Quản lý xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại các trường mầm non huyện thanh miện tỉnh hải dương

Nghiên cứu quản lý xây dựng thư viện mầm non tại Thanh Miện, Hải Dương, tập trung vào hình thành thói quen đọc sách cho trẻ. Giải pháp và kinh nghiệm thực tiễn.

• Tác giả: Kim Thị Nga
• Người hướng dẫn: Pgs.Ts Nguyễn Công Giáp
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Xây Dựng Thư Viện, Hướng Tới Hình Thành Thói Quen Đọc Cho Trẻ Tại Các Trường Mầm Non Huyện Thanh Miện, Tỉnh Hải Dương
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ XÂY DỰNG THƯ VIỆN HƯỚNG TỚI HÌNH THÀNH THÓI QUEN ĐỌC CHO TRẺ TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON
• 1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Nghiên cứu về hoạt động thư viện; quản lý xây dựng thư viện
• 1.3. Nghiên cứu về quản lý xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại trường mầm non
• 1.4. Một số khái niệm cơ bản
• 1.5. Thư viện trường mầm non và hoạt động thư viện ở trường mầm non
• 1.6. Kỹ năng đọc và hình thành thói quen đọc cho trẻ mầm non
• 1.7. Quản lý xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ mầm non
• 1.8. Hoạt động xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ ở trường mầm non
• 1.9. Quản lý xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại trường mầm non
• 1.10. Xây dựng kế hoạch quản lý xây dựng thư viện
• 1.11. Tổ chức các hoạt động tại thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại trường mầm non
• 1.12. Chỉ đạo thực hiện hoạt động xây dựng thư viện, hướng tới hình thành kỹ năng đọc cho trẻ tại trường mầm non
• 1.13. Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại trường mầm non
• 1.14. Xây dựng môi trường và các điều kiện đảm bảo xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại trường mầm non
• 1.15. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại các trường
• 1.15.1. Các yếu tố khách quan
• 1.15.2. Các yếu tố chủ quan
• 1.16. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ XÂY DỰNG THƯ VIỆN HƯỚNG TỚI HÌNH THÀNH THÓI QUEN ĐỌC CHO TRẺ TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON HUYỆN THANH MIỆN, TỈNH HẢI DƯƠNG
• 2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, văn hóa giáo dục tại các trường mầm non huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương
• 2.2. Tình hình điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, văn hóa giáo dục huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương
• 2.3. Giới thiệu khái quát về các trường mầm non trên địa bàn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương
• 2.4. Khái quát về khảo sát quản lý xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại các trường huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương
• 2.4.1. Mục đích khảo sát
• 2.4.2. Nội dung khảo sát
• 2.4.3. Phương pháp khảo sát
• 2.4.4. Thang đo và cách thức xử lí số liệu
• 2.5. Thực trạng hoạt động thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại các trường mầm non
• 2.5.1. Thực trạng nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động xây dựng thư viện tại các trường mầm non
• 2.5.2. Thực trạng thực hiện kế hoạch, nội dung hoạt động xây dựng thư viện tại các trường mầm non
• 2.5.3. Thực trạng hỗ trợ hoạt động xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại các trường mầm non
• 2.6. Thực trạng công tác quản lý xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại các trường huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương
• 2.6.1. Thực trạng nhận thức về tầm quan trọng của quản lý xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại các trường mầm non
• 2.6.2. Thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại các trường mầm non
• 2.6.3. Thực trạng kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại các trường mầm non
• 2.6.4. Thực trạng quản lý các điều kiện phục vụ hoạt động xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại các trường mầm non
• 2.7. Đánh giá chung về quản lý xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại các trường mầm non của huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương
• 2.7.1. Các kết quả đạt được
• 2.7.2. Hạn chế, vướng mắc
• 2.7.3. Nguyên nhân của hạn chế, vướng mắc
• 2.8. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ XÂY DỰNG THƯ VIỆN HƯỚNG TỚI HÌNH THÀNH THÓI QUEN ĐỌC CHO TRẺ TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON CỦA HUYỆN THANH MIỆN, TỈNH HẢI DƯƠNG
• 3.1. Cơ sở và nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.2. Các biện pháp xây dựng thư viện đảm bảo quán triệt đầy đủ các quan điểm của Đảng và Nhà nước về giáo dục
• 3.3. Các biện pháp quản lý hoạt động TV phải góp phần hình thành, phát triển nhân cách và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ nói chung, hình thành kỹ năng đọc cho trẻ nói riêng
• 3.4. Các biện pháp quản lý phải phát huy được tiềm năng của cán bộ và giáo viên, phù hợp với nhu cầu của trẻ
• 3.5. Các biện pháp quản lý phải tác động đồng bộ vào các yếu tố, các khâu của công tác xây dựng thư viện tại trường mầm non
• 3.6. Các biện pháp đảm bảo tính thiết thực và tính khả thi
• 3.7. Các biện pháp phải có tính kế thừa, phát huy được kinh nghiệm, tiềm năng của xã hội
• 3.8. Đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại các trường mầm non huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương
• 3.8.1. Nâng cao nhận thức cho các lực lượng giáo dục về ý nghĩa và tầm quan trọng của thư viện trường mầm non
• 3.8.2. Tổ chức thực hiện bồi dưỡng kiến thức về thư viện trường học, quản lý thư viện trường học cho cán bộ quản lý và đội ngũ giáo viên
• 3.8.3. Tổ chức bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ thư viện cho giáo viên kiêm nghiệm công tác thư viện
• 3.8.4. Kế hoạch hóa, huy động các nguồn lực xây dựng thư viện
• 3.8.5. Tăng cường kiểm tra, giám sát hiệu quả hoạt động xây dựng thư viện
• 3.8.6. Phối hợp chặt chẽ các lực lượng giáo dục trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục tại thư viện hướng tới hình thành kỹ năng đọc cho trẻ
• 3.8.7. Đầu tư cơ sở vật chất và tạo nguồn kinh phí phục vụ hoạt động của thư viện, hướng tới hình thành kỹ năng đọc cho trẻ
• 3.9. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.10. Khảo nghiệm mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
• 3.11. Mục tiêu khảo sát
• 3.12. Đối tượng và phương pháp khảo sát
• 3.13. Nội dung khảo sát
• 3.14. Kết quả khảo sát
• 3.15. Kết luận Chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan Quản lý thư viện mầm non Thói quen đọc sách

Hội nghị Trung ương Đảng khẳng định giáo dục là quốc sách hàng đầu, đặc biệt chú trọng GDMN. Mục tiêu là phát triển toàn diện cho trẻ, chuẩn bị tốt cho lớp 1. Việc hình thành và phát triển các kỹ năng đọc đóng vai trò quan trọng. Đọc sách giúp trẻ tiếp thu tri thức, phát triển trí tuệ và nhân cách.

Nhà văn M.Goocki từng viết: “Sách mở ra trước mắt tôi những chân trời mới”. Đọc sách cung cấp tri thức về mọi lĩnh vực, vượt thời gian và không gian. Đọc sách ảnh hưởng lớn đến nhận thức, tư duy, và tình cảm của con người. Đối với trẻ mầm non, việc làm quen với đọc sách khác với học sinh phổ thông. Trẻ “đọc” bằng kênh hình, diễn tả nội dung, tư duy và tái hiện câu chuyện bằng ngôn ngữ của chính mình. Vì vậy, quản lý thư viện mầm non hiệu quả là nền tảng để trẻ xây dựng thói quen đọc sách.

1.1. Tầm quan trọng của thói quen đọc sách từ mầm non

Thói quen đọc sách là biểu hiện rõ nét về đặc điểm tâm lý, cá nhân, hình thành từ thơ ấu và phát triển suốt đời. Trẻ em là giai đoạn đầu của cuộc đời, chuẩn bị những phẩm chất và khả năng cần thiết cho xã hội. Tạo thói quen tốt cho trẻ mầm non (1-6 tuổi) là việc quan trọng để hình thành nhân cách. Thói quen đọc sách có tác động sâu sắc đến sự phát triển tư duy, đạo đức, lối sống. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng đọc sách cùng trẻ cung cấp cơ hội hội thoại, giúp trẻ xây dựng và phát triển ngôn ngữ, đặc biệt khi trẻ trả lời câu hỏi và thảo luận về nội dung sách.

1.2. Đọc sách cho trẻ mầm non Nền tảng phát triển ngôn ngữ

Sách, với hình ảnh minh họa thú vị và văn bản đơn giản, là cơ hội tốt để khuyến khích trẻ em nói về những gì đang xảy ra trong hình ảnh và cốt truyện. Khi trẻ lớn lên, cuốn sách rất quan trọng trong việc giúp trẻ bộc lộ những ý tưởng mới, từ mới, và thế giới mới. Chất lượng và khả năng sử dụng ngôn ngữ rất quan trọng đối với nền tảng kĩ năng xã hội và tư duy. Nghiên cứu khẳng định tới 90% trí não của trẻ được phát triển hình thành trước tuổi lên 5. Sự phát triển trí não của trẻ thông qua hoạt động vui chơi trong tự nhiên để từ đó hình thành kĩ năng xã hội, cảm xúc thẩm mĩ, thể chất và sự phát triển nhận thức.

II. Thách thức Quản lý thư viện mầm non tại Thanh Miện

Để đáp ứng yêu cầu mới, đồng thời bảo tồn và phổ biến vốn tài liệu, thư viện, nhất là thư viện trường học, cần khẳng định vai trò thông qua các hoạt động: thu thập, lưu giữ, xử lý, tổ chức, bảo quản thông tin, tài liệu và phân phối thông tin đến người dùng. Điều 15 Luật Thư viện năm 2019 quy định, thư viện cơ sở GDMN là thư viện có tài nguyên thông tin phục vụ người học và người dạy. Thư viện GDMN còn có chức năng phát triển tài nguyên thông tin phù hợp với độ tuổi, tâm lý của trẻ em; nhu cầu thông tin, tài liệu của người dạy, cán bộ quản lý và chương trình giáo dục. Đồng thời, thư viện cũng tổ chức hoạt động làm quen với sách và hình thành kỹ năng đọc của trẻ em mầm non; hướng dẫn sử dụng thư viện, trang bị kỹ năng tìm kiếm, khai thác, sử dụng thông tin cho người dạy và cán bộ quản lý.

2.1. Thực trạng xây dựng thư viện mầm non ở Hải Dương hiện nay

Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá cao vai trò của thư viện trường học, mà nổi bật là Thông tư số 16/2022/TT-BGDĐT ban hành Quy định tiêu chuẩn thư viện cơ sở GDMN và phổ thông. Cụ thể, Thông tư quy định tiêu chuẩn thư viện trường mầm non, bao gồm: Tiêu chuẩn về tài nguyên thông tin, cơ sở vật chất, thiết bị tiêu dùng, hoạt động thư viện và quản lý thư viện. Trong những năm gần đây, các trường mầm non trên địa bàn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương đã và đang có những sự đầu tư về cơ sở vật chất, môi trường, nguồn sách, truyện, đồ dùng trang thiết bị…. Tuy nhiên, các nhà trường chỉ mới dừng ở việc tích hợp, thiết kế lồng ghép ở những khu vực trống của trường.

2.2. Giải pháp cho thư viện mầm non Thanh Miện Đầu tư và quản lý

Nếu không phát huy được vai trò của thư viện trường học nói chung, thư viện trường mầm non nói riêng thì là một sự “lãng phí” lớn trong ngành giáo dục. Do đó, cần có những biện pháp quản lý xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc sách cho trẻ tại các trường mầm non huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương phù hợp với điều kiện hiện nay. Việc xây dựng thư viện trong trường mầm non là cần thiết và quan trọng. Thông qua các hoạt động tại thư viện giúp CBQL, NVTV, GV và trẻ mầm non thực hiện tốt chương trình GDMN.

III. Hướng dẫn Quản lý thư viện phát triển văn hóa đọc cho trẻ

Chính thông qua các hoạt động tại thư viện giúp CBQL, NVTV, GV và trẻ mầm non trong trường thực hiện tốt chương trình GDMN, giúp trẻ được làm quen, tìm hiểu về các loại sách, tranh truyện hay những hình ảnh về sự vật hiện tượng xung quanh trẻ; có những kĩ năng cơ bản về cách cầm sách, lật mở trang sách, làm quen với cách đọc sách, đồng thời vốn từ của trẻ được mở rộng, giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, khả năng giao tiếp tốt hơn, tự tin hơn và có khả năng học tập độc lập và tinh thần trách nhiệm về việc học của bản thân, hình thành cho trẻ thói quen “đọc sách” ngay từ nhỏ. Do đó, tác giả lựa chọn đề tài “Quản lý xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại các trường mầm non huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương”

3.1. Xây dựng thư viện mầm non Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu là trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về quản lý hoạt động xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại các trường mầm non của huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương, tác giả đề xuất một số biện pháp góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại các trường mầm non tại địa phương trong thời gian tới. Khách thể nghiên cứu là Quản lý xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại các trường mầm non. Đối tượng nghiên cứu Xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại các trường mầm non.

3.2. Phát triển kỹ năng đọc cho trẻ Yếu tố then chốt thành công

Nhiệm vụ nghiên cứu là Xây dựng cơ sở lý luận về quản lý xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại các trường mầm non. Khảo sát và đánh giá thực trạng quản lý xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại các trường mầm non của huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương. Đồng thời, tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến thực trạng để làm cơ sở cho việc đề xuất các biện pháp quản lý. Đề xuất một số biện pháp quản lý xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại các trường mầm non của huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương.

IV. Phương pháp quản lý thư viện hiệu quả tại trường mầm non

Giả thuyết khoa học cho rằng hoạt động của thư viện tại các trường mầm non có vai trò quan trọng, góp phần vào sự phát triển toàn diện của trẻ. Việc quản lý thư viện hiệu quả sẽ thúc đẩy văn hóa đọc cho trẻ mầm non, tạo nền tảng vững chắc cho sự thành công trong tương lai. Nghiên cứu này tập trung vào phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý thư viện và đề xuất các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế tại huyện Thanh Miện.

4.1. Quản lý thư viện Xây dựng kế hoạch và tổ chức hoạt động

Quá trình quản lý thư viện bao gồm việc xây dựng kế hoạch hoạt động, tổ chức các hoạt động đọc sách, quản lý tài liệu và nguồn lực, và đánh giá hiệu quả hoạt động. Các hoạt động cần được thiết kế phù hợp với lứa tuổi và sở thích của trẻ, đồng thời khuyến khích sự tham gia của phụ huynh và cộng đồng. Việc xây dựng môi trường đọc thân thiện và hấp dẫn cũng là một yếu tố quan trọng để thu hút trẻ đến với thư viện.

4.2. Đánh giá hiệu quả thư viện mầm non Tiêu chí và phương pháp

Để đánh giá hiệu quả quản lý thư viện, cần xác định các tiêu chí đánh giá cụ thể, ví dụ như số lượng trẻ tham gia các hoạt động, mức độ yêu thích đọc sách của trẻ, sự phát triển kỹ năng đọc và ngôn ngữ của trẻ, và sự hài lòng của phụ huynh. Các phương pháp đánh giá có thể bao gồm quan sát, phỏng vấn, khảo sát và phân tích số liệu.

V. Kinh nghiệm thực tiễn Phát triển thư viện ở Thanh Miện H

Nghiên cứu thực tế tại huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương cho thấy, nhiều trường mầm non đã có những sáng kiến trong việc xây dựng và quản lý thư viện, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục. Việc thiếu nguồn lực, thiếu nhân lực chuyên trách, và thiếu sự quan tâm của một số cán bộ quản lý là những thách thức lớn. Việc chia sẻ kinh nghiệm và áp dụng các mô hình thành công từ các địa phương khác có thể giúp các trường mầm non tại Thanh Miện nâng cao hiệu quả quản lý thư viện.

5.1. Bài học kinh nghiệm xây dựng thư viện từ các trường điểm

Một số trường mầm non đã thành công trong việc xây dựng thư viện nhờ sự sáng tạo, tâm huyết của đội ngũ giáo viên và sự hỗ trợ của phụ huynh. Các trường này đã tận dụng tối đa các nguồn lực có sẵn, xây dựng môi trường đọc thân thiện, và tổ chức các hoạt động đa dạng để thu hút trẻ. Việc học hỏi và áp dụng những kinh nghiệm này có thể giúp các trường khác cải thiện hoạt động thư viện.

5.2. Giải pháp sáng tạo cho thư viện mầm non thiếu nguồn lực

Trong điều kiện nguồn lực hạn chế, các trường mầm non có thể tìm kiếm các giải pháp sáng tạo như vận động phụ huynh quyên góp sách, tổ chức các hoạt động gây quỹ, hợp tác với các tổ chức xã hội, và sử dụng các nguồn tài liệu trực tuyến miễn phí. Việc tận dụng các vật liệu tái chế để trang trí thư viện cũng là một cách tiết kiệm chi phí và tạo ra một môi trường đọc độc đáo.

VI. Tương lai Thư viện mầm non Trung tâm văn hóa đọc cộng đồng

Trong tương lai, thư viện mầm non không chỉ là nơi đọc sách mà còn là trung tâm văn hóa đọc của cộng đồng. Thư viện có thể tổ chức các hoạt động đọc sách cho cả gia đình, các buổi nói chuyện với tác giả, các lớp học về kỹ năng đọc và viết, và các sự kiện văn hóa khác. Việc kết nối thư viện với các tổ chức văn hóa và giáo dục khác sẽ giúp mở rộng phạm vi ảnh hưởng của thư viện và thúc đẩy văn hóa đọc trong cộng đồng.

6.1. Ứng dụng công nghệ trong thư viện mầm non hiện đại

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thư viện và tổ chức các hoạt động đọc sách sẽ giúp thu hút trẻ và nâng cao hiệu quả hoạt động. Các trường mầm non có thể sử dụng các phần mềm quản lý thư viện, xây dựng thư viện điện tử, tổ chức các hoạt động đọc sách trực tuyến, và sử dụng các thiết bị tương tác để tạo ra một môi trường đọc đa dạng và hấp dẫn.

6.2. Phát triển thư viện xanh Môi trường đọc thân thiện bền vững

Thư viện xanh là mô hình thư viện thân thiện với môi trường, sử dụng các vật liệu tái chế, tiết kiệm năng lượng, và tạo ra một không gian xanh mát và trong lành. Việc xây dựng thư viện xanh không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra một môi trường đọc lý tưởng cho trẻ, khuyến khích trẻ yêu thiên nhiên và có ý thức bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh giáo dục mầm non ngày càng được chú trọng, việc xây dựng thư viện trường mầm non nhằm hình thành thói quen đọc cho trẻ trở thành một nhiệm vụ quan trọng. Theo ước tính, khoảng 90% trí não của trẻ được phát triển trước 5 tuổi, do đó việc tạo dựng thói quen đọc sách từ giai đoạn này có ý nghĩa thiết thực trong việc phát triển tư duy, ngôn ngữ và nhân cách cho trẻ. Nghiên cứu tập trung khảo sát thực trạng quản lý xây dựng thư viện tại 5 trường mầm non công lập trên địa bàn huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương trong giai đoạn từ năm học 2021-2022 đến nay. Mục tiêu chính là đánh giá hiệu quả công tác quản lý thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ, từ đó đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động thư viện tại các trường mầm non địa phương. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, đồng thời hỗ trợ phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng, góp phần thực hiện các tiêu chuẩn thư viện theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Các chỉ số như tỷ lệ trẻ em tham gia đọc sách tại thư viện đạt tối thiểu 80%, giáo viên tham gia hoạt động thư viện đạt 100% được xem là các metrics quan trọng để đánh giá hiệu quả quản lý.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết quản lý giáo dục và quản lý thư viện hiện đại. Lý thuyết quản lý giáo dục nhấn mạnh các chức năng cơ bản gồm lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra nhằm đảm bảo hoạt động giáo dục đạt hiệu quả. Lý thuyết quản lý thư viện tập trung vào các yếu tố cấu thành thư viện như vốn tài liệu, nhân viên thư viện, người sử dụng và cơ sở vật chất kỹ thuật, đồng thời đề cập đến các tiêu chuẩn thư viện trường mầm non theo Thông tư 16/2022/TT-BGDĐT. Các khái niệm chính bao gồm: thư viện trường mầm non, kỹ năng đọc và kỹ năng tiền đọc, thói quen đọc sách, quản lý xây dựng thư viện, và văn hóa đọc. Mô hình quản lý được áp dụng là mô hình quản lý tổ chức với các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra, phù hợp với đặc thù quản lý giáo dục mầm non.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp điều tra khảo sát, phỏng vấn sâu và phân tích thống kê. Nguồn dữ liệu chính gồm 25 cán bộ quản lý, 55 giáo viên và 150 cha mẹ học sinh tại 5 trường mầm non công lập huyện Thanh Miện. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm đối tượng liên quan. Phương pháp phân tích sử dụng phần mềm Excel để xử lý số liệu khảo sát, phân tích định lượng và đánh giá thực trạng quản lý xây dựng thư viện. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm học 2021-2022 đến năm 2024, bao gồm các giai đoạn thu thập dữ liệu, phân tích và đề xuất giải pháp. Phỏng vấn sâu được thực hiện với 5 cán bộ quản lý, 5 giáo viên và 10 phụ huynh nhằm làm rõ các vấn đề chưa rõ trong khảo sát.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận thức về vai trò thư viện: Khoảng 85% cán bộ quản lý và giáo viên nhận thức rõ tầm quan trọng của thư viện trong việc hình thành thói quen đọc cho trẻ. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 60% phụ huynh hiểu và hỗ trợ tích cực hoạt động này.

2. Thực trạng hoạt động thư viện: Tỷ lệ trẻ em tham gia đọc sách tại thư viện đạt khoảng 75%, thấp hơn so với tiêu chuẩn 80% theo quy định. Các hoạt động tuyên truyền, giới thiệu sách được tổ chức trung bình 1 lần/tháng, đáp ứng mức tối thiểu nhưng chưa đa dạng và hấp dẫn.

3. Quản lý và tổ chức: 70% trường có kế hoạch xây dựng thư viện được phê duyệt, nhưng chỉ 50% kế hoạch được thực hiện đầy đủ và có kiểm tra, đánh giá định kỳ. Việc phân công nhiệm vụ cho nhân viên thư viện và giáo viên còn chưa rõ ràng, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động.

4. Cơ sở vật chất và nguồn lực: Diện tích thư viện trung bình đạt 0,6 m2/trẻ, đúng tiêu chuẩn tối thiểu. Tuy nhiên, nguồn sách và thiết bị phục vụ còn hạn chế, chỉ đáp ứng khoảng 65% nhu cầu thực tế. Việc huy động nguồn lực xã hội hóa còn yếu, chỉ đạt khoảng 30% tổng kinh phí hoạt động thư viện.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế là do nhận thức chưa đồng đều giữa các lực lượng giáo dục và phụ huynh, cũng như sự thiếu hụt nguồn lực tài chính và nhân sự chuyên trách. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này tương đồng với thực trạng chung của nhiều trường mầm non tại các địa phương có điều kiện kinh tế xã hội tương tự. Việc tổ chức các hoạt động thư viện chưa thực sự sáng tạo và chưa khai thác hiệu quả công nghệ thông tin cũng là một điểm hạn chế. Biểu đồ thể hiện tỷ lệ tham gia đọc sách theo nhóm đối tượng và bảng đánh giá mức độ thực hiện kế hoạch xây dựng thư viện sẽ minh họa rõ nét hơn các phát hiện này. Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là làm rõ các điểm mạnh và điểm yếu trong quản lý xây dựng thư viện, từ đó làm cơ sở đề xuất các biện pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng đọc cho trẻ mầm non.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao nhận thức cho các lực lượng giáo dục: Tổ chức các khóa bồi dưỡng, tập huấn về vai trò và kỹ năng quản lý thư viện cho cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên thư viện trong vòng 6 tháng tới. Chủ thể thực hiện là Phòng Giáo dục huyện phối hợp với các chuyên gia thư viện.

2. Xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động thư viện bài bản: Mỗi trường cần hoàn thiện kế hoạch hoạt động thư viện hàng năm, đảm bảo ít nhất 1 hoạt động làm quen với sách/tháng và 100% giáo viên tham gia. Thời gian thực hiện trong năm học tiếp theo, do hiệu trưởng và tổ chuyên môn chịu trách nhiệm.

3. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và nguồn lực: Huy động nguồn lực xã hội hóa, tăng ngân sách đầu tư sách, thiết bị và không gian thư viện, phấn đấu nâng tỷ lệ đáp ứng lên 90% trong 2 năm tới. Chủ thể là Ban Giám hiệu nhà trường phối hợp với Hội cha mẹ học sinh và chính quyền địa phương.

4. Đa dạng hóa các hoạt động thư viện: Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý và tổ chức các hoạt động thư viện, phát triển các câu lạc bộ đọc sách, tổ chức ngày hội sách định kỳ nhằm thu hút trẻ và phụ huynh. Thời gian triển khai trong vòng 1 năm, do người làm công tác thư viện phối hợp giáo viên thực hiện.

5. Tăng cường kiểm tra, đánh giá: Thiết lập hệ thống tiêu chí đánh giá hoạt động thư viện, tổ chức kiểm tra định kỳ 6 tháng/lần để kịp thời điều chỉnh. Chủ thể là hiệu trưởng và Phòng Giáo dục huyện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý giáo dục mầm non: Giúp nâng cao năng lực quản lý, xây dựng kế hoạch và tổ chức hoạt động thư viện hiệu quả, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ.

2. Giáo viên và nhân viên thư viện trường mầm non: Cung cấp kiến thức chuyên môn về kỹ năng quản lý thư viện, tổ chức hoạt động tuyên truyền, giới thiệu sách và hỗ trợ hình thành thói quen đọc cho trẻ.

3. Phụ huynh học sinh: Hiểu rõ vai trò của gia đình trong việc phối hợp với nhà trường xây dựng thói quen đọc sách cho trẻ, từ đó tạo môi trường đọc tích cực tại nhà.

4. Các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách giáo dục: Là tài liệu tham khảo để phát triển các chính sách, chương trình hỗ trợ thư viện trường mầm non và thúc đẩy văn hóa đọc trong cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao việc xây dựng thư viện trường mầm non lại quan trọng?
   Thư viện giúp trẻ làm quen với sách, phát triển kỹ năng đọc và hình thành thói quen đọc từ sớm, góp phần phát triển tư duy và nhân cách toàn diện.

2. Các tiêu chuẩn cơ bản của thư viện trường mầm non là gì?
   Bao gồm diện tích tối thiểu 0,6 m2/trẻ, nguồn tài liệu phù hợp với lứa tuổi, cơ sở vật chất đảm bảo an toàn và thuận tiện, cùng đội ngũ nhân viên có chuyên môn.

3. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý thư viện?
   Cần xây dựng kế hoạch rõ ràng, tổ chức đào tạo cho cán bộ quản lý và nhân viên thư viện, tăng cường kiểm tra, đánh giá và huy động nguồn lực xã hội hóa.

4. Phụ huynh có thể hỗ trợ hình thành thói quen đọc cho trẻ như thế nào?
   Phụ huynh nên dành thời gian đọc sách cùng trẻ, tạo không gian đọc yên tĩnh tại nhà và khuyến khích trẻ chia sẻ trải nghiệm đọc sách.

5. Các hoạt động thư viện nào phù hợp để thu hút trẻ mầm non?
   Tổ chức kể chuyện, câu lạc bộ đọc sách, ngày hội sách, hoạt động sáng tạo liên quan đến sách và sử dụng hình ảnh minh họa sinh động để kích thích sự hứng thú của trẻ.

Kết luận

• Quản lý xây dựng thư viện tại các trường mầm non huyện Thanh Miện đã đạt được những kết quả tích cực nhưng còn nhiều hạn chế về nhận thức, nguồn lực và tổ chức hoạt động.
• Việc hình thành thói quen đọc cho trẻ mầm non thông qua thư viện là yếu tố then chốt góp phần phát triển kỹ năng đọc và nhân cách cho trẻ.
• Các biện pháp đề xuất tập trung vào nâng cao nhận thức, hoàn thiện kế hoạch, tăng cường đầu tư và đa dạng hóa hoạt động thư viện.
• Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2021-2024, mở ra hướng đi mới cho công tác quản lý giáo dục mầm non tại địa phương.
• Kêu gọi các nhà quản lý, giáo viên và phụ huynh cùng phối hợp thực hiện các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả xây dựng thư viện, góp phần phát triển văn hóa đọc cho thế hệ tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ XÂY DỰNG THƯ VIỆN HƯỚNG TỚI HÌNH THÀNH THÓI QUEN ĐỌC CHO TRẺ TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON 8 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Nghiên cứu về hoạt động thư viện; quản lý xây dựng thư viện  Nghiên cứu về hoạt động thư viện Chuẩn hóa các hoạt động TV là một trong những vấn đề được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu. Tiêu biểu như: Karen Coyle (2005) trong bài “Thư viện và Tiêu chuẩn” (Libraries and Standards) [31, p 373-376]; Jurgen Krause (2003) trong bài tham luận “Chuẩn hóa, sự không đồng nhất và chất lượng của việc phân tích nội dung: Mâu thuẫn chính yếu của các thư viện số và giải pháp” trình bày tại Đại hội Thông tin và Thư viện thế giới IFLA 69 ở Berlin (Đức) [39];.

Tại Việt Nam, hoạt động thông tin – thư viện (hay còn gọi là hoạt động TV) được coi là một trong những hoạt động rất cần thiết trong các cơ sở đào tạo, trong đó có các trường mầm non. Nghiên cứu về tổ chức và hoạt động thông tin thư viện đã được đề cập dưới những góc độ khác nhau. Trước hết có thể kể đến các công trình nghiên cứu tiêu biểu như: “Về công tác thư viện: các văn bản pháp quy hiện hành”, do hai tác giả Nguyễn Thị Thanh Mai, Nguyễn Hữu Giới (sưu tầm và biên soạn) (2008) [18]; “Một số vấn đề về tổ chức quản lý thư viện đại học” của tác giả Nguyễn Huy Chương (2017) [8];. Ngoài ra cũng có nhiều luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ nghiên cứu và các bài báo khoa học về tổ chức và hoạt động thông tin thư viện ở các cơ sở giáo dục, các tỉnh, thành phố, như: Phạm Lan Anh (2010) với đề tài “Nghiên cứu hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Trung tâm Thông tin – Thư viện trường Đại học Hà Nội trước yêu cầu đổi mới sự nghiệp đào tạo của Nhà trường” [2]; Ngô Hồng Điệp (lược dịch) (2018) với bài viết “Vai trò của các thư viện trong xã hội tri thức mở” [9, tr.56-62, 63], Nguyễn Minh Hiệp (2014) với bài viết “Thư viện số và vấn đề xây dựng thư viện số ở Việt Nam”.

 Nghiên cứu về quản lý thư viện Robert D. là các tác giả tiêu 9 biểu đã đề cập khá toàn diện về quản lý thư viện, như: cơ sở lý luận về quản lý xây dựng thư viện, về các chức năng, các nội dung quản lý thư viện. Ở phương diện hẹp hơn, Peter Broply & Kate Coulling tiếp cận quản lý thư viện và thông tin trung tâm dưới phương diện quản lý chất lượng dịch vụ ở thư viện. Tại Việt Nam, một số tác giả tiêu biểu đã công bố những công trình về quản lý thư viện và trung tâm thông tin, tiêu biểu như: Luận án tiến sĩ của Nguyễn Thị Hương Ly (2017) với “Nghiên cứu về hoạt động TV kỹ thuật tại Việt Nam: Trường đại học Bách khoa Hà Nội”, Nguyễn Tiễn Hiển, Nguyễn Thị Lan Thanh (2010) với bài viết “Quản lý thư viện và trung tâm thông tin”; Nguyễn Thị Lan Thanh (2014) với bài viết “Một số vấn đề về quản lý thư viện hiện đại” trên Tạp chí Thư viện Việt Nam; hay Bùi Loan Thùy, Đào Hoàng Thúy (1998) với bài viết “Tổ chức và quản lý công tác thông tin - thư viện”.

Nội dung các nghiên cứu này đề cập đến quản lý xây dựng thư viện từ các phương diện: Lý luận chung về quản lý xây dựng thư viện, các nội dung quản lý xây dựng thư viện.  Nghiên cứu về quản lý xây dựng thư viện Samuel Olu Adeyoyin [37] nghiên cứu về áp dụng lý thuyết về quản lý sự thay đổi vào quản lý thư viện và trung tâm thông tin trong thế kỷ 21. Trong đó, yêu cầu quản lý xây dựng thư viện được thể hiện trên nhiều phương diện, bao gồm: (1) Về cơ cấu tổ chức: việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) đã tác động mạnh mẽ đến cơ cấu tổ chức của cơ quan thư viện thông tin, làm thay đổi bản chất hoạt động của một số bộ phận, phòng ban [24]; (2) Về phương thức quản lý trong một thư viện hiện đại phương pháp quản lý chuyên quyền, độc đoán và cơ cấu cấp bậc cứng nhắc phải nhường chỗ cho cơ cấu tổ chức cho phép các nhân viên được tham gia quản lý với một cơ cấu có ít cấp quản lý hơn [24]; (3) Về người quản lý, Theo Krishan Kumar [40]; Robert D. đều đã đề cập đến yêu cầu đối với người quản lý xây dựng thư viện.

Bên cạnh đó, cũng có nhiều tác giả đã đề cấp đến các chức năng của 10 quản lý thư viện hiện đại và thống nhất chỉ ra rằng: quản lý xây dựng thư viện trong thế kỷ 21 vẫn thực hiện các chức năng cơ bản như: Lập kế hoạch, tổ chức, điều khiển và kiểm tra. Tại Việt Nam, đã có một số nhà khoa học và quản lý nghiên cứu tiếp cận quản lý xây dựng thư viện ở những mức độ, phương diện khác nhau được công bố tại Hội thảo khoa học với chủ đề: Hiện đại hóa thư viện [15]; Kinh nghiệm xây dựng và quản lý thư viện điện tử [16] vào tháng 6/2003 và tháng 9/2003 của Liên hiệp Thư viện các trường đại học khu vực phía Nam hay Hội thảo Thực trạng và giải pháp đổi mới mô hình tổ chức quản lý và phương thức hoạt động TV Việt Nam có một số tham luận đề cập đến xu hướng quản lý các thư viện Việt Nam. do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức vào tháng 5/2015. Nghiên cứu về quản lý xây dựng thư viện, hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại trường mầm non Việt Nam thực hiện quản lí theo chuẩn trong lĩnh vực thư viện bắt đầu từ năm 2003.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành hệ thống các văn bản pháp quy về thư viện các trường phổ thông đạt chuẩn tại Quyết định số 01/2003 QĐ/BGD&ĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về Tiêu chuẩn Thư viện phổ thông ban hành ngày 02/01/2003 và Quyết định số 01/2004/QĐ-BGD&ĐT ngày 29/01/2004 về sửa đổi bổ sung Quyết định số 01/2003 QĐ/BGD&ĐT. Trong đó, quy định rõ 05 (năm) tiêu chí để thư viện các trường phổ thông đạt chuẩn, bao gồm: - Tổ chức nhà trường, - Cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên; - Chất lượng giáo dục; - Cơ sở vật chất, thiết bị; - Công tác xã hội hóa giáo dục. 11 Theo đó, trường chuẩn quốc gia cần đảm bảo các điều kiện cho hoạt động dạy và học, trong đó có hoạt động quản lý xây dựng thư viện nhằm đáp ứng yêu cầu mới của thời đại. Một số công trình tiêu biểu có thể kể đến là: “Thư viện trường phổ thông với việc nâng cao chất lượng giáo dục trong giai đoạn hiện nay” của tác giả Trần Thị Minh Nguyệt (2006) [22], “Thư viện trường học bang Wisconsin với việc học tập của học sinh” của tác giả Trần Mỹ Dung (2009) [9, p.18-19] … Chỉ thị số 20/CT-TTg ngày 1/11/2022 về đẩy mạnh đổi mới hoạt động của thư viện trong xây dựng, phát triển kỹ năng đọc, tiếp cận và xử lý thông tin cho thiếu nhi.

Các tác giả bài viết và quan nghiên cứ các tài liệu, chỉ thị nói lên vai trò của thư viện đối với các hoạt động giáo dục trong nhà trường, sự liên hệ giữa thư viện trường học và thư viện công cộng, cũng như vai trò của nó trong việc hình thành thói quen đọc sách cho học sinh. Nhìn chung, có nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoài nước đã xây dựng được những lý luận cơ bản về quản lý xây dựng thư viện. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu tiếp cận hoạt động TV ở các vấn đề, khía cạnh riêng, nghiên cứu nhiều ở hệ thống thư viện công cộng, thư viện các trường đại học mà chưa quan tâm nhiều đến hệ thống lí luận về quản lí hoạt động TV ở trường mầm non. Do đó, nghiên cứu về “Quản lý xây dựng thư viện hướng tới hình thành thói quen đọc cho trẻ tại trường mầm non” là một đề tài hoàn toàn mới chưa có ai nghiên cứu.

Một số khái niệm cơ bản 1. Thư viện trường mầm non và hoạt động thư viện ở trường mầm non 1. Khái niệm thư viện trường mầm non  Khái niệm “ thư viện” Thuật ngữ “thư viện” xuất phát từ chữ Hy Lạp “bibliotheca”. “Biblio” nghĩa là sách, “theca” nghĩa là nơi bảo quản.

Hiểu theo nghĩa đen, “thư viện 12 là nơi bảo quản sách, là nơi tàng trữ sách báo” [31. Trong Từ điển tiếng Việt, thư viện được định nghĩa là “nơi tàng trữ, giữ gìn sách báo, tài liệu và tổ chức cho bạn đọc sử dụng” [25, p.953] hoặc “thư viện là nơi công cộng chứa sách xếp theo một thứ tự nhất định để tiện cho người ta đến đọc và tra cứu” [26, p. Hiểu theo nghĩa bóng, thư viện được coi là “kho tàng chứa tất cả của cải tinh thần của loài người”, “là trường học tư tương của con người, dạy cho con người có năng lực lao động, là nơi tẩy sạch sự dốt nát”, “là trí nhớ không hủy diệt nổi của loài người” [30, p.284] … Trong quá trình hình thành và phát triển, thư viện và vấn đề tổ chức quản lý hoạt động TV đã có bước chuyển song hành với sự phát triển của xã hội. Đó là bước chuyển từ quản lý thủ công – quản lý tư liệu: sách được xếp theo kích cỡ trong những kho kín trong thư viện, độc giả chỉ tiếp cận với thủ thư ở quầy để yêu cầu mượn sách.

Trong thời đại mới, thư viện vẫn luôn được coi là nơi lưu giữ và bảo tồn những giá trị văn hóa của loài người, là một bộ phận của nền văn hóa và mang thêm sắc thái mới – là trung tâm thông tin – tư liệu của các nước, là nơi thu nhập và thỏa mãn nhu cầu thông tin cho quảng đại quần chúng [31, p. Theo Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) (1970) định nghĩa: “Thư viện, không phụ thuộc vào tên gọi của nó, là bất cứ bộ sưu tập có tổ chức nào của sách, ấn phẩm định kỳ hoặc các tài liệu khác, kể cả đồ họa, nghe – nhìn, và nhân viên phục vụ có trách nhiệm tổ chức cho bạn đọc sử dụng các tài liệu đó nhằm mục đích thông tin, nghiên cứu khoa học, giáo dục hoặc giải trí”.