Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN TRỊ NHÂN SỰ TẠI DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu Nghiên cứu về nhân sự và quản trị nhân sự thì có rất nhiều các loại sách, luận văn và báo chí nói về vấn đề này như: - Cẩm nang quản lý hiệu quả, quản lý nhân sự của tác giả: Robert Heller, dịch giả: Lê Ngọc Phương Anh đã nói về các yếu tố cơ bản của các kỹ thuật quản lý thành công, từ đó khuyên nhân viên làm việc với khả năng tốt nhất của họ. Sách cũng trình bày cách thức quản lý có thể biến thất bại thành thành công cho công ty, bằng cách xác định và tránh những vấn đề phổ biến.
Ngoài những lời khuyên thực tế, sách còn cung cấp 101 gợi ý hữu dụng và một bài tự đánh giá năng lực của bản thân. - Cuốn Quản trị nguồn nhân lực của tác giả người nước ngoài John M. Ivancevich, Nhà xuất Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh nói về việc thúc đẩy các yếu tố để nâng cao việc quản trị nguồn nhân lực. Tuy nhiên, cuốn sách này tập trung vào các giám đốc và các lãnh đạo chịu trách nhiệm tối ưu hóa hoạt động và hành động đúng đạo đức; các lao động (bao gồm các kỹ sư, thư ký, lập trình viên máy tính, nhà thiết kế, thợ máy, nhà hóa học, giáo viên, y tá…) thực thi công việc; và các chuyên gia nhân sự tư vấn, giúp đỡ và hỗ trợ các giám đốc và những người lao động không thuộc cấp quản lý trong công việc của họ.
- Cuốn: Tương lai của nghề quản trị nhân sự thuộc Tủ sách Doanh Trí do Pace tuyển chọn và giới thiệu đã cho rằng các nhà lãnh đạo nhân sự cần phải dự đoán chính xác tương lai và cách thức mà những thay đổi đó ảnh 5 hưởng đến trách nhiệm của họ. Cuốn sách là tập hợp ý kiến của nhiều tác giả khác nhau, trong đó có thể sẽ có tác giả đề xuất một chính sách hoặc thông lệ cụ thể, trong khi một tác giả khác có thể sẽ để xuất một phương pháp hoàn toàn trái ngược. Vấn đề là ở chỗ các nhà lãnh đạo nhân sự, các nhà tư vấn và các nhà học thuật cần phải xem xét hiện tại và những thách thức với tương lai hiện nay một cách tận tụy và có trật tự. - Cuốn sách Nghệ thuật quản lý nhân sự do Lê Tiến Thành biên dịch đã trình bày dễ hiểu những điểm quan yếu nhất trong phương pháp quản lý nhân sự: biết cách ra lệnh, chọn giải pháp, chỉ đạo, giải quyết trở ngại, đề xuất thưởng phạt, khích lệ nhân viên… kèm theo những ví dụ cụ thể thường xảy ra hằng ngày trong thực tế.
Vận dụng tinh tế, đúng lúc những phương pháp này sẽ dễ dàng tạo nên sự thành công cho cá nhân lẫn doanh nghiệp. - Cuốn sách Quản trị nhân sự từ trái tim của tác giả Libby Sartain, Phó Chủ tịch cấp cao quản lý nguồn nhân kiêm Giám đốc nhân sự Yahoo! đã chia sẻ kinh nghiệm quản lý nhân sự hơn 25 năm của bà ở nhiều công ty nổi tiếng mà bà đã từng làm việc. Đồng thời, trong cuốn sách, bà cũng đưa ra những lời khuyên và chiến lược độc đáo, hợp thời cho các lãnh đạo cấp cao, những nhà quản lý nhân sự và cả những sinh viên chuyên ngành. Những chiến lược và nguyên tắc mà bà đưa ra đã chỉ ra cách mà vai trò của nhân sự tăng thêm giá trị cho doanh nghiệp và cách giúp các ông chủ doanh nghiệp có thể khai thác khả năng tiềm tàng, đam mê và kĩ năng của nhân viên.
- Giáo trình Quản trị nhân sự tác giả Nguyễn Hữu Thân với nội dung khái quát hoá tất cả các hoạt động quản trị nhân sự, cung cấp lý luận về nhân sự một cách toàn diện nhất. - Trần Kim Dung với bài viết “Ảnh hưởng của thực tiễn quản trị nguồn nhân lực đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa” đăng trên tạp chí Phát triển kinh tế năm 2006 số 189, Tr 40-42 cho ta nhìn nhận khái quát 6 về thực trạng hoạt động quản trị nhân sự của các doanh nghiệp vừa và nhỏ và đưa ra một số giải pháp định hướng cho các doanh nghiệp. - Tác giả Vũ Đình Dũng với bài báo “Tác động của văn hoá tổ chức đến quản trị nguồn nhân lực” đăng trên Tạp chí Công thương, số 12 (11/2017), ISSN 0866-7756, tr. 183-187 đã chỉ rõ sự tác động to lớn của văn hóa tổ chức ảnh hưởng đến quản trị nhân lực sâu sắc như thế nào.
Bài báo đã chỉ rõ văn hoá có tác động lớn trên các khâu của quản trị nhân lực như: Công tác tuyển dụng; đào tạo; xã hội hoá và hội nhập thành viên mới; cơ chế thăng thưởng .; bài báo còn nói: “văn hóa tổ chức sẽ là cứu cánh để lái người lao động theo hướng làm việc mà không chỉ nghĩ đến tiền thưởng và nhà quản trị có thể sẽ không cần phải sử dụng nhiều các biện pháp khuyến khích về mặt tiền bạc”. Từ việc xác định được vai trò của văn hóa tổ chức, tác giả bài báo đã đưa ra một số giải pháp nhằm tác động tích cực đến quản trị nhân lực như tăng cường vai trò của người lãnh đạo, chủ động xây dựng văn hóa tổ chức, đẩy mạnh các hoạt động về mặt tinh thần, tạo không gian và môi trường làm việc thuận lợi. nhằm phát huy vai trò của văn hóa tổ chức trong quản trị nhân lực. Ngoài sách thì có một số luận văn cũng viết về quản trị nhân sự như luận văn của Nguyễn Tuấn Dũng với nội dung “Hoàn thiện công tác quản trị nhân sự tại khách sạn School Hotel” năm 2008, luận văn đã đưa ra những lý luận và thực tiễn về hoạt động quản tri ̣nhân sự tại khách sạn School Hotel.
Tác giả đã phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động quản trị nhân sự thông qua đánh giá năng lực lập kế hoạch nhân sự, phân tích công việc và hiệu quả đào tạo cũng như tuyển chọn nhân sự của khách sạn. Từ việc đánh giá những ưu điểm và hạn chế tác giả đã đưa ra một số giải pháp giúp hoàn thiêṇ công tác quản tri ̣nhân sự cho khách sạn. - Luận văn của Nguyễn Ngọc Linh với đề tài “Quản trị nhân lực tại Tổng công ty lương thực miền bắc” năm 2017 đã hệ thống hoá các cơ sở lý 7 luận và xây dựng các giải pháp giúp doanh nghiệp đạt được hiệu quả tốt hơn trong hoạt động quản trị nhân lực, trong luận văn tác giả cũng sử dụng nhiều mô hình định lượng nhằm đánh giá hiêụ quả công tác quản trị nhân sự của tổng công ty. - Luận văn “Hoàn thiện công tác quản trị nhân lực tại công ty cổ phần dược phẩm Hà Tây” của thạc sĩ Vũ Thị Phương Dung năm 2016 cũng đã đưa ra những lý luận cơ bản nhất về quản trị nhân lực trong các doanh nghiệp, đồng thời phân tích và đánh giá thực trạng công tác quản trị nhân lực tại Công ty cổ phần Dược phẩm Hà Tây để từ đó đề xuất ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhân lực ở công ty.
- Lê Thị Mỹ Linh (2009) với đề tài “Phát triển nhân sự trong doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế”đã hệ thống hóa và phát triển những lý luận về nhân sự nói chung và đưa ra mô hình tổng quát về phương pháp và cách tiếp cận để phát triển nhân sự trong doanh nghiệp nhỏ và vừa. Từ đó, tác giả thu thập thông tin, sau đó phân tích thực trạng phát triển nhân sự trong doanh nghiệp nhỏ và vừa để chỉ ra những mặt còn hạn chế trong công tác này. Đề tài cũng đã đề xuất một số quan điểm, các giải pháp nhằm phát triển nhân sự trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam. Đánh giá chung về các công trình đã nghiên cứu Các cuốn sách, các bài báo, các công trình nghiên cứu trên đã hệ thống hóa lý luận về quản trị nguồn nhân lực, đồng thời phân tích những vấn đề chung của công tác quản trị nhân lực tại các tổ chức kinh tế hay doanh nghiệp tư nhân.
Qua đó, các công trình đã nêu ra những giải pháp nhằm phát triển quản trị nguồn nhân lực, thúc đẩy sự phát triển của quản trị nhân sự trong các doanh nghiệp và tổ chức. Tuy nhiên, trước những thay đổi mạnh mẽ về tình hình kinh tế trong và ngoài nước như hiện nay đang đặt ra nhiều vấn đề cần 8 phải được bàn luận không chỉ ở cấp độ vĩ mô về quản trị nhân lực mà chính ở các doanh nghiệp cả tư nhân và nhà nước. Tuy nhiên, các công trình trên chỉ nghiên cứu một cách tổng quát về lý luận quản trị nhân sự ở các tổ chức và doanh nghiệp nói chung, còn đối với các luận văn thì chỉ mới đề cập phương pháp đánh giá hiệu quả quản trị nhân sự và giải pháp của riêng từng lĩnh vực nghiên cứu cụ thể, còn thực tế chưa có một công trình nào nghiên cứu, đánh giá toàn diện và chi tiết về hoạt động quản trị nhân sự tại CÔNG TY BIA SÀI GÒN MIỀN BẮC. Vì thế, việc nghiên cứu về tình hình thực tế trong lĩnh vực quản trị nhân sự tại công ty bia Sài Gòn và đưa ra các giải pháp nhằm phát triển hoạt động quản trị nhân sự tại đây vẫn đang là nội dung còn khuyết thiếu và học viên mong muốn bàn luận nghiên cứu.
Cơ sở lý luận về quản trị nhân sự tại doanh nghiệp 1. Khái niệm nhân lực và nhân sự 1. Nhân lực Đối với bất cứ một quốc gia nào, một dân tộc nào, muốn phát triển kinh tế luôn cần phải có các nguồn lực cần thiết, bao gồm nguồn lực con người; nguồn lực đất đai, tài nguyên; nguồn lực tài chính; nguồn lực khoa học công nghệ. Trong đó, nguồn lực con người là yếu tố quan trọng nhất, đóng vai trò then chốt và quyết định trong sự phát triển của nền kinh tế.
Sự quan trọng ấy là bởi vì nhân lực bao giờ cũng giữ vai trò quyết định đối với các hoạt động sản xuất - kinh doanh trong phát triển kinh tế. Dù trong bất kỳ nền kinh tế nào thì con người vẫn là nhân tố hàng đầu quyết định sự phát triển kinh tế, thậm chí cả trong nền kinh tế kém phát triển, sản xuất còn mang nặng tính tự cấp, tự túc, trình độ hiểu biết còn thấp thì con người vẫn không thể thoát khỏi vai trò quan trọng của mình trong nền kinh tế.