mở đầu của quy trình ngân sách nhà nước. Việc quản lý vốn XDCB từ nguồn vốn NSNN cấp huyện phải đảm bảo theo dự toán, vì: 10 - Cơ cấu vốn phụ thuộc vào sự phán quyết của cơ quan quyền lực nhà nước đó. Do đó, mọi khoản chi từ nguồn vốn đầu tư từ NSNN chỉ có thể trở thành hiện thực khi khoản chi đó nằm trong cơ cấu chi theo dự toán đã được cơ quan quyền lực nhà nước xét duyệt và thông qua. - Phạm vi của công tác Quản lý vốn đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN rất đa dạng, liên quan tới nhiều loại hình đơn vị thuộc nhiều lĩnh vực hoạt động khác nhau.
Mức chi cho mỗi loại hoạt động được xác định theo đối tượng, định mức riêng tùy thuộc vào thực tế. Như vậy, quản lý theo dự toán là nguyên tắc đảm bảo yêu cầu cân đối NSNN, tránh tính tùy tiện và thuận lợi cho việc điều hành NSNN. Thứ hai, nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả: Nhu cầu thì vô hạn nhưng nguồn lực thì có hạn nên tiết kiệm, hiệu quả là nguyên tắc được ưu tiên hàng đầu trong quản lý vốn XDCB. Trong quá trình phân bổ và sử dụng nguồn lực có hạn phải luôn tính toán sao cho tối thiểu hóa chi phí và tối đa hóa về mặt lợi ích.
Đặc thù hoạt động việc quản lý vốn đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN diễn ra trên phạm vi rộng, đa dạng, phức tạp và nhu cầu luôn tăng nhanh chóng, do vậy, nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả càng phải được tôn trọng. Nguyên tắc này được đảm bảo khi quá trình quản lý vốn đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN phải làm có hiệu quả và đồng bộ các nội dung sau: Xây dựng định mức, tiêu chuẩn phải phù hợp với từng đối tượng và tính chất công việc, phải sát với thực tế. Đa dạng hóa các hình thức cấp phát vốn ngân sách và lựa chọn một cách phù hợp hình thức cấp phát áp dụng cho mỗi loại hình đơn vị hay yêu cầu quản lý của từng nhóm chi. Sắp xếp ưu tiên các dự án trong điểm, các công trình hoặc các nhóm chi mục tiêu, phân bổ nguồn vốn ngân sách XDCB hợp lý để với nguồn lực hạn chế vẫn đảm bảo được yêu cầu của công việc, mang lại hiệu quả cao.
Xem xét đánh giá tính hiệu quả của công tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN một cách tổng quát, đánh giá độ ảnh hưởng của mỗi khoản chi đến các mối quan hệ kinh tế và thời gian phát huy tác dụng của nó từ đó thấy được những lợi ích về mặt kinh tế - xã hội mà toàn xã hội được thụ hưởng từ nó. Thứ ba, nguyên tắc chi trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước: Chi trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước là phương thức thanh toán có sự tham gia của các bên: Đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước, Kho bạc Nhà nước, tổ chức hoặc cá nhân được nhận các 11 khoản tiền do đơn vị sử dụng vốn NSNN thanh toán bằng hình thức thanh toán không dùng tiền mặt. Cụ thể: Đơn vị sử dụng NSNN ủy quyền cho Kho bạc nhà nước trích tiền từ tài khoản của mình để chuyển trả vào tài khoản cho công ty, đơn vị được hưởng ở một trung gian tài chính nào đó, nơi người hưởng mở tài khoản giao dịch. Do vậy, Kho bạc nhà nước vừa có quyền, vừa có trách nhiệm kiểm soát chặt chẽ mọi khoản chi từ nguồn vốn đầu tư XDCB.
Phân cấp quản lý vốn đầu tư XDCB Phân cấp quản lý NSNN là xác định phạm vi trách nhiệm và quyền hạn của chính quyền Nhà nước các cấp trong việc quản lý, điều hành thực hiện nhiệm vụ cấp phát vốn XDCB của ngân sách gắn với các hoạt động KT-XH ở từng địa phương. Phân cấp quản lý vốn XDCB là cách tốt nhất để tập trung đầy đủ, kịp thời, tiết kiệm các nguồn lực, sát với thực tế địa phương, nhờ đó mà phát huy được lợi thế của từng vùng, địa phương trong cả nước. Phân cấp nhiệm vụ quản lý vốn đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN phải phù hợp với phân cấp nhiệm vụ KT-XH, quốc phòng, an ninh đối với từng lĩnh vực và đặc điểm kinh tế, địa lý, dân cư, trình độ quản lý của từng vùng, từng địa phương; trong phân cấp nhiệm vụ chi đối với thị xã, thành phố thuộc tỉnh phải có nhiệm vụ chi ĐTXD các trường phổ thông công lập các cấp, điện chiếu sáng, cấp thoát nước, giao thông đô thị, vệ sinh đô thị và các công trình phúc lợi công cộng khác. Công cụ, phương pháp, tổ chức bộ máy quản lý nguồn vốn XDCB ngân sách nhà nước - Công cụ quản lý: Đó là pháp luật; các chính sách kinh tế, tài chính; kiểm tra, thanh tra, giám sát; hệ thống TABMIS.
- Phương pháp quản lý: gồm phương pháp tổ chức, phương pháp hành chính, phương pháp kinh tế, phương pháp thuyết phục… - Tổ chức bộ máy quản lý vốn đầu tư XDCB từ nguồn vốn ngân sách nhà nước: Bộ máy QLNN đối với đầu tư XDCB từ NSNN bao gồm các chủ thể với các chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và mối quan hệ giữa các chủ thể. Bộ máy QLNN đối với dự án ĐTXD từ NSNN bao gồm từ Quốc hội là cơ quan lập pháp, Chính phủ (Bộ Kế hoạch đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng,.), Kiểm toán Nhà nước, Thanh tra Chính phủ, UBND các cấp và các cơ quan chuyên môn ở mỗi cấp. Trong việc xây dựng bộ máy QLNN, điều quan trọng hơn cả là phải thiết lập một cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức, đơn vị trong bộ máy đó. Trong tổ chức 12 bộ máy QLNN về đầu tư XDCB, công tác cán bộ là nhân tố then chốt.
Nội dung của công tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN Quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN là tổng thể các biện pháp, công cụ, cách thức mà nhà nước tác động vào quá trình hình thành ( huy động), phân phố (cấp phát) và sử dụng vốn từ NSNN để đạt các mục tiêu kinh tế-xã hội đề ra trong từng giai đoạn. Sơ đồ tổ chức quy trình quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN Ghi chú: 1a, lb, lc - Quan hệ công việc giữa cơ quan chủ đầu tư với từng cơ quan chức năng; 13 2a, 2b - Trình tự giải ngân vốn đầu tư cho các chủ đầu tư. 3a, 3b – Công tác thanh tra/Kiểm tra tổng thể quy trình. Ban hành văn bản quản lý - Văn bản quản lý nhà nước (VBQLNN) là những quyết định và thông tin quản lý thành văn (được văn bản hoá) do các cơ quan quản lý nhà nước ban hành theo thẩm quyền, trình tự, thủ tục, hình thức nhất định và được nhà nước đảm bảo thi hành bằng những hình thức khác nhau nhằm điều chỉnh các mối quan hệ quản lý nội bộ nhà nước hoặc giữa các cơ quan nhà nước với các tổ chức và công dân.
- Văn bản quản lý nhà nước có các chức năng cơ bản là chức năng thông tin, chức năng quản lý, chức năng pháp lý, là cơ sở pháp lý cho hoạt động của các cơ quan, tổ chức. Văn bản là cơ sở xây dựng hệ thống pháp luật, tạo ra hành lang pháp lý cho hoạt động của các cơ quan tổ chức. Như vậy, văn bản đảm bảo tính pháp lý khi được ban hành theo đúng quy định pháp luật về nội dung và thể thức. Trong công tác quản lý vốn đầu tư XDCB thuộc ngân sách thành phố phải tuân thủ các văn bản của: Văn bản Quốc hội Tính từ thời điểm sau khi có luật xây dựng (26/11/2003), Quốc hội đã ban hành nhiều luật liên quan đến lĩnh vực đầu tư xây dựng như: Luật ngân sách, Luật đầu tư, Luật đấu thầu, Luật thực hành tiết kiệm chống lãng phí, Luật doanh nghiệp, Luật nhà ở, Luật bảo vệ môi trường, Luật tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, Luật kinh doanh bất động sản, Luật phòng chống tham nhũng… Ngoài ra, Quốc hội còn ban hành nhiều nghị quyết có liên quan như: Nghị quyết số 66/2006/QHXI ngày 29/06/2006 về dự án, công trình quan trọng quốc gia; Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế xã hội và dự toán NSNN hàng năm, Nghị quyết về quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất và các nghị quyết về các chương trình mục tiêu trong lĩnh vực giáo dục, y tế… Văn bản của Chính phủ và các Bộ, Ngành trung ương, cấp tỉnh; đối với cấp huyện Để thực hiện các luật liên quan đến đầu tư XDCB thuộc nguồn vốn ngân sách thì Chính phủ và các Bộ, Ngành đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn.
- Chính phủ và Thủ tướng chính phủ đã ban hành nhiều quyết định và nghị định như: Nghị định số 16/2005/NĐ-CP ngày 7 tháng 12 năm 2005; Nghị định số 14 112/2006/ NĐ-CP ngày 29 tháng 09 năm 2006, Nghị định số 12/2009/NĐ-CP ngày 12 tháng 12 năm 2009; Chỉ thị số 1315/CT-TTg ngày 03 tháng 08 năm 2011. - Bộ xây dựng ban hành thông tư, quyết định, chỉ thị để hướng dẫn thi hành Luật xây dựng và các nghị định của Chính phủ như: Quyết định số 788/QĐ-BXD ngày 26 tháng 08 năm 2010; Thông tư số 02/ 2011/TT-BXD ngày 22 tháng 02 năm 2011… - Bộ tài chính đã ban hành các thông tư để hướng dẫn để thi hành Luật NSNN như: Thông tư 344/ 2016/T-BTC quy định quản lý ngân sách xã và các hoạt động tài chính khác của xã, phường, thị trấn ban hành ngày 30/12/2016; Thông tư 28/2012/TT- BTC quy định về quản lý vốn đầu tư thuộc nguồn vốn ngân sách xã, phường, thị trấn ban hành ngày 24 tháng 2 năm 2012… Còn có nhiều văn bản của các Bộ, Ngành liên quan như Bộ kế hoạch và đầu tư, Bộ giao thông vận tải, Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn… như Thông tư số 76/TC-ĐTPT ngày 01 tháng 11 năm 1997; Thông tư số 17/2010/TT-BKH ngày 22 tháng 07 năm 2010… Văn bản các địa phương Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố cũng đã ban hành nhiều chỉ thị và quyết định nhằm cụ thể hóa các quy định của trung ương cho phù hợp với thực tiễn địa phương. Chính quyền địa phương và các cơ quan trực thuộc ban hành nhiều văn bản hướng dẫn cụ thể về vấn đề phân cấp, lập và thẩm định dự án quy hoạch; phân cấp quản lý đầu tư ở cấp tỉnh, huyện, xã; về quản lý chất lượng xây dựng nhà ở cao tầng và công trình quy mô lớn ở đô thị trên địa bàn địa phương mình quản lý; Trên lĩnh vực chi đầu tư XDCB từ NSNN, các cấp có thẩm quyền ban hành văn bản về chi đầu tư XDCB từ NSNN.