chương I của Luật NSNN số 83/2015/QH13 đã đưa ra rang: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán va thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thâm quyền quyết định dé bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước” 1. Khái niệm về von dau tư xây dựng cơ bản Vốn đầu tư Xây dựng cơ bản là toàn bộ những chi phí dé đạt được mục dich đầu tư bao gồm chỉ phí cho việc khảo sát thiết kế và xây dựng, mua sắm, lắp đặt máy móc thiết bị và các chi phí khác được ghi trong tổng dự toán. Vốn đầu tư XDCB từ NSNN là một bộ phận quan trong của vốn đầu tư trong nền kinh tế quốc dân, đồng thời là một nguồn lực tài chính công rất quan trọng của quốc gia. Dưới góc độ là một nguồn vốn đầu tư nói chung, vốn đầu tư XDCB từ NSNN cũng như các nguôn vôn khác - đó là biêu hiện băng tiên của giá trị đầu tư, bao gôm 13 các chỉ phí tiêu hao nguồn lực phục vụ cho hoạt động đầu tư, nghĩa là bao gồm toàn bộ chỉ phí đầu tư.
Theo Luật Dau tư (2014) do Quốc hội khóa 13 ban hành: "Von dau tư là tiền và tài sản khác đề thực hiện hoạt động dau tư kinh doanh". Vốn đầu tư công, theo Luật Đầu tư công (2014) là: “vốn ngân sách nhà nước, vốn công trái quốc gia, vốn trái phiếu Chính phủ, vốn trái phiếu chính quyền địa phương, vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài, vốn tín dụng dau tư phát triển của Nhà nước, vốn từ nguồn thu dé lại cho đầu tư nhưng chưa đưa vào cân đối ngân sách nhà nước, các khoản vốn vay khác của ngân sách địa phương dé đầu tư”. Như vây, vốn đầu tư XDCB từ NSNN là một hình thức của đầu tư công năm trong khoản chi đầu tư của NSNN hàng năm được bố trí cho đầu tư vào các công trình, dự án XDCB của Nhà nước. Vốn đầu tư XDCB được hiểu là tông chỉ phí băng tiền dé tái sản xuất tài sản cố định có tinh chất sản xuất hoặc phi sản xuất.
Trong đó mục đích bỏ von được xác định rõ và giới hạn trong phạm vi tạo ra những cơ sở vật chất, kỹ thuật hoặc kết cầu hạ tầng cho nền kinh tế - xã hội, như nhà máy, hệ thống giao thông vận tải, hồ đập, thuỷ điện, thuỷ lợi, trường học, bệnh viện. Khái niệm về quan lý vốn dau tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước Quản lý vốn đầu tư XDCB từ nguồn NSNN là tập hợp những công cụ và biện pháp của nhà nước trong phân phối và sử dụng phần vốn mà NSNN bỏ ra dé đầu tư tái sản xuất tài sản cố định với mục đích dam bảo hiệu quả và hiệu lực của đầu tư XDCB từ nguồn NSNN nhằm từng bước tăng cường, hoàn thiện, hiện đại hóa cơ sở vật chất kỹ thuật và năng lực sản xuất của nền kinh tế quốc dân (Nguyễn Bạch Nguyệt, 2008). Quản lý vốn đầu tư XDCB thuộc NSNN là quá trình phân bổ, cấp phát và sử dụng vốn đầu tư XDCB thuộc NSNN của các cơ quan, đơn vị và cá nhân có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến hoạt động đầu tư XDCB do nhà nước thực hiện. Tóm lại, quản lý vốn đầu tư XDCB thuộc ngân sách nhà nước là quá trình thực hiện các chức năng của quản lý lập kế hoạch, tổ chức quản lý, điều hành và 14 kiểm soát của các cơ quan quản lý nhà nước đối với quá trình sử dụng vốn nhăm đạt đến mục tiêu sử dụng vốn có hiệu quả nhất.
Chủ thể quản lý vốn đầu tư XDCB ngân sách nhà nước cấp quận là UBND quận với các phòng ban chuyên môn như phòng Tài chính — kế hoạch, phòng Quản lý đô thị, phòng Tài nguyên môi trường. Đối tượng quản lý vốn đầu tư XDCB là quá trình sử dụng vốn của các tô chức và cá nhân được nhà nước trao quyền quản lý và sử dụng vốn dé thực hiện các dự án đầu tư XDCB thuộc ngân sách nhà nước (Nguyễn Bạch Nguyệt, 2008) Từ những khái niệm trên, theo tác giả có thể khái quát: Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước là sự tác động có chủ đích của cán bộ quản lý nhà nước lên đối tượng quản lý nhằm đánh giá, điều chỉnh các nội dung quản lý vốn đầu tư XDCB từ nguồn NSNN để duy trì và nâng cao hiệu quả của hoạt động này. Đặc điểm của vẫn dau tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước, là một bộ phận trong vốn đầu tư và có những đặc điểm sau: Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước về cơ bản không vì mục tiêu lợi nhuận, được sử dụng vì mục đích chung của mọi người, lợi ích lâu dài cho một ngành, địa phương và cả nền kinh tế (Chính phủ, 2016); Vốn đầu tư xây dựng cơ bản tập trung chủ yếu dé phát triển kết cấu hạ tang kỹ thuật, hoặc định hướng đầu tư vào những ngành, lĩnh vực chiến lược. - Chủ thể sở hữu của vốn xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước là Nhà nước, do đó vốn đầu tư được nhà nước quản lý, điều hành sử dụng theo các quy định của Luật ngân sách nha nước và các quy định của pháp luật khác (Chính phủ, 2016) Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước được gắn bó chặt chẽ với ngân sách nhà nước và được cấp thầm quyền quyết định đầu tư vào các lĩnh vực xây dựng cơ bản phục vụ cho việc phát triển kinh tế xã hội.
Vai trò quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguôn ngân sách nhà nước - Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước, có vai trò hết sức quan trọng, nó vừa là nguôn động lực đê phát triên kinh tê - xã hội, lại vừa là công cụ đê 15 điều tiết, điều chỉnh nền kinh tế và định hướng trong xã hội cụ thé như sau: + Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước, sẽ tạo ra năng lực sản xuất mới, phát triển kết câu ha tầng kinh tế - xã hội, tăng tích lũy cho nên kinh tế, nhờ đó tạo điều kiện cũng như môi trường thuận lợi hơn cho các hoạt động kinh tẾ - xã hội. Bởi vì phần lớn vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tập trung cho phát triển kết cấu hạ tầng trọng điểm như: Giao thông, điện, nước, thủy lợi, trường học (Chính phủ, 2016); + Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước, góp phần chuyên dịch cơ cau kinh tế giữa các ngành, nhằm giải quyết những van dé mất cân đối trong phát triển giữa các vùng lãnh thổ, phát huy một cách tối đa những lợi thé so sánh về tài nguyên, địa thế, kinh tế, chính trị của từng vùng lãnh thé (Chính phủ, 2016); + Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước, là một trong những điều kiện dé phát triển công nghệ, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Bởi vì, nguồn vốn này có tác động rất lớn đến việc hình thành và phát triển các ngành, sản phẩm mới, góp phan nâng cao trình độ công nghệ của sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả của nền kinh tế (Chính phủ, 2016). - Xây dựng cơ bản giữ một vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân.
Xây dựng cơ bản là một trong những lĩnh vực sản xuất vật chất lớn của nền kinh tế quốc dân, cùng các ngành sản xuất khác, trước hết là ngành công nghiệp chế tạo và ngành công nghiệp vật liệu xây dựng, nhiệm vụ của ngành xây dựng là trực tiếp thực hiện và hoàn thành khâu cuối cùng của quá trình hình thành tài sản cố định. Thể hiện những vai trò cụ thể như sau: + Sử dụng hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả nguồn vốn, tài nguyên thiên nhiên, đất dai, lao động và các tiềm năng khác, bảo vệ môi trường sinh thái, chống tham ô lãng phí trong sử dụng vốn đầu tư và khai thác các kết quả của đầu tư. - Đảm bảo cho quá trình đầu tư, xây dựng công trình đúng quy hoạch và thiết kế được duyệt, đảm bảo bền vững và mỹ quan, đảm bảo chất lượng và thời hạn xây dựng với chỉ phí hợp lý. + Ngăn ngừa các ảnh hưởng tiêu cực do việc sử dụng đầu vào của các chủ dự án không đúng trên lợi ích toàn diện, lâu dài của đât nước và các ảnh hưởng tiêu 16 cực khác có thể gây ra như các công trình xây dựng được tạo ra bởi dự án cảnh quan, thuần phong mỹ tục, an ninh quốc gia.
+ Kiểm tra, kiểm soát ngăn ngừa các hiện tượng tiêu cực trong việc sử dụng vốn nhà nước nhằm tránh thất thoát, lãng phí ngân sách của Nhà nước (Đỗ Hoàng Toàn và Mai Văn Bưu, 2005) 1. Mục tiêu, nguyên tắc quản lý vẫn dau tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước - Mục tiêu quản lý vốn dau tư xây dựng cơ bản từ nguon ngân sách nhà nước: Trước hết, Quản lý vốn đầu tư XDCB nhằm đảm bảo việc sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước trong đầu tư XDCB phải thật hợp lý, tránh việc đầu tư dàn trải, không hiệu quả gây lãng phí vốn đầu tư ngân sách nhà nước. Thứ hai, Quản lý vốn đầu tư XDCB nguồn ngân sách nhà nước phải được thực hiện đúng mục đích, đúng chủ trương đầu tư và phù hợp với các quy định của pháp luật. Thứ ba, Quản lý vốn đầu tư XDCB nguồn NSNN phải đạt hiệu quả cao nhất, chống thất thoát, lãng phí vốn đầu tư, đảm bảo đầu tư tiết kiệm và hiệu quả.
Quá trình quản lý vốn đầu tư trong lĩnh vực XDCB được thực hiện tuần tự qua các bước lập, giao kế hoạch vốn đầu tư; tạm ứng & thanh toán vốn đầu tư; quyết toán vốn đầu tư (quyết toán vốn đầu tư theo niên độ ngân sách và quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành) và kiểm tra, kiểm soát việc sử dụng vốn đầu tư Phân định rõ trách nhiệm và quyền hạn của cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức, cá nhân liên quan đến quản lý và sử dụng vốn đầu tư XDCB từ nguồn NSNN.