chương I) đưa ra khái niệm “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com người ngoài nơi cứ trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định”. Từ giữa thế kỷ 19, du lịch bắt đầu phát triển mạnh và ngày nay đã trở thành một hiện tượng kinh tế xã hội phổ biến. Nhiều nước đã lấy chỉ tiêu đi du lịch của dân cư là một trong những tiêu chí đánh giá chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, khái niệm “Du lịch” được hiểu rất khác nhau tại các quốc gia khác nhau và từ nhiều góc độ khác nhau.
Như vậy, có thể đưa ra khái niệm chung về du lịch: “Du lịch là tổng hợp các hiện tượng và các mối quan hệ phát sinh từ tác động qua lại giữa khách du lịch, các nhà kinh doanh, chính quyền và cộng đồng dân cư địa phương trong quá trình thu hút và tiếp đón khách du lịch”. Quảng bá du lịch Quảng bá du lịch là thực hiê ̣n công tác giới thiê ̣u rô ̣ng raĩ khắ p tấ t cả mọi nơi để mọi người đều biết. Công tác quảng bá du lịch là hoạt động cung cấp, truyền đạt thông tin tới du khách, giúp họ biết đến các điểm du lịch, sản phẩm dịch vụ du lịch và lên kế hoạch tham gia các chương trình du lịch trong hành trình tìm hiểu khám phá những điều khác lạ. Do vâ ̣y, viê ̣c quảng bá du lich ̣ có tầ m quan tro ̣ng khá to lớn : vừa giúp cho mo ̣i người ở trong và ngoài nước biế t đế n tiề m năng du lich ̣ của Ninh Bình nói riêng và du lịch Việt Nam nói chung mà quyế t đinh ̣ thực hiê ̣n chuyế n du lich, ̣ vừa góp phầ n đưa kinh tế ngày càng phát triển.
Tiềm năng và vai trò của du lịch Ninh Bình đối với phát triển kinh tế - xã hội địa phƣơng Trong những năm qua, du lịch đã khẳng định được vai trò quan trọng hàng đầu đối với sự phát triển của tỉnh Ninh Bình. Ngành du lịch đã góp phần làm cho “nồi cơm” của người dân và “ngân sách” địa phương thêm phình to, cùng với đó là lợi ích về chính trị, văn hóa. 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ninh Bình là tỉnh có nguồn tài nguyên du lịch phong phú, gồm cả tự nhiên và nhân văn, với diện tích gần 1.400km2, nhưng hội tụ nhiều di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh có giá trị đặc biệt. Đặc điểm về địa hình kết hợp với các thành phần tự nhiên khác như hệ thống thủy văn, lớp phủ thực vật, cùng với bàn tay và khối óc của sự đoàn kết cộng đồng các dân tộc anh em cùng chung sống ở Ninh Bình sáng tạo và gìn giữ trong dòng chảy của cuộc sống đã tạo cho Ninh Bình có được tiềm năng du lịch đa dạng và phong phú.
Tiêu biểu như một số công trình: Quần thể khu du lịch sinh thái Tràng An: diện tích trên 1.961 ha, với quần thể hang động đặc sắc, các dải đá vôi, các thung và những dòng sông ngòi đan xen vào nhau tạo nên một không gian huyền ảo và thơ mộng. Độc đáo ở chỗ, đây là Khu du lịch mới được phát hiện, đưa vào hoạt động và khai thác, vẫn còn nguyên nét nguyên sơ, kỳ thú. Núi chùa Bái Đính (xã Gia Sinh, huyện Gia Viễn): Chùa ở vị trí đẹp, sơn thuỷ hữu tình với năm cái nhất: Chùa lớn nhất, tượng to nhất (100 tấn đồng), nhiều tượng nhất (500 pho tượng La Hán), chuông to nhất, giếng ngọc lớn nhất, thể hiện tính độc đáo hiếm có của một khu du lịch văn hoá tâm linh. Vườn quốc gia Cúc Phương (huyện Nho Quan): Có diện tích 22.200 ha, trong đó 1/2 là núi đá vôi cao từ 300 đến 648 m so với mặt biển.
Đây là vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam, với hệ động thực vật phong phú, đa dạng. Cố đô Hoa Lư: Là kinh đô của nhà nước phong kiến tập quyền ở nước ta, thuộc xã Trường Yên, huyện Hoa Lư, nằm trên một diện tích trải rộng khoảng 400ha. Nơi đây có đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng là một kiến trúc độc đáo trong nghệ thuật chạm khắc gỗ và đá của các nghệ sĩ dân gian Việt Nam ở thế kỷ 17 - 19 và Đền thờ vua Lê Đại Hành (cách đền vua Đinh khoảng 300m), phía trước mặt đền là núi Đèn, sau lưng là núi Đìa. Điều đặc biệt ở 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đền thờ vua Lê Đại Hành là nghệ thuật chạm khắc gỗ ở thế kỷ 17 đã đạt đến trình độ điêu luyện, tinh xảo.
Đền Vua Đinh Tiên Hoàng: (thôn Văn Bòng, xã Gia Phương, huyện Gia Viễn): thôn Văn Bòng là quê hương của Đinh Tiên Hoàng đế, vì vậy người dân nơi đây đã lập đền thờ ông. Đền có quy mô nhỏ, tuy nhiên du khách đến thăm nơi đây như được trở về thăm quê hương của người anh hùng thế kỷ thứ X với nhiều huyền thoại về một thời thơ ấu của Đinh Bộ Lĩnh cùng với những người bạn thủa ấu thơ đã từng chăn trâu cắt cỏ như Đinh Điền, Nguyễn Bặc, Trịnh Tú, Lưu Cơ. và nuôi chí lớn dẹp loạn 12 sứ quân thống nhất đất nước. Ngoài ra còn có khu bảo tồn đất ngập nước Vân Long, Tam Cốc – Bích Động, nhà thờ đá Phát Diệm,.
Xác định du lịch đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, trong những năm qua Ninh Bình đã tăng cường việc quảng bá thông qua nhiều hình thức. Nhờ quảng bá du lịch mà trong những năm qua ngành du lịch của tỉnh nhà đã đóng góp không nhỏ vào nền kinh tế chung của Ninh Bình. Năm 2015 doanh thu đạt 1.420 tỷ đồng, tăng 468% so với năm 2009; tăng trưởng bình quân năm giai đoạn 2009 - 2015 về lượt khách đạt 19,26%, doanh thu đạt 38,8% [29]. Đó là những con số mơ ước về mặt kinh tế.
Chỉ trong vòng 7 năm, mức độ tăng trưởng của ngành du lịch tỉnh này là ba con số Trong một báo cáo mới đây của Sở du lịch Ninh Bình, ngành du lịch vẫn giữ được tốc độ tăng trưởng đầy kiêu hãnh. Năm 2016, khách du lịch đạt 6,44 triệu lượt khách, tăng 7,5% so với năm 2015. Trong đó: khách quốc tế 715.603 lượt, tăng 19,2%; khách nội địa 5.868 lượt, tăng 6,2% so với năm 2015. 22 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Cũng với sự tăng trưởng đều đặn hằng năm về lượng du khách trong và ngoài thì số tiền thu được của du lịch Ninh Bình ngày càng phình to.
Doanh thu đạt 1.765 tỷ đồng tăng 24,2% so với năm 2015 [30]. So với một số địa phương cũng có lợi thế về phát triển du lịch thì sự nghiệp du lịch Ninh Bình đã có bước tiến đáng kinh ngạc. Năm 2015, Cục Di sản văn hóa đã công bố số lượng khách tham quan các điểm du lịch Việt Nam, dẫn đầu là Quần thể danh thắng Tràng An của Ninh Bình đón hơn 5 triệu lượt khách, bỏ xa các địa danh tiếp theo là vịnh Hạ Long đón trên 2,5 triệu lượt khách, cố đô Huế đứng thứ ba với hơn 2 triệu lượt khách, phố cổ Hội An đón khoảng 1,1 triệu lượt khách; Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng đón khoảng 740.000 lượt khách. Hoạt động du lịch phát triển, tạo nguồn ngân sách cho các địa phương.
Ở các địa phương có làng nghề truyền thống, họ tận dụng thế mạnh của mình để phát triển kinh tế bằng việc giới thiệu bán các sản phẩm thủ công. Không chỉ bán cho các du khách đến thăm quan, mà đây còn là cơ hội tăng thu nhập địa phương bằng hình thức xuất khẩu. Du lịch góp phần thúc đẩy phát triển các ngành kinh tế, đây là hoạt động kinh doanh cần nhiều sự hỗ trợ liên ngành. Nhiều khu vực khác cũng được hưởng lợi thông qua hỗ trợ các sản phẩm và dịch vụ hỗ trợ các doanh nghiệp du lịch, như xây dựng, in ấn và xuất bản, sản xuất, bảo hiểm, vận tải, lưu trú, bán lẻ, dịch vụ ăn uống, dịch vụ tài chính.
Như vậy, có thể khái quát các vấn đề về chính sách du lịch bao trùm một chuỗi lớn các lĩnh vực và lợi ích. Giá trị gia tăng của nghành dịch vụ tăng, đã góp phần nâng mức tăng trưởng chung của nền kinh tế tỉnh nhà đáp ứng tốt hơn yêu cầu của sản xuất và đời sống nhân dân. Hoạt động du lịch đòi hỏi sự hỗ trợ của một số ngành sản xuất, do đó phát triển du lịch đã mở mang và hoàn thiện cơ sở hạ tầng kinh tế của địa phương. Bên cạnh đó còn tận dụng nguồn lực, điều kiện vật 23 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chất kỹ thuật để bổ sung cho nhu cầu cần thiết nhưng chưa được đáp ứng của ngành.
Ở những vùng phát triển du lịch, do nhu cầu đi lại, ăn uống, nghỉ ngơi vui chơi, thông tin liên lạc, vận chuyển nên mạng lưới giao thông, cầu cống, điện nước được hoàn thiện phục vụ nhu cầu du lịch ngày càng tăng. Du lịch phát triển đã tạo nhiều công ăn việc làm cho lao động nông thôn mà không cần phải đào tạo công phu, từ đó góp phần từng bước nâng cao tích lũy và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn. Tiếp tục khuyến khích phát triển mạnh thêm du lịch sẽ giúp cho nông thôn giải quyết hàng loạt vấn đề: tạo công ăn việc làm, nâng cao dân trí, phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn, từ đó, làm thay đổi cơ cấu kinh tế và lao động trong nông thôn theo hướng tăng tỷ trọng dịch vụ, phát triển nông thôn văn minh, hiện đại phù hợp với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Không chỉ quảng cáo hàng hóa nội địa ra nước ngoài thông qua các du khách mà du lịch còn là phương thức hiệu quả nhất, mang hình ảnh đất nước, hình ảnh quê hương Ninh Bình, hình ảnh con người, truyền thống, văn hóa địa phương giới triệu với bạn bè năm châu.
Đến Với Ninh Bình, du khách đã được làm quen với các mặt hàng công nghiệp, thủ công nghiệp nổi tiếng như thêu ren, đan cói, đá mỹ nghệ… Như vậy , du lịch đã góp phần đánh thức và bảo tồn các ngành nghề thủ công mỹ nghệ cổ truyền của địa phương. Cùng với đó, du lịch làm tăng tầ m hiể u biế t chung về văn hóa – xã hô ̣i. Du lịch Ninh Bình đến nay là một trong những phương tiện hàng đầu để trao đổi văn hoá, tạo cơ hội cho mỗi người dân Ninh Bình được trải nghiệm.