CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC BẢO TRÌ CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG 1.1 Công tác bảo trì các công trình xây dựng 1.1 Bảo trì công trình xây dựng Bảo trì công trình xây dựng (CTXD) được định nghĩa tại Khoản 13 Điều 3 Nghị định 46/2015/NĐ-CP về quản lý chất lượng và bảo trì công trình xây dựng như sau: Bảo trì CTXD là tập hợp các công việc nhằm bảo đảm và duy trì sự làm việc bình thường, an toàn của công trình theo quy định của thiết kế trong quá trình vận hành khai thác sử dụng. Các công trình xây dựng thuộc mọi nguồn vốn, mọi hình thức sở hữu, Chủ Sở hữu, chủ quản lý sử dụng công trình có trách nhiệm tổ chức thực hiện bảo trì công trình nhằm duy trì những đặc trưng kiến trúc, công năng công trình, đảm bảo công trình vận hành khai thác phù hợp yêu cầu thiết kế, đảm bảo kết cấu làm việc liên tục trong suốt tuổi thọ công trình; [1] Công tác bảo trì công trình xây dựng gồm các hạng mục sau: - Bảo trì các kết cấu xây dựng, kết cấu kiến trúc của công trình. - Bảo trì các thiết bị, hệ thống quan trắc, máy móc cơ khí, các thiết bị điện.2 Nội dung bảo trì công trình xây dựng Nội dung bảo trì CTXD có thể bao gồm một, một số hoặc toàn bộ các công việc sau: Kiểm tra, quan trắc, kiểm định chất lượng, bảo dưỡng và sửa chữa công trình nhưng không bao gồm các hoạt động làm thay đổi công năng, quy mô công trình.1 Quy trình bảo trì CTXD Quy trình bảo trì công trình xây dựng là quy định về trình tự, nội dung và chỉ dẫn thực hiện các công việc bảo trì công trình xây dựng.2 Kiểm tra công trình Kiểm tra công trình là tập hợp các phương pháp đơn giản hay phức tạp nhằm phát hiện các hư hỏng hoặc đánh giá tình trạng làm việc của công trình thông qua trực quan hay các thiết bị máy móc chuyên dụng.3 Quan trắc công trình Quan trắc công trình là hoạt động theo dõi, đo đạc, ghi nhận sự biến đổi về hình học, biến dạng, chuyển dịch và các thông số kỹ thuật khác của công trình và môi trường xung quanh theo thời gian.4 Bảo dưỡng công trình Công tác bảo dưỡng công trình bao gồm các hoạt động theo dõi, chăm sóc, sửa chữa những hư hỏng nhỏ, duy tu các thiết bị, các bộ phận của công trình. Các hoạt động này được tiến hành thường xuyên, định kỳ nhằm duy trì những đặc trưng kiến trúc, công năng công trình, đảm bảo công trình được vận hành và khai thác phù hợp yêu cầu của thiết kế, hạn chế phát sinh các hư hỏng công trình trong suốt quá trình khai thác sử dụng.5 Kiểm định chất lượng công trình Kiểm định chất lượng công trình là việc kiểm tra và xác định chất lượng hoặc đánh giá sự phù hợp chất lượng của công trình trong một thời gian sử dụng so với yêu cầu của thiết kế, quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật thông qua việc xem xét hiện trạng công trình bằng trực quan kết hợp với phân tích, đánh giá các số liệu thử nghiệm công trình.6 Sửa chữa công trình Sửa chữa công trình là việc khắc phục những hư hỏng của công trình được phát hiện trong quá trình khai thác vận hành hoặc kiểm tra công trình, nhằm đảm bảo sự làm việc bình thường và an toàn của công trình.3 Vai trò bảo trì đối với xây dựng Ngày nay với sự phát triển không ngừng của xã hội, các nhà cao tầng cũng như những công trình lớn quy mô ngày càng xuất hiện nhiều.
Do đó vai trò của công tác bảo trì CTXD ngày càng quan trọng và đảm bảo các mục đích sau: 5 - Bảo trì công trình nhằm mục đích phòng ngừa để tránh cho máy móc cũng như công trình không bị hư hỏng trong suốt quá trình làm việc và sản xuất. - Tối ưu hóa hiệu suất làm việc của thiết bị và công năng sử dụng của công trình. - Làm cho máy móc và công trình đạt trạng thái tốt, đảm bảo đạt năng suất và sự ổn định cao. - Bảo trì tốt làm giảm chi phí vận hành công trình, giúp duy trì chất lượng, năng suất và tuổi thọ công trình.
- Tạo ra một môi trường làm việc an toàn.4 Mục tiêu của bảo trì Mục tiêu của việc bảo trì là bất kỳ hành động nào nhằm duy trì các thiết bị không bị hư hỏng và ở một tình trạng vận hành đạt yêu cầu về mặt độ tin cậy và an toàn; và nếu chúng bị hư hỏng thì cần phục hồi chúng về tình trạng ban đầu.1 Mục tiêu của bảo trì 6 1.5 Phân loại bảo trì 1.1 Bảo trì không kế hoạch Là công việc bảo dưỡng được thực hiện khi thiết bị hoăc bộ phận công trình gặp trục trặc. Các hư hỏng trong trường hợp này thường ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu năng, an toàn, mục đích sử dụng hoặc điều kiện làm việc của công trình. Bảo dưỡng này thường là khẩn cấp không cho phép thực hiện bảo trì theo kế hoạch đã đề ra.2 Bảo trì có kế hoạch Là bảo trì được tổ chức và thực hiện theo một chương trình đã được hoạch định và kiểm soát. Bảo trì theo kế hoạch là một cách tiếp cận chủ động để bảo trì, trong đó công việc bảo trì được lên kế hoạch diễn ra thường xuyên.
Loại công việc cần thực hiện và tần suất thay đổi dựa trên thiết bị được bảo trì và môi trường mà nó đang hoạt động. Mục tiêu chính của bảo trì theo kế hoạch là tối đa hóa hiệu suất của thiết bị bằng cách giữ cho thiết bị chạy an toàn càng lâu càng tốt, mà không làm cho thiết bị đó bị hư hỏng hoặc sự cố ngoài dự kiến.2 Phân loại bảo trì 7 1.6 Cấp bảo trì công trình xây dựng Công việc bảo trì CTXD được thực hiện theo các cấp bảo trì như sau: - Cấp duy tu, bảo dưỡng: được tiến hành thường xuyên trong quá trình vận hành để đề phòng hư hỏng của máy móc, các bộ phận công trình. - Cấp sửa chữa nhỏ: tiến hành khi có hư hỏng nhỏ ở một số chi tiết hoặc bộ phận công trình nhằm mục đích khôi phục chất lượng ban đầu của các bộ phận đó. - Cấp sửa chữa vừa: tiến hành khi có hư hỏng hoặc xuống cấp ở một số chi tiết hoặc bộ phận công trình nhằm mục đích khôi phục chất lượng ban đầu của các bộ phận đó.
- Cấp sửa chữa lớn: tiến hành sửa chữa các hư hỏng lớn có thể ảnh hưởng đến chất lượng và sự an toàn tổng thể của công trình.7 Yêu cầu của công tác bảo trì CTXD Trong một CTXD các bộ phận công trình khi đưa vào vận hành khai thác và bảo trì phải tuân thủ các quy định văn bản pháp luật hiện hành của Chính phủ và địa phương. Quy trình bảo trì công trình được lập phải phù hợp với các bộ phận công trình, thiết bị lắp đặt vào công trình, loại và cấp công trình và phù hợp với mục đích sử dụng của công trình. Công tác bảo trì phải đảm bảo an toàn về người và tài sản, công tác bảo trì phải đảm bảo ảnh hưởng tối thiểu nhất đến sự vận hành liên tục của công trình và an toàn của công trình. Cơ quan, đơn vị được giao quản lý vận hành công trình phải xây dựng kế hoạch bảo trì gồm: công tác thu thập số liệu, công tác khảo sát hiện trạng, lập kế hoạch và thời gian sửa chữa, đánh giá hiện trạng chất lượng công trình, lập kế hoạch vốn.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến an toàn đập 1.1 Yêu cầu kỹ thuật của hồ chứa nước đối với công tác bảo trì Hồ chứa nước là công trình tích nước và điều tiết dòng chảy nhằm cung cấp nước cho các ngành kinh tế quốc dân, sản xuất điện năng, cắt giảm lũ cho vùng hạ du.
Hồ chứa nước bao gồm các hạng mục: 8 - Lòng hồ để chứa nước; - Đập chắn nước; - Công trình xả lũ; - Công trình lấy nước; - Công trình quản lý vận hành; Theo yêu cầu sử dụng, một số hồ chứa nước có thể có thêm công trình khác như: công trình xả bùn cát, tháo cạn hồ; công trình giao thông thủy (âu thuyền, công trình chuyển tàu, bến cảng.), giao thông bộ, công trình cho cá đi, nhà máy thủy điện nằm trong tuyến áp lực.1 Hồ chứa phải đảm bảo Hồ chứa phải có đủ dung tích cần thiết để cấp nước. Dung tích bồi lắng của bùn cát chưa bị lấp đầy, bề mặt bùn cát lắng đọng phải thấp hơn cao trình cửa lấy nước. Bờ hồ chứa phải đảm bảo ổn định, không bị sạt lở quá mức cho phép. Khu vực sạt lở không ảnh hưởng đến dân sinh kinh tế và các hạng mục khác của công trình thủy lợi.2 Nguồn nước trong hồ phải đảm bảo Nguồn nước trong hồ không bị ô nhiễm quá mức cho phép, các nguồn nước thải xả vào hồ phải được xử lý theo tiêu chuẩn và được sự cho phép của các cấp có thẩm quyền.1 Bảng thống kê mức độ ô nhiễm của hồ chứa Chỉ số chất Mức độ ô STT lượng nước Mức đánh giá chất lượng nước Màu nước nhiễm (WQI) Sử dụng tốt cho mục đích cấp nước Không ô Xanh nước 1 91 ÷ 100 sinh hoạt nhiễm biển Sử dụng cho mục đích cấp nước sinh 2 76 ÷ 90 hoạt nhưng cần phải có biện pháp xử Ô nhiễm nhẹ Xanh lá cây lý phù hợp Sử dụng cho mục đích tưới tiêu và các Ô nhiễm 3 51 ÷ 75 Vàng mục đích tương đương khác trung bình 9 Chỉ số chất Mức độ ô STT lượng nước Mức đánh giá chất lượng nước Màu nước nhiễm (WQI) Sử dụng cho giao thông thủy và mục Ô nhiễm 4 26 ÷ 50 Da cam đích tương đương khác nặng Nước ô nhiễm nặng, cần các biện pháp Ô nhiễm rất 5 0 ÷ 25 Đỏ xử lý khác trong tương lai nặng 1.3 Đập đất phải đảm bảo Cao trình đỉnh đập phải đạt cao trình thiết kế.
Mái thượng lưu và hạ lưu đập đảm bảo ổn định không bị sạt trượt, có đủ các công trình và thiết bị bảo vệ đập chống được các tác hại của môi trường. Các thiết bị tiêu thoát nước bề mặt hoạt động tốt.3 Hồ Phước Trung trước và sau khi bảo trì cơ mái thượng lưu đập 1.4 Tràn phải đảm bảo Đảm bảo các kết cấu tràn phải ổn định không bị lật, trượt, lún, nứt nẻ. Đối với tràn có cửa van phải đảm bảo vận hành đóng mở tốt, không rò rỉ nước nhiều ở mặt tiếp giám giữa cửa van và thành tràn. Đảm bảo mang tràn không xuất hiện dòng thấm.
Các bộ phận sau và trước tràn đảm bảo hoạt động tốt trong mùa mưa lũ.
