệt la về QHD Quy đính về QHD tải sin theo BLDS năm 2015 là một cải cách trong tư duy lap pháp của nước ta, là bước tiến kịp thời và can thiết dé khắc phục sư 2 Đụ Hoc Luật Bà Nội 2003), Giáo trần Luật La Mã Nai Yat Bản Cổng An Nhân Dân 61-84; ir thiểu vắng những quy định mang tinh khách qua, phù hợp với đời ig xã hội Điều 257 BLDS năm 2015 đính nghĩa về QHD như sau: “QHD là quyển của chủ thé được khai th ic công dung và hưởng hoa lot, lợi tức đối với tài sản thuộc quyền sỡ hữa của chủ thé Rhác trong một thời han nhất định”. dụng là quyển của chủ thể đổi với tài sản thuộc quyền sỡ hữu của người khác, được quyền hưởng các lợi ích do tai sản mang lại. Quy định về QHD tại Điều. 257 nêu trên đã tao điều kiện cho các chủ thể không phải là chủ sỡ hữu khai thác công dụng, thu lợi từ tai sản.

Đây là không chi là quy mới định đáp ứng kịp thời nhu cầu của các chủ thé có liên quan ma còn lả một biện pháp tiết kiêm trong khai thắc tà: sản ma không phải khi nào cũng phải thông qua các hợp đồng thuê, muon. Chủ thể có QHD được khai thác công dụng và hưởng hoa lợi, lợi tức trên tai sản như chủ sở hữu nhưng chi trong một thời han nhất định chứ không phải vĩnh viễn. Đặc diém quyên lưỡng dung - Quyên hung dụng với tư cách là một vất quyển hạn chế trong hệ thống vật quyền đã giúp tăng khả năng thực hiện các quyển dân sự của chủ sé hữu cũng như của người không phải là chi sỡ hữu tai sản. Chủ sở hữu với vai trò là người có quyên tuyệt đối với vathai sản của mình có thể thực hiện việc cấp QHD cho một chủ thé xác định không phãi la chủ sở hữu để sử dung va hưởng hoa lợi, lợi tức trên tài sản của mình ma không phải chuyển quyển sỡ hữu của minh Từ đó làm tăng hiệu quả sử dung va khai thắc tai sin của sã hội.

- Quyền hưởng dung đáp ứng kịp thời nh cầu da dang về khai thắc tai sẵn của chủ thể không phải là chủ sở hữu tải sản, cho phép chủ thể không phải. Ja chủ sở hữu sử dụng én định như chủ sở hữu mà không nhất thiết phải thông, qua các hợp đồng thuê, mượn tài sản với chủ sỡ hữu. Vì vây, chi phí sử dung vả khai thắc tải sản của toàn xã hội sé giảm xuống lam tăng giá trị kinh tế của tải sin trong sã hồi ~ Quyển hưởng dung đã tạo diéu kiện để xác lập một cơ chế pháp lý dim ‘bao cho các chủ thể không phải lả chủ sở hữu vẫn có quyền tuyệt đối với tai sản tức là cũng giống như chủ sở hữu, người có QHD được quyển trực tiếp thực hiện các quyển của minh trên vattai sản, người hưởng dụng có tắt cã các tố quyển hay quyển khởi kiên chống lại chủ sở hữu giãm thiểu hoặc bat kỳ người thứ ba nao dé bảo vé QHD của minh? Vi vậy, thúc đẩy các giao lưu. dân sự ngày cảng phát triển của các chủ thể không phải là chủ sở hữu.

QHD là một vật quyền theo người. Quyên hưởng dung là quyển trên tai sin của người khác, quyển trên chính ban thân tai sản chứ không phải chỉ đơn thuần Ja một quyển liên quan én các lợi ich của tai sản”, Quyên hưởng dung luôn luôn được sác lập trên một tải sẵn, có thể là bat đông sẵn hoặc đông sản, tải sản tiêu hao và tai sản không tiêu hao. QHD xác lập trên một vat tiêu hao được goi lả QHD không hoàn hao (quasi usufruct) Trai lại, QHD được thiết lập trên một vat không tiêu hao được gọi là QHD hoàn hảo” Quyên hướng dung được goi là vật quyển theo người (dich quyển đổi nhân) vì QHD luôn gắn với một người cụ thé là người hưởng dụng, Mục đích sử dụng và khai thác tải sản la đối tượng của quyền gắn lién với mục dich của chủ thé QHD.