Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý luận về quản trị rủi ro trong quy trình nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển Chương 3: Thực trạng quản trị rủi ro trong quy trình nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển của công ty TNHH Extrans Việt Nam Chương 4: Đề xuất giải pháp hoàn thiện quản trị rủi ro trong quy trình nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển của công ty TNHH Extrans Việt Nam. 12 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG QUYTRÌNH GIAO HÀNG XUẤT KHẨU BẰNG ĐƢỜNG BIỂN 2. Một số khái niệm cơ bản 2. Khái niệm về nguy cơ, rủi ro, tổn thất “Nguy cơ rủi ro là những đe dọa nguy hiểm có thể xảy ra, là hiện tượng bất lợi đối với con người, luôn tiềm ẩn và song hành cùng các hoạt động của con người” (PGS.TS Doãn Kế Bôn, 2009, Giáo trình quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, Trang 334) 2.
Khái niệm về nguy cơ “Nguy cơ” là một thuật ngữ được sử dụng trên các đơn bảo hiểm thuộc thị trường bảo hiểm Anh – Mỹ. Trong đời sống hàng ngày, người ta thường lẫn lộn thuật ngữ “nguy cơ với thuật ngữ “hiểm họa” bởi cùng cho người nghe một ý thức cảnh giác về một điều gì đó. Tuy nhiên, chúng có ý nghĩa khác nhau ở chỗ là “nguy cơ” làm cho hiểm họa sát gắn với hiện thực hơn, khả năng xảy ra tổn thất cao hơn. Nói cách khác, nguy cơ là những điều kiện phối hợp, tác động làm tăng khả năng tổn thất.
Khái niệm về rủi ro “ Rủi ro là những sự kiện bất ngờ ngoài mong đợi của con người và gây ra những thiệt hại cho con người trong các hoạt động của mình. Mặc dù rủi ro là sự kiện khách quan, xảy ra ngoài ý muốn của con người nhưng con người lại hoàn toàn có thể kiểm soát được rủi ro ở những mức độ khác nhau, từ đó có những biện pháp hạn chế tối đa những tổn thất rủi ro mang đến.TS Doãn Kế Bôn, 2009, Giao trình quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, Trang 334) Rủi ro là sự kiện bất ngờ đã xảy ra. Bất ngờ là con người không thể lường trước được một cách chắc chắn, nó có thể xuất hiện vào một thời điểm bất kỳ trong tương lai và bất cứ nơi đâu. Rủi ro là những sự cố gây ra tổn thất.
Khi rủi ro xảy ra luôn để lại những hậu quả, một số trường hợp có thể là tổn thất không đáng kể hoặc tổn thất gián tiếp. Rủi ro là sự kiện ngoài mong đợi. Rủi ro có tính khó lường trước, tính khách quan và loại bỏ các ý đồ chủ quan của chủ thể tham gia các hoạt động. Khái niệm về tổn thất “Tổn thất là những thiệt hại, mất mát về tài sản; cơ hội mất hưởng; về con người, tinh thần, sức khỏe và sự nghiệp của họ do những nguyên nhân từ các rủi ro gây ra.
TS Doãn Kế Bôn, 2009, Giáo trình quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, trang 336) Tổn thất có thể là hữu hình (tổn thất tài sản, con người, sức khỏe) và cũng có thể là vô hình (tinh thần, đe dọa sự nghiệp,. Tổn thất vô hình hoàn toàn có thể đo lường và quy đổi ra thành tiền, và trong không ít các trường hợp tổn thất vô hình còn lớn hơn tổn thất hữu hình. Khái niệm về giao nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển Dịch vụ giao nhận (Freight Fowarding Service) là bất kì loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như các dịch vụ tư vấn hay có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả các vấn đề hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu nhập, chứng từ liên quan đến hàng hóa (theo quy tắc mẫu của FIATA (Hiệp hội giao nhận kho vận quốc tế) về dịch vụ giao nhận). Nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển là dịch vụ liên quan đến vận chuyển và làm các thủ tục để nhận hàng nhập khẩu thông qua phương thức vận chuyển đường biển.
Dịch vụ nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển bao gồm các công việc kể từ khi nhận hàng từ người bán cho đến khi giao hàng tới nơi người mua. Khái niệm về quản trị rủi ro trong quy trình nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển 2. Khái niệm về quản trị rủi ro “Quản trị rủi ro là quá trình nhận dạng, phân tích (bao gồm cả đo lường và đánh giá) rủi ro, xây dựng và triển khai kế hoạch kiểm soát, tài trợ để khắc phụ các hậu quả của rủi ro” (PGS.TS Trần Hùng, 2019, Giáo trình quản trị rủi ro, Trang 28) Như vậy, quản trị rủi ro là quá trình tiếp cận rủi ro một cách khoa học, toàn diện và có hệ thống với mục tiêu nhận dạng, kiểm soát, phòng ngừa và giảm thiểu những tổn thất, mất mát, những ảnh hưởng bất lợi của rủi ro. “Quản trị rủi ro trong tác nghiệp thương mại quốc tế là hệ thống các nghiệp vụ nhằm nhận dạng, đánh giá, đối phó với những nguyên nhân và hậu quả của rủi ro trong quá trình tiến hành các tác nghiệp thương mại quốc tế” (PGS.TS Doãn Kế Bôn, 2009, Giáo trình quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, Trang 375) Quản trị rủi ro trong tác nghiệp thương mại quốc tế không chỉ dừng lại ở mức độ nhận dạng và còn đánh giá và đưa ra các biện pháp hạn chế thấp nhất nhữngtổn thất do 14 rủi ro gây ra.
Quy trình này cần được tiến hành một cách đồng bộ từ giai đoạn xác lập bộ máy nhân sự đến triển khai tác nghiệp trong từng khâu, với mục tiêu vận dụng tối đa các nguồn lực cả bên trong và ngoài doanh nghiệp để mang lại hiệu quả tối đa. Khái niệm về quản trị rủi ro trong quy trình nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển Quản trị rủi ro trong quy trình nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển là quá trình nhận dạng, phân tích (bao gồm cả đo lường và đánh giá) rủi ro, xây dựng và triển khai kế hoạch kiểm soát, tài trợ để khắc phụ các hậu quả của rủi ro trong quy trình nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển. Một số lý thuyết về vấn đề nghiên cứu 2. Quy trình chung về nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển Đối với một công ty giao nhận vận tải quốc tế, quy trình nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển được tiến hành theo trình tự các bước như sau: Bước 1.
Đặt lịch tàu, kiểm tra và xác nhận booking Trong quy trình nhập khẩu hàng hóa bằng đường biển, bước đầu tiên là booking tàu sau khi ký kết hợp đồng ngoại thương (sale contract). Các thông tin cần cung cấp cho hãng tàu: Cảng đi (port of loading), Cảng chuyển tải, Cảng đến (port of discharge), Tên hàng, Trọng lượng, Thời gian tàu chạy (ETD), Thời gian đóng hàng và các yêu cầu khác. Kiểm tra và xác nhận các thông tin booking: Cảng đi, cảng đến, nhiệt độ, độ thông gió, loại container, kích cỡ. Theo dõi tiến trình đóng hàng và thông tin cập nhật từ nhà xuất khẩu Đối với quy trình nhập khẩu hàng hóa bằng đường biển, công việc thực hiện giám sát, theo dõi toàn bộ tiến trình đóng hàng để cập nhật cho đối tác sẽ do nhà xuất khẩu, đại lý hoặc chi nhánh giao dịch FDW ở Việt Nam.
Kiểm tra xác nhận chứng từ, hồ sơ liên quan đến lô hàng Trước khi tiến hành nhập một lô hàng, yêu cầu bên đối tác tiến hành chuẩn bị các chứng từ. Nhà nhập khẩu nhận được thông báo khi hàng đến Trước ngày tàu cập ít nhất 1 ngày sẽ nhận được thông báo hàng đến từ hãng tàu hoặc đại lý. Tiến hành lấy lệnh giao hàng (D/O) bao gồm các giấy tờ sau: Giấy giới thiệu, Bill gốc, Giấy ủy quyền (nếu có yêu cầu). Đăng ký các chứng nhận liên quan đến lô hàng 15 Tùy thuộc vào từng loại hàng, mã HS code,.các quy định của Nhà nước để đăng ký các thủ tục để được cấp các chứng nhận có liên quan.
Khai báo hải quan hàng nhập Đây là bước quan trọng trong quy trình nhập khẩu hàng hóa bằng đường biển. Để có thể tiến hành khai báo hải quan, cần phải chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ sau: Hợp đồng (contract), Hóa đơn thương mại (commercial invoice), Phiếu đóng gói (packing list), Vận đơn (bill of lading), Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa C/O (nếu có), Giấy phép nhập khẩu (nếu có) và các chứng từ khác. Sau bước này sẽ là bước lên tờ khai hải quan. Hiện nay, có thể khai báo qua mạng qua hệ thống khai báo hải quan điện tử.
Để có thể tiến hành khai báo hải quan qua mạng cần có đầy đủ các giấy tờ sau: Sales contract, Commercial invoice, Packing list, Bill of lading, C/O, hóa đơn cước (nếu có) và một số chứng từ liên quan khác. Ngoài những chứng từ trên, cần lưu ý đến chữ ký số để đăng nhập và truyền tờ khai trên phần mềm khai hải quan điện tử. Mở và thông quan tờ khai, thanh lý tờ khai Đầu tiên, tiến hành làm thủ tục hải quan tại cảng. Tiếp theo, tiến hành mở tờ khai.
Để thực hiện được bước này, cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ sau: Giấy giới thiệu, Tờ khai phân luồng, Invoice, Packing list, Bill of lading và các chứng từ cần thiết khác (C/O, hóa đơn cước, giấy phép nhập khẩu). Sau khi hoàn thành việc nộp thuế và tờ khai được thông quan, tiến hành in mã vạch. Nộp mã vạch và tờ khai đã thông quan cho hải quan giám sát ít nhất là 2 bộ. Hải quan sẽ đóng dấu lên mã vạch và trả lại cho doanh nghiệp 1 bộ, còn 1 bộ hải quan sẽ giữ.
Điều kho vận chuyển hàng hóa về kho Sau khi tiến hành thanh lý tờ khai, đến phòng thương vụ của cảng và mang theo D/O để đóng phí. Tiếp theo, giao cho tài xế các chứng từ như: phiếu EIR, D/O để tài xế trình hải quan giám sát cổng và cho xe rời khỏi cảng chờ hàng về kho. Rút hàng và trả vỏ container rỗng Khi xe chở hàng về đến kho, tiến hành kiểm tra các giấy tờ như: seal, tình trạng container hoặc xe chở hàng. Sau khi rút hàng xong, tài xế sẽ mang container trả về cảng hoặc ICD.
Lưu trữ hồ sơ và chứng từ Mọi chứng từ, giấy tờ liên quan đến quy trình nhập khẩu hàng hóa bằng đường 16 biển cần phải được lưu trữ kỹ lưỡng. Để đối chiếu trong trường hợp có phát sinh, khiếu nại.