Chương 1: Tổng quan nghiên cứu về quản trị quy trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu hóa chất nông nghiệp từ Trung Quốc của công ty Cổ phần US Farm Việt Nam. Chương 2: Cơ sở lý luận về quản trị quy trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu Chương 3: Thực trạng quản trị quy trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu hóa chất nông nghiệp từ Trung Quốc của công ty Cổ phần US Farm Việt Nam. Chương 4: Giải pháp hoàn thiện quản trị quy trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu hóa chất nông nghiệp từ Trung Quốc của công ty Cổ phần US Farm Việt Nam. 6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ QUY TRÌNH THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG NHẬP KHẨU 2.
Khái quát về hợp đồng thương mại quốc tế 2. Khái niệm và phân loại hợp đồng thương mại quốc tế a. Khái niệm Theo PGS. Doãn Kế Bôn (2014), Giáo trình quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, NXB Thống Kê: “Hợp đồng TMQT là kết quả của một quá trình nghiên cứu thị trƣờng, xác định nhu cầu, lựa chọn đối tác, lập phương án kinh doanh tiến hàng giao dịch đàm phán và ký kết hợp đồng.
Thực hiện hợp đồng TMQT là tự nguyện thực hiện các điều mà các bên đã thỏa thuận và cam kết, tức là khi đó các bên cần thực hiện các nghĩa vụ và quyền lợi của mọi bên. Việc tổ chức thực hiện tốt hợp đồng TMQT có ý nghĩa rất quan trọng đối với mọi bên.” Theo Điều 16 Luật Thương mại Việt Nam (2005): “Hợp đồng mua bán ngoại thương là hợp đồng ký kết giữa một bên là thương nhân Việt Nam với một bên là thương nhân nước ngoài.” Tóm lại, hợp đồng thương mại quốc tế là sự thỏa thuận giữa bên mua và bên bán về việc xác lập quyền và nghĩa vụ của người mua và người bán trong giao dịch thương mại quốc tế. Phân loại Hợp đồng TMQT có thể được phân loại như sau: - Xét theo thời gian thực hiện hợp đồng, có: Hợp đồng ngắn hạn: là hợp đồng thường được ký kết trong một thời gian tương đối ngắn, và sau khi hai bên đã hoàn thành nghĩa vụ của mình thì quan hệ pháp lý giữa hai bên về hợp đồng đó cũng kết thúc. Hợp đồng dài hạn: là hợp đồng có thời gian thực hiện tương đối dài mà trong thời gian đó việc giao hàng được thực hiện làm nhiều lần.
- Xét theo nội dung quan hệ kinh doanh, có: Hợp đồng xuất khẩu là hợp đồng bán hàng cho thương nhân nước ngoài, thực hiện quá trình chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa sang cho thương nhân nước ngoài và nhận tiền hàng. 7 Hợp đồng nhập khẩu là hợp đồng mua hàng của thương nhân nước ngoài, thực hiện quá trình nhận quyền sở hữu hàng hoá và thanh toán tiền hàng. - Xét theo nội dung mua bán, có: Hợp đồng mua bán hàng hóa và hợp đồng mua bán dịch vụ. - Xét theo hình thức của hợp đồng, có: Hình thức văn bản và hình thức miệng.
- Xét theo cách thức thành lập hợp đồng, có: Hợp đồng một văn bản là hợp đồng trong đó ghi rõ nội dung mua bán, các điều kiện giao dịch đã thoả thuận và có chữ ký của hai bên. Hợp đồng gồm nhiều văn bản như: Đơn chào hàng cố định của người bán và chấp nhận của người mua; Đơn đặt hàng của người mua và chấp nhận của người bán; Đơn chào hàng tự do của người bán, chấp nhận của người mua và xác nhận của người bán; Hỏi giá của người mua, chào hàng cố định của người bán và chấp nhận của người mua. Đặc điểm hợp đồng thương mại quốc tế Hợp đồng TMQT có những đặc trưng sau: Chủ thể tham gia: Chủ thể tham gia ký kết hợp đồng có trụ sở kinh doanh ở các quốc gia khác nhau. Đối tượng của hợp đồng: là hàng hóa hoặc dịch vụ.
Tuy nhiên, khác với hợp đồng mua bán trong nước, các đối tượng của hợp đồng TMQT phải được di chuyển qua biên giới các quốc gia khác nhau. Đồng tiền thanh toán: là ngoại tệ đối với ít nhất một bên tham gia. Các chủ thể tham gia hợp đồng có thể lựa chọn đồng tiền thanh toán là ngoại tệ của nước xuất khẩu, nước nhập khẩu hoặc một nước thứ ba. Các bên cần chú ý ghi rõ đồng tiền thanh toán theo ký hiệu của đồng tiền quốc gia mà các bên đã chọn.
Nguồn luật điều chỉnh: Do có yếu tố nước ngoài nên nguồn luật điều chỉnh hợp đồng TMQT bao gồm Luật quốc tế, luật quốc gia và tập quán thương mại quốc tế. Vai trò của hợp đồng thương mại quốc tế Về bản chất, hợp đồng thương mại quốc tế là hợp đồng mua bán hàng hoá và dịch vụ dựa trên sự thỏa thuận của các bên ký kết, do đó phải thể hiện ý chí thỏa thuận không được cưỡng bức, lừa dối lẫn nhau và có những nhầm lẫn không thể chấp nhận được. 8 Chính vì vậy, hợp đồng giữ một vai trò quan trọng trong thương mại quốc tế vì xác nhận những nội dung giao dịch các bên đã thoả thuận và cam kết thực hiện, đồng thời, xác nhận quyền lợi và trách nhiệm của các bên trong quá trình giao dịch thương mại. Hợp đồng còn là cơ sở đánh giá mức độ thực hiện nghĩa vụ của các bên và là cơ sở pháp lý quan trọng để khiếu nại khi đối tác không thực hiện toàn bộ hay từng phần nghĩa vụ đã thoả thuận.
Hợp đồng càng quy định chi tiết, rõ ràng, càng dễ thực hiện, ít xảy ra tranh chấp. Khái quát về quản trị quy trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu 2. Khái niệm quy trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu Theo PGS. Doãn Kế Bôn (2009), Giáo trình Quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, Trường Đại học Thương mại, NXB Thống kê: “Quy trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu (hợp đồng TMQT) là thực hiện một chuỗi các công việc kế tiếp được đan kết chặt chẽ với nhau mà các bên đã thỏa thuận và cam kết có nghĩa là thực hiện các nghĩa vụ và quyền lợi của mọi bên” 2.
Khái niệm quản trị quy trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu Theo PGS. Doãn Kế Bôn (2009), Giáo trình Quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, Trường Đại học Thương mại, NXB Thống kê: “Quản trị quá trình thực hiện hợp đồng là một quá trình phức tạp, các bên đều phải có kế hoạch tổ chức thực hiện, đặc biệt là hệ thống giám sát, điều hành chặt chẽ để tối ưu hóa quá trình thực hiện”. Theo giáo trình Quản trị học (Trường Đại học Thương mại, NXB Hà Nội, 2021): “Quản trị là hoạt động nhằm đạt được mục tiêu một cách hiệu quả bằng sự phối hợp các hoạt động của những người khác thông qua hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát các nguồn lực của tổ chức trong một môi trường luôn thay đổi”. Tóm lại, quản trị quy trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu là hoạt động quản trị quy trình gồm hoạch định, lập kế hoạch; tổ chức thực hiện; và giám sát, điều hành các hoạt động trong quá trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu nhằm đảm bảo việc thực hiện hợp đồng diễn ra đúng quy định, đúng trình tự và đúng thời hạn của hợp đồng.
Vai trò của hoạt động quản trị quy trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu Quản trị quy trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu là hoạt động quan trọng đối với các doanh nghiệp có hoạt động nhập khẩu. Đây là cơ sở để tổ chức tốt từng mắt xích công việc của hợp đồng và theo một trình tự logic, giúp từng hoạt động tác nghiệp diễn ra theo đúng nội dung, thời gian và đạt hiệu quả công việc cao nhất. Từng nội dung trong quản trị quy trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu cũng có vai trò xác định: Lập kế hoạch là nội dung khởi đầu và quan trọng trong quá trình thực hiện hợp đồng do hoạt động này định hướng cho toàn bộ hoạt động trong quá trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu của doanh nghiệp; đồng thời hoạt động này cũng có vai trò phân tích và dự báo trước những cơ hội, thách thức, thuận lợi, khó khăn trong quá trình thực hiện hợp đồng, từ đó doanh nghiệp có hướng chủ động giải quyết để nắm bắt cơ hội, hạn chế rủi ro. Lập kế hoạch còn là cơ sở để phân quyền, nghĩa vụ, nhiệm vụ, thực hiện phối hợp các yếu tố, các bộ phận trong tổ chức và là cơ sở để tiến hành kiểm tra, điều chỉnh các hoạt động tiếp theo.
Tổ chức thực hiện hợp đồng là thực hiện một chuỗi các công việc kế tiếp được liên kết chặt chẽ với nhau. Hoạt động này có vai trò rất quan trọng trong toàn bộ quá trình vì đây là hoạt động mang tính quyết định đến thành công của hợp đồng nhập khẩu. Thực hiện tốt một công việc là cơ sở để thực hiện các công việc kế tiếp cũng như toàn bộ hợp đồng. Giám sát và điều hành cũng có vai trò quan trọng trong thực hiện hợp đồng nhập khẩu do đây là hoạt động đóng vai trò như hệ thống báo động sớm, thông báo những công việc mà mỗi bên phải thực hiện nhằm đảm bảo không có sự chậm trễ nào và phát hiện kịp thời những thiếu sót để có hướng giải quyết.
Hoạt động này giúp doanh nghiệp đảm bảo thực hiện đúng nghĩa vụ trong hợp đồng và tối ưu hóa quy trình thực hiện. Nội dung quản trị quy trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu Quản trị quy trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu hàng hóa thương mại quốc tế bao gồm ba bước quy trình cơ bản sau: 10 Sơ đồ 2.1 Quy trình quản trị quy trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu hàng hóa thương mại quốc tế Nguồn: PGS. Doãn Kế Bôn (2009), Giáo trình Quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, NXB Thống kê 2. Lập kế hoạch thực hiện hợp đồng nhập khẩu Lập kế hoạch là công tác tính toán thiết lập các mục tiêu; xác định các nội dung công việc; trình tự, thời gian, cách thức tiến hành; phân bổ nguồn lực.
Công tác lập kế hoạch thường dựa vào hợp đồng ký kết; điều kiện thực tế của doanh nghiệp; điều kiện môi trường chung và điều kiện thực tế của đối tác. Trình tự lập kế hoạch bao gồm: Chuẩn bị lập kế hoạch: Thu thập, phân tích các yếu tố môi trường vĩ mô ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu hàng hóa như: các chính sách, quy định của Nhà nước, các quy định về hải quan, ngân hàng, các thủ tục giấy phép cần thiết; Phân tích các yếu tố thuộc về doanh nghiệp: khả năng sản xuất, kinh doanh, nguồn lực 11 của doanh nghiệp và đối tác; Nghiên cứu phân tích các nội dung của hợp đồng nhập khẩu.