CHƯƠNG 1 CƠ SỞ PHÁP LÝ VÀ KHOA HỌC CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG QUY TRÌNH QUẢN LÝ TLLT HÌNH THÀNH TỪ HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG BIDV 1. Tổng quan về quá trình hình thành, phát triển và TLLT của hệ thống BIDV 1.Tổng quan về hệ thống BIDV 1. Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển BIDV Ngân hàng Thương mại cổ phần (TMCP) Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) mà tiền thân là Ngân hàng Kiến Thiết Việt Nam là một trong những ngân hàng được thành lập sớm nhất ở Việt Nam (24/06/1957). Từ khi thành lập cho đến hiện nay, BIDV đã trải qua nhiều lần thay đổi về tên gọi cũng như cơ cấu tổ chức hoạt động, chức năng, nhiệm vụ và quy mô tổ chức để phù hợp với thực tiễn xã hội cụ thể như sau: - Ngân hàng Kiến thiết Việt Nam từ ngày 26 tháng 4 năm 1957 - Ngân hàng Đầu tư và xây dựng Việt Nam từ ngày 24 tháng 6 năm 1981 - Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam từ ngày 14 tháng 11 năm 1990 - Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam từ ngày 27 tháng 04 năm 2012 Đến nay, sau một quá trình dài hơn 57 năm xây dựng và trưởng thành, BIDV đã phát triển và trở thành một trong những ngân hàng lớn nhất ở Việt Nam với mạng lưới hệ thống các đơn vị thành viên bao gồm các chi nhánh, các Văn phòng đại diện và các công ty liên doanh góp vốn rộng lớn phân bổ trên khắp các tỉnh, thành phố trong cả nước và trên một số nước lân cận như: Lào, Campuchia, Myanmar và hiện nay có cả các đơn vị có trụ sở tại Châu Âu như Nga và Cộng Hòa Séc.
Nhìn lại chặng đường xây dựng và phát triển, có thể thấy được quá trình phát triển của hệ thống BIDV qua các giai đoạn của lịch sử quan trọng của nước ta. Và cũng qua đó chúng ta nhận thấy sự đóng góp của hệ thống 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BIDV vào quá trình xây dựng và phát triển kinh tế, chính trị và xã hội của đất nước là vô cùng to lớn. Thời kỳ Ngân hàng Kiến thiết Việt Nam (1957 – 1981) BIDV được thành lập ngày 26 tháng 04 năm 1957 với tên gọi Ngân hàng Kiến thiết Việt Nam, đây là ngân hàng thứ hai ra đời trong hệ thống ngân hàng của Nhà nước Việt Nam, nhưng cũng là ngân hàng chuyên doanh đầu tiên được thành lập sau Ngân hàng Quốc Gia Việt Nam (thành lập năm 1951). Sự ra đời của Ngân hàng Kiến thiết Việt Nam chính là do nhu cầu phát triển của cách mạng Việt Nam sau khi hoàn thành, thắng lợi cuộc kháng chiến thần thánh chống cuộc xâm lược trở lại của thực dân Pháp trên một nửa đất nước được hoàn toàn giải phóng đã đặt ra một mục tiêu chiến lược lâu dài.
Đó là mục tiêu xây dựng miền Bắc xã hội chủ nghĩa làm hậu thuẫn cho việc tiếp tục hoàn thành mục tiêu giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước diễn ra gần hai thập kỷ (1957 – 1975) và công cuộc xây dựng Tổ quốc Việt Nam thống nhất mở ra từ năm 1976 đến nay và trong tương lai. Tự thân tên gọi Ngân hàng Kiến Thiết Việt Nam đã nói lên mục tiêu trên. Sau chín năm kháng chiến và hai năm khôi phục kinh tế, yêu cầu xây dựng một nền kinh tế phát triển và cải tạo kinh tế (1958 – 1960) Ngân hàng Kiến Thiết Việt Nam ra đời trước hết để đáp ứng yêu cầu lịch sử đó và được thể hiện chủ yếu và chức năng “Cần thiết phải thành lập các cơ quan cấp phát kiến thiết cơ bản, để đảm bảo việc kiến thiết cơ bản được nhanh chóng và tiết kiệm” trích lời kết luận của Bộ trưởng Bộ Tài chính Lê Văn Hiến khi chuẩn bị cho sự ra đời của Ngân hàng Kiến Thiết Việt Nam. Và “tấm giấy khai sinh” đã được ban hành vào ngày 26 tháng 4 năm 1957 dưới hình thức là Nghị định số 117/TTg của Thủ tướng Chính Phủ.
Ngay từ khi ra đời, Ngân hàng Kiến thiết có nhiệm vụ là cơ quan chuyên trách việc cấp phát kịp thời vốn kiến thiết theo kế hoạch và dự toán của Nhà nước; kiểm tra, theo dõi tình hình sử dụng vốn và hoạt động công tác nghiệp vụ kiến thiết cơ bản; kiểm tra, theo dõi tình hình sử dụng vốn và hoạt động công tác nghiệp vụ kiến thiết…với chức năng, nhiệm vụ quan trọng đó, sự ra đời của 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ngân hàng Kiến Thiết Việt Nam được kỳ vọng là sẽ góp phần to lớn vào công cuộc kiến thiết, xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và chi viện kịp thời, hiệu quả cho cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta ở miền Nam. Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước thống nhất, cùng với các ngành kinh tế khác, Ngân hàng Kiến thiết có nhiệm vụ to lớn là tham gia đánh giá tài sản, tiếp quản các cơ sở kinh tế của các tỉnh miền Nam; mở rộng mạng lưới của Ngân hàng trên phạm vi toàn quốc; đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ đáo ứng yêu cầu tình hình mới. Thời kỳ Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng Việt Nam (1981 – 1990) Để thực hiện chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nước sau khi đất nước được hoàn toàn độc lập và đảm bảo sự phù hợp với giai đoạn mới và phát triển kinh tế đất nước, Ngân hàng Kiến thiết Việt Nam đã trải qua những thay đổi to lớn, có tính bước ngoặt như việc chuyển Ngân hàng Kiến thiết Việt Nam từ trực thuộc Bộ tài chính sang trực thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và đổi tên thành Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng Việt Nam (1981). Theo đó, Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng Việt Nam là ngân hàng chuyên doanh, hoạt động về cấp phát, tín dụng, thanh toán và dịch vụ trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản, có tư cách pháp nhân, có con dấu riêng, được cấp phát vốn hoạt động ban đầu, hạch toán kinh doanh từ cơ sở và toàn hệ thống.
Sau khi chuyển sang trực thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, nhiệm vụ chủ yếu của Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng Việt Nam vẫn là tổ chức cung ứng vốn cho lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản phục vụ sự nghiệp xây dựng, phát triển kinh tế theo các kế hoạch 5 năm và hàng năm. Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng Việt Nam mở rộng hơn về nguồn vốn, phương thức và đối tượng. Nhờ những thay đổi to lớn đó, trong giai đoạn 1981 – 1990, Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng Việt Nam đã tổ chức được một mạng lưới rộng khắp trong cả nước, hoạt động trong lĩnh vực cấp phát vốn; kiểm tra, giám sát việc thực hiện chế độ, chính sách của Nhà nước về xây dựng cơ bản. Vai trò của Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng Việt Nam thời kỳ này rất quan trọng trong việc phát triển kinh tế đất nước.
14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Việc ra đời Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng Việt Nam có ý nghĩa quan trọng trong việc cải tiến các phương pháp cung ứng và quản lý vốn đầu tư cơ bản, nâng cao vai trò tín dụng phù hợp với khối lượng vốn đầu tư cơ bản tăng lên và nhu cầu xây dựng phát triển rộng rãi. Chỉ sau một thời gian ngắn, Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng đã nhanh chóng ổn định công tác tổ chức từ trung ương đến cơ sở, đảm bảo các hoạt động cấp phát và tín dụng đầu tư cơ bản không bị ách tắc. Các quan hệ tín dụng trong lĩnh vực xây dựng cơ bản được mở rộng, vai trò tín dụng được nâng cao. Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng đảm bảo cung ứng vốn lưu động cho các tổ chức xây lắp, khuyến khích các đơn vị xây lắp đẩy nhanh tiến độ xây dựng, cải tiến kỹ thuật, mở rộng năng lực sản xuất, tăng cường chế độ hạch toán kinh tế.
Trong khoảng từ 1981- 1990, Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng Việt Nam đã từng bước vượt qua khó khăn, hoàn thiện các cơ chế nghiệp vụ, tiếp tục khẳng định để đứng vững và phát triển. Đây cũng là thời kỳ ngân hàng đã có bước chuyển mình theo định hướng của sự nghiệp đổi mới của cả nước nói chung và ngành ngân hàng nói riêng, từng bước trở thành một trong các ngân hàng chuyên doanh hàng đầu trong nền kinh tế. Những đóng góp của Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng Việt Nam thời kỳ này lớn hơn trước gấp bội cả về tổng nguồn vốn cấp phát, tổng nguồn vốn cho vay và tổng số tài sản cố định đã hình thành trong nền kinh tế. Thời kỳ này đã hình thành và đưa vào hoạt động hàng loạt những công trình to lớn có “ý nghĩa thế kỷ” của đất nước, cả trong lĩnh vực sản xuất lẫn trong lĩnh vực sự nghiệp và phúc lợi như: công trình thủy điện Sông Đà, cầu Thăng Long, cầu Chương Dương, cảng Chùa Vẽ, nhà máy xi măng Hoàng Thạch, nhà máy xi măng Bỉm Sơn, nhà máy đóng tàu Hạ Long,.
Thời kỳ Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (1990 - 2012) Từ năm 1990 đến 26 tháng 04 năm 2012, Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng Việt Nam bước sang một giai đoạn mới, vươn lên đổi mới mạnh mẽ, nhất là từ khi Nhà nước ban hành hai Pháp lệnh về Ngân hàng, đó là: Pháp lệnh Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Pháp lệnh ngân hàng, hợp tác xã tín dụng và công ty tài 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chính. Hai Pháp lệnh này là cơ sở pháp lý quan trọng mở đường cho sự chuyển đổi mạnh mẽ của hệ thống Ngân hàng nói chung và của Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng Việt Nam nói riêng. Đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới, ngày 14 tháng 11 năm 1990, chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng ra Quyết định về việc chuyển Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng Việt Nam thành Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam. Từ đây, Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam trở thành một pháp nhân hạch toán độc lập, được tự chủ về tài chính, được xác định là một doanh nghiệp nhà nước có quyền huy động vốn trong nước và ngoài nước, được quan hệ với khách hàng thuộc mọi thành phần kinh tế.