Hoàn thiện quản trị rủi ro tín dụng theo Basel II tại VPBank - Luận văn thạc sĩ Kinh tế

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro tín dụng theo basel ii tại ngân hàng tmcp việt nam thịnh vượng, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Lê Kiều Mai Ngân
• Người hướng dẫn: PGS. Võ Xuân Vinh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Theo Basel II Tại Ngân Hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank)
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: XÁC ĐỊNH VẤN ĐỀ
• 1.1. Sơ lược về Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng – VPBank
• 1.2. Giới thiệu chung
• 1.3. Tầm nhìn, sứ mệnh, giá trị cốt lỗi và mục tiêu của VPBank
• 1.4. Một số thành tựu đạt được
• 1.5. Sơ lược về hoạt động kinh doanh của VPBank. Bối cảnh vấn đề
• 1.6. Triển khai Basel II tại các TCTD tại Việt Nam
• 1.7. Sự cần thiết của việc áp dụng Basel II tại VPBank
• 1.8. Mục tiêu chung
• 1.9. Mục tiêu cụ thể
• 1.10. Phương pháp thực hiện
• 1.10.1. Phương pháp định lượng
• 1.10.2. Phương pháp định tính
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Lý thuyết về quản trị rủi ro tín dụng tại các NHTM
• 2.2. Một số khái niệm
• 2.3. Một số chỉ tiêu đo lường rủi ro tín dụng
• 2.4. Phân loại cơ cấu nợ theo thời gian
• 2.5. Phân loại chất lượng nợ và trích lập dự phòng
• 2.6. Tỷ lệ nợ xấu, nợ quá hạn
• 2.7. Tổng quan về hiệp ước vốn Basel II
• 2.8. Giới thiệu về Basel
• 2.9. Tỷ lệ an toàn vốn (CAR)
• 2.10. Tài sản có rủi ro tín dụng (RWA)
• 2.11. Hệ số chuyển đổi (CCF)
• 2.12. Hệ số rủi ro tín dụng (RW)
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN VẤN ĐỀ
• 3.1. Thực trạng rủi ro tín dụng qua khảo sát đánh giá của cán bộ nhân viên VPBank
• 3.2. Thực trạng rủi ro tín dụng tại VPBank thông qua các chỉ tiêu tài chính
• 3.3. Tốc độ tăng trưởng tín dụng tại VPBank
• 3.4. Chất lượng nợ tại VPBank
• 3.5. Trích lập dự phòng và sử dụng dự phòng rủi ro tín dụng
• 3.6. Thực trạng tỷ lệ an toàn vốn (CAR) theo Basel II tại VPBank
• 3.7. Tỷ lệ an toàn vốn (CAR)
• 3.8. Tài sản có rủi ro tín dụng (RWA)
• 3.9. Hệ số chuyển đổi (CCF)
• 3.10. Hệ số rủi ro tín dụng (RW)
• 3.11. Một số nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng tại VPBank đang ở mức cao
• 3.11.1. Dư nợ cho vay cao đối với các ngành có nhiều rủi ro
• 3.11.2. Cho vay không có tài sản đảm bảo
• 3.12. Thẩm định và phê duyệt cấp tín dụng
• 3.13. Hệ thống chấm điểm nội bộ
• 3.14. Kiểm tra, kiểm soát sau vay
• 4. CHƯƠNG 4: CÁC LỰA CHỌN GIẢI PHÁP THAY THẾ
• 4.1. Định hướng phát triển của VPBank giai đoạn 5 năm (2018-2022)
• 4.1.1. Định hướng chung của toàn công ty
• 4.1.2. Định hướng trong hoạt động quản trị rủi ro tín dụng
• 4.2. Một số giải pháp tham khảo ý kiến chuyên gia tại VPBank thông qua phương pháp phỏng vấn
• 4.3. Một số giải pháp thay thế giúp hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro tín dụng theo Basel II tại VPBank do tác giả đề xuất
• 4.3.1. Hoàn thiện công tác thẩm định và phê duyệt tín dụng theo góc nhìn giữa rủi ro và lợi nhuận dựa trên kết quả tính toán các công thức lượng rủi ro tín dụng theo Basel II
• 4.3.1.1. Nội dung thực hiện
• 4.3.1.2. Nhược điểm
• 4.3.1.3. Chi phí thực hiện
• 4.3.2. Hoàn thiện hệ thống xếp hạng nội bộ
• 4.3.2.1. Nội dung thực hiện
• 4.3.2.2. Nhược điểm
• 4.3.2.3. Chi phí thực hiện
• 4.3.3. Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát sau cấp tín dụng
• 4.3.3.1. Nội dung thực hiện
• 4.3.3.2. Nhược điểm
• 4.3.3.3. Chi phí thực hiện
• 4.4. Lựa chọn giải pháp thay thế
• 4.5. Một số khó khăn và thách thức khi thực hiện
• 4.5.1. Vấn đề về cơ sở dữ liệu và thông tin
• 4.5.2. Nguồn nhân lực
• 4.5.3. Chi phí thực hiện
• 5. CHƯƠNG 5: KẾ HOẠCH THỰC HIỆN
• 5.1. Cơ sở thực hiện kế hoạch
• 5.2. Mục tiêu kế hoạch
• 5.3. Điểm mới của giải pháp
• 5.4. Nguồn lực và chi phí thực hiện
• 5.4.1. Nguồn lực thực hiện
• 5.4.2. Chi phí thực hiện
• 5.5. Nội dung thực hiện chi tiết
• 5.5.1. Xây dựng công thức lượng hóa rủi ro
• 5.5.2. Tích hợp các công thức lượng hóa rủi ro vào hệ thống cấp tín dụng
• 5.5.3. Vận dụng các công thức tính toán trong thẩm định và phê duyệt tín dụng
• 5.5.4. Một số định hướng cấp tín dụng theo hướng hạn chế rủi ro được đề xuất
• 5.5.4.1. Điều chỉnh cơ cấu tín dụng tập trung vào các phân khúc ít rủi ro
• 5.5.4.2. Giảm hạn mức chưa sử dụng của khách hàng thông qua việc cấp hạn mức tín dụng phù hợp nhu cầu khách hàng, khuyến khích khách hàng sử dụng hạn mức được cấp
• 5.5.4.3. Tăng giảm trừ RRTD thông qua việc khuyến khích khách hàng sử dụng những TSĐB hợp lệ được giảm thiểu rủi ro tín dụng
• 5.5.4.4. Thu thập đầy đủ thông tin khách hàng/ khoản vay và hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ
• 6. CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản trị rủi ro tín dụng theo Basel II tại VPBank

Quản trị rủi ro tín dụng là một trong những hoạt động quan trọng nhất của ngân hàng, đặc biệt là tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank). Việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế như Basel II không chỉ giúp ngân hàng quản lý rủi ro hiệu quả mà còn nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh trên thị trường. Basel II cung cấp một khung pháp lý rõ ràng cho việc đánh giá và quản lý rủi ro tín dụng, từ đó giúp VPBank tối ưu hóa quy trình cho vay và giảm thiểu tổn thất do nợ xấu.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của Basel II trong quản trị rủi ro tín dụng

Basel II là một hiệp ước quốc tế nhằm cải thiện quản lý rủi ro tín dụng tại các ngân hàng. Hiệp ước này yêu cầu các ngân hàng phải duy trì tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu, từ đó đảm bảo khả năng thanh khoản và ổn định tài chính. Tại VPBank, việc áp dụng Basel II giúp ngân hàng nâng cao khả năng quản lý rủi ro và bảo vệ lợi ích của khách hàng.

1.2. Lịch sử và quá trình triển khai Basel II tại VPBank

VPBank đã bắt đầu triển khai Basel II từ năm 2018, với mục tiêu nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng. Ngân hàng đã thực hiện nhiều bước đi quan trọng như cải tiến quy trình thẩm định tín dụng và xây dựng hệ thống xếp hạng nội bộ. Những nỗ lực này đã giúp VPBank cải thiện đáng kể tỷ lệ nợ xấu và tăng cường khả năng cạnh tranh.

II. Thách thức trong quản trị rủi ro tín dụng tại VPBank theo Basel II

Mặc dù đã có những bước tiến đáng kể trong việc áp dụng Basel II, VPBank vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong quản trị rủi ro tín dụng. Các vấn đề như tỷ lệ nợ xấu cao, quy trình thẩm định chưa hoàn thiện và thiếu hụt thông tin khách hàng là những yếu tố cản trở sự hiệu quả của hoạt động này.

2.1. Tỷ lệ nợ xấu và nguyên nhân

Tỷ lệ nợ xấu tại VPBank vẫn ở mức cao hơn so với mức trung bình của hệ thống ngân hàng Việt Nam. Nguyên nhân chủ yếu là do ngân hàng tập trung vào các sản phẩm tín dụng có rủi ro cao mà không có tài sản đảm bảo. Điều này dẫn đến việc gia tăng rủi ro tín dụng và ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của ngân hàng.

2.2. Quy trình thẩm định tín dụng chưa hiệu quả

Quy trình thẩm định tín dụng tại VPBank còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng. Hệ thống xếp hạng nội bộ chưa phản ánh đúng bản chất của khách hàng, dẫn đến việc cho vay không chính xác và gia tăng rủi ro tín dụng.

III. Phương pháp quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả theo Basel II tại VPBank

Để cải thiện quản trị rủi ro tín dụng, VPBank cần áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro hiệu quả hơn. Việc xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ, cải tiến quy trình thẩm định và tăng cường kiểm tra sau cho vay là những giải pháp quan trọng.

3.1. Xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ

Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ cần được cải tiến để phản ánh chính xác hơn khả năng trả nợ của khách hàng. Việc áp dụng các mô hình định lượng và định tính trong đánh giá khách hàng sẽ giúp VPBank đưa ra quyết định cho vay chính xác hơn.

3.2. Cải tiến quy trình thẩm định tín dụng

Quy trình thẩm định tín dụng cần được chuẩn hóa và cải tiến để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả. VPBank nên áp dụng các công nghệ mới trong việc thu thập và phân tích thông tin khách hàng, từ đó nâng cao chất lượng thẩm định.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại VPBank

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng Basel II đã giúp VPBank cải thiện đáng kể trong quản trị rủi ro tín dụng. Tỷ lệ nợ xấu đã giảm và khả năng thanh khoản của ngân hàng được nâng cao. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục cải thiện quy trình và hệ thống để đạt được hiệu quả tối ưu.

4.1. Kết quả đạt được sau khi áp dụng Basel II

Sau khi áp dụng Basel II, VPBank đã ghi nhận sự cải thiện trong các chỉ số tài chính, đặc biệt là tỷ lệ nợ xấu. Ngân hàng cũng đã nâng cao khả năng quản lý rủi ro và bảo vệ lợi ích của khách hàng.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ quá trình triển khai

Quá trình triển khai Basel II tại VPBank đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý giá. Việc cải tiến quy trình thẩm định và xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ là những yếu tố quan trọng giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của VPBank

Việc áp dụng Basel II trong quản trị rủi ro tín dụng tại VPBank đã mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức. Ngân hàng cần tiếp tục cải thiện quy trình và hệ thống để đảm bảo an toàn vốn và tối ưu hóa hoạt động cho vay.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

VPBank cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ và cải tiến quy trình quản trị rủi ro tín dụng. Việc áp dụng các công nghệ mới sẽ giúp ngân hàng nâng cao khả năng phân tích và đánh giá rủi ro.

5.2. Tầm quan trọng của việc duy trì chuẩn mực Basel II

Duy trì và cải thiện các chuẩn mực Basel II là rất quan trọng để VPBank có thể cạnh tranh hiệu quả trên thị trường. Ngân hàng cần đảm bảo rằng các quy trình và hệ thống quản lý rủi ro luôn được cập nhật và phù hợp với các yêu cầu quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường tài chính ngân hàng Việt Nam giai đoạn 2014 - 2018 chứng kiến sự phát triển vượt bậc về quy mô tài sản và mạng lưới hoạt động. Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank), tổng tài sản đã cán mốc 323.291 tỷ đồng vào cuối năm 2018, tăng trưởng 16,4% so với năm 2017, đồng thời lợi nhuận trước thuế đạt mức kỷ lục 9.199 tỷ đồng. Tuy nhiên, tốc độ mở rộng tín dụng nhanh chóng cũng đi kèm với áp lực gia tăng rủi ro tín dụng khi tổng dư nợ cho vay đạt 230.790 tỷ đồng và tỷ lệ nợ xấu hợp nhất chạm ngưỡng 3,5% vào năm 2018. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp bách về việc nâng cấp hệ thống quản trị rủi ro theo các chuẩn mực quốc tế hiện đại.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của đề tài là xây dựng hệ thống giải pháp toàn diện nhằm hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro tín dụng theo chuẩn mực Basel II tại VPBank, đáp ứng các quy định nghiêm ngặt của Thông tư 41/2016/TT-NHNN do Ngân hàng Nhà nước ban hành. Phạm vi nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng hoạt động giai đoạn 2014 - 2018 tại Hội sở và mạng lưới chi nhánh khu vực phía Nam của VPBank, trong đó đi sâu vào phân khúc khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) có quy mô hạn mức cấp tín dụng từ 50 tỷ đồng trở lên.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp mô hình tích hợp giữa khẩu vị rủi ro, tỷ lệ an toàn vốn (CAR đạt 11,2% năm 2018) và tỷ suất sinh lời trên vốn có điều chỉnh rủi ro (RROE). Đề tài tạo tiền đề vững chắc giúp ngân hàng chuyển dịch chiến lược từ "tăng trưởng quy mô" sang "tăng trưởng chất lượng có chọn lọc", kiểm soát nợ xấu và tối ưu hóa chi phí dự phòng trong giai đoạn 2018 - 2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản trị rủi ro ngân hàng thương mại hiện đại và các nguyên tắc cốt lõi của Hiệp ước Vốn Basel II do Ủy ban Giám sát Ngân hàng Basel (BCBS) ban hành. Khung lý thuyết vận dụng cấu trúc ba trụ cột của Basel II, trong đó tập trung chuyên sâu vào Trụ cột 1 (Yêu cầu tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu) và kết hợp với nguyên tắc giám sát nội bộ của Trụ cột 2 (Quy trình đánh giá nội bộ về mức đủ vốn - ICAAP). Bên cạnh đó, tác giả ứng dụng lý thuyết đánh giá mối quan hệ giữa tăng trưởng tín dụng và rủi ro danh mục của Robert T. Clair, cùng mô hình định giá dựa trên rủi ro sử dụng tỷ suất sinh lợi trên vốn có điều chỉnh rủi ro (Risk-Adjusted Return on Capital - RROE).

Hệ thống các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm:

• Rủi ro tín dụng (Credit Risk): Nguy cơ tổn thất phát sinh khi khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng tín dụng.
• Tỷ lệ an toàn vốn (CAR): Thước đo năng lực tài chính phản ánh tỷ lệ giữa vốn tự có và tổng tài sản có rủi ro đã điều chỉnh (RWA), yêu cầu mức tối thiểu 8% theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN.
• Tài sản có rủi ro tín dụng (RWA): Tổng giá trị tài sản nội bảng và các cam kết ngoại bảng đã được nhân với hệ số rủi ro (RW) và hệ số chuyển đổi (CCF) tương ứng.
• Khung khẩu vị rủi ro (Risk Appetite Framework - RAF): Tập hợp các chính sách, quy trình và hạn mức xác định mức độ rủi ro tối đa mà ngân hàng sẵn sàng chấp nhận trong từng giai đoạn kinh doanh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp phân tích định lượng và phương pháp định tính chuyên sâu nhằm đảm bảo tính khách quan và chiều sâu thực tiễn:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Dữ liệu tài chính được thu thập liên tục trong 5 năm (2014 - 2018) từ báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán của VPBank, báo cáo thường niên của 10 ngân hàng thương mại cổ phần thí điểm Basel II, cùng các báo cáo thống kê ngành của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Riêng hệ số CAR được tính toán chuẩn hóa từ năm 2016 theo quy chuẩn Thông tư 41/2016/TT-NHNN.
• Dữ liệu sơ cấp và phương pháp chọn mẫu: Tác giả tiến hành khảo sát và phỏng vấn chọn mẫu phân tầng có chủ đích (purposive stratified sampling) với tổng quy mô mẫu n = 100 nhân sự đang làm việc tại VPBank khu vực phía Nam. Cỡ mẫu này được chia thành 3 nhóm đối tượng: Nhóm 1 gồm 03 chuyên gia phụ trách trực tiếp dự án triển khai Basel II và quản trị rủi ro; Nhóm 2 gồm 27 cán bộ quản lý cấp cao (Phó Tổng Giám đốc, Giám đốc Vùng, Thành viên Hội đồng Tín dụng, Giám đốc Trung tâm SME và Giám đốc Chi nhánh); Nhóm 3 gồm 70 chuyên viên quản lý tín dụng và cán bộ thẩm định thực địa.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Việc phân tầng mẫu giúp kiểm định chéo giữa định hướng chiến lược từ cấp quản trị và trải nghiệm vận hành thực tế tại các đơn vị kinh doanh. Phương pháp phỏng vấn chuyên sâu cho phép bóc tách những rào cản nội bộ về công nghệ, chính sách chấm điểm tín dụng và năng lực nhân sự mà số liệu tài chính công khai chưa phản ánh đầy đủ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực chứng giai đoạn 2014 - 2018 tại VPBank chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

• Thứ nhất, tăng trưởng dư nợ cao đi kèm với sự sụt giảm chất lượng danh mục tín dụng. Dư nợ cấp tín dụng tăng mạnh từ 91.719 tỷ đồng năm 2014 lên 230.790 tỷ đồng năm 2018, tương ứng tốc độ tăng trưởng bình quân 26,17%/năm. Mặc dù tỷ lệ tăng trưởng năm 2018 đã hạ nhiệt xuống mức 17,35%, tỷ lệ nợ xấu hợp nhất lại tăng từ 2,89% (năm 2017) lên 3,5% (năm 2018) với tổng giá trị nợ xấu đạt 7.766 tỷ đồng, cao hơn đáng kể so với mức bình quân toàn ngành (khoảng 2,0%).
• Thứ hai, cơ cấu tín dụng tập trung tỷ trọng lớn vào các phân khúc có hệ số rủi ro cao. Dư nợ cho vay không có tài sản bảo đảm chiếm khoảng 35% tổng dư nợ toàn ngân hàng trong 2 năm 2017 - 2018 (đạt 81.321 tỷ đồng năm 2018). Tỷ lệ nợ xấu tại công ty con FE Credit lên tới 5,98%, trong khi tại ngân hàng mẹ duy trì ở mức 2,33%. Các khoản cấp tín dụng bất động sản và tài trợ chuyên biệt phải chịu hệ số rủi ro (RW) lên tới 150% - 200% theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN, gây áp lực trích lập dự phòng rất lớn.
• Thứ ba, tỷ lệ an toàn vốn CAR đạt 11,2% vào cuối năm 2018 nhờ tăng vốn chủ sở hữu lên 34.750 tỷ đồng. Tuy nhiên, cấu trúc tài sản có rủi ro tín dụng (RWA tín dụng) chiếm hơn 90% tổng RWA toàn ngân hàng, khiến CAR dễ bị tổn thương nếu tốc độ suy giảm chất lượng nợ tiếp tục gia tăng.
• Thứ tư, kết quả khảo sát nội bộ từ 100 cán bộ nhân viên cho thấy 95% ý kiến đánh giá rủi ro tín dụng tại VPBank đang ở mức cao, và 85% nhận định công tác quản trị rủi ro hiện tại chưa thực sự hiệu quả. Đáng chú ý, 100% cán bộ thừa nhận công tác kiểm tra, kiểm soát sau giải ngân bị quá tải và hệ thống xếp hạng nội bộ chưa lượng hóa chính xác rủi ro của từng doanh nghiệp.

Thảo luận kết quả

Thực trạng tỷ lệ nợ xấu và chi phí trích lập dự phòng của VPBank neo ở mức cao bắt nguồn từ chiến lược kinh doanh giai đoạn trước, khi ngân hàng ưu tiên tối đa hóa lợi nhuận thông qua các sản phẩm tài chính tiêu dùng và cho vay tín chấp. Việc phê duyệt tín dụng vẫn phụ thuộc nhiều vào đánh giá chuyên gia mang tính chủ quan thay vì các mô hình lượng hóa chuẩn mực.

Dữ liệu so sánh hệ thống cho thấy, trong khi các ngân hàng thương mại quốc doanh và một số ngân hàng cổ phần cùng quy mô duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 2,0%, VPBank chấp nhận khẩu vị rủi ro cao để đổi lấy tỷ suất sinh lời ROE vượt trội 22,8% và NIM 9%. Tuy nhiên, khi quy mô tài sản mở rộng trên 320 nghìn tỷ đồng, mô hình này đối mặt với giới hạn tăng trưởng nếu không có sự can thiệp của các công cụ kiểm soát vốn theo Basel II. Việc biểu diễn tương quan giữa tốc độ trích lập dự phòng rủi ro và tăng trưởng lợi nhuận ròng qua các biểu đồ tài chính trong luận văn minh chứng rõ nét: chi phí dự phòng gia tăng đang bào mòn biên an toàn vốn của tổ chức.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng và thông lệ Basel II, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cụ thể nhằm hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng tại VPBank:

• Tích hợp công thức lượng hóa rủi ro RWA, CAR và RROE vào quy trình thẩm định tín dụng tự động: Khối Quản trị rủi ro phối hợp cùng Khối Công nghệ thông tin hoàn thiện công cụ tính toán chi phí vốn trên từng khoản cấp tín dụng cho khách hàng SME có hạn mức từ 50 tỷ đồng trở lên. Chỉ phê duyệt các hồ sơ có mức sinh lời bù đắp đủ rủi ro vốn. Mục tiêu giảm 10% - 15% tổng RWA danh mục doanh nghiệp trong vòng 12 tháng (hoàn thành trong Quý 2/2020).
• Nâng cấp và chuẩn hóa hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ: Ban Quản lý rủi ro rà soát lại toàn bộ bộ tiêu chí chấm điểm định lượng và định tính, bắt buộc 100% doanh nghiệp vay vốn phải có báo cáo tài chính minh bạch nhằm tránh bị áp hệ số rủi ro phạt 200%. Đảm bảo mức độ phân loại chính xác đạt trên 90%, triển khai đồng bộ trên toàn hệ thống trong giai đoạn 2020 - 2021.
• Tái cơ cấu danh mục cho vay và tối ưu hóa tài sản bảo đảm hợp lệ: Khối Khách hàng Doanh nghiệp và Khối Khách hàng Cá nhân thực hiện chuyển dịch cơ cấu, giảm tỷ trọng cho vay không tài sản bảo đảm xuống dưới 28% tổng dư nợ. Khuyến khích khách hàng bổ sung tài sản bảo đảm tài chính hợp lệ (tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi, kim loại quý) để được giảm trừ trực tiếp RWA theo quy định của Thông tư 41/2016/TT-NHNN. Mục tiêu đưa tỷ lệ nợ xấu hợp nhất về dưới 2,5% trước năm 2022.
• Tăng cường cơ chế kiểm tra, kiểm soát sau cấp tín dụng độc lập: Ban Tổng Giám đốc thành lập tổ kiểm soát sau vay độc lập trực thuộc Hội đồng Quản trị, tách biệt khỏi bộ phận kinh doanh. Thực hiện tái thẩm định định kỳ 3 tháng/lần đối với các khoản vay quy mô lớn, phát hiện sớm dấu hiệu suy giảm dòng tiền để xử lý thu hồi nợ kịp thời.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Ban Lãnh đạo và Chuyên viên Quản trị rủi ro tại các Ngân hàng Thương mại: Cung cấp khung phương pháp luận và các bước triển khai cụ thể để tính toán RWA, hệ số CAR theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN, hỗ trợ thiết lập khẩu vị rủi ro và phân bổ vốn hiệu quả.
• Cán bộ Thẩm định và Quản lý Tín dụng Doanh nghiệp: Giúp cán bộ nắm vững cách thức định giá khoản vay dựa trên tỷ suất RROE, từ đó đánh giá chuẩn xác mối quan hệ giữa biên lợi nhuận và chi phí rủi ro tiềm ẩn của khách hàng SME.
• Cơ quan Quản lý Nhà nước và Thanh tra Giám sát Ngân hàng (NHNN): Tài liệu là minh chứng thực tế phản ánh những khó khăn, vướng mắc của các ngân hàng cổ phần quy mô lớn trong quá trình chuyển đổi sang Basel II, hỗ trợ việc hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật trong tương lai.
• Giảng viên, Học viên Cao học và Nhà Nghiên cứu khối ngành Tài chính - Ngân hàng: Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo có cấu trúc khoa học chặt chẽ, kết hợp đầy đủ giữa dữ liệu tài chính 5 năm và phân tích định tính từ 100 chuyên gia trong ngành.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao VPBank phải áp dụng chuẩn mực Basel II theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN?

Việc áp dụng Basel II là điều kiện tiên quyết giúp VPBank chuẩn hóa năng lực quản trị rủi ro theo thông lệ quốc tế, bảo vệ an toàn hệ thống và duy trì hệ số CAR trên mức 8%. Đồng thời, các ngân hàng tiên phong đạt chuẩn sẽ được Ngân hàng Nhà nước ưu tiên cấp hạn mức tăng trưởng tín dụng hàng năm cao hơn mức bình quân 14% toàn ngành.

Đâu là nguyên nhân chính khiến tỷ lệ nợ xấu của VPBank duy trì ở mức cao trong giai đoạn 2014 - 2018?

Nguyên nhân chủ yếu do ngân hàng theo đuổi chiến lược tăng trưởng quy mô nhanh, tập trung tỷ trọng lớn vào mảng cho vay tiêu dùng tín chấp thông qua FE Credit (nợ xấu 5,98%) và dư nợ không tài sản bảo đảm chiếm 35% tổng dư nợ. Bên cạnh đó, hệ thống xếp hạng nội bộ và công tác kiểm tra sau vay chưa theo kịp tốc độ mở rộng danh mục.

Hệ số an toàn vốn (CAR) của VPBank được tính toán như thế nào theo chuẩn Basel II?

Theo chuẩn Basel II quy định tại Thông tư 41/2016/TT-NHNN, hệ số CAR được tính bằng tỷ lệ giữa Vốn tự có chia cho Tổng tài sản có rủi ro (bao gồm RWA rủi ro tín dụng, RWA rủi ro hoạt động và RWA rủi ro thị trường). Đến cuối năm 2018, hệ số CAR của VPBank đạt 11,2%, cao hơn giới hạn an toàn tối thiểu quy định là 8%.

Luận văn đề xuất giải pháp thí điểm nào đối với phân khúc khách hàng doanh nghiệp?

Tác giả đề xuất ứng dụng mô hình tích hợp công thức lượng hóa rủi ro và tỷ suất sinh lời RROE cho các khoản cấp hạn mức tín dụng từ 50 tỷ đồng trở lên thuộc khối SME. Giải pháp này giúp tự động hóa việc tính toán chi phí vốn và kiểm soát chặt chẽ các tài sản bảo đảm tài chính hợp lệ.

Việc áp dụng chỉ tiêu RROE mang lại lợi ích gì cho công tác phê duyệt tín dụng?

RROE (tỷ suất sinh lời trên vốn có điều chỉnh rủi ro) giúp loại bỏ sự chủ quan của phương pháp chuyên gia truyền thống. Cán bộ thẩm định có thể định lượng chính xác mức lãi suất và biểu phí cần áp dụng cho từng khách hàng để đảm bảo lợi nhuận thu về đủ bù đắp mức độ rủi ro vốn mà ngân hàng phải gánh chịu.

Kết luận

• Hoàn thành hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng và phương pháp tính toán an toàn vốn theo chuẩn mực Basel II và Thông tư 41/2016/TT-NHNN.
• Đánh giá toàn diện bức tranh tài chính 5 năm (2014 - 2018) của VPBank, chỉ rõ mâu thuẫn giữa tốc độ tăng trưởng tín dụng 26,17%/năm và áp lực nợ xấu 3,5%.
• Nhận diện chính xác các lỗ hổng vận hành nội bộ thông qua khảo sát thực chứng 100 cán bộ quản lý và chuyên viên tín dụng tại khu vực phía Nam.
• Đề xuất hệ thống 4 giải pháp khả thi, trọng tâm là mô hình lượng hóa RROE cho các khoản vay doanh nghiệp SME từ 50 tỷ đồng trở lên và tái cơ cấu tài sản bảo đảm.
• Xác định lộ trình triển khai rõ ràng giai đoạn 2020 - 2022, hỗ trợ VPBank duy trì hệ số CAR trên 10% và hiện thực hóa mục tiêu trở thành một trong những ngân hàng bán lẻ hiệu quả nhất Việt Nam.

Bạn đọc và các nhà nghiên cứu có thể tiếp cận toàn văn luận văn thạc sĩ để tham khảo chi tiết bảng tính toán RWA, hệ thống câu hỏi khảo sát và quy trình thẩm định tín dụng mẫu được tác giả xây dựng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: XÁC ĐỊNH VẤN ĐỀ 1. Sơ lược về Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng – VPBank 1. Giới thiệu chung Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) được thành lập chính thức vào ngày 12/08/1993. Gần 25 năm hoạt động, ngân hàng đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ với mạng lưới hoạt động tăng lên 222 chi nhánh, 83 trung tâm & hubs SME và gần 650 ATMs/CDMs với khoảng 27,500 nhân viên.

Đến cuối năm 2018, VPBank đứng đầu khối ngân hàng TMCP với số vốn điều lệ đạt mức 15.706 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế đạt mức kỷ lục từ trước đến giờ - đạt gần 9.200 tỷ đồng, vốn điều lệ lên 25. Hiện nay, VPBank đã khẳng định được uy tín thương hiệu tại Việt Nam cũng như thế thế giới. Với mục tiêu trở thành Ngân hàng hàng đầu tại Việt Nam, VPBank nhận thấy rõ tầm quan trọng của việc cải thiện khung quản trị doanh nghiệp cũng như vượt xa quy định tuân thủ tối thiểu. Ngân hàng cũng thể hiện cam kết minh mạch với quản trị doanh nghiệp, thông qua việc ban hành và cải tiến chính sách, quy định nội bộ để đáp ứng các yêu cầu liên quan đến pháp lý.

Theo Moody’s thì: “VPBank là ngân hàng thương mại cổ phần tầm trung tại Việt Nam, chiếm 3% thị phần tài sản và cho vay toàn hệ thống vào cuối năm 2018”. VPBank chủ yếu tập trung vào đối tượng khách hàng cá nhân và các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Ngân hàng đã và đang tích cực mở rộng phạm vị hoạt động với tốc độ tăng trưởng nhanh hơn thị trường bình quân và tạo được chỗ đứng trong lĩnh vực kinh doanh tài chính tiêu dùng. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1: Lịch sử phát triển của VPBank (Nguồn: VPBank) 1.

Tầm nhìn, sứ mệnh, giá trị cốt lỗi và mục tiêu của VPBank  Tầm nhìn: Với những thành tựu đã đạt được và những dấu ấn rực rỡ về quy mô và lợi nhuận đã tạo cơ hội đưa VPBank trở thành một trong những NHTM cổ phẩn hàng đầu tại Việt Nam. Năm 2017 là một cột mốc quan trọng của VPBank khi mà có gần 1,5 tỷ cổ phiếu VPB chính thức được niêm yết trên sàn chứng khoán HOSE, thu hút nhà đầu tư trong nước cũng như cá nhà đầu tư quốc tế. Từ năm 2018, ban lãnh đạo cùng với toàn thể cán bộ nhân viên đã cùng nhau xây dựng tầm nhìn và phấn đấu để hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược: “Trở thành 1 trong 3 Ngân hàng có giá trị nhất tại Việt Nam và là Ngân hàng thân thiện nhất với người tiêu dùng nhờ ứng dụng công nghệ” TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3  Sứ mệnh: mang lại lợi ích cao nhất cho khách hàng, quan tâm chú trọng đến quyền lợi người lao động và cổ đông, xây dựng văn hóa doanh nghiệp vững mạnh, và đóng góp hiệu quả vào sự phát triển của cộng đồng.  Giá trị cốt lõi: Tại VPBank, văn hóa doanh nghiệp là chỗ dựa vững chắc để thực hiện các chiến lược kinh doanh cho thời kì mới.

Văn hóa doanh nghiệp được phát triển và nuôi dưỡng dựa vào 6 giá trị cốt lõi: - Khách hàng là trọng tâm; - Hiệu quả; - Tham vọng; - Phát triển con người; - Tin cậy; - Tạo sự khác biệt.  Mục tiêu: xây dựng một tổ chức lành mạnh, hiệu quả với văn hóa cộng tác nội bộ, trở thành điểm đến của những tài năng hàng đầu. Để thực hiện tầm nhìn nêu trên VPBank triển khai chiến lược kinh doanh dựa trên các gọng kìm then chốt, trong đó quan trọng nhất là chiến lược tăng trưởng chất lượng và kiện toàn QTRR, cụ thể: - Tăng trưởng chất lượng và quy mô chọn lọc. Tập trung vào 04 trụ cột chính: tín dụng tiêu dùng (FE credit), khách hàng cá nhân (KHCN), tín dụng tiểu thương (Comm Credit) và khách hàng doanh nghiệp vừa & nhỏ (SME).

- Kiện toàn hệ thống QTRR và công nghệ thông tin, chuẩn hóa khung QTRR theo thông lệ quốc tế Basel II. Với mô hình ngân hàng bán lẻ tập trung vào các sản phẩm tín chấp, đặc biệt là tiếp cận nhiều hơn vào các khách hàng có nhu nhập thấp, tạo điều kiện cho các đối tượng khách hàng này có thể tiếp cận với nguồn vốn vay chính thống thông qua các sản phẩm TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 cho vay tín chấp và tài chính tiêu dùng. VPBank luôn chủ động trong việc QTRR, kiện toàn hệ thống QTRR, chuẩn hóa khung QTRR theo thông lệ quốc tế theo Basel II. Một số thành tựu đạt được - Năm 2017: Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) được Brand Finance, công ty tư vấn định giá thương hiệu hàng đầu thế giới, xếp hạng là một trong bốn ngân hàng có giá trị thương hiệu cao nhất và là một trong 24 thương hiệu giá trị nhất Việt Nam năm 2017 - Năm 2018: Ngày 31/7, Tạp chí Forbes Việt Nam công bố danh sách Top 40 Thương hiệu đắt giá nhất Việt Nam năm 2018, trong đó VPBank đứng thứ 13 với giá trị thương hiệu đạt 99,2 triệu USD, tăng trưởng vượt bậc từ vị trí 24 của năm 2017, vươn lên dẫn đầu khối ngân hàng TMCP trong năm 2018.

- Năm 2018, sau gần 1 năm niêm yết trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu VPB đã được chọn vào nhóm VN30, nhóm các cổ phiếu được đánh giá cao nhất trên thị trường. Để vào được VN30, các mã chứng khoán sẽ phải trải qua 3 bước sàng lọc về giá trị vốn hóa và thanh khoản. Bởi vậy việc được chọn vào danh sách này chính là sự khẳng định chất lượng của cổ phiếu VPB về cả thanh khoản lẫn giá trị. - Kết thúc năm 2018, VPBank đã trở thành ngân hàng tư nhân Việt Nam đầu tiên được xếp hạng trong danh sách 500 ngân hàng có giá trị thương hiệu cao nhất thế giới, do Brand Finance công bố.

Giá trị thương hiệu của VPBank được Brand Finance định giá 354 triệu USD, tăng gấp 6,3 lần so với năm 2016. Giá trị thương hiệu tăng cao cũng phản ánh tiềm năng phát triển của VPBank đang được đánh giá cao, bất chấp sự cạnh tranh trong ngành ngân hàng đang ngày càng lớn. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 Với những thành quả đạt được trong thời gian vừa qua đã khẳng định chiến lược của VPBank là đúng đắn, phù hợp xu thế chung của thị trường. VPBank đã có những chuyển biến tích cực về chất lượng sản phẩm dịch vụ, sự chuyên nghiệp, hình ảnh thương hiệu.

Niềm tin của khách hàng đối với VPBank ngày càng được khẳng bằng việc số lượng khách hàng mới liên tục gia tăng, thị phần mở rộng và năng lực tài chính, chất lượng tài sản trong sạch. Sơ lược về hoạt động kinh doanh của VPBank Năm 2018 là năm đầu tiên thực hiện mục tiêu kinh doanh mới của ngân hàng; Năm 2018, VPBank là ngân hàng có tổng doanh thu hoạt động thuần và lợi nhuận thuộc nhóm cao nhất thị trường, lần lượt là 31.086 tỷ đồng và 9. Kết quả trên tiếp tục củng cố vị thế của VPBank là 1 trong những ngân hàng hoat động hiệu quả nhất, với tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và vốn chủ sở hữu (ROE) là 2,4% và 22,8%. Thu nhập lãi cận biên được duy trì ở mức 9%, cao nhất toàn hệ thống ngân hàng.1: Một số chỉ tiêu hoạt động kinh doanh từ năm 2014 -2018 Chỉ tiêu Năm Năm Năm Năm Năm 2014 2015 2016 2017 2018 Tổng tài sản 163,241 193,876 228,771 277,752 323,291 Vốn chủ sở hữu 8,980 13,389 17,178 29,696 34,750 Huy động KH 119,163 152,131 172,438 199,655 219,509 Cấp tín dụng 91,719 126,943 158,696 196,673 23,079 Thu nhập hoạt động thuần 6,271 12,066 16,864 25,026 31,086 Tổng lợi nhuận trước thuế 1,608 3,096 4,929 8,130 9,199 Lợi nhuận ròng 1,254 2,396 3,935 6,441 7,356 Nguồn: Số liệu báo cáo tài chính VPBank (đơn vị: tỷ đồng) Theo bảng số liệu trên, hầu hết tất cả các chỉ tiêu cơ bản như tổng tài sản, dư nợ cấp tín dụng, huy động khách hàng, thu nhập thuần và lợi nhuận ròng của VPBank đều TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 tăng trưởng trong giai đoạn từ năm 2014 – 2018, cho thấy sự phát triển ổn định của VPBank trong giai đoạn vừa qua.

Cuối năm 2018, tổng tài sản của VPBank ở mức 323,291 tỷ đồng – tăng 16. Tổng tài sản tiếp tục tăng trưởng với cấu trúc bền vững nhờ sự đóng góp của các hoạt động kinh doanh cốt lõi, trong đó cho vay khách hàng với mức tăng trưởng 21.5% so với năm trước, đóng góp tỷ trọng lớn nhất trong tổng tài sản: 60%. Dư nợ tín dụng tăng ròng 34 nghìn tỷ đồng và đạt 230,790 tỷ đồng – tăng 17. Từ năm 2014 – 2108, lợi nhuận sau thuế có sự tăng trưởng, tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng có phần chậm lại.

Năm 2018, lợi nhuận sau thuế đạt 7,356 tỷ đồng – tăng 14.2: Tốc độ tăng trưởng lợi nhuận ròng của VPBank từ năm 2014 - 2018 Lợi nhuận sau thuế 8,000 100.00% Năm 2014 Năm 2015 Năm 2016 Năm 2017 Năm 2018 Lợi nhuận ròng Tốc độ tăng trưởng Nguồn: Tác giả tổng hợp theo báo cáo tài chính (đơn vị: tỷ đồng) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Bối cảnh vấn đề 1. Triển khai Basel II tại các TCTD tại Việt Nam Basel II là phiên bản thứ hai của hiệp ước Basel, quy định một số nguyên tắc chung và luật lệ của Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng. Việc áp dụng chuẩn mực an toàn vốn Basel II giúp các NHTM hoạt động an toàn, lành mạnh, nguồn vốn được quản lý hiệu quả hơn, nâng cao năng lực QTRR và đem lại kết quả kinh doanh ổn định, bền vững hơn và gia tăng thêm cơ hội thu hút các nhà đầu tư trong nước và quốc tế Áp dụng Basel II trong hoạt động QTRR của các NHTM ở Việt Nam là yêu cầu cấp thiết, là bước đi quan trọng góp phần nâng cao năng lực hoạt động, đảm bảo an toàn vốn, giảm thiểu rủi ro và tăng khả năng cạnh tranh trước xu thế hội nhập thế giới.

Từ tháng 2-2016, NHNN yêu cầu 10 ngân hàng thí điểm (Vietcombank, VietinBank, BIDV, ACB, MBBank, MaritimeBank, Techcombank, VPBank, Sacombank và VIB) thực hiện triển khai Basel trong quản trị vốn và rủi ro. Theo lộ trình của NHNN thì đến năm 2018, cả 10 ngân hàng trên sẽ phải hoàn thành việc thí điểm này, sau đó tiếp tục mở rộng áp dụng Basel II với tất cả NHTM ở Việt Nam. Tuy nhiên, trước áp lực về việc nâng cao vốn tự có gặp nhiều khó khăn, NHNN đã lùi thời hạn đáp ứng các chuẩn mực Basel II cho nhóm ngân hàng thí điểm về năm 2020. Tính đến thời điểm hiện tại (tháng 5/2019), đã có 07 Ngân hàng được NHNN chấp thuận cho áp dụng chuẩn Basel II theo thông tư 41 về an toàn vốn bao gồm: Vietcombank, VIB, OCB, TPBank, MBBank và VPBank, ACB.