Mở đầu. Phần 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc. Phần 3: Phương pháp nghiên cứu. Phần 4: Kết quả nghiên cứu.
Phần 5: Kết luận và kiến nghị. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC 2.
Một số khái niệm liên quan đến quản lý thu BHXH bắt buộc 2. Khái niệm về quản lý "Quản lý là sự tác động có tổ chức có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đã đề ra" (Hồ Văn Vĩnh, 2002). Quản lý diễn ra trong tất cả mọi lĩnh vực hoạt động của con người khi có nhiều người liên kết, hợp tác với nhau, diễn ra trên nhiều cấp độ khác nhau, được vận dụng từ khái niệm chung về quản lý. Đối với hoạt động BHXH nói chung và hoạt động thu BHXH nói riêng cũng cần có quản lý.
Khái niệm về bảo hiểm xã hội Để tồn tại và phát triển con người phải lao động. Lao động tạo ra của cải vật chất nhằm thỏa mãn nhu cầu tối thiểu của con người. Sản phẩm được tạo ra ngày càng nhiều thì đời sống con người càng được nâng cao. Do đó, việc thỏa mãn nhu cầu sinh sống và phát triển của con người phụ thuộc vào khả năng lao động của họ.
Tuy nhiên, không phải lúc nào con người cũng gặp thuận lợi để có thu nhập và các điều kiện sống bình thường. Ngược lại, có rất nhiều trường hợp khó khăn, bất lợi, ngẫu nhiên phát sinh làm cho giảm, hoặc mất thu nhập và các điều kiện phát sinh khác như: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, mất việc làm hay khi tuổi già… Khi gặp phải những rủi ro đó, thu nhập của người lao động bị giảm hoặc mất, không chỉ ảnh hưởng đến cuộc sống của họ, mà cả gia đình họ cũng vậy, từ đó gây bất ổn đến xã hội. Bởi vậy, để tồn tại và phát triển ổn định, con người phải tìm ra cách giải quyết các vấn đề trên. Sự tương trợ cộng đồng dần được hình thành, mở rộng và phát triển dưới nhiều hình thức khác nhau như lập quỹ tương tế, các hội đoàn bằng tiền hoặc hiện vật để trợ giúp nhau.
Các hình thức trợ giúp tự nguyện của cá nhân, của cộng đồng đã góp phần bảo đảm nguồn vật chất cần thiết đối với những người gặp rủi ro. Đây là tiền đề hình thành bảo hiểm xã hội. Khi nền kinh tế hàng hóa phát triển, việc thuê mướn lao động diễn ra phổ biến, làm cho mối quan hệ kinh tế giữa người lao động và người sử dụng lao động càng phức tạp 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ngoài thu nhập từ tiền công, người lao động không có bất kỳ thu nhập nào khác, cuộc sống của họ phụ thuộc vào tiền công.
Vì vậy, khi bị ốm đau, thai sản, tai nạn… họ gặp rất nhiều khó khăn, không tự trang trải trong khi họ không nhận được tiền công, tiền lương hay bất kỳ sự trợ giúp nào khi phải nghỉ việc. Thực tế đó dẫn đến việc người lao động đấu tranh buộc người sử dụng phải cam kết trả lương khi họ nghỉ việc vì ốm đau, tai nạn, sinh đẻ và khi hết tuổi lao động. Đối với người sử dụng lao động, do đòi hỏi của người lao động sẽ làm phát sinh chi phí là tiền công cho người lao động khi họ gặp rủi ro. Điều này ngoài mong muốn của người sử dụng lao động.
Mâu thuẫn này càng gay gắt hơn khi người lao động tiến hành đấu tranh quyết liệt, thường xuyên, buộc người sử dụng phải thực hiện yêu cầu của họ. Chính điều này đã tác động to lớn đến đời sống kinh tế, xã hội. Trước tình hình đó, Nhà nước đã có những biện pháp can thiệp nhằm ổn định tình hình, trong đó phải kể đến biện pháp hình thành quỹ tài chính tập trung có sự tham gia đóng góp của các bên. Trong đó Nhà nước quy định: Thứ nhất, hàng tháng, người lao động và người sử dụng lao động phải đóng góp một khoản tiền nhất định.
Khoản tiền này được tính toán trên cơ sở xác xuất rủi ro của người lao động và tiền công, tiền lương mà người sử dụng lao động trả cho người lao động. Thứ hai, số tiền đóng góp của người lao động và người người sử dụng lao động hình thành nên một quỹ tài chính tập trung. Ngoài tiền đóng góp của người lao động và người người sử dụng lao động, quỹ này còn được Nhà nước hỗ trợ. Thứ ba, khi người lao động gặp rủi ro, họ sẽ được hỗ trợ từ quỹ tài chính này.
Nhờ vậy mà thu nhập của người lao động ổn định hơn, cuộc sống của bản thân họ cũng như gia đình họ được đảm bảo tốt hơn. Những hoạt động bao gồm các mối quan hệ ràng buộc chặt chẽ trên đây được thế giới quan niệm là BHXH đối với người lao động. Như vậy, BHXH ra đời và phát triển là tất yếu khách quan, mọi thành viên trong xã hội đều thấy cần thiết tham gia BHXH. Do đó BHXH ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của mỗi quốc gia.
Và trên thực tế BHXH đã trở thành quyền lợi và nhu cầu không thể thiếu của người lao động. Vậy BHXH là gì? Theo từ điển Bách khoa Việt Nam: Bảo hiểm xã hội là sự đảm bảo, thay thế hay bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi họ mất, hoặc giảm thu nhập do bị ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghiệp, tàn tật, thất nghiệp, tuổi già, tử tuất… dựa trên cơ sở quỹ tài chính được hình thành từ sự đóng góp của các bên tham gia bảo hiểm xã hội và bảo hộ của Nhà nước, nhằm đảm bảo an toàn đời sống cho người lao động và gia đình họ, góp phần đảm bảo an toàn xã hội. Theo Tổ chức Lao động quốc tế (ILO): Bảo hiểm xã hội là sự bảo vệ mà xã hội cung cấp cho các thành viên của mình thông qua một loạt các biện pháp công cộng, nhằm chống lại những khó khăn về kinh tế và xã hội dẫn đến việc ngừng hoặc giảm sút đáng kể về thu nhập gây ra bởi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp, tàn tật, tuổi già, và chết; đồng thời bảo đảm chăm sóc y tế và trợ cấp cho các gia đình đông con. Ở Việt Nam, theo Luật BHXH thì BHXH Là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội.
Tuy nhiên, dưới các góc độ tiếp cận và mục đích nghiên cứu khác nhau, sẽ có những quan niệm khác nhau về BHXH như: Từ góc độ pháp luật, thì BHXH là một chế độ pháp định bảo vệ người lao động, sử dụng tiền đóng góp của người lao động và người sử dụng lao động và được tài trợ, bảo hộ của Nhà nước, nhằm trợ cấp vật chất cho người được bảo hiểm và gia đình họ trong trường hợp bị giảm hoặc mất thu nhập bình thường do ốm đau, tai nạn lao động, thai sản, hết tuổi lao động theo quy định của pháp luật (hưu), hoặc chết. Từ góc độ chính sách xã hội, thì BHXH là một chính sách xã hội nhằm đảm bảo đời sống vật chất cho người lao động khi họ gặp phải rủi ro, nhằm góp phần đảm bảo an toàn xã hội. Khái niệm về bảo hiểm xã hội bắt buộc Bảo hiểm xã hội có hai hình thức tham gia là BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện. Cả hai hình thức đều được sử dụng để đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người tham gia bảo hiểm khi họ gặp phải những biến cố rủi ro, sự kiện bảo hiểm làm suy giảm sức khoẻ, mất khả năng lao động, mất việc làm, hết tuổi lao động, chết, gắn liền với quá trình tạo lập và sử dụng quỹ BHXH.
Tuy nhiên đối với BHXH bắt buộc là loại hình BHXH do Nhà nước tổ chức mà người lao động và người sử dụng lao động phải tham gia theo quy định (Quốc hội, 2014). 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái niệm về quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc * Quan niệm về thu bảo hiểm xã hội bắt buộc Thu BHXH bắt buộc là việc Nhà nước dùng quyền lực của mình bắt buộc các đối tượng tham gia phải đóng BHXH theo mức phí quy định. Trên cơ sở đó hình thành, tạo lập một quỹ tiền tệ nhằm mục đích bảo đảm cho việc chi trả các chế độ BHXH và hoạt động của tổ chức sự nghiệp BHXH (Trần Văn Định, 2015).
* Khái niệm về quản lý thu bảo hiểm xã hội: Trước khi đi đến khái niệm công tác quản lý thu BHXH cần phải hiểu thế nào là quản lý? Có nhiều cách hiểu khác nhau về quản lý. Nhưng xét về mặt bản chất, quản lý chính là sự tác động có kế hoạch, sắp xếp, tổ chức, chỉ huy, kiểm tra các chủ thể quản lý, các quá trình xã hội và hoạt động của con người để chúng phát triển phù hợp với quy luật, đạt tới mục đích đề ra của tổ chức và đúng với ý chí của nhà nước quản lý với chi phí thấp nhất. Quản lý thu BHXH là sự tác động có tổ chức của chủ thể quản lý để điều chỉnh các hoạt động thu. Sự tác động đó được thực hiện bằng hệ thống các biện pháp hành chính, kinh tế và pháp luật nhằm đạt được mục tiêu thu đúng đối tượng, thu đủ số lượng và không để thất thu tiền đóng BHXH, đảm bảo thời gian theo quy định.
Quản lý thu BHXH là quy trình thu của cơ quan BHXH, xác nhận chính xác số lao động, số tiền phải thu, số tiền đã thu, số tiền lãi chậm nộp, tiền lãi truy thu, số tiền nợ, số tiền nộp thừa của người sử dụng lao động; thời gian nộp, mức tiền lương, tiền công nộp BHXH của người lao động, đồng thời xác nhận việc thực hiện chính sách, chế độ BHXH của cơ quan BHXH đối với đơn vị sử dụng lao động và người tham gia BHXH từng thời điểm và theo yêu cầu quản lý. Tình hình chấp hành các nguyên tắc, quy định của Nhà nước về thu BHXH và một số nội dung khác.