Chương 1 GIỚI THIỆU VỀ INTERNET SỰ CẦN THIẾT ĐỔI MỚI CHÍNH SÁCH VÀ PHÁP LUẬT DỊCH VỤ INTERNET 1. TỔNG QUAN CHUNG VỀ INTERNET Trong thập kỷ 1980, khi tổ chức khoa học Mỹ NSF thành lập mạng liên kết các trung tâm máy tính lớn với nhau gọi là NSFNET, máy tính cá nhân được sử dụng rộng rãi trong các Công ty và Trường Đại học trên thế giới. Từ đây tạo nên một sự bùng nổ trong việc phát triển Internet. Giữa thập niên 1980 khi máy vi tính cá nhân trở nên thông dụng trên thế giới và bắt đầu thâm nhập vào Việt Nam.
Đây cũng là lúc xuất hiện khái niệm về mạng máy tính, từ mạng nội bộ LAN, đến mạng diện rộng WAN và nay là mạng toàn cầu INTERNET. Khái quát chung về Internet 1. Khái niệm Internet Thuật ngữ: "Internet" xuất hiện lần đầu tiên năm 1993 khi giáo sư Vint Cef thuộc trường Đại học Califonia - Mỹ đáp lại mong muốn của chính quyền Mỹ cài đặt một mã chung cho tất cả các máy tính giao thức TCP/IP (TCP/IP là tên chung cho một tập hợp hơn 100 giao thức được sử dụng để kết nối các máy tính vào mạng, trong đó hai giao thức chính là TCP viết tắt Transmission Control Protocol và IP viết tắt của Internet Protocol) và đặt tên là Internet. Các nhà kỹ thuật thì định nghĩa Internet là mạng máy tính được kết nối dựa trên giao thức mạng TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol).
Trong phạm vi Internet, thông tin được chia thành những gói nhỏ gọi là packet, các packet này được gửi trên mạng máy tính qua IP, TCP nhận các packet và kiểm tra lỗi. Nếu một lỗi xuất hiện, TCP yêu cầu gói riêng biệt đó phải được gửi lại. Chỉ khi tất cả các packet đã nhận được là đúng, TCP sẽ sử dụng số thứ tự để tạo lại thông tin ban đầu. Nói cách khác, công việc của IP là 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chuyển dữ liệu thô - các packet - từ nơi này tới nơi khác.
Công việc của TCP là quản lý dòng chảy và đảm bảo rằng dữ liệu là đúng. Khái niệm này nêu bật đặc điểm của mạng Internet, phân biệt được sự khác nhau căn bản của mạng Internet với các mạng khác như mạng truyền số liệu, mạng điện thoại công cộng. Ngày nay, Internet được định nghĩa là một hệ thống thông tin toàn cầu (hệ thống này bao gồm hàng ngàn mạng máy tính nhỏ hơn của các doanh nghiệp, của các viện nghiên cứu và các trường đại học, của người dùng cá nhân, và các chính phủ trên toàn cầu) hệ thống này truyền thông tin theo kiểu nối chuyển gói dữ liệu (packet switching) dựa trên một giao thức liên mạng đã được chuẩn hóa (gọi là giao thức IP). Và sử dụng một hệ thống địa chỉ thống nhất trên phạm vi toàn cầu để cung cấp các dịch vụ và ứng dụng khác nhau cho người sử dụng thông qua các hệ thống kênh viễn thông.
Qua các định nghĩa về Internet nêu trên có thể đưa ra một khái niệm tổng quát nhất về thuật ngữ "Internet" như sau: Internet là hệ thống hàng triệu máy tính trên toàn thế giới kết nối với nhau thành mạng, nhằm trao đổi thông tin và chia sẻ các tài nguyên của các máy tính trên mạng. Một người kết nối vào mạng Internet bằng cách đăng ký một tài khoản (internet account) từ một nhà cung cấp dịch vụ internet (Internet Service Provider-ISP) tại địa phương. Nhà cung cấp này cho phép họ truy cập e-mail (electronic mail - thư điện tử) và World Wide Web viết tắt là WWW (hệ thống truy cập thông tin toàn cầu). Nhờ có Web, nên dù không phải là một chuyên gia, bạn vẫn có thể sử dụng Internet.
Sự ra đời của trình duyệt Web (Internet Explorer và Netscape) hết sức tiện lợi cho người sử dụng cùng với ngôn ngữ đánh dấu siêu văn bản (HTML - Hyper Text Markup Language) và một loạt các công nghệ web mutimedia đã tạo cho Internet trở thành một phương tiện hết sức tiện lợi đối với mọi tổ chức và cá nhân. Theo định nghĩa của các nhà lập pháp Việt Nam: "Internet là hệ thống thông tin toàn cầu sử dụng giao thức Internet và tài nguyên Internet để cung 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cấp các dịch vụ và ứng dụng khác nhau cho người sử dụng dịch vụ viễn thông" [36, Khoản 14, Điều 3]; "Internet là hệ thống thông tin toàn cầu sử dụng giao thức Internet (Internet Protocol - IP) và tài nguyên Internet để cung cấp các dịch vụ và ứng dụng khác nhau cho người sử dụng" [20, Khoản 1, Điều 3]. Phân loại các nhóm dịch vụ Internet a. Dịch vụ kết nối Internet Là dịch vụ cung cấp cho các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp khả năng kết nối với nhau để truyền tải lưu lượng Internet trong nước giữa các tổ chức, doanh nghiệp đó.
Dịch vụ truy nhập Internet Là dịch vụ cung cấp cho mọi người sử dụng khả năng truy nhập Internet. Đặc trưng của dịch vụ này là cung cấp các đường truy nhập Internet trực tiếp và gián tiếp cho khách hàng. Dịch vụ ứng dụng Internet Là dịch vụ viễn thông giá trị gia tăng được cung cấp cho người sử dụng thông qua mạng lưới thiết bị Internet. Dịch vụ ứng dụng Internet được chia làm 2 nhóm là dịch vụ cơ bản và dịch vụ giá trị gia tăng: - Dịch vụ cơ bản là các dịch vụ khách hàng (người sử dụng) sẽ được sử dụng một cách đương nhiên khi đăng ký sử dụng (chấp nhận sử dụng) như truy cập từ xa (truy cập gián tiếp qua mạng điện thoại công cộng), truyền tệp dữ liệu, truy cập các cơ sở dữ liệu theo các phương thức khác nhau (website).
- Dịch vụ gia tăng giá trị là dịch vụ cộng thêm hoặc được phát triển trên nền các dịch vụ cơ bản, ngoài các dịch vụ cơ bản. Dịch vụ gia tăng giá trị được chia thành 2 nhóm chính là: + Nhóm các dịch vụ không tương tác là các dịch vụ đang được thực hiện chỉ có một phía khách hàng là người có khả năng chủ động giao tiếp với hệ thống 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cung cấp dịch vụ của nhà cung cấp. Các dịch vụ không tương tác chỉ thỏa mãn nhu cầu cho khách hàng bằng những nội dung mà nhà cung cấp đã định sẵn bằng phương thức chào hàng mà người được chào hàng là các khách hàng. Ví dụ như dịch vụ Video on Demand (xem video theo yêu cầu), dịch vụ cung cấp thông tin.
+ Nhóm các dịch vụ tương tác là các dịch vụ cho phép các chủ thể có khả năng chủ động cùng lúc gửi và nhận thông tin qua hệ thống cung cấp dịch vụ của nhà cung cấp. Ví dụ như Internet Telephony (điện thoại qua Internet), video conferancing (hội thảo qua mạng Internet), distance learning online (đào tạo từ xa trên mạng), chatting (trò chuyện qua mạng). Ở Việt Nam Nghị định 97/2008/NĐ-CP về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin điện tử trên Internet là văn bản pháp lý hiện hành cũng qui định các nhóm dịch vụ Internet như trên. Dịch vụ Internet trong Nghị định 97 được định nghĩa là một loại hình dịch vụ viễn thông.
Các chủ thể tham gia cung cấp dịch vụ Internet a. Nhà cung cấp dịch vụ kết nối Internet là đơn vị cung cấp dịch vụ kết nối Internet, cung cấp cổng kết nối Internet ra quốc tế (còn gọi là IXP) IXP là một đơn vị có trách nhiệm đảm bảo thông suốt cho tất cả mọi truy cập, mọi giao dịch với Internet từ tất cả những người sử dụng đến từ các nhà cung cấp dịch vụ. Hai hệ thống lớn mà IXP phải có là hệ thống thiết bị kết nối truy cập Internet và hệ thống đường trục tốc độ cao nối với các Trung tâm Viễn thông trong nước và quốc tế. Nhà cung cấp dịch vụ truy nhập Internet là đơn vị cung cấp dịch vụ truy nhập Internet, cung cấp đường truy nhập Internet trực tiếp và gián tiếp (còn gọi là ISP) ISP là những người trung gian giữa người sử dụng và Internet.
ISP cung cấp cho người dùng các dịch vụ như thư điện tử (E-mail), truyền tập tin (FTP), truy cập các Website trên Internet. Các ISP thuê các dịch vụ kết nối Internet và đường trục tốc độ cao nối đến cổng của IXP. Trên cơ sở đó, ISP 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thực hiện các dịch vụ cho khách hàng. Để có thể cung cấp cho khách hàng những dịch vụ truy cập Internet có chất lượng thì hệ thống thiết bị và năng lực truyền thông của các ISP phải được trang bị mạnh.
Nhà cung cấp dịch vụ ứng dụng trên mạng Internet là đơn vị cung cấp các dịch vụ ứng dụng Internet như là điện thoại trên Internet, thương mại điện tử, thư điện tử (còn gọi là OSP) d. Nhà cung cấp dịch vụ thông tin trên mạng Internet là đơn vị cung cấp dịch vụ thông tin trên Internet bao gồm: báo chí (báo nói, báo hình, báo điện tử), phát hành, sản xuất sản phẩm trên internet và dịch vụ cung cấp các loại hình tin tức điện tử khác trên Internet (còn gọi là ICP) Internet được coi như một xa lộ thông tin quốc tế. Thông tin là thành phần chính giao lưu trên siêu xa lộ đó. Vì vậy, ICP đóng một vai trò rất quan trọng.
Họ là những người thiết lập nên các Website chứa đựng các cơ sở dữ liệu cho mọi người truy cập. Phần lớn thông tin trên Internet là miễn phí. Các ICP hoạt động tương tự như các "tòa soạn báo điện tử". Sự sống của các ICP nằm ở nội dung thông tin.
Nội dung đó phải thường xuyên cập nhật, dễ sử dụng, dễ hệ thống hóa. Nếu chúng ta có dịp truy cập Website của Ngân hàng thế giới (World Bank), các Đầu mối Thương mại (Trade Point) hay của các thị trường chứng khoán (Down Jones), chúng ta sẽ thấy tốc độ cập nhật tin chóng mặt. Đã là một tòa soạn thì phải có ban biên tập, hệ thống cộng tác viên, các nhà phân tích và xử lý tin hùng hậu. Ở nước ta, những ICP được phép hoạt động không mấy ai đạt được yêu cầu đó.
Nhà cung cấp tích hợp tất cả các dịch vụ trên: Một doanh nghiệp có thể tham gia cung cấp dịch vụ Internet với tất cả các vai trò trên vừa là IXP, ISP, OSP, ICP. Nhưng cũng có thể chỉ là một nhà cung cấp dịch vụ Internet riêng biệt. Cho đến nay đã có hơn 10 đơn vị được cấp giấy phép triển khai dịch vụ truy cập Internet gồm: Công ty Điện toán và truyền số liệu - VDC (là đơn 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.