chương 1 lả cơ sở để phân tích thực trạng bảo đâm quyên chuyển đổi giới tính ở Việt Nam hiện nay trong chương 2 va dé 17 xuất các quan điểm, giải pháp bảo dam quyên chuyển đôi giới tính ở Việt Nam trong thời gian tới ở chương 3 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VIỆT NAM VE QUYEN CHUYỂN DOI GIỚI TÍNH.1 Tổng quan hệ thống pháp luật Việt Nam về quyền chuyên déi Hiện nay, có thé thay van dé chuyển đôi giới tính là vấn dé mang tinh toàn cầu và nhận được sự quan tâm của nhiêu quốc gia trên thé giới. Dù thừa nhận hay cam thực hiện việc chuyển đổi giới tính thì pháp luật của bat cứ quốc gia nào cũng phải ghi nhận van dé này ở Việt Nam, pháp luật về chuyên đổi giới tính có sự hình thành muốn hơn và không có nhiêu sự biến đôi, biến đông so với các lĩnh vực pháp luật khác. Văn ban đầu tiên dé cập trức tiếp đền van dé chuyển đổi giới tinh là Nghị định số 88/2008/NĐ-CP ngày 05/8/2008 của Chính phú về xác định lại giới tính. Day lả văn bản quy định chi tiết việc thực hiện điều 36 Bộ luật Dân sự 2005 về quyên xác định lại giới tính, áp dụng đôi với những người có giới tính bị khuyết tật bam sinh hoặc chưa định hình chính xác ma cân có sự can thiệp của y học nhằm xác định rõ về giới tính.
Trong đó, tại khoăn 1 Điều 4 Nghị định nay đưa ra các quy định cam thực hiện về việc chuyển đổi giới tinh đối với người đã hoàn thiện về giới tính Như vậy, đây 1a văn ban dau tiên dé cập đến chuyên đôi giới tinh dưới dang quy định bị cam Ngày 28/11/2013, Quốc hội thông qua bản Hiền pháp mới, trong đó Điều 14 Hiến pháp năm 2013 quy định: 1. O nước Cộng hóa xãhội chủ ngiữa Viet Nam, các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự. kinh tế, văn hóa xã hội được công nhận, tôn trong. bảo vệ, dam bdo theo Hien pháp và pháp iuật 2.
Quyền con người, quyền công dan chỉ có thé bị hạn ché theo quy định của pháp luật trong trường hop cẩn thiết vì I} do quốc phòng. an ninh quốc gia. trật tự an toàn xã hội, dao đức xã hội, sức khỏe công đồng Ở thời điểm nảy mặc dù việc chuyển đôi giới tính chưa được pháp luật thửa nhận 18 nhưng đó 1a quyên con người cơ bản nên chỉ bi hạn chế nếu luật có quy định. Tuy nhiên, khi Hiến pháp năm 2013 có hiệu lực không có văn bản pháp luật nao đưa ra hạn ché đối với việc chuyển đổi giới tính Điêu này có nghĩa rằng, quy định cam thực hiện việc chuyên đồi giới tính đôi với những người có giới tính hoàn thiện tại khoan 1 Điều 4 Nghị định số 88/2008 về xác định lại giới tính không phù hợp với quy định tại khoản 2 Điêu 14 Hiến pháp năm 2013.
Theo quy định tại Điều 119 Hiến pháp năm 2013 xác định: “Hién pháp lá luật cơ bản của nước Cộng hóa xã hộ chủ ngiữa Việt Nam, có hiện lực pháp i} cao nhất. Moi văn bản pháp luật khác phải phir hợp với hiến pháp ”. Tuy nhiên, không có quy định nào trong hiến pháp zác định hệ quả pháp ly khi có quy định không phù hợp với Hiến pháp. Do đó, khi Hiến pháp năm 2013 có hiệu lực, quy định cấm chuyển đổi giới tính trong Nghị định sô 88/2008 vẫn có hiệu lực pháp luật.
Tại thời điểm này, theo quy định tại Điều 81 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008, một văn bản hét hiệu lực néu: hết thười hạn có hiệu lực ghi trong văn ban đó, được sửa đôi, bô sung hoặc thay thê bằng văn bản mới của chính cơ quan nhả nước đã ban hành văn ban do; Bi hủy bỏ hoặc bãi bö bang một văn bản của cơ quan nha nước có thấm quyên. Song đến nay, Nghị định sô 88/2008 van còn hiệu lực ma không thuộc trường hợp hết hiệu lực nao theo quy định Ngày 24 tháng 11 năm 2015. Quốc hội thông qua Bộ luật dân sự mới. Trong đỏ, tại Điều 37 Bộ luật nay quy định: “Việc cimpén đôi giới tính được thực hiện theo quy định của luật.
Cá nhân đã chuyễn đôi giới tinh có quyền, nghĩa vu đăng ký thay đôi hộ tịch theo quy ãinh của pháp luật về hộ tịch; có quyền nhân thân phh hợp với giới tinh AG được chuyển đối theo quy đinh của Bộ luật nay và luật Khác có liên quan. Như vậy, Bộ luật dan sự 2015 là van ban thứ hai quy định trực tiếp vẻ van dé chuyên đổi giới tính theo hướng hợp pháp hóa việc chuyển đổi giới tính. Bô luật dan sự 2015 bat dau có hiệu lực vào ngày 01/01/2017. 19 Ở thời điểm Bộ luật dân sự năm 2015 có hiệu lực, tôn tại hai văn bản (BG luật dân sự 2015 và Nghị định số 88/2008) cùng quy đính về van dé chuyển đôi giới tính nhưng lại theo hai hướng khác nhau: Bộ luật dan sự hợp pháp hóa chuyển đôi giới tính, Nghị định 88/2008 cam phẫu thuật chuyển đôi giới tính.
Theo quy định tại khoản 2 Điều 156 Luật ban hành văn bản pháp luật năm 2015: “Trong trường hợp các văn bản quy phạm pháp luật có quy định khác nhau về cùng một vân đề thì áp dụng văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn”. Và với cơ sỡ pháp lý nay có thé thay rang van dé chuyển đổi giới tính sẽ được giải quyết theo quy định tại Điêu 37 Bộ luật Dân sự năm 2015. Mặc dù quy định cam phẫu thuật chuyển đôi giới tính đối với người đã hoan thiện về giới tính tại Điêu 4 Nghị định sô 88/2008/NĐ-CP van chưa bị thay thé hoặc bãi bỏ bởi bat cứ văn ban pháp luật nào, nhưng theo các quy định Luật ban hảnh văn ban quy pham pháp luật, quy định cẩm chuyển đổi giới tính không còn gia trị thi hành từ ngày 01/01/2017.19 Đến nay, Dang và Nha nước đã dé ra nhiều chủ trương, chính sách dam bảo cho người dân được hưởng thụ các quyền cơ bản của con người, từ các quyên dan sự, chính trị đến các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa. Trong tiền trình phát triển kinh tế- xã hội của đất nước trong những năm gân đây, người chuyển giới đã dan được Dang, Nhà nước va xã hội chú ý vé nhu cầu sinh hoạt cũng như nhu cầu được sông đúng với bản dạng giới của mình như một lế tự nhiên.
Mục dich của những thay đổi đó là nhằm dân xóa bö sự phân biệt, kỳ thi của xã hôi nhằm vảo người chuyển giới nói riêng và nhóm LGBT nói chung, đông thời tạo cho những người chuyển giới có cơ hội sông thật với giới tính và cơ thé của minh, tạo ra sự bình dang trong các môi quan hệ của xã hội. Chính sách pháp luật của nước ta hiện nay đã có hướng mé rất rõ rang trong việc dan dân tạo điều kiện tốt nhật dé nâng cao nhận thức của người dân đổi với người chuyển giới nói riêng và nhóm LGBT nói chung được sông đúng với mong muôn của mình. Người chuyển giới trong x4 hội không phải là !? Nftos.JÑmexpress netkhuoc-chuyen-doi-gioi-tinh-tungay- Ì- 1-20 17-35 147 49 han] 20 những người bi bệnh hoạn hay bi rồi loạn tâm lý. Người chuyển giới chi la người có giới tính mong muôn khác với giới tính lúc sinh ra.
Với những quy định pháp luật về chuyên đôi giới tính ở nước ta hiện nay thì có thé nói dat nước ta đã có một bước tiền đáng ké của pháp luật đối với người chuyển đôi giới tính, đánh dâu bước tiến dai cho quyên của công đông người chuyển đổi giới tinh. Tuy nhiên đây cũng mới chỉ là quy định bước dau nhằm tiền tới zây dung một luật riêng về chuyển đổi giới tính Đề quyên của người chuyển đôi giới tính thực sự được thực hiện vả công nhận của pháp luật thì vẫn còn cả một quá trình xây dung luật, lây ý kiên của toàn dân.2 Nội dung quyền chuyên đôi giới tính Điều 37 Bộ luật dan su 2015 quy định: “Việc chuyén đổi giới tính được thực hiện theo quy định của luật. Cá nhân đã chuyên đôi giới tinh có quyền, ngiữa vụ đăng i thay đôi hộ tịch theo quy đinh của pháp iuật về hộ tịch; có quyền nhân thân phù hợp với giới tinh đã được chuyên đổi theo quy đình của Bộ luật này và luật Khác có liên quan”. Như vay, Bộ luật dan sự năm 2015 đã chính thức ghi nhận quyền chuyên đổi giới tính với tư cách la quyên nhân thân gắn với mdi cá nhân.
Với sự ghi nhận nay, cơ hội để sông that với tâm tư, nguyện vọng của những người chuyển đổi giới tính được mở ra. Chuyển đổi giới tính được khẳng định lả quyền nhân thân của cá nhân. Tuy nhiên, Bộ luật dân sự quy định mang tính nguyên tắc, nhằm khẳng định quyên chuyển đôi giới tính của cá nhân. Khi cá nhân chuyển đổi giới tính thì phải tuân theo quy định của luật.
Có nghĩa là sé có một đạo luật quy định về van dé chuyển đổi giới tính. Tại Quyết đính sé 243/QĐ-TTg ngay 05/02/2016 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kê hoạch triển khai tih hành Bộ luật Dân sự, trong đó giao Bô y tê nghiên cứu, dé nghị xây dựng văn bản quy phạm pháp luật về chuyển đổi giới tính Trên cơ sở Quyết định đó, Bộ y té đang trong quá trình biên soạn dự thao Luật chuyển đổi giới tính Như vay, quyên chuyển đôi giới tính sé được cụ thé hóa trong Luật chuyển đổi giới tính Quyền chuyển đôi giới tinh được dam bảo như thé 21 nao phụ thuộc rất lớn vao quan điểm và các nguyên tắc xây dựng Luật Chuyển đổi giới tính. Điều 37 Bộ luật dan sự quy định Cá nhân đã chuyên đôi giới tính có quyên, nghĩa vụ đăng ky thay đôi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hô tịch. Như vậy khi cá nhân chuyển đổi giới tính thì họ được thay đôi giới tính khi sinh bằng giới tính sau khi chuyển đôi.
Người chuyển đổi giới tính có các quyên nhân thân phủ hợp với giới tính đã chuyển đôi. Vấn đề còn gây tranh cãi hiện nay là người “đã chuyển đôi giới tính" được hiểu như thé nao? Có ý kiến cho rằng cân phải có su can thiệp y tế lên cơ thể người chuyển giới thi mới được gọi là chuyên đổi giới tính. Điêu nay dẫn tới hệ quả là những người không muôn hoặc không thể can thiệp y học lên cơ thé thì không được coi là đã chuyên đôi giới tính và vì vậy ho cũng không được thay đôi giới tính pháp lý.