Quản Trị Rủi Ro Trong Tài Trợ Chuỗi Cung Ứng Tại Ngân Hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam

Nghiên cứu quản trị rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng tại ngân hàng thương mại cổ phần hàng hải Việt Nam, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Nghiêm Thanh Ly
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Thu Hằng
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Quản Trị Rủi Ro Trong Tài Trợ Chuỗi Cung Ứng Tại Ngân Hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG TÀI TRỢ CHUỖI CUNG ỨNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tài trợ chuỗi cung ứng tại Ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Chuỗi cung ứng và mô hình chuỗi cung ứng điển hình
• 1.1.2. Khái niệm và nội dung tài trợ chuỗi cung ứng
• 1.2. Rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng tại Ngân hàng thương mại
• 1.2.1. Phân loại rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng tại ngân hàng thương mại
• 1.3. Quản trị rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng tại Ngân hàng thương mại
• 1.3.1. Vai trò của quản trị rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng tại Ngân hàng thương mại
• 1.3.2. Nội dung của quản trị rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng của ngân hàng thương mại
• 1.3.3. Các nhân tố ảnh hưởng tới quản trị rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng tại Ngân hàng thương mại
• 1.4. Kinh nghiệm quản trị rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng tại một số ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG TÀI TRỢ CHUỖI CUNG ỨNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP HÀNG HẢI VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB)
• 2.1.1. Lịch sử hình thành phát triển của Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB)
• 2.1.2. Cơ cấu bộ máy quản lý của Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam
• 2.1.3. Kết quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB)
• 2.2. Hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng tại MSB
• 2.2.1. Đối tượng tài trợ
• 2.2.2. Phạm vi tài trợ chuỗi cung ứng
• 2.2.3. Hình thức tài trợ và nghiệp vụ tài trợ sẵn có tại MSB
• 2.3. Thực trạng quản trị rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng tại MSB
• 2.3.1. Nhận diện rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng tại MSB
• 2.3.2. Đo lường rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng tại MSB
• 2.3.3. Theo dõi rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng tại MSB
• 2.3.4. Kiểm soát rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng tại MSB
• 2.4. Đánh giá công tác quản trị rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng tại MSB
• 2.4.1. Các kết quả đạt được
• 2.4.2. Tồn tại và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG TÀI TRỢ CHUỖI CUNG ỨNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP HÀNG HẢI VIỆT NAM
• 3.1. Mục tiêu quản trị rủi ro tài trợ chuỗi cung ứng tại MSB
• 3.2. Một số giải pháp tăng cường quản trị rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng tại MSB
• 3.2.1. Hoàn thiện các văn bản quy định liên quan chương trình tài trợ chuỗi cung ứng
• 3.2.2. Hoàn thiện công cụ quản lý dòng tiền
• 3.2.3. Hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin
• 3.2.4. Sử dụng công cụ bảo hiểm
• 3.2.5. Tích cực tận dụng lợi thế của khách hàng Doanh nghiệp cốt lõi
• 3.2.6. Xây dựng các kịch bản sẵn sàng ứng phó khi có rủi ro
• 3.2.7. Bổ sung tiêu chí báo cáo danh mục tài trợ chuỗi cung ứng
• 3.2.8. Đào tạo đội ngũ nhân viên đáp ứng yêu cầu ngày càng cao
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Danh mục tài liệu tham khảo tiếng Việt
• Danh mục tài liệu tham khảo tiếng Anh
• PHỤ LỤC 1: BẢNG CÂU HỎI PHỎNG VẤN

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản trị rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng

Quản trị rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng là một lĩnh vực quan trọng trong hoạt động của ngân hàng thương mại. Đặc biệt, Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) đã chú trọng đến việc này nhằm tối ưu hóa hiệu quả tài chính và giảm thiểu rủi ro. Việc hiểu rõ về các khái niệm cơ bản và vai trò của quản trị rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng sẽ giúp các ngân hàng có chiến lược phù hợp.

1.1. Khái niệm và vai trò của quản trị rủi ro

Quản trị rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng bao gồm việc nhận diện, đánh giá và kiểm soát các rủi ro có thể xảy ra. Điều này giúp ngân hàng bảo vệ tài sản và duy trì uy tín trên thị trường.

1.2. Tầm quan trọng của tài trợ chuỗi cung ứng

Tài trợ chuỗi cung ứng không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho ngân hàng. Việc quản lý rủi ro hiệu quả sẽ đảm bảo sự ổn định trong các giao dịch tài chính.

II. Các thách thức trong quản trị rủi ro tại MSB

Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản trị rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng. Những thách thức này không chỉ đến từ nội bộ mà còn từ môi trường bên ngoài.

2.1. Rủi ro từ thị trường và đối thủ cạnh tranh

Sự biến động của thị trường và sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng khác tạo ra áp lực lớn cho MSB trong việc duy trì lợi thế cạnh tranh.

2.2. Rủi ro từ quy trình nội bộ

Quy trình nội bộ chưa hoàn thiện có thể dẫn đến việc quản lý rủi ro không hiệu quả, gây thiệt hại cho ngân hàng và khách hàng.

III. Phương pháp quản trị rủi ro hiệu quả tại MSB

Để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng, MSB cần áp dụng các phương pháp hiện đại và phù hợp với thực tiễn.

3.1. Sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý rủi ro

Công nghệ thông tin giúp MSB theo dõi và phân tích dữ liệu rủi ro một cách nhanh chóng và chính xác, từ đó đưa ra quyết định kịp thời.

3.2. Đào tạo nhân viên về quản trị rủi ro

Đào tạo nhân viên là một yếu tố quan trọng giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng trong việc quản lý rủi ro, từ đó cải thiện hiệu quả công việc.

IV. Ứng dụng thực tiễn của quản trị rủi ro tại MSB

Việc áp dụng các giải pháp quản trị rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho MSB. Những ứng dụng này không chỉ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao hiệu quả kinh doanh.

4.1. Kết quả đạt được từ quản trị rủi ro

MSB đã ghi nhận sự cải thiện trong hiệu quả tài chính và sự hài lòng của khách hàng nhờ vào các biện pháp quản trị rủi ro hiệu quả.

4.2. Các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn sẽ giúp MSB hoàn thiện hơn trong công tác quản trị rủi ro, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của quản trị rủi ro

Quản trị rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng tại MSB đang có những bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục cải thiện để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

MSB cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên để nâng cao khả năng quản trị rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng.

5.2. Tầm nhìn dài hạn cho quản trị rủi ro

Tầm nhìn dài hạn sẽ giúp MSB xây dựng một hệ thống quản trị rủi ro bền vững, từ đó tạo ra giá trị cho ngân hàng và khách hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường tài trợ chuỗi cung ứng (Supply Chain Finance - SCF) tại Việt Nam đang chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình cấp tín dụng truyền thống dựa vào tài sản thế chấp sang mô hình cấp vốn dựa trên uy tín và dòng tiền của chuỗi liên kết. Khoảng 80% doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) tham gia vào các mạng lưới phân phối và cung ứng thường gặp rào cản lớn về tài sản bảo đảm, khiến nhu cầu tiếp cận các giải pháp tài chính linh hoạt trở nên vô cùng cấp thiết. Trong bối cảnh đó, Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) với hơn 30 năm hoạt động đã tiên phong phát triển các chương trình tài trợ chuỗi chuyên biệt. Tuy nhiên, việc vận hành các sản phẩm tài trợ chuỗi luôn tiềm ẩn những rủi ro đa chiều, từ rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản đến rủi ro hoạt động và sự bất cân xứng thông tin giữa các mắt xích.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản trị kinh doanh của tác giả Nghiêm Thanh Ly tập trung làm rõ thực trạng công tác quản trị rủi ro trong tài trợ chuỗi cung ứng tại MSB giai đoạn 2018 - 2020, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao an toàn vốn giai đoạn 2021 - 2025. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là hoàn thiện chu trình quản trị rủi ro 4 giai đoạn theo chuẩn mực quốc tế, tối ưu hóa mức dự phòng chung 0,75% trên tổng dư nợ, đồng thời duy trì tỷ lệ nợ xấu của danh mục chuỗi ở mức dưới 2%. Công trình mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc trong việc giúp các ngân hàng thương mại cân bằng bài toán tối đa hóa lợi nhuận và kiểm soát rủi ro danh mục, góp phần thúc đẩy luân chuyển dòng vốn an toàn cho toàn bộ nền kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết chuỗi cung ứng của Mentzer và cộng sự (2001) về mô hình dòng dịch chuyển hàng hóa - thông tin đa tầng, kết hợp với mô hình cấu trúc chuỗi cung ứng của Nguyễn Kim Anh (2006) và quan điểm dòng tài chính hai chiều của Richard và cộng sự (2014). Bên cạnh đó, luận văn vận dụng khung quản trị rủi ro ngân hàng thương mại theo tiêu chuẩn Ủy ban Basel II và Thông tư 13/2018/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước, xác lập cơ chế kiểm soát nội bộ thông qua mô hình 3 tuyến phòng thủ độc lập.

Để nhận diện và đo lường rủi ro khách hàng, tác giả khai thác mô hình 6 nhân tố của Nguyễn Văn Tiến (2015), bao gồm: Tư cách khách hàng, Năng lực pháp lý, Khả năng tài chính, Bảo đảm tiền vay, Điều kiện tài trợ và Khả năng kiểm soát khoản vốn. Các chỉ tiêu rủi ro chính (KRIs) được lượng hóa thông qua nhóm chỉ số thanh khoản, vòng quay hàng tồn kho, kỳ thu nợ bình quân, hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu cùng các tỷ suất sinh lời ROA, ROE. Luận văn cũng hệ thống hóa các kỹ thuật đo lường tổn thất dự tính và quy định phân loại 5 nhóm nợ với tỷ lệ trích lập dự phòng cụ thể từ 0% đến 100% theo quy chuẩn điều hành tiền tệ hiện hành.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa phân tích dữ liệu thứ cấp và điều tra dữ liệu sơ cấp. Nguồn dữ liệu thứ cấp bao gồm báo cáo tài chính kiểm toán của MSB từ năm 2018 đến năm 2020, báo cáo xếp hạng tín nhiệm của Moody's, số liệu thống kê của Tổng cục Thống kê (GSO, 2021) cùng các văn bản quy trình nội bộ liên quan đến chương trình tài trợ chuỗi cung ứng EVN và Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình.

Đối với dữ liệu sơ cấp, tác giả triển khai thu thập thông tin trong giai đoạn từ tháng 3/2021 đến tháng 4/2021. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng để phỏng vấn sâu 6 cán bộ chủ chốt tại MSB, bao gồm: Phó Tổng giám đốc, Chuyên gia phòng giải pháp chuỗi cung ứng, Cán bộ thẩm định tín dụng và Cán bộ quản lý khách hàng thuộc Khối Doanh nghiệp lớn và Khối Khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đồng thời, cỡ mẫu được bổ sung phỏng vấn 2 khách hàng doanh nghiệp đang trực tiếp tham gia chuỗi tài trợ của MSB. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm thu thập những nhận định đa chiều, chuyên sâu về cả mặt chính sách phê duyệt, quy trình vận hành lẫn trải nghiệm thực tế của đối tượng thụ hưởng tín dụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, MSB đã xây dựng thành công danh mục sản phẩm tài trợ chuỗi đa dạng, điển hình là tài trợ nhà thầu theo chuỗi của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và chuỗi nhà thầu xây dựng Hòa Bình với tỷ lệ tài trợ khoản phải thu lên tới 70% - 80% giá trị nghiệm thu thực tế. Chương trình giúp mở rộng tệp khách hàng doanh nghiệp SME mà không đòi hỏi 100% tài sản bảo đảm là bất động sản như phương thức tín dụng truyền thống.

Thứ hai, công tác đo lường rủi ro bước đầu đạt kết quả tích cực khi MSB triển khai hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ kết hợp đo lường tổn thất dự tính. Tỷ lệ trích lập dự phòng chung luôn duy trì đúng mức 0,75% trên tổng dư nợ từ nhóm 1 đến nhóm 4 theo đúng quy định tại Bảng phân loại nợ của Ngân hàng Nhà nước.

Thứ ba, nghiên cứu nhận diện mức độ phụ thuộc rủi ro vào Doanh nghiệp cốt lõi (Anchor) là rất cao, chiếm hơn 90% cơ sở ra quyết định cấp hạn mức. Khi các mắt xích cốt lõi gặp biến động về dòng tiền hoặc chậm thanh toán hợp đồng kinh tế, kỳ thu nợ bình quân bị kéo dài từ 45 ngày lên trên 90 ngày, làm tăng nguy cơ chuyển nhóm nợ cần chú ý (nhóm 2, trích lập 5%) và nhóm nợ dưới tiêu chuẩn (nhóm 3, trích lập 20%).

Thứ tư, hệ thống công nghệ thông tin và công cụ quản lý dòng tiền tại MSB còn tồn tại hạn chế khi tỷ lệ đối soát chứng từ hóa đơn thủ công ước tính vẫn chiếm trên 40% khối lượng giao dịch. Thời gian luân chuyển hồ sơ giữa phòng kinh doanh và khối thẩm định kéo dài từ 3 đến 5 ngày làm việc, làm giảm tính linh hoạt vốn lưu động của nhà cung cấp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các hạn chế trên xuất phát từ sự bất đối xứng thông tin giữa ngân hàng và các nhà thầu phụ cấp 2, cấp 3 trong chuỗi cung ứng. Hơn nữa, việc thiếu vắng nền tảng kết nối số hóa trực tiếp (API) với hệ thống ERP của Doanh nghiệp cốt lõi khiến công tác giám sát dòng tiền sau giải ngân chưa thể thực hiện theo thời gian thực.

Để tối ưu hóa việc phân tích, các phát hiện nghiên cứu được minh họa trực quan thông qua Biểu đồ tốc độ tăng trưởng doanh thu thuần và lợi nhuận sau thuế giai đoạn 2018 - 2020, kết hợp Bảng ma trận các chỉ báo sớm (Early Warning Indicators) nhằm theo dõi biến động tài chính của khách hàng. Những kết quả này hoàn toàn tương đồng với các báo cáo đánh giá của IFC (2020) và PwC (2020) về điểm nghẽn vận hành của mô hình tài trợ chuỗi tại các thị trường tài chính đang phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, Hội đồng Quản trị và Khối Quản lý Rủi ro MSB cần hoàn thiện hệ thống văn bản quy định và sổ tay sản phẩm tài trợ chuỗi chuyên biệt cho từng ngành nghề đặc thù (năng lượng, xây dựng, thủy sản), phấn đấu chuẩn hóa 100% quy trình cấp hạn mức theo ngành trước quý II/2022.

Thứ hai, Trung tâm Kênh bán và Phân phối (SnD) phối hợp cùng Khối Khách hàng Doanh nghiệp triển khai công cụ quản lý dòng tiền tự động qua tài khoản chuyên thu, chuyên chi. Mục tiêu kiểm soát 95% dòng tiền thanh toán từ Doanh nghiệp cốt lõi về tài khoản mở tại MSB, giảm tỷ lệ thất thoát dòng tiền xuống dưới 0,5% trong giai đoạn 2022 - 2023.

Thứ ba, Khối Công nghệ thông tin cùng các Nhóm dự án Agile đẩy nhanh tiến độ số hóa nền tảng tài trợ chuỗi, tích hợp cổng kết nối dữ liệu hóa đơn điện tử với Doanh nghiệp cốt lõi. Giải pháp này hướng tới mục tiêu rút ngắn thời gian thẩm định và giải ngân từ 3 ngày xuống dưới 4 giờ làm việc trong lộ trình 2022 - 2024.

Thứ tư, Ủy ban Quản lý Rủi ro cần thiết lập chính sách chuyển giao rủi ro thông qua việc hợp tác với các đơn vị bảo hiểm tín dụng thương mại uy tín, áp dụng bảo hiểm cho tối thiểu 30% danh mục tài trợ khoản phải thu có tính chất chu kỳ cao trước năm 2024.

Thứ năm, Trung tâm Đào tạo MSB định kỳ tổ chức 4 khóa đào tạo chuyên sâu mỗi năm giai đoạn 2021 - 2025 cho 100% cán bộ quan hệ khách hàng và chuyên viên thẩm định tín dụng, nâng cao năng lực phân tích báo cáo tài chính và nhận diện sớm các dấu hiệu gian lận thương mại.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Ban Lãnh đạo, Ủy ban Quản lý Rủi ro và Cán bộ hoạch định chính sách tại các Ngân hàng Thương mại. Luận văn cung cấp khung tham chiếu thực tiễn về 3 tuyến phòng thủ và bộ tiêu chí sàng lọc 6 nhân tố, hỗ trợ thiết kế chính sách tài trợ chuỗi an toàn, tối ưu hóa tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro.

Nhóm 2: Giám đốc Tài chính (CFO) và Nhà quản trị chuỗi tại các Doanh nghiệp Cốt lõi (Anchor Enterprises). Tài liệu giúp các tập đoàn hiểu rõ cơ chế vận hành dòng tiền và yêu cầu minh bạch hóa dữ liệu hợp đồng để liên kết với ngân hàng, gia tăng năng lực tài chính cho hệ thống đại lý và nhà phân phối.

Nhóm 3: Chuyên viên Thẩm định và Cán bộ Quản lý Khách hàng Doanh nghiệp (SME & Large Corporate). Luận văn trang bị phương pháp nhận diện rủi ro qua hệ thống chỉ báo sớm và công thức KRIs định lượng, giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ cấp tín dụng mà vẫn đảm bảo an toàn vốn.

Nhóm 4: Giảng viên, Học viên Cao học và Nhà nghiên cứu chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị Kinh doanh. Công trình đóng vai trò là tài liệu tham khảo học thuật giá trị, kết hợp hài hòa giữa hệ thống lý thuyết chuẩn mực quốc tế và số liệu case study thực tế từ thị trường Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Tài trợ chuỗi cung ứng (SCF) khác gì so với cấp tín dụng doanh nghiệp truyền thống?

Tín dụng truyền thống chủ yếu thẩm định dựa trên tài sản thế chấp độc lập của bên vay. Ngược lại, tài trợ chuỗi cung ứng tập trung đánh giá uy tín của Doanh nghiệp cốt lõi (Anchor) và tính khả thi của dòng tiền giao dịch thực tế, cho phép giải ngân tới 80% giá trị hóa đơn hợp lệ mà không phụ thuộc hoàn toàn vào bất động sản.

Doanh nghiệp cốt lõi đóng vai trò gì trong quản trị rủi ro SCF tại MSB?

Doanh nghiệp cốt lõi là hạt nhân quyết định quy mô và mức độ an toàn của chuỗi. Doanh nghiệp này cung cấp dữ liệu đối soát công nợ, xác nhận nghĩa vụ thanh toán và cam kết chuyển dòng tiền về tài khoản ngân hàng chỉ định, giúp MSB giảm thiểu rủi ro gian lận thương mại và kiểm soát nguồn thu hồi nợ chính xác.

MSB sử dụng các chỉ số tài chính nào để đo lường rủi ro khách hàng trong chuỗi?

MSB áp dụng nhóm chỉ số rủi ro chính (KRIs) gồm: Hệ số thanh toán nhanh, Vốn lưu động ròng, Vòng quay hàng tồn kho, Kỳ thu nợ bình quân và Hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu. Các chỉ số này phản ánh khả năng thanh toán tức thời và tốc độ chuyển hóa doanh thu thành tiền mặt của doanh nghiệp thành viên.

Ngân hàng xử lý thế nào khi nhà thầu phụ trong chuỗi bị chậm tiến độ thanh toán?

Khi phát hiện dấu hiệu cảnh báo sớm, ngân hàng kích hoạt biện pháp kiểm soát rủi ro thông qua việc yêu cầu Doanh nghiệp cốt lõi giải trình tiến độ, phong tỏa tài khoản chuyên thu, tái cấu trúc thời hạn trả nợ hoặc bổ sung biện pháp bảo đảm thứ cấp nhằm ngăn chặn nguy cơ khoản nợ bị chuyển sang nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn).

Việc phân loại nợ và trích lập dự phòng trong tài trợ chuỗi được quy định ra sao?

Các khoản cấp tín dụng chuỗi được phân loại thành 5 nhóm nợ dựa trên số ngày quá hạn và mức độ uy tín tài chính. MSB duy trì trích lập dự phòng chung 0,75% cho toàn bộ dư nợ từ nhóm 1 đến nhóm 4, đồng thời trích lập dự phòng cụ thể tăng dần từ 0% ở nhóm 1 lên mức tối đa 100% đối với nhóm 5.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tài trợ chuỗi cung ứng theo tiêu chuẩn Basel II và quy định của Ngân hàng Nhà nước.
• Đánh giá thực trạng quản trị rủi ro chuỗi tại MSB giai đoạn 2018 - 2020 qua 4 mắt xích: nhận diện, đo lường, theo dõi và kiểm soát rủi ro.
• Xác định rõ các nút thắt then chốt về sự phụ thuộc vào Doanh nghiệp cốt lõi và tỷ lệ đối soát hóa đơn thủ công còn chiếm khoảng 40%.
• Đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ giai đoạn 2021 - 2025, chú trọng tự động hóa dòng tiền, nâng cấp hạ tầng công nghệ và chuyển giao rủi ro qua bảo hiểm.
• Cung cấp mô hình tham chiếu thực tiễn có giá trị cao cho các ngân hàng thương mại và doanh nghiệp trong việc thúc đẩy phát triển tài trợ chuỗi an toàn.

Đóng góp lớn nhất của công trình là xây dựng thành công bộ khung quản trị rủi ro tích hợp giữa mô hình 6 nhân tố và cơ chế kiểm soát dòng tiền tự động tại ngân hàng thương mại. Lộ trình triển khai tiếp theo cần tập trung hoàn thiện hạ tầng công nghệ và kết nối dữ liệu số hóa giai đoạn 2021 - 2025. Hãy tham khảo và ứng dụng ngay các phát hiện từ luận văn này để nâng cao hiệu quả quản trị tín dụng và tối ưu hóa chuỗi giá trị tài chính doanh nghiệp của bạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG TÀI TRỢ CHUỖI CUNG ỨNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tài trợ chuỗi cung ứng tại Ngân hàng thương mại 1. Chuỗi cung ứng và mô hình chuỗi cung ứng điển hình Cho đến nay, khái niệm chuỗi cung ứng không còn xa lạ với các quốc gia và các doanh nghiệp. Đã có rất nhiều những công trình nghiên cứu về chuỗi cung ứng, dựa trên các cách tiếp cận khác nhau.

Mentzer và cộng sự (2001) cho rằng một chuỗi cung ứng là mạng lưới các tổ chức có liên quan thông qua các liên kết ở đầu nguồn (hay nhà cung cấp) và cuối nguồn (phân phối), trong các quy trình và hoạt động khác nhau tạo ra giá trị dưới dạng sản phẩm và dịch vụ được cung cấp cho khách hàng. Cung ứng Sản xuất Khách hàng Hình 1. Mô hình chuỗi cung ứng trực tiếp (Nguồn: Mentzer và cộng sự (2001)) Đây còn gọi là mô hình chuỗi cung ứng trực tiếp và đơn thuần nhất, trong đó mô hình thể hiện sự kết hợp của 3 hoạt động chính: cung ứng – sản xuất – khách hàng, thể hiện luồng biến chuyển từ nguyên liệu (từ nguồn cung ứng) sang sản phẩm (đến khách hàng). Mentzer và cộng sự đã mở rộng khái niệm chuỗi cung ứng, biến chuỗi cung ứng đó trở nên phức tạp hơn khi bổ sung thêm các tổ chức/đơn vị tham gia vào chuỗi cung ứng như: các nhà cung ứng trung gian, nhà cung ứng dịch vụ, nhà cung ứng tài chính,… 5 Đơn vị nghiên Dịch vụ cứu thị trường logistic Khách NCC 1 … Nhà sản NCC N hàng xuất.

Nhà cung cấp tài chính End user Hình 1.: Mô hình chuỗi cung ứng phức tạp (Nguồn: Mentzer và cộng sự (2001)) Mô hình này có ba nhóm đối tượng tham gia truyền thống là: Nhà cung cấp: Bao gồm cả nhà cung cấp của nhà cung cấp (nhà cung cấp 1) hay nhà cung cấp cuối cùng (nhà cung cấp N). Khách hàng: Bao gồm các khách hàng trung gian và các khách hàng cuối cùng ở vị trí kết thúc chuỗi cung ứng mở rộng (End user). Công ty cung cấp dịch vụ: là các ngân hàng, các tổ chức tài chính, các doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực khác nhau như doanh nghiệp logistic, công ty tài chính, công ty nghiên cứu thị trường. Các đơn vị này sẽ tiến hành cung cấp các dịch vụ khác nhau phục vụ cho chuỗi cung ứng, đảm bảo cho chuỗi cung ứng được vận hành hiệu quả.

Sự xuất hiện các đơn vị trung gian làm cho mô hình chuỗi cung ứng trở nên phức tạp, khiến cho luồng nguyên liệu chuyển tới khâu sản phẩm và tới tay khách hàng cuối cùng linh hoạt hơn, năng động hơn. 6 Còn theo Nguyễn Kim Anh (2006), Trong chuỗi cung ứng có sự kết hợp của một số công ty thực hiện những chức năng khác nhau. Những công ty đó là nhà sản xuất, nhà phân phối, nhà bán sỉ, nhà bán lẻ và khách hàng là cá nhân hoặc tổ chức. Nhà thiết kế Nghiên cứu thị sản phẩm trường Nhà SX Nhà sản Nhà End NVL xuất NPP bán lẻ user NCC hậu cần NCC tài chính Hình 1.3 : Cấu Trúc chuỗi cung ứng (Nguồn: Nguyễn Kim Anh, 2006) 7 Nhà sản xuất là tổ chức sản xuất ra sản phẩm bao gồm những công ty sản xuất nguyên vật liệu và công ty sản xuất ra thành phẩm.

Nhà phân phối là những công ty tồn trữ hàng với số lượng lớn từ nhà sản xuất và phân phối sản phẩm đến khách hàng. Nhà phân phối cũng được xem là nhà bán sỉ khi nhà phân phối bán sản phẩm cho các nhà kinh doanh khác với số lượng lớn hơn so với khách hàng mua lẻ. Như vậy nhà phân phối là tổ chức không sở hữu sản phẩm mà chỉ đại diện bán hàng giữa nhà sản xuất và khách hàng. Nhà bán lẻ tồn trữ sản phẩm và bán cho khách hàng với số lượng nhỏ.

Có thể nói nhà bán lẻ là quy mô thu nhỏ của nhà phân phối. Khách hàng (end-user) là cá nhân hoặc tổ chức mua và sử dụng sản phẩm. Nhà cung cấp dịch vụ là tổ chức cung cấp các dịch vụ cho nhà sản xuất, nhà phân phối, nhà bán lẻ và khách hàng. Các dịch vụ có thể kể đến như: vận tải, nhà kho, tài chính, nghiên cứu thị trường, thiết kế sản phẩm, công nghệ thông tin.

Về cơ bản mô hình chuỗi cung ứng của Nguyễn Kim Anh (2006) khá tương đồng với mô hình của Mentzer và cộng sự (2001). Richard và cộng sự (2014) cho rằng “Chuỗi cung ứng bao gồm các thành phần khác nhau tham gia và thực hiện quá trình chuyển dịch vật lý của hàng hóa và dịch vụ từ điểm đầu đến điểm cuối, cụ thể: từ nguồn cung ứng  sản xuất  phân phối  Bán lẻ  tiêu thụ. Đáng chú ý, dòng dịch chuyển vật lý của hàng hóa và dịch vụ theo hướng một chiều, nhưng dòng dịch chuyển của thông tin và tài chính lại là hai chiều. Dù nghiên cứu trước đây ở các mức độ đơn giản hay phức tạp khác nhau nhưng đều thể hiện dòng dịch chuyển biến nguyên liệu thành hàng hóa, và ở mỗi mô hình đều khẳng định Nhà sản xuất chính là trung tâm của chuỗi cung ứng.

Từ đây, tác giả nhận định rằng: Chuỗi cung ứng là một mạng lưới các đơn vị kinh doanh và sự lựa chọn các kênh phân phối nhằm thực hiện chức năng thu mua nguyên vật liệu; biến đổi nguyên vật liệu thành bán thành phẩm và thành phẩm; phân phối sản phẩm đến nơi tiêu thụ. Chuỗi cung ứng bao gồm tất cả những vấn đề liên quan trực tiếp hay gián tiếp nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng. Chuỗi cung ứng không chỉ bao gồm nhà sản xuất, 8 nhà cung cấp mà còn liên quan đến nhà vận chuyển, nhà kho, nhà cung cấp tài chính, nhà bán lẻ và khách hàng. Khái niệm và nội dung tài trợ chuỗi cung ứng 1.

Khái niệm tài trợ chuỗi cung ứng Tài trợ được hiểu là các “giúp đỡ về mặt tài chính”, nói như vậy tài trợ có thể được hiểu là sự giúp đỡ nhau về vốn (Nguyễn Thị Thu Hằng, 2016), vốn ở đây có thể là các khoản vốn vay hoặc cùng góp vốn để vận hành một thực thể kinh doanh. Như vậy tài trợ chuỗi cung ứng có thể hiểu là sự giúp đỡ về mặt tài chính cho một hoặc nhiều mắt xích của chuỗi cung ứng nhằm tối ưu hoá hoạt động của chuỗi cung ứng. Trong chuỗi cung ứng sẽ có nhiều mắt xích khác nhau, từ khâu cung cấp nguyên vật liệu đến sản xuất, phân phối và tiêu dùng. Trên cơ sở khái niệm về Chuỗi cung ứng và nội dung hoạt động của ngân hàng thương mại, Tài trợ chuỗi cung ứng có thể được hiểu như sau: là việc sử dụng các công cụ tài chính để tối ưu hóa việc quản lý vốn lưu động và thanh khoản trong chu trình hoạt động của chuỗi cung ứng từ nhà cung cấp đến các mạng lưới phân phối và người tiêu dùng.

Tài trợ chuỗi cung ứng sẽ cho phép tiếp cận một hoặc nhiều mắt xích trong chuỗi để đảm bảo chuỗi có thể vận hành trôi chảy. Tài trợ chuỗi cung ứng có thể được thực hiện thông qua việc cấp vốn (thường là vốn ngắn hạn) cho các khâu khác nhau nhằm giảm thiểu rủi ro để tối ưu hoá việc quản lý vốn lưu động và tính thanh khoản của chuỗi cung ứng. 9 Việc sử dụng các phương pháp và kỹ thuật tài trợ và giảm thiểu rủi ro để tối ưu hóa việc quản lý Vốn lưu động và tính thanh khoản được đầu tư vào các quy trình và giao dịch của chuỗi cung ứng Tài trợ chuỗi cung ứng Thành viên của hệ Điểm đặc trưng Danh mục sản phẩm sinh thái - Cơ quan lập pháp và - Áp dụng cho giao dịch quản lý. dựa trên phương thức trả Dựa trên khoản phải thu: sau và được kích hoạt bởi - Chiết khẩu khoản phải - Nhà cung cấp tài chính các diễn biến trong chuỗi thu.

(ngân hàng, công ty tài cung ứng. - Tài trợ vốn để nhập hàng - Liên kết các dòng chảy - Doanh nghiệp cốt lõi - Bao thanh toán. trong chuỗi cung ứng: hàng - Công ty quản lý tài sản - Tài trợ cho khoản phải trả hóa, dịch vụ, vốn, thông đảm bảo (CMC) tin. - Đơn vị tăng cường tín Cho vay/ ứng trước: - Bao gồm sự hiện diện của dụng - Cho vay/ ứng trước dựa các doanh nghiệp chủ đạo trên khoản phải thu hoặc - Công ty công nghệ tài trong chuỗi cung ứng.

hàng tồn kho. chính (Fintech) - Tầm nhìn chuỗi: sự chú ý - Tài trợ cho nhà phân phối - Mạng lưới doanh nghiệp trải rộng khắp các thành viên trong chuỗi thay vì - Tài trợ vốn trước giao - Nhà cung cấp dịch vụ xoay quanh một doanh hàng tổng hợp. nghiệp nhất định. - Nhà đầu tư Hình 1.4: Mô hình tài trợ chuỗi cung ứng (Nguồn: Công ty TNHH PwC Việt Nam, 2020) 10 Như vậy, Tài trợ chuỗi cung ứng sẽ giúp xây dựng được hệ sinh thái giúp duy trình tính ổn định của chuỗi cung ứng theo thời gian.

Trong hệ sinh thái tài trợ chuỗi cung ứng luôn tồn tại những thay đổi thể hiện qua tác động và vai trò của các đối tượng tham gia trong chuỗi cung ứng. Cơ quan chính phủ Nhà cung Cộng đồng cấp tài chính Thành viên của hệ sinh thái SCF Doanh Dịch vụ hỗ Nghiệp chủ trợ đạo Hình 1.5: Hệ sinh thái chuỗi cung ứng (Nguồn: IFC 2020) Các đối tượng tham gia chuỗi cung ứng tạo nên Hệ sinh thái chuỗi cung ứng: Cơ quan chính phủ bao gồm cơ quan lập pháp, cơ quan hoạch định chính sách, cơ quan quản lý đảm nhiệm vai trò hình thành các nguyên tắc hướng dẫn của thị trường tài trợ chuỗi cung ứng trong từng thời kỳ và trong phạm vi từng quốc gia. 11 Nhà cung cấp tài chính bao gồm ngân hàng - tổ chức cung cấp các chương trình tài trợ chuỗi cung ứng và nhà đầu tư cung cấp nguồn tài trợ trực tiếp cho các nền tảng điện tử của bên thứ ba. Doanh nghiệp chủ đạo là doanh nghiệp cốt lõi (từ tiếng Anh sử dụng là Anchor) là công ty uy tín trên thị trường, hoạt động với mạng lưới các nhà cung cấp và/hoặc nhà phân phối và hợp tác với ngân hàng triển khai chương trình tài trợ chuỗi cung ứng.

Dịch vụ hỗ trợ bao gồm công ty quản lý tài sản bảo đảm, nền tảng điện tử dùng chung để kết nối các đối tượng tham gia chuỗi cung ứng với nhau, các tổ chức cung cấp dịch vụ tìm nguồn cung ứng hoặc tìm nguồn phân phối, và các nhà cung cấp dịch vụ khác.