Xây dựng quy trình nhân giống in vitro cây khôi nhung ardisia silvestris pitard

Khám phá quy trình nhân giống in vitro cây khôi nhung Ardisia silvestris Pitard, ứng dụng trong nông nghiệp và bảo tồn đa dạng sinh học.

• Tác giả: Nguyễn Văn Toàn
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Sinh Lý
• Trường học: Trung tâm Ƣơm tạo Doanh nghiệp Nông nghiệp Công nghệ cao
• Chuyên ngành: Sinh học
• Đề tài: Quy Trình Nhân Giống In-Vitro Cây Khôi Nhung (Ardisia Silvestris Pitard)
• Loại tài liệu: báo cáo nghiệm thu nhiệm vụ khoa học công nghệ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Đặc điểm hình thái
• 1.2. Sinh học và sinh thái
• 1.3. Tình hình nghiên cứu nhân giống in vitro cây Khôi nhung
• 2. CHƯƠNG 2: VẬT LIỆU VÀ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.1. Địa điểm, thời gian và vật liệu nghiên cứu
• 2.1.1. Địa điểm và thời gian thực hiện
• 2.1.2. Vật liệu, thiết bị
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Xây dựng quy trình vô mẫu từ đốt thân cây Khôi nhung
• 2.2.2. Khảo sát ảnh hưởng chất điều hòa sinh trưởng thực vật đến sự cảm ứng tạo cụm chồi cây Khôi nhung in vitro
• 2.2.3. Khảo sát ảnh hưởng của chất điều hòa sinh trưởng thực vật đến sự tái sinh cây từ chồi in vitro
• 2.2.4. Khảo sát ảnh hưởng của auxin và môi trường khoáng đến sự hình thành rễ và tạo cây Khôi nhung in vitro hoàn chỉnh
• 2.2.5. Phương pháp thí nghiệm
• 2.2.5.1. Phương pháp khử trùng mẫu chồi
• 2.2.5.2. Phương pháp nuôi cấy tạo chồi
• 2.2.5.3. Phương pháp nuôi cấy tái sinh cây từ chồi in vitro
• 2.2.5.4. Phương pháp ra rễ tạo cây hoàn chỉnh
• 2.2.5.5. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.2.5.6. Phương pháp phân tích số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Nội dung 1: Xây dựng quy trình vô mẫu từ đốt thân cây Khôi nhung
• 3.2. Nội dung 2: Khảo sát ảnh hưởng chất điều hòa sinh trưởng thực vật đến sự cảm ứng tạo cụm chồi cây Khôi nhung in vitro
• 3.3. Nội dung 3: Khảo sát ảnh hưởng chất điều hòa sinh trưởng thực vật đến sự tái sinh cây từ chồi in vitro
• 3.4. Nội dung 4: Khảo sát ảnh hưởng của auxin và môi trường khoáng đến sự hình thành rễ và tạo cây Khôi nhung in vitro hoàn chỉnh
• 3.5. Sản phẩm của đề tài
• 3.6. Chi phí sản xuất
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Phụ Lục II
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới Thiệu Quy Trình Nhân Giống In Vitro Cây Khôi Nhung

Cây Khôi Nhung (Ardisia silvestris Pitard), một dược liệu quý của Việt Nam, đang đối mặt với nguy cơ suy giảm do khai thác quá mức và tái sinh tự nhiên kém. Phương pháp nhân giống truyền thống không đáp ứng được nhu cầu bảo tồn và phát triển nguồn dược liệu này. Nhân giống in-vitro nổi lên như một giải pháp tiềm năng để sản xuất cây giống sạch bệnh, đồng nhất về mặt di truyền và số lượng lớn. Bài viết này giới thiệu tổng quan về quy trình nhân giống in-vitro cây Khôi Nhung, mở ra hướng đi mới cho việc bảo tồn và phát triển bền vững nguồn dược liệu này. Theo nghiên cứu từ Viện Dược liệu, có 144 loài cây thuốc thuộc diện quý hiếm hoặc đã bị suy giảm nghiêm trọng cần bảo tồn ở nước ta. Quy trình nhân giống in-vitro cây Khôi Nhung hứa hẹn sẽ góp phần quan trọng vào công tác bảo tồn này.

1.1. Đặc Điểm Cây Khôi Nhung Ardisia silvestris Pitard

Cây Khôi Nhung là cây bụi nhỏ, cao từ 10-70cm, thuộc họ Đơn Nem. Lá mọc cách, thường màu tím, tập trung ở đầu thân. Lá có hình bầu dục hoặc trứng ngược, mép khía răng cưa nhỏ. Cây ra hoa vào tháng 4-6 và có quả tháng 1-2 và 9-12 (năm sau). Cây ưa bóng, mọc dưới tán rừng ẩm. Lá khôi nhung có thành phần chính là tanin và glucosid có tác dụng trung hòa và giảm sự tăng tiết acid dạ dày. Việc nắm rõ đặc điểm cây Khôi Nhung là yếu tố quan trọng trong việc xây dựng quy trình nhân giống hiệu quả.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nhân Giống In Vitro Cây Dược Liệu

Nhân giống in-vitro, hay còn gọi là vi nhân giống, là phương pháp nhân giống vô tính trong điều kiện phòng thí nghiệm. Phương pháp này cho phép tạo ra số lượng lớn cây giống trong thời gian ngắn, từ một lượng nhỏ mô thực vật ban đầu. Ưu điểm vượt trội của phương pháp này là khả năng tạo ra cây giống sạch bệnh, đồng nhất về mặt di truyền, không phụ thuộc vào mùa vụ và điều kiện thời tiết. Nhân giống in-vitro cây dược liệu góp phần bảo tồn nguồn gen quý hiếm và cung cấp nguồn nguyên liệu ổn định cho ngành dược.

II. Thách Thức Khó Khăn Trong Nhân Giống Cây Khôi Nhung

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhân giống in-vitro cây Khôi Nhung đối mặt với nhiều thách thức. Tỷ lệ nhiễm bệnh cao trong quá trình nuôi cấy là một vấn đề thường gặp. Bên cạnh đó, việc xác định môi trường dinh dưỡng phù hợp để kích thích sự phát triển của chồi và rễ cũng đòi hỏi nhiều nghiên cứu. Khó khăn trong nhân giống cây Khôi Nhung đòi hỏi các nhà khoa học cần có những nghiên cứu chuyên sâu, tỉ mỉ để đưa ra quy trình tối ưu. Đồng thời, chi phí sản xuất cây giống in-vitro cũng là một yếu tố cần cân nhắc để đảm bảo tính khả thi về mặt kinh tế.

2.1. Vấn Đề Nhiễm Bệnh Trong Nuôi Cấy Mô Tế Bào

Nhiễm bệnh là một trong những thách thức lớn nhất trong nuôi cấy mô tế bào thực vật. Vi khuẩn và nấm có thể xâm nhập vào môi trường nuôi cấy từ nhiều nguồn khác nhau, như mẫu vật ban đầu, dụng cụ, không khí, hoặc thao tác của kỹ thuật viên. Sự phát triển của vi sinh vật gây bệnh có thể làm chậm quá trình sinh trưởng của cây, thậm chí gây chết cây. Phòng thí nghiệm nhân giống in-vitro TP.HCM cần đảm bảo các quy trình khử trùng nghiêm ngặt để giảm thiểu nguy cơ nhiễm bệnh.

2.2. Yêu Cầu Về Môi Trường Dinh Dưỡng Tối Ưu

Môi trường dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của cây in-vitro. Môi trường cần cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết, bao gồm các nguyên tố đa lượng, vi lượng, vitamin, đường và chất điều hòa sinh trưởng. Việc xác định môi trường nuôi cấy in-vitro cây Khôi Nhung đòi hỏi sự thử nghiệm và điều chỉnh cẩn thận để đạt được tỷ lệ sống và tăng trưởng cao nhất. Mỗi loại cây có yêu cầu dinh dưỡng khác nhau, do đó cần nghiên cứu riêng cho cây Khôi Nhung.

III. Phương Pháp Xây Dựng Quy Trình Nhân Giống In Vitro Hiệu Quả

Để vượt qua những thách thức trên, việc xây dựng một quy trình nhân giống in-vitro cây Khôi Nhung hiệu quả là vô cùng quan trọng. Quy trình này bao gồm nhiều giai đoạn, từ chọn lọc và khử trùng mẫu vật ban đầu, tạo chồi, tái sinh cây, đến ra rễ và huấn luyện cây con. Mỗi giai đoạn đòi hỏi những kỹ thuật và môi trường nuôi cấy riêng biệt. Nghiên cứu này tập trung vào việc tối ưu hóa các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của cây trong từng giai đoạn, từ đó nâng cao hiệu quả của quy trình nhân giống vô tính cây Khôi Nhung.

3.1. Quy Trình Vô Mẫu Từ Đốt Thân Cây Khôi Nhung

Giai đoạn đầu tiên của quy trình nhân giống in-vitro là vô mẫu, tức là loại bỏ các vi sinh vật bám trên bề mặt mẫu vật ban đầu. Mẫu vật thường được sử dụng là đốt thân non của cây Khôi Nhung. Quá trình vô mẫu bao gồm rửa mẫu bằng xà phòng, cồn và dung dịch khử trùng như NaClO. Nồng độ và thời gian khử trùng cần được điều chỉnh phù hợp để đảm bảo loại bỏ hết vi sinh vật mà không gây hại cho mô thực vật. Môi trường nuôi cấy thường là môi trường khoáng MS có bổ sung đường và agar.

3.2. Ảnh Hưởng Của Chất Điều Hòa Sinh Trưởng Đến Tạo Chồi

Chất điều hòa sinh trưởng đóng vai trò quan trọng trong việc kích thích sự tạo chồi từ mẫu vật. Các cytokinin như BA (6-benzyladenine) và TDZ (Thidiazuron) thường được sử dụng để kích thích sự phân chia tế bào và hình thành chồi. Nồng độ và tỷ lệ giữa cytokinin và auxin (như NAA - 1-naphthylacetic acid) cần được điều chỉnh để đạt được số lượng chồi tối đa. Việc khảo sát ảnh hưởng của chất điều hòa sinh trưởng là bước quan trọng để tối ưu hóa quy trình nhân giống.

3.3. Khảo sát ảnh hưởng auxin và môi trường khoáng đến ra rễ

Giai đoạn ra rễ là giai đoạn cuối cùng của quá trình nhân giống in-vitro. Auxin, đặc biệt là IBA (Indole-3-butyric acid) và NAA (1-Naphthaleneacetic acid), thường được sử dụng để kích thích sự hình thành rễ. Nồng độ và tỷ lệ giữa các loại auxin khác nhau có thể ảnh hưởng đến số lượng và chất lượng rễ. Ngoài ra, môi trường khoáng cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình ra rễ. Môi trường khoáng MS thường được sử dụng, nhưng có thể cần điều chỉnh nồng độ các nguyên tố khoáng để đạt được hiệu quả ra rễ tốt nhất.

IV. Nghiên Cứu Kết Quả Nhân Giống In Vitro Cây Khôi Nhung Tại TP

Nghiên cứu nhân giống in-vitro cây Khôi Nhung tại TP.HCM đã đạt được những kết quả đáng khích lệ. Quy trình vô mẫu được tối ưu hóa, giúp giảm thiểu tỷ lệ nhiễm bệnh. Các thí nghiệm về ảnh hưởng của chất điều hòa sinh trưởng đã xác định được nồng độ phù hợp để kích thích sự tạo chồi và tái sinh cây. Việc khảo sát kỹ thuật nhân giống cây Khôi Nhung giúp nhân giống thành công sẽ là tiền đề để nghiên cứu nhân rộng ra nhân giống in-vitro quy mô công nghiệp cây Khôi Nhung.

4.1. Tối Ưu Hóa Quy Trình Vô Mẫu Hiệu Quả Cao

Các thí nghiệm đã chỉ ra rằng việc sử dụng dung dịch NaClO với nồng độ và thời gian khử trùng phù hợp có thể giảm đáng kể tỷ lệ nhiễm bệnh trong quá trình nuôi cấy. Việc rửa mẫu kỹ lưỡng bằng xà phòng và cồn trước khi khử trùng bằng NaClO cũng góp phần nâng cao hiệu quả của quy trình vô mẫu. Tỷ lệ mẫu nhiễm giảm đáng kể so với các phương pháp truyền thống.

4.2. Ảnh Hưởng Của TDZ và NAA Đến Tạo Cụm Chồi In Vitro

Kết quả cho thấy sự kết hợp giữa TDZ và NAA có tác dụng kích thích sự tạo cụm chồi từ đốt thân cây Khôi Nhung. Nồng độ TDZ tối ưu thường nằm trong khoảng 0.5-1 mg/l, trong khi nồng độ NAA cần được điều chỉnh để cân bằng sự phát triển của chồi. Ảnh hưởng của TDZ và NAA đã được chứng minh bằng các thí nghiệm lặp lại.

V. Ứng Dụng Triển Vọng Nhân Giống In Vitro Cây Khôi Nhung

Ứng dụng cây Khôi Nhung trong thực tế rất lớn. Với những kết quả đạt được, nhân giống in-vitro cây Khôi Nhung mở ra nhiều triển vọng trong việc bảo tồn và phát triển nguồn dược liệu quý này. Quy trình này có thể được ứng dụng để sản xuất cây giống quy mô lớn, cung cấp cho các vùng trồng dược liệu. Đồng thời, cây giống in-vitro sạch bệnh sẽ giúp nâng cao chất lượng dược liệu và hiệu quả điều trị. Giá cây khôi nhung giống in-vitro cũng sẽ giảm khi quy trình được tối ưu hóa.

5.1. Nhân Giống Quy Mô Lớn Cây Dược Liệu

Quy trình nhân giống in-vitro cho phép sản xuất hàng loạt cây giống trong thời gian ngắn. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các loại cây dược liệu quý hiếm, giúp đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường. Nhân giống in-vitro quy mô công nghiệp là hướng đi tất yếu để phát triển ngành dược liệu Việt Nam.

5.2. Cung Cấp Cây Giống Chất Lượng Cao Cho Vùng Trồng Dược Liệu

Cây giống in-vitro sạch bệnh, đồng nhất về mặt di truyền sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng dược liệu. Việc sử dụng cây giống chất lượng cao sẽ giúp giảm thiểu rủi ro trong quá trình trồng trọt và đảm bảo nguồn cung ổn định cho thị trường. Cây khôi tía nhân giống in-vitro cũng có thể được nhân giống bằng quy trình này.

VI. Kết Luận Hướng Phát Triển Nhân Giống Cây Khôi Nhung In Vitro

Kết quả nghiên cứu đã chứng minh tính khả thi và hiệu quả của phương pháp nhân giống in-vitro cây Khôi Nhung. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để tối ưu hóa quy trình, giảm chi phí sản xuất và nâng cao chất lượng cây giống. Nghiên cứu nhân giống in-vitro cây Khôi Nhung cần tiếp tục được đầu tư và phát triển để đáp ứng nhu cầu của ngành dược liệu và góp phần bảo tồn nguồn gen quý hiếm của Việt Nam. Ưu điểm nhân giống in-vitro cây Khôi Nhung là không thể phủ nhận trong bối cảnh nguồn dược liệu tự nhiên đang ngày càng cạn kiệt.

6.1. Tiếp Tục Nghiên Cứu Tối Ưu Hóa Quy Trình

Các nhà khoa học cần tiếp tục nghiên cứu để tìm ra các môi trường nuôi cấy, chất điều hòa sinh trưởng và kỹ thuật nuôi cấy mới, giúp nâng cao hiệu quả của quy trình nhân giống. Việc áp dụng các phương pháp phân tích thống kê và tin sinh học cũng sẽ giúp tối ưu hóa quy trình một cách khoa học và hiệu quả. Nghiên cứu tối ưu hóa quy trình là một quá trình liên tục và không ngừng nghỉ.

6.2. Phát Triển Quy Trình Nhân Giống Bền Vững và Hiệu Quả

Mục tiêu cuối cùng là phát triển một quy trình nhân giống in-vitro cây Khôi Nhung bền vững và hiệu quả, có thể được áp dụng rộng rãi trong thực tế. Quy trình này cần đảm bảo tính khả thi về mặt kinh tế, thân thiện với môi trường và góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành dược liệu Việt Nam. Cần có sự phối hợp giữa các nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân để hiện thực hóa mục tiêu này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Thông tin của đề tài Chủ nhiệm 1 Họ và t n: Ngu ễn V n Toàn N m sinh: 1983 Nam Nữ: nam Học vị: Cử nhân Chu n ngành: Sinh học N m đạt học vị: 2 6 Chức vụ: Trƣởng phòng Hỗ trợ công nghệ tế bào T n cơ quan công tác: Trung tâm Ƣơm tạo Doanh nghiệp Nông nghiệp Công nghệ cao Địa chỉ cơ quan: Ấp 1, xã Phạm V n Cội, hu ện Củ Chi, Tp.HCM Điện thoại cơ quan: 8 626461 3 Fax: [phone] Địa chỉ nhà ri ng: 12 , đƣờng 489, ấp 2, xã Phạm V n Cội, hu ện Củ Chi, TP. Điện thoại: [phone] Email: [e-mail] Cơ quan chủ trì: Trung tâm Ƣơm tạo Doanh nghiệp Nông nghiệp Công nghệ cao Cán bộ phối hợp chính: Họ và tên Chữ ký xác Chuyên Cơ quan TT (Học vị và chức nhận tham gia ngành công tác danh KH) đề tài ThS. Nguyễn Sinh lý Thực Trung tâm Ƣơm tạo 1 Cửu Thành Nhân vật Doanh nghiệp NN CNC ThS.

Phan Thị Công nghệ Trung tâm Ƣơm tạo 2 Hồng Thủy Sinh học Doanh nghiệp NN CNC 2 2. Tính cấp thiết của đề tài Nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa nóng và ẩm, Việt Nam có nguồn tài nguyên thực vật phong phú và đa dạng, trong đó có rất nhiều loài đƣợc sử dụng làm thuốc. Bên cạnh đó, cộng đồng các dân tộc Việt Nam cũng có nhiều kinh nghiệm truyền thống trong việc sử dụng các loại cây cỏ sẵn có để làm thuốc chữa bệnh, bồi bổ sức khỏe. Với phƣơng châm xâ dựng một nền y học hiện đại, dân tộc và đại chúng nên sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, Đảng và nhà nƣớc ta đã quan tâm đến việc điều tra nguồn cây thuốc và kế thừa vốn kinh nghiệm dùng cây thuốc trong nhân dân.

Theo kết quả điều tra của Viện Dƣợc liệu, từ n m 1961 – 1975 đã điều tra và thống k đƣợc ở Miền Bắc 1120 loài cây thuốc thuộc 193 họ thực vật. Sau ngày giải phóng Miền Nam thống nhất đất nƣớc, công tác nà đƣợc tiếp tục triển khai ở các tỉnh phía Nam với đơn vị chủ lực là Phân Viện Dƣợc liệu TP. Hồ Chí Minh. Tính đến cuối n m 1985, toàn bộ 22 tỉnh và thành phố ở miền Nam đã hoàn thành việc điều tra cơ bản, kết quả đã phát hiện ở miền Nam 1.548 loài cây thuốc thuộc 225 họ thực vật.

Tổng hợp trong cả nƣớc đến lúc đó đã biết 1.863 loài cây thuốc. Bên cạnh kết quả điều tra cơ bản, một kết quả khả quan khác là qua mỗi đợt điều tra đã giới thiệu cho khai thác thu mua nhiều loài cây thuốc với khối lƣợng tới hàng ngàn tấn mỗi n m, góp phần bảo vệ sức khỏe cho toàn dân và dƣợc liệu xuất khẩu. Một số cây thuốc có giá trị sử dụng và giá trị kinh tế cao chỉ có ở miền Nam đã đƣợc khai thác nhiều khi đó nhƣ Vàng Đắng (Coscinium fenestratum), Mã tiền (Strychnos nux- vomica), Sơn tra (Malus doumeri), Sâm Ngọc Linh (Sâm Việt Nam- Panax vietnamensis)… Trải qua nhiền n m khai thác li n tục và bị tàn phá bởi nhiều nguyên nhân khác, nguồn cây thuốc ở các tỉnh phía Bắc cũng nhƣ ở phía Nam hiện đã có nhiều tha đổi. Có thể nói hầu hết những loài cây thuốc có giá trị sử dụng phổ biến đều đã bị suy giảm.

Một số loài vốn hiếm lại có giá trị sử dụng và kinh tế cao, do khai thác bất hợp lý còn đang có ngu cơ bị tuyệt chủng. Theo các nghiên cứu từ Viện Dƣợc 3 liệu, cho đến nay ở Việt Nam đã có đƣợc 144 loài cây thuốc thuộc diện quý hiếm hoặc đã bị suy giảm nghiêm trọng cần bảo tồn ở nƣớc ta (Nguyễn V n Tập 2006, 2007). Một số loài trong nhóm này, gần đâ đƣợc nghiên cứu bảo tồn nguyên vị (In -situ) và chuyển vị (Ex- situ) thành công, thậm chí đƣợc đƣa vào trồng thêm tại chỗ nhƣ Sâm Ngọc Linh ở vùng núi Ngọc Linh, Ngũ gia bì gai (Acanthopanax trifoliatus), Ngũ gia bì hƣơng (A.gracilistylus), Sì to (Valeriana jatamansi), Dền toòng (Gynostemma pentaphylla) đang tiến hành ở Lào Cai, Hà Giang và Vĩnh Phúc, hoặc Ba kích (Morinda officinalis) đƣợc trồng ở Phú Thọ, Quảng Ninh, Hòa Bình, Quảng Nam và Thanh Hóa…. Cây Khôi nhung (Ardisia silvestris Pitard), thuộc họ Đơn nem (M rsinaceae) là cây thuốc dân tộc nổi tiếng, đƣợc dùng để chữa đau bụng và đau dạ dày hiệu quả.

Cây Khôi nhung mọc hoang tại những khu rừng rậm miền thƣợng du các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Ninh Bình, Hà Tây. Tuy phân bố nhiều nơi nhƣng số lƣợng không nhiều do tái sinh hạt kém, lại bị khai thác với số lƣợng lớn nên mất nguồn hạt để tái sinh. Mặt khác những nơi có câ con mọc lại bị khai thác phá rừng mạnh nên dần biến mất vì không còn môi trƣờng sống thích hợp. Trong nghiên cứu đánh giá thực trạng cây thuốc quý hiếm tại Vƣờn Quốc gia Bạch Mã, cây Khôi nhung là cây thuốc quý đƣợc liệt k trong Sách Đỏ Việt Nam với mức độ đe dọa bậc V – sẽ nguy cấp.

Phƣơng pháp nhân giống chủ yếu của cây Khôi nhung là phƣơng pháp tru ền thống: nhân giống từ hạt hoặc giâm hom. Phƣơng pháp nhân giống truyền thống tuy đơn giản song có một số hạn chế nhƣ sự phát triển của cây phụ thuộc nhiều vào yếu tố môi trƣờng, thời tiết, sâu bệnh, hệ số nhân thấp, tỷ lệ sống không cao, nguồn giống ban đầu bị khai thác cạn kiệt n n không đủ để nhân số lƣợng lớn. Sự ra đời của phƣơng pháp vi nhân giống góp phần giải quyết những hạn chế của phƣơng pháp nhân giống truyền thống, cho phép sản xuất số lƣợng lớn cây giống sạch bệnh, đồng nhất về mặt di truyền. Dựa trên chiến lƣợc phát triển dƣợc liệu đáp ứng đƣợc nhu cầu sử dụng dƣợc liệu trong nƣớc, nhu cầu sử dụng và vấn đề duy trì, bảo tồn câ dƣợc liệu quý tránh ngu cơ dẫn đến tuyệt chủng cây dƣợc liệu Khôi nhung, đồng thời tr n cơ sở các 4 công trình nghiên cứu về nhân giống in vitro đối với loại cây này, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài ―Xây dựng quy trình nhân giống in vitro cây Khôi nhung (Ardisia silvestris Pitard)‖.

Mục tiêu của đề tài Xây dựng quy trình nhân giống cây Khôi nhung (Arsidia sylvestris Pitard). Phạm vi thực hiện của đề tài Trong phạm vi thực hiện của đề tài với giới hạn về mặt thời gian, cũng nhƣ kinh phí n n đề tài chỉ nghiên cứu xây dựng quy trình nhân giống in-vitro cây Khôi nhung ở trong phòng thí nghiệm chƣa tiến hành các thí nghiệm trồng và ch m sóc cây ở giai đoạn hậu nuôi cấy mô. 5 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đặc điểm hình thái Cây Khôi nhung (Ardisia silvestris Pitard), thuộc họ Đơn nem (Myrsinaceae), bộ Anh thảo (Primunales).

Cây bụi nhỏ, cao 10 - 70 cm, có thân rễ bò, không phân cành. Lá mọc cách thƣờng màu tím, tập trung ở đầu thân, phiến lá hình bầu dục hoặc trứng ngƣợc, cỡ 20 - 40 x 6 - 12 cm, đầu nhọn hoặc tù, giảm dần và men xuống gốc, không cuống hoặc cuống có cánh rộng; mép khía r ng cƣa nhọn, nhỏ, đều nhau, có lông màu nâu trên các gân, nhiều hơn ở mặt dƣới; gân bên 28 - 35 đôi, gân cấp 3 hình mạng nổi rõ ở mặt dƣới. Cụm hoa chùm tán ở nách lá, dài 5 - 10 cm. Lá đài hình tam giác hoặc thuôn, nhọn, hợp ngắn ở gốc, có điểm tuyến và lông mi.

Cánh hoa màu hồng, hình mác, dài 3 mm, đầu tù hoặc nhọn, có điểm tuyến. Nhị ngắn hơn cánh hoa, bao phấn hình mác nhọn, chỉ nhị rất ngắn. Quả hạch hình cầu, đƣờng kính 7 - 8 mm, màu đỏ, có điểm tuyến. Hạt hình cầu, lõm ở gốc (Hình 1.1 Cây Khôi nhung (Ardisia silvestris Pitard.

Sinh học và sinh thái Cây ra hoa tháng 4 - 6, có quả tháng 1 - 2 và 9 - 12 (n m sau). Tái sinh bằng hạt. Câ ƣa bóng, mọc dƣới tán rừng ẩm, nhiều mùn, ven suối, ở độ cao 400 - 1200 m. Phân bố Trong nước: Lào Cai (Sapa), Lạng Sơn (Hữu Lũng), Quảng Ninh, Vĩnh Phúc (Tam Đảo), Hà Tâ (Ba Vì), Ninh Bình (Cúc Phƣơng), Thanh Hoá (Lang Chánh, Ngọc Lạc, Thạch Thành), Nghệ An (Quỳ Châu), Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế (Phú Lộc), Đà Nẵng.

Thế giới: Trung Quốc (Hải Nam, Quảng Tây). Dƣợc tính Cây Khôi nhung là cây thuốc dân tộc nổi tiếng, nó đƣợc dùng để chữa đau bụng và đau dạ dày hiệu quả. Lá khôi nhung có thành phần chính là tanin và glucosid sẽ giúp trung hòa và giảm sự t ng tiết acid dạ dày rất hiệu quả. Khi dịch vị trong dạ dà đƣợc ổn định, các chứng ợ nóng, ợ chua cũng giảm dần và hết hẳn, giúp ngƣời bệnh có cảm giác dễ chịu, nhẹ bụng.

Sau khi giúp trung hòa và giảm tiết acid dạ dày, các thành phần trong lá Khôi nhung tiếp tục phát huy tác dụng giảm co thắt cơ trơn, chống viêm, ức chế vi khuẩn HP, làm se vết loét, làm liền sẹo, kích thích lên da non. Nhờ cơ chế này, lá Khôi nhung đặc biệt hiệu quả trong điều trị bệnh viêm loét dạ dày - tá tràng, giúp giảm đau và làm lành dạ dày, tá tràng nhanh chóng (Đỗ Tất Lợi, 2011; An và cs. Chi Ardisia có khoảng 500 loài, phân bố rộng rãi ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới (Chen và cs. Một số loài thuộc chi nà đƣợc sử dụng làm cây cảnh, thực phẩm và dƣợc liệu.

Quả chín của một số loài nhƣ Ardisia elliptica Thumb. (Morton và cs. (Sundri al và cs., 2 1), đƣợc sử dụng làm nguồn thực phẩm của con ngƣời. Có khoảng 15 loài thuộc chi Ardisia đƣợc chứng minh là có tác dụng chữa bệnh nhƣ: ung thƣ (Ardisia cornudentata Mez.); tiêu chảy (Ardisia crispa, Ardisia odontophylla Wall., và Ardisia villosa Roxb.); viêm gan (Ardisia villosa) 7 và thấp khớp (Ardisia crassa C.

Clark, Ardisia crispa, Ardisia odontophylla và Ardisia villosa) (Johnson và cs. Nhiều nhóm chất có hoạt tính sinh học cao bao gồm peptide (Fujioka và cs., 1988), saponin (Zhang và cs., 1993; Koike và cs.), coumarin (Liu và cs., 1993; Jia và cs., 1995), quinone và alkylphenol (Fukuyama và cs.,1995) đƣợc ly trích từ các loài thuộc chi này. Bên cạnh các hợp chất steroid và triterpennoid ly trích từ câ Khôi nhung đã đƣợc công bố, hai hợp chất 2-methyl-5-(Z-nonadec-14-enyl) resorcinol và 5-(Z- nonadec-14-en l) resorcinol đƣợc phân lập từ lá của Ardisia silvestris (Anh và cs. Gần đâ , V n Ngọc Hƣớng và cộng sự (2 7) đã tiến hành phân lập và xác định cấu trúc phân tử các hợp chất đƣợc ly trích từ lá cây Khôi nhung.