MỞ ĐẦU: GIỚI THIỆU CHUNG 1. Sự cần thiết của đề tài Lâm đồng là một tỉnh phía Nam Tây Nguyên có nhiều điểm du lịch nổi tiếng trong cả nước và Quốc tế. Với đặc điểm địa hình cao nguyên của Lâm Đồng đã hình thành các tiểu vùng tự nhiên, có cảnh quan đặc thù khác nhau có thể cho phép phát triển một nền kinh tế phong phú, trong đó phát triển du lịch có gắn liền với lao động, sản xuất là một yếu tố hấp dẫn du khách trong và ngoài nước. Trong những năm qua chính quyền địa phương cũng tạo điều kiện thuận lợi nhằm thúc đấy các cơ sở sản xuất, đặc biệt sự phát triển của làng nghề đã góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của Tỉnh Lâm Đồng.
Các sản phẩm làm ra phong phú đa dạng, đấp ứng phần nào nhu cầu tiêu dùng cũng như nhu cầu du lịch của nhân dân trong và ngoài Tỉnh. Đặc biệt các sản phẩm được chế biến từ gỗ, đệt may thổ cẩm, thêu ren., là những sản phẩm có chất lượng. Đóng góp vào sự phát triển tiểm năng của du lịch của địa phương tạo nên động lực thu hút được thêm nhiều khách du lịch tới dừng chân. Tuy nhiên các cụm sản xuất này vẫn còn phân tán, quy mô và môi trường sản xuất chưa thích hợp với tiềm năng và thế mạnh du lịch của Tỉnh.
Dự án quy hoạch chỉ tiết cụm làng nghé Cam Li - Măng Lin hình thành sẽ là một mô hình sản xuất điển hình đáp ứng nhu cầu về chất lượng thẩm mỹ cũng như môi trường lao động sản xuất, có thể tham gia vào các tuyến du lịch nhằm đa dạng các sản phẩm du lịch. Khu vực nghiên cứu nằm trên tuyến đường nối TP Đà Lạt với Khu du lịch Đankia - Suối vàng (đã được Thủ Tướng phê duyệt năm 2000 khởi động, - chuẩn bị triển khai xây dựng) và nằm cạnh Khu du lich Cam Ly — Mang Lin. Điều này không những tạo điều kiện thuận lợi cho cụm du lich Cam li Mang Lin mà còn fạo thêm tiềm năng cho cụm làng nghề dét may thé cẩm Buôn Măng Lin. Dự án cựm làng nghề Măng lin sẽ là cơ sở để đầu tư phát triển, khai thác không gian lao động truyền thống trong Buôn, với chức năng chính là những cụm sản xuất có gắn với cuộc sống hàng ngày của người dân, được phân theo những khu chức năng chính sau: cụm làng sản xuất hàng dệt may thổ cẩm, cụm làng sản xuất hàng lưu niệm, cụm làng sản xuất cà phê, trung tâm hành chính văn hoá của làng nghề, khu trưng bày giới thiệu sản phẩm trong và ngoài trời.
, Do vậy việc nghiên cứu, giải quyết mặt bằng tạo cơ sở làng nghề sản xuất đệt may thổ cẩm có kết hợp với các chức năng sản xuất khác như: sản xuất cà phê, đồ lưu niệm trong thành phố đang là vấn đề cấp bách, nhằm tạo nên một môi trường sản xuất đồng bộ, đáp ứng các yêu cầu về công nghệ, cải thiện môi trường, nâng cao chất lượng sống người dân địa phương. Đặc biệt tạo nên môi trường không gian sống - lao động - sản xuất lành mạnh, đạt tiêu chuẩn, có thể tham gia, đóng góp QUCT 1/2000 cụm công nghiệp làng nghề truyền thống dệt may thổ cẩm Buôn Măng lin 4 Thành phố Dà Lạt — Tỉnh lâm Đồng vào việc làm phong phú thêm sản phẩm du lịch, tạo nên sức hút du khách thập phương.VÀ cụm làng nghề truyền thống dệt may thổ cẩm - Măng Lin sẽ là một điểm tham gia vào du lịch, giúp cho du khách hiểu thêm về văn hoá lối sống của người dân địa phương, làm phong phú thêm sẵn phẩm cho các tuyến điểm du lịch. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài « Nghiên cứu các đặc điểm chủ yếu ảnh hưởng tới các giải pháp thiết kế mô hình không gian cụm công nghiệp làng nghề truyền thống. °Nghiên cứu nhằm mục đích đưa giải pháp quy hoạch thích hợp, khai thác không gian cảnh quan kiến trúc, tạo ra một khu công nghiệp làng nghề truyền thống theo mô hình mới phù hợp với quy hoạch đô thị và quy họach phát triển công nghiệp toàn tỉnh.
» Nghiên cứu sẽ tạo điều kiện cho việc giữ gìn văn hóa, bản sắc của khu vực buôn làng mănglin, nhằm tạo các sản phẩm du lịch đặc sắc. * Tăng thu nhập của người dân địa phương, thu hút đối với khách du lịch, đóng góp một phần vào sự phát triển du lịch của Thành phố. -__* Nghiên cứu thành công sẽ là cơ sở pháp lý để xây dựng, lập các dự án đầu tư và là định hướng quan trọng trong việc phát triển không gian kiến trúc cảnh quan và hệ thống hạ tầng kỹ thuật, vệ sinh môi trường của toàn khu vực làng nghề truyền thống. Giới hạn nghiên cứu của đề tài Đề tài tập trung nghiên cứu khu sản suất làng nghề truyền thống Buôn Măng Lin , nằm trong ranh giới của phường 5 và phường 7, Thành phố Đà lạt, Tỉnh Lâm Đồng.
Ý nghĩa cuả đề tài - Phân tích những ý nghĩa kinh tế, xã hội, nhân văn của việc tạo lập một mô hình quy hoạch tổng thể. cụm làng nghề truyền thống hoàn thiện. - Phân tích đánh giá hiện trạng tình hình sản xuất làng nghề của Đà Lạt nói riêng và tình hình sản xuất của tỉnh Lâm Đồng nói chung. - Phân tích các cơ sở khoa học của việc tạo lập một mô hình quy hoạch tổng thể cụm làng nghề truyền thống hoàn thiện.
- Đề xuất các giải pháp quy họach tổng thể cụm làng nghề Dệt May Thổ Cẩm theo xu hướng phát triển bên vững. QHCT 1/2000 cụm công nghiệp làng nghề truyện thống đệt may thổ cẩm Buôn Măng lin 5 Thanh phé Dé Lat —Tinh lam Déng 5. Các khái niệm - Lang nghé truyền thống: Làng nghề truyền thống là làng nghề thủ công đã có trên 100 năm , sản phẩm có tính cách riêng biệt, được nhiều nơi biết đến. - Phát triển bền vững: Là sự phát triển nhằm đấp ứng các nhu cầu hiện tại nhưng không làm tồn hại đến các thế hệ tương lai trong việc đáp ứng nhu cầu của họ.
( Theo Hội đồng Thế giới, về môi trường và phát triển) (WCED) QHCT 1/2000 cum công nghiệp làng nghề truyền thống đệt may thổ cẩm Buôn Măng lin 6 Thành phố Da Lạt = Tinh lâm Đồng NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MÔI TRƯỜNG LAO ĐỘNG PHAT TRIEN ĐÔ THỊ I PHAT TRIEN HIEU QUA PHAT TRIEN BEN VUNG ——————-. ape em BB Bey QHCT 112000 cum công nghiệp làng nghề truyền thống dét may thé cdm Buén Mang lin Thành phố Đà lạt — Tình lâm Đồng CHƯƠNG 2 CÁC CĂN CỨ ĐỂ NGHIÊN CỨU THIẾT KẾ QUY HOẠCH 2.1/ CÁC KHÁI NIỆM CHUNG 2.1/ Phân loại ngành nghề Theo phân loại tiêu chí ngành nghề, nhóm làng nghề, tiểu thủ công nghiệp căn cứ vào sản phẩm có thể phân loại làng nghề thành 06 loại - Làng nghề thủ công - Làng nghề thủ công mỹ nghệ - Làng nghề công nghiệp - Làng nghề chế biến lương thực thực phẩm - Làng nghề sản xuất và cung ứng nguyên vật liệu - Làng nghề khác: 7'hực hiện bán buôn, bán lẻ và cung cấp dịch vụ Mặt khác căn cứ vào phương thức sản xuất, truyền thống sản xuất, công nghệ sản xuất và sẵn phẩm có thể phân loại một số loại làng nghề thành 02 loại: - Làng nghề thủ công truyền thống: Phải có quá trình phát triển lâu đời, phải sản xuất bằng thủ công với công nghệ truyền thống, sử dụng nguyên vật liệu địa “phương, là đặc trưng của vùng đất đó. - Làng nghề thông thường (mới): Bao gồm các làng nghề khác - Do vậy cụm công nghiệp Dệt May Thổ cẩm thuộc loại sản xuất lang nghé thi công truyền thống.2! Tính chất, đặc điểm ngành nghề - Khu vực lựa chọn được xác định là cụm công ngiệp làng nghề truyền thống đa ngành nghề: Làng nghề thủ công truyêển thống thuê ren, dệt may, thổ cẩm, bên cạnh đó có kết hợp sản xuất thủ công mỹ nghệ: sản xuất đồ lưu niệm từ gỗ thông, khu trưng bày, sản xuất cà phê ®*Thuộc loại Công nghiệp hàng tiêu dùng * Đặc điểm của các làng nghề loại này là sản xuất thủ công bằng tay và các công cụ đơn giản, thu hút được nhiều lứa tuổi lao động. Do chỉ phí ban đầu thấp nên loại hình này rất phổ biến.
* Phù hợp với điều kiện nông thôn do tận dụng nguyên liệu, lao động tại chỗ * Làng nghề : Hầu hết sử dụng lao động thủ công hoặc công nghệ lạc hậu nên dẫn đến khả năng ô nhiễm cao. Do đặc thù nằm trong khu dân cư nên các tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái tới khu vực là rất lớn. Cần phải dần chuyển các hộ nghề ra xa khu dân cư, xây dựng riêng các cụm làng nphề, xây dựng hệ thống xử lý môi trường riêng cho cụm. QHCT 1/2000 cum công nghiệp làng nghề truyền thống đệt may thổ cẩm Buôn Măng lin 8 Thành phố Đà Lạt ~ Tỉnh lâm Đồng * Sử dụng hàng thủ công đang là một xu hướng của thị trường quốc tế * Phát triển nghề thủ công là phát triển kinh tế di đôi với bảo tôn các giá trị văn hoá.2/ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỚNG TỚI PHƯƠNG PHÁP THIẾT KẾ QUY HOẠCH 2.1! Xu hướng phát triển không gian các cụm công nghiệp vừa và nhỏ và cụm công nghiệp làng nghề truyền thống tại địa bàn.
Lâm Đồng là tỉnh có nguồn tài nguyên phong phú cho phát triển ngành nghề nông thôn. Hiện nay, tỉnh lâm Đồng có 6.050 cơ sở sản xuất ngành nghề, trong đó làng nghề thủ công có tổng số 460 cơ sở sản xuất chiếm 7.7% bao gồm : May tre dan cé 138 cơ sở, Thêu ren có 78 cơ sở, Dệt 6 cở sở, Gỗ có 78 cơ sở, giấy có 5_ cơ sở, Kim khí 173 cơ sở, các cơ sở sản xuất nằm dải rác trong các huyện xã của Tỉnh Lâm Đồng. UBND tỉnh đã có quy hoạch xây dựng 02 khu công nghiệp thí điểm và một số làng nghề với các sản phẩm có thế mạnh của tỉnh như: - 02 làng nghề đệt thổ cẩm tại huyện Đức Trọng và huyện Lạc Dương - 03 làng nghề ươm tơ - dệt lụa tại Thị trấn Nam Ban và huyện Đức Trọng, Don Duong - 03 làng nghề mây tre đan ở xã Madagoui và xã Đạ Oai (huyện Đạ Oại) - 0I làng nghề sản xuất hàng lưu niệm phục vụ tham quan du lịch và giới thiệu sản phẩm tại TP Đà Lạt. Như vậy, ở Lâm Đồng có 2 mô hình cụm sản xuất tập trung cho các cơ sở ngành nghề nông thôn là: khu công nghiệp vừa và nhỏ và làng nghề 2.
