Luận văn Quản lý thông điệp tuyên truyền luật HN&GĐ trên báo Pháp luật Việt Nam

Nghiên cứu thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thông điệp tuyên truyền Luật Hôn nhân và Gia đình trên ấn phẩm Báo Pháp luật Việt Nam hiện nay.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hương Giang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Minh
• Trường học: Học viện Báo chí và Tuyên truyền
• Chuyên ngành: Quản lý Báo chí - Truyền thông
• Đề tài: Quản lý thông điệp về tuyên truyền luật Hôn nhân và gia đình trên báo Pháp luật Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan quản lý thông điệp luật hôn nhân gia đình báo pháp luật

Quản lý thông điệp tuyên truyền luật hôn nhân và gia đình giữ vai trò cốt lõi trong hoạt động báo chí tư pháp. Báo Pháp luật Việt Nam thực hiện chức năng định hướng dư luận, phổ biến các quy phạm pháp luật đến công chúng. Hoạt động quản lý bao gồm việc lập kế hoạch, kiểm duyệt nội dung, lựa chọn hình thức thể hiện và đánh giá hiệu quả tiếp nhận. Thông điệp truyền thông cần đảm bảo tính chính xác tuyệt đối về mặt pháp lý. Đồng thời, nội dung bài viết phải phản ánh chân thực các quan hệ xã hội, bảo vệ quyền lợi của phụ nữ, trẻ em và người yếu thế. Công tác quản lý chặt chẽ giúp ngăn chặn thông tin sai lệch, nâng cao vị thế của cơ quan ngôn luận thuộc Bộ Tư pháp. Tòa soạn xây dựng quy trình biên tập đa tầng nhằm tối ưu hóa chất lượng bài viết. Mỗi ấn phẩm báo in và báo điện tử đều phản ánh đường lối của Đảng và chính sách nhà nước. Việc chuẩn hóa thông điệp giúp người dân dễ dàng tiếp cận và tuân thủ các quy định hiện hành. Hiệu quả quản lý thể hiện qua sự thay đổi hành vi và nhận thức pháp luật trong đời sống thường nhật.

1.1. Khái niệm và mục tiêu quản lý thông điệp pháp luật

Quản lý thông điệp báo chí là sự tác động có chủ đích của ban biên tập lên quy trình sản xuất nội dung. Mục tiêu then chốt là truyền tải chính xác các điều khoản trong Luật Hôn nhân và Gia đình. Tòa soạn định hình cấu trúc bài viết, lựa chọn góc nhìn nhân văn và kiểm soát tính pháp lý. Thông điệp phải rõ ràng, dễ hiểu, phù hợp với trình độ tiếp nhận của nhiều tầng lớp nhân dân. Hoạt động này bảo đảm tính trung thực của thông tin và giữ vững tôn chỉ mục đích của tờ báo. Sự quản lý đồng bộ tạo nên các tác phẩm báo chí có sức thuyết phục cao, góp phần xây dựng gia đình văn hóa, ấm no và tiến bộ xã hội bền vững.

1.2. Vai trò của báo Pháp luật Việt Nam trong tuyên truyền

Báo Pháp luật Việt Nam là cơ quan ngôn luận trực thuộc Bộ Tư pháp, giữ vai trò chủ lực trong công tác truyền thông chính sách. Báo chuyển tải các quy định phức tạp thành những bài viết sinh động, gần gũi với đời sống. Các chuyên mục chuyên sâu giúp giải đáp vướng mắc pháp lý về kết hôn, ly hôn, quyền nuôi con và tài sản chung. Tòa soạn chú trọng phản ánh các vụ việc thực tế để nâng cao tính răn đe và phòng ngừa vi phạm. Báo chí đóng vai trò cầu nối vững chắc giữa cơ quan lập pháp với nhân dân, thúc đẩy tinh thần thượng tôn pháp luật trong toàn thể cộng đồng xã hội hiện đại.

II. Thực trạng quản lý thông điệp luật hôn nhân gia đình báo pháp luật

Thực tiễn quản lý thông điệp trên báo Pháp luật Việt Nam giai đoạn vừa qua ghi nhận nhiều kết quả tích cực cùng những thách thức cụ thể. Số lượng tin bài về hôn nhân và gia đình phân bổ đều đặn trên cả ấn phẩm in và báo điện tử. Tòa soạn phân công nhiệm vụ rõ ràng cho các phòng ban, từ khâu phát hiện đề tài đến xuất bản tác phẩm. Các tuyến bài tập trung bảo vệ chế độ hôn nhân một vợ một chồng, quyền bình đẳng giới và phòng chống bạo lực gia đình. Tuy nhiên, việc truyền tải thông điệp đôi lúc còn phụ thuộc vào các vụ việc giật gân, thiếu chiều sâu phân tích học thuật. Một số bài viết còn dùng thuật ngữ pháp lý khô cứng, gây khó khăn cho việc tiếp cận của người dân vùng sâu vùng xa. Sự phối hợp giữa tòa soạn và các cơ quan thực thi pháp luật đôi khi chưa thực sự linh hoạt. Bên cạnh đó, việc giám sát phản hồi của độc giả trên nền tảng số vẫn cần hoàn thiện quy trình để xử lý kịp thời các luồng ý kiến trái chiều.

2.1. Đa dạng hóa chủ đề và hình thức thể hiện thông điệp

Báo Pháp luật Việt Nam đã triển khai phong phú các chủ đề như điều kiện kết hôn, chia tài sản, nghĩa vụ cấp dưỡng và bảo vệ trẻ em. Tòa soạn khai thác nhiều thể loại báo chí, bao gồm tin phản ánh, phóng sự điều tra, bài phỏng vấn chuyên gia và tư vấn pháp luật trực tuyến. Hình thức trình bày trên nền tảng điện tử được đổi mới với đồ họa trực quan và video ngắn. Cách làm này giúp giảm bớt sự khô khan của văn bản quy phạm pháp luật, tạo sự lôi cuốn cho độc giả trẻ tuổi và mở rộng độ phủ sóng thông tin trên không gian mạng.

2.2. Đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái độc hại

Công tác quản lý thông điệp thể hiện rõ bản lĩnh chính trị qua việc chủ động đấu tranh chống lại thông tin sai lệch. Các thế lực thù địch thường lợi dụng hạn chế trong thực thi luật tại một số địa phương để xuyên tạc chính sách của Nhà nước. Tòa soạn đã chỉ đạo thực hiện các tuyến bài phân tích sắc bén, trích dẫn quy định xác thực để định hướng dư luận. Những bài viết đấu tranh trực diện giúp củng cố niềm tin của công chúng vào hệ thống pháp luật, bảo đảm an ninh tư tưởng và giữ gìn trật tự an toàn xã hội.

III. Giải pháp quản lý thông điệp tuyên truyền luật hôn nhân gia đình

Nâng cao hiệu lực quản lý thông điệp tuyên truyền luật hôn nhân và gia đình đòi hỏi hệ thống giải pháp toàn diện và đồng bộ. Tòa soạn cần hoàn thiện quy trình kiểm duyệt nội dung từ khâu duyệt đề tài đến khi xuất bản sản phẩm báo chí. Ban biên tập cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chuẩn xác về tính tư tưởng, tính chuẩn mực pháp lý và giá trị nhân văn. Việc đào tạo, bồi dưỡng kiến thức luật học và nghiệp vụ báo chí cho đội ngũ phóng viên là yêu cầu cấp thiết. Phóng viên cần có kỹ năng chuyển tải ngôn ngữ luật thành văn phong báo chí trong sáng, dung dị, dễ nhớ. Ứng dụng công nghệ số và phân tích dữ liệu lớn giúp đo lường mức độ tương tác của công chúng với từng thông điệp pháp lý. Ngoài ra, việc tăng cường phối hợp với Bộ Tư pháp, Tòa án nhân dân và các tổ chức xã hội sẽ tạo nguồn thông tin phong phú, kịp thời và có độ tin cậy tuyệt đối.

3.1. Nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ phóng viên

Tòa soạn cần tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu về Luật Hôn nhân và Gia đình cùng các văn bản hướng dẫn thi hành mới nhất. Đội ngũ người làm báo cần nắm vững bản chất pháp lý của từng điều khoản để tránh sai sót chuyên môn khi tác nghiệp. Đồng thời, kỹ năng kể chuyện hiện đại và xử lý thông tin đa phương tiện cần được chú trọng rèn luyện thường xuyên. Phóng viên có năng lực giỏi sẽ tạo ra những bài viết vừa đảm bảo chuẩn mực pháp lý, vừa giàu cảm xúc, chạm đến trái tim người đọc và nâng cao hiệu quả giáo dục cộng đồng.

3.2. Ứng dụng công nghệ số trong quản lý và phân phối thông tin

Chuyển đổi số trong quy trình quản lý tòa soạn giúp theo dõi tiến độ sản xuất và kiểm duyệt tin bài chặt chẽ hơn. Hệ thống quản trị nội dung hiện đại cho phép phân loại thông điệp theo từng nhóm đối tượng độc giả mục tiêu. Báo Pháp luật Việt Nam cần đẩy mạnh phân phối nội dung trên mạng xã hội, ứng dụng di động và podcast pháp luật. Việc sử dụng công cụ đo lường tự động giúp đánh giá chính xác tác động của thông điệp, từ đó điều chỉnh kế hoạch tuyên truyền kịp thời và đạt hiệu quả tối ưu trên mọi nền tảng.

IV. Ứng dụng nâng cao quản lý thông điệp luật hôn nhân và gia đình

Quản lý thông điệp về tuyên truyền luật hôn nhân và gia đình trên báo Pháp luật Việt Nam mang ý nghĩa chiến lược lâu dài. Công tác này vừa bảo đảm tính pháp quyền, vừa gìn giữ những giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Thực thi tốt việc quản lý thông điệp giúp trang bị kiến thức pháp lý thiết thực cho mỗi người dân, ngăn ngừa các hành vi tảo hôn, kết hôn cận huyết và bạo lực gia đình. Tòa soạn khẳng định vai trò là diễn đàn pháp luật uy tín, đóng góp tích cực vào công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Trong kỷ nguyên truyền thông số, sự kết hợp giữa kỷ luật quản lý nghiêm ngặt và tư duy sáng tạo sẽ đưa thông điệp pháp luật lan tỏa sâu rộng. Mô hình quản lý thông điệp hiệu quả tại báo Pháp luật Việt Nam cũng là bài học kinh nghiệm quý báu cho các cơ quan báo chí chuyên ngành khác trên cả nước.

4.1. Tác động của quản lý thông điệp đến nhận thức xã hội

Thông điệp truyền thông được quản lý bài bản giúp người dân hiểu rõ quyền và nghĩa vụ hợp pháp của từng thành viên trong gia đình. Nhận thức đúng đắn giúp giảm thiểu các tranh chấp dân sự gay gắt khi giải quyết thủ tục ly hôn hoặc phân chia tài sản. Phụ nữ và trẻ em được bảo vệ tốt hơn trước các hành vi xâm hại hoặc bạo lực gia đình. Quá trình này góp phần định hình lối sống thượng tôn pháp luật, tạo nền tảng vững chắc cho sự ổn định và phát triển bền vững của toàn xã hội trong giai đoạn mới.

4.2. Khả năng nhân rộng mô hình cho các cơ quan báo chí

Quy trình quản lý thông điệp chặt chẽ của báo Pháp luật Việt Nam mở ra hướng tiếp cận chuẩn mực cho các cơ quan truyền thông tư pháp. Các cơ quan báo chí khác có thể học hỏi cách thức kiểm duyệt hai chiều, kết hợp giữa chuyên gia luật và nhà báo. Mô hình này giúp nâng cao tính chuẩn xác của bài viết, tránh hiện tượng thương mại hóa hoặc giật gân hóa tin tức pháp luật. Sự liên kết giữa các đơn vị truyền thông sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp trong công tác phổ biến giáo dục pháp luật trên phạm vi toàn quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ, QUẢN LÝ THÔNG ĐIỆP TUYÊN TRUYỀN VỀ LUẬT HN&GĐ TRÊN BÁO CHÍ 1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài 1. Quản lý Từ xưa tới nay, dù trong bất kì mặt nào của đời sống, con người dù là một cá nhân riêng lẻ hay ở phạm vi rộng lớn hơn, bao gồm nhiều người ở tầm quốc gia, quốc tế, để tồn tại và phát triển thì đều phải thừa nhận và chịu một sự quản lý nhất định. Quản lý đóng vai trò như kim chỉ nam trong các hoạt động.

Mác đã chỉ ra rằng, nếu muốn điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động, hoạt động chỉ đạo, hướng dẫn là cần thiết, dù trong hoàn cảnh lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung trong quy mô tương đối lớn. Điều này cũng tương tự như trong một buổi biểu diễn hòa nhạc, người độc tấu vĩ cẩm tự điểu khiển bản thân mình, còn nhạc trưởng sẽ điều khiển cả dàn nhạc, đây là ví dụ tiêu biểu của quản lý. Quản lý là chức năng quan trọng bắt nguồn từ tính chất xã hội của lao động. Ngày nay, quản lý đã trở thành một hoạt động phổ biến trong cộng đồng dựa trên sự phân công và hợp tác để hướng tới hoàn thành một mục tiêu chung đã xác định nhằm mang lại lợi ích cho cá nhân và tập thể.

Quản lý được định nghĩa là “trông nom, coi giữ”, là “trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định. Tổ chức và điểu khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định. Quản lý lao động, người quản lý. 1013] theo Từ điển Tiếng Việt.

Trong cuốn “Giáo trình quản lý học”, PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Huyền, PGS.TS Đoàn Thị Thu Hà và TS Đỗ Thị Hải Hà đã định nghĩa: “Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm soát các nguồn lực và hoạt động của hệ thống xã hội nhằm đạt được mục đích của hệ thống với hiệu lực 13 và hiệu quả cao một cách bền vững trong điều kiện môi trường luôn biến động”. [56, tr 28] Harold Koontz, Cyril Odonnell, Heinz Weihrich trong “Những vấn đề cốt yếu của quản lý” có đề cập: “Mọi nhà quản lý ở mọi cấp độ đều có nhiệm vụ cơ bản là thiết kế và duy trì một môi trường mà trong đó các cá nhân làm việc với nhau trong các nhóm có thể hoàn thành nhiệm vụ và các mục tiêu đã định.” [23, tr 45] Từ những khái niệm trên, có thể nhận thấy, quản lý là một yếu tố khách quan của mọi quá trình lao động xã hội dù là dưới bất kì hình thái nào, quản lý cần thiết đối với mọi khía cạnh khác nhau trong mọi cách thức hoạt động của xã hội, là một yếu tố đóng vai trò quan trọng, quyết định chính đến sự lớn mạnh, phát triển của mỗi tổ chức, mỗi quốc gia. Với góc nhìn là một hoạt động, có thể hiểu quản lý là việc chủ thể tác động một cách có tổ chức, có định hướng nhằm đạt mục tiêu cụ thể đã đề ra tới đối tượng được quản lý. Sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm chỉ huy, điều hành, hướng dẫn mỗi quá trình và hành động của cá nhân hướng đến mục đích hoạt động chung và phù hợp với quy luật khách quan của đời sống xã hội được gọi là quản lý.

Những đặc trưng chính của quản lý chủ yếu là: là sự tác động chủ quan của chủ thể đến đối tượng tiếp nhận nhưng mang yếu tố khách quan; có mục đích là hoàn thành một hay nhiều mục tiêu cụ thể đã được định rõ; là mối quan hệ mang tính quyền lực sâu sắc giữa người thực hiện quản lý và đối tượng được quản lý; nó còn là sự vận động của thông tin dưới góc nhìn của công nghệ. Dựa trên quan điểm của các tài liệu, học giả đã trình bày phía trên, tác giả rút ra khái niệm chung nhất về quản lý, được sử dụng chính trong luận văn này, đó là: Quản lý là sự điều khiển, chỉ đạo bằng quyền lực của một cá nhân hay tổ chức được giao quyền nhằm định hướng hành động thống nhất của cá nhân khác hay tập thể để đạt được mục tiêu đề ra. Bản chất của quản lý là nó được đi kèm với những mục tiêu có tính thách thức; hướng tới kết quả tích cực. Thông điệp Là một trong những yếu tố chủ yếu trong quá trình truyền thông, thông điệp là nội dung ngắn gọn thông tin mà những người thực hiện chiến dịch truyền thông muốn gửi gắm tới công chúng, từ nguồn phát đến người tiếp nhận.

Burtis và Paul D. Turman trong cuốn Leadership Communication as Citizenship cho rằng: “Một thông điệp có thể bao gồm nội dung bằng lời (nghĩa là các từ viết hoặc nói, ngôn ngữ ký hiệu, e-mail, tin nhắn văn bản, cuộc gọi điện thoại .) và nội dung không thành lời (hành vi có ý nghĩa diễn đạt (ngôn ngữ cơ thể và cử chỉ, liên hệ bằng mắt, đồ tạo tác và quần áo, giọng hát, cảm giác, thời gian)” có thể cố ý hoặc không cố ý dùng để chuyển tải thông tin tới người tiếp nhận. [34, tr 42] Trong cuốn “Truyền thông dân số sức khỏe sinh sản và phát triển”, tác giả Vũ Đình Hòe đã định nghĩa: “Thông điệp là nội dung thông tin về một vấn đề nào đó được trao đổi từ nguồn phát triển đến đối tượng tiếp nhận. Thông điệp truyền thông chứa đựng những thông tin mà người truyền thông muốn chia sẻ với đối tượng của mình”.

[69, tr 65] Trong cuốn sách Truyền thông - Lý thuyết và những kỹ năng cơ bản, tác giả Nguyễn Văn Dững và Đỗ Thị Thu Hằng định nghĩa: “Thông điệp chính là những tâm tư, tình cảm, mong muốn, đòi hỏi, ý kiến, hiểu biết, kinh nghiệm sống, tri thức khoa học kỹ thuật. được mã hóa theo một hệ thống ký hiệu nào đó. Hệ thống này được cả bên phát và bên nhận cùng chấp nhận và có chung cách hiểu - tức là có khả năng giải mã ” [53, tr 15] “Thông điệp là một hệ thống ký hiệu hàm chứa nội dung thông tin cụ thể. Hệ thống ký hiệu này là quy ước giữa đầu phát và đầu nhận, nói cách khác, hệ thống ký hiệu ấy phải được giải mã bởi đầu nhận.

Hệ thống ký hiệu ấy có thể là lời nói (tiếng động và âm nhạc), chữ viết, đường nét, màu sắc, cử chỉ, thái độ,. Qua các định nghĩa đã được nêu ra này, có thể thấy hầu hết các tác giả đã đều chỉ ra biểu hiện nội dung cốt lõi của thông điệp cũng như hình thức thể 15 hiện thông điệp. Thông điệp không phải chỉ là con số hay chữ cái, sự liệt kê đơn thuần giản mà là một hệ thống ký hiệu hàm chứa nội dung thông tin cụ thể được trao đổi từ nguồn phát và đầu nhận, nói cách khác được cả hai bên phát và bên nhận cùng chấp nhận, đều hiểu được và có chung cách hiểu - tức là có khả năng giải mã. Như vậy, có thể khái quát: “Thông điệp là thông tin cốt lõi, có mục đích, được diễn đạt bằng thứ ngôn ngữ quy ước để người cung cấp và người tiếp nhận có thể hiểu được nhau.

Yêu cầu chính để thông điệp thực hiện được chức năng của mình là nó cần được thể hiện một cách cô đọng, đơn giản, bất ngờ, gây được cảm xúc và hướng tới cái đích là tác động đến nhận thức, hành vi của người nhận”. Yêu cầu phải rõ ràng, một nghĩa, phải quan tâm tới việc kích thích lợi ích của thông điệp được bắt nguồn từ bản chất của nó là những thông tin mà ta muốn lưu lại với người nhận tin, đây là yếu tố cần thiết để gây ảnh hưởng, duy trì hay làm thay đổi nhận thức, cảm xúc và hành vi của đối tượng mục tiêu. Thông điệp là “linh hồn” của thông tin, của sản phẩm truyền thông. Thông điệp là cái muốn truyền tải và muốn khán giả nhận thức, hành động.

Trong lĩnh vực báo chí, thông điệp được trình bày, thể hiện ở nhiều cấp độ khác nhau: thông điệp số báo, chương trình phát thanh, chương trình truyền hình; thông điệp của tác phẩm báo chí. Nhưng tựu chung, những thông điệp này đều mang tính chất, đặc trưng riêng, đó là đều được cấu thành từ các sự kiện và vấn đề thời sự đã, đang diễn ra. Thông điệp báo chí lại gắn liền với đặc điểm và yêu cầu của kênh chuyển tải – báo in, phát thanh, truyền hình hay báo mạng điện tử. Nội dung thông điệp được nghiên cứu trong luận văn này là tất cả tác phẩm báo chí (tin, bài, ảnh) tuyên truyền về luật HN&GĐ được đăng tải trên báo PLVN trong thời gian 2 năm từ 2019-2020.

Tuyên truyền luật HN&GĐ Nếu như truyền thông đề cao công chúng thì tuyên truyền đề cao, thậm chí tuyệt đối hóa chủ thể; nếu truyền thông coi tương tác là yếu tố thành công 16 thì tuyên truyền coi áp đặt, thậm chí cưỡng ép là cách ứng xử chủ đạo; nếu truyền thông coi chia sẻ và tôn trọng sự khác biệt là nguyên tắc, thì tuyên truyền coi sự lĩnh hội, chấp hành và xóa bỏ sự khác biệt như tiêu chí thành công. Theo đó, có thể hiểu tuyên truyền là khái niệm gắn với hoạt động chính trị. Cũng từ khái niệm này, xuất hiện các khái niệm tuyên truyền chính trị (nội hàm khái niệm này có sự khác biệt với truyền thông chính trị), tuyên truyền chính sách (nội hàm khái niệm này được dùng tùy theo mục đích, tính chất và giai đoạn hay công nghệ chính sách), tuyên truyền chính sách công. Tóm lại, tuyên truyền, phổ biến pháp luật hiểu theo nghĩa bao quát là công tác, lĩnh vực hoạt động, bao gồm tất cả các công đoạn phục vụ cho việc thực hiện tuyên truyền, phổ biến pháp luật.

Ở góc độ cụ thể hơn, tuyên truyền, phổ biến pháp luật là việc truyền đạt tinh thần, nội dung pháp luật, giúp cho đối tượng chủ thể được tác động hiểu và hình thành ở họ những tri thức về pháp luật, tình cảm, hành vi phù hợp với các đòi hỏi của pháp luật hiện hành. Tuyên truyền pháp luật là một hình thức truyền bá nhằm mang đến những thông tin, định hướng, yêu cầu, nội dung các quy định pháp luật đến với các tầng lớp người dân, giúp cho họ có những hiểu biết, nắm bắt pháp luật một cách chính xác, kịp thời qua các kênh thông tin truyền thông, tiết kiệm nhiều thời gian, công sức hơn so với việc tự tìm hiểu.